Алтын кілт (тарихи миниатюра)

Қазақ ордасынан Ресей патшайымына Әбіл­қайыр ханның жазған хатын алып келе жатқан елшілер әуелі 1730 жылғы қыркүйекте Уфа шаһа­рындағы әкім, әскербасы Бутурлинге мән-жайды баяндап, Әбілқайырдың оған арнап жіберген жазбасын тапсырды.

Ол тілмәшіне оқытып, хатпен мұқият танысты. Ел­шілермен жақсылап сұхбаттасты. Сосын оның тапсырмасы бойынша Уфа кеңсесі империяның шетелдік істер алқасына елшіліктің патшайымға бара жатқан мақсатын кеңінен та­ратып әңгімелеген қызметтік баянхат әзірледі. Әскери қызметтен бригадир шенінде доғарысқа шығып, өткен жылы ғана әскербасылыққа тағайындалған Петр Иванович Бутурлинге қазақ ханының арнайы жолдаған хатын орыс­шаға аударып,  оған қоса тіркеді. Тиісті тәртіппен рәсімделген поштамен шабармандар аттанғаннан кейін, Уфа әкімі қосып берген  жолбасшылармен бірге қазақ елшілігі де орыс астанасына қарай сапарын жалғастырды…

 

 

Олар бетке ұстап келе жатқан пат­шайым осы 1730 жылдың басында ғана орыс патшалығының тағы алғаш орныққан Мәскеуге Балтық теңізі жағындағы Курлян­дия делінетін шағын елдің астанасы Ми­тава­дан келген болатын. Қоңыраулатқан сәнді шаналар керуенімен Кремльге кірген. Салтанатты түрде. Өйткені ол, Анна Иоан­новна империя тағына отырғызу үшін арнайы шақырылған-ды. Бұл 1730 жылғы 15 ақпан еді. Бес күннен кейін оған – орыс патшайымына мемлекеттің жоғары мәр­тебелі шонжарлары мен биік әскери шенділері адал болатынын білдіріп, ант берген. Тағы бес күннен кейін солардың бір үлкен тобы патшайым Анна Иоанновнаның құзырына қайтадан құлдық ұра кіріп, Жоғарғы құпия кеңес оны таққа шақыру үшін жасаған кондицияға – патшайымның биік мәртебелі құқтарын шектейтін шарттар түзілген құжатқа келіспейтінін айтқан. Патшайымның толық құқықты самодержавие иесі болуын қалайтынын жария еткен. Бұл Аннаға жағымды пікір еді, ол осылай беделді төрелердің, генера­ли­теттің, гвардиялық қосындар офицер­лерінің, дворяндардың көпшілігі өзінің жағында тұрғанын білгенде, көздерінше Жоғарғы құпия кеңестің «алдамшы» құжатын алды да, жыртып тастады. Өзінің Ресейге бірден-бір қожа, самодержица және императрица екенін жария етті. Үш күннен кейін түрлі биік дәрежелілер мен билік тұтқаларындағылардың бәрінен Ресейдің самодержавиелік патшайымы ретінде қайтадан жаңа ант қабылдады. Артынша арнайы пәрменімен Жоғарғы құпия кеңесті таратып, І Петрдің кезіндегі Билеуші сенатты бұрынғы мәртебесінде қалпына келтірді. Сосын, ант алу рәсімінен екі ай өткенде, 1930 жылғы 28 сәуірде, Кремльдің тақ орнатулы ақшаңқан салтанатты за­лында патшайым Анна Иоанновнаға Ресей империясының тәжін ресми түрде кигізу жорасы жасалды.

Шет мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынастарға жауап беретін Сыртқы істер алқасының президенті ретінде Гавриил Головкин Петр императордың бұл реттегі күллі іс-әрекеттері мен жоспарларына қашаннан қанық болатын. Және оларды жүзеге асыруды көздейтін шараларды әрқашан патша көңілінен шығардай дәрежеде орындауға күш салатын. Шығыс бағытына байланысты I Петрдің әлденеше жобасы болды. Солардың бірі де бірегейі Азияға төте жолмен тереңдеу еді. Бірақ тура жолда – жабық қақпа секілденіп ұлан-ғайыр дала жатқан. Соны ашатын кілтті қолға түсіру керек-тұғын. Дұрысында, сол ұлы дала төсіндегі қақпа күзетшісі іспетті көшпенді халықты бағындыру қажет еді. Бірақ бұл оңай шаруа емес-тін. Міне, олар ұзақ жылдар бойы, сонау Ермак заманынан бері ұдайы казактармен соғысып келе жатыр, бірақ беті қайтар емес. Оларға қарсы, канцлер Головкиннің өзі куә, астыртын түрде қалмақтар мен башқұрттар да айдап салынуда. Бірақ оң нәтиже шамалы, айтуға тұрмайды. Қалмақтардың оңтүстік-шығыстағы туыстарына, жоңғар хандығының астанасына Ертіс бойымен жүзіп барған экспедиция арқылы оларды Ресей қамқорлығына алу жайында ұсыныс жасалды, алайда қабыл алынбады. Шетел істері алқасының тілмәші Мәмед Тевкелев қалмақ хандығы шонжарларының арасына жіберілген-ді. Сонда ол ұзақ уақыт қалмақтың тілін үйренді, қалмақ шенділерімен өз адамдарындай сұхбаттасты, ақыры олардың құпия сырын білді. Ресей протектораты боп тұрған қалмақ хандығының түстіктегі жоңғар хандығымен астыртын сөз байласып, екі араларындағы жалпақ кеңістікте жатқан қазақ елін басып-бағындырып алу, сөйтіп ұлы далада баяғы Шыңғыс хан заманындағыдай жаңа империя құру мақсаттары барына империя әкімшілігінің көзі жетті. Сөз жоқ, Ресей ондайға жол бермек емес. Олар соғыссын, жаулассын, бірақ бірікпесін. Сондай оймен патша жоңғарларға арнайы елшілік жіберді. Өз беттерінше зеңбірек құюды қолға алған жоңғарлардың оқ-дәрі қаруларымен жақсылап жарақтануына, сөйтіп қазақтарға қарсы үлкен де жойқын шабуыл жасауына астыртын көмек көрсетілді. Қазақтар «Ақтабан шұбырындыға» ұшыратылды, десе де бой бермеді. Қырылып бара жатып, феникс құсша тіріліп кетті, қайта еңсе көтерді. Петр патша сонда оларға қарсы дипломатиялық айла-амалдарды батылырақ іске қосуды қош көрді. Бұл көшпенді хандық қайткенде қуатты Ресейдің қамқорлығына сүйенуді, протекциясына алынуды мақұл көруге тиіс, қанша қаржы қажет болса, сонша жұмсап, оларға соны мойындату қажет деді. Сондай жолмен ғана Азия қақпасының кілтін қолға түсіруге болады деді. Петр патшаның өзі және оның Сібірдегі, Қазандағы әкімдері әр кезде Тәуке ханмен, ол қайтыс болғаннан кейін Қайып ханмен, ол қаза тапқаннан кейін Әбілқайыр ханмен ағымдағы саяси жағдайларға байланысты қарым-қатынас жасаған, хат жазысқан, елшілер алмасқан. Енді сондай шаруаларды алға қойылған жаңа мақсат орайында епті амалдармен жүргізу керек-тұғын. Бірақ бұл істің орындалуын көру императордың өз маңдайына жазылмады. І Петр аңсаған қақпаны ашатын алтын кілт ол қайтыс болғаннан бері алтыншы жылға аяқ басқанда ғана, мұрагерлерінің көз алдында кездейсоқ менмұндалады…

Өткен күзге салым Шетел істері алқасының президенті канцлер Головкин Уфа әскер басы Петр Бутурлиннің баян-хатын оқып отырып, патшайымға беттеген қазақ елшілігі мен оның мақсаты жайындағы қызық ақпаратқа қанықты. Ұлы Петрдің арманын орындаудың қисыны келгенін тез-ақ пайымдады. Және мұны жүзеге асыруды кімге тапсыруға болатынын да бірден ойлап қойды. Ол – алқа аудармашысы Мәмед Тевкелев еді. Тевкелев көптен қарамағында шығыс тілдері тілмәші боп істейтін. Дұрысында, патшаның тікелей бақылауындағы бұл құрылымда әуелі оның әкесі, ағалары да істеген, солардың ішінде осы кіші Тевкелев ерекшеленді. Оны Петр патша да ұнатты. Шығыс тілдерін жақсы білетіндігінен өзінің тікелей тілмәші етіп алды. Аудармашы ретінде Тевкелев патшаның маңызды жорықтарына бірге барып жүрді. Орыс-түрік соғысы барысында, 1711 жылы Петр патша Осман империясы қоластындағы Молдова княздігіне жорыққа шығып, Прут өзені жағасында армиясымен қоршауға түсіп қалған. Сонда жеңіліп бара жатқанында, түріктің бас уәзірімен бейбіт келіссөз жүргізуіне Тевкелев ширақ та тапқыр, шешен де ділмәр тілмәш ретіне септесті, сөйтіп патшаның тұтқындалудан аман қалуына, түріктермен қолайсыздау болса да, өзіне тиімді шарт жасасуына қатысты. 1722-1723 жылдарғы Каспий жорығында да Тевкелев Петр патшаның қасында болды. Заманында құдіретті болған парсы мемлекеті ыдырай бастағандағы жорығына байланысты парсылармен, түріктермен жүргізіліп-жасалған оның келіссөздеріне тілмәштік етті. Сондағы орысқа қаратылған иеліктер Петрдің қазасынан кейін көп ұзамай, Анна Иоанновнаның пікірінше болашақсыз аймақ деп саналғандықтан, қолдан шығып кетті. Келешегі зор өңір жайында Петр патша армиясымен теңізге шығар алдында Астраханда бір жоспар айтқан, соны тілмәші көкірегіне түйіп қалған-ды. Онысы империялық сыртқы істер алқасының президенті боп жүрген Петр патшаның нағашысының ішкі тілегімен керемет үйлесіп тұрған. Ал оның ішкі тілегі Шығыстағы бағалы байлықтарға тұнған аймақтардың қақпасы қазақ жері болмағын, оны ашудың кілті сондағы халықты өз ықпалына түсіруде жатқанын бағамдаған патша-жиен өзіне шерткен сырдан туындаған-тын. І Петрдің мемлекеттің сыртқы істер жөніндегі құрылымының президентіне қолға алынуға тиіс жоспар ретінде айтқанын енді, орайы келіп тұрғанда, осы жігерлі де мансапқұмар шенеунік жеріне жеткізе орындарына күмән жоқ. Головкин солай ойлады. Шынында да, канцлер қазақ елшілерімен әңгімелескенде, олардың тілін жақсы білетін тілмәш Тевкелев тамаша дәнекер болды. Канцлер Головкин бойшаң, арық кісі, қай жағынан қарасаң да зиялы, сыпайы, еш кірпияздығы жоқ қарапайым, қадірменді қария, сонымен бірге шетелдіктер дегенде әр сөзіне мән беріп сөйлейтін сақ адам еді. Отаншыл, мемлекет мүддесін бәрінен жоғары қоятын кісі-тін. Ұлы Петр өз алдына, Екатерина патшайымға да, ІІ Петр патшаға да, Анна патшайымға да әрдайым адал қызмет етіп келе жатқан қайраткер. Самодержавиеге пайдалы болуы ықтимал жаңалықты тез түсініп, сөзсіз қолдайды. Киім киісі мүлдем қарапайым канцлер қабылдауына өз елдерінің салт-дәстүрлеріне, өздерінің ондағы мәртебелеріне сай әсем де көрнекі, сыпайы да жинақы киініп келген келбетті, ақылды, ұстамды қазақ елшілерін көнетоздау сұр костюммен қарсы алған-ды. Олардың экзотикалық тұрпаттарына елеусіз көз тастай отырып, сабырлы кейіппен елшіліктің түпкі мақсатын дәл аңдауға тырысқан. Аңдады да. Аңдай отырып, Әбілқайыр хан армандаған протектораттықтың болашағы ол көздегендей емес, протектордың мүмкіндік беретін дәрежесіндей ғана болуы тиістігін пайымдады. Қазір қайткенде Петр патша қалаған бір жапырақ қағазды қолға түсіру маңызды, ал оны империя мүддесіне бұру – оңайдың оңайы, ол патшайымның ерік-жігеріне тәуелді болмақ… Көзі жетіп отыр, тілмәш Тевкелев оларды жұмсап отырған Әбілқайыр ханның патшайымға арнап жазған хатын орысшаға патшайымның мерейін өсіре түсетіндей сөз саптауларды пайдаланып, қазақтардың күні түскендіктен жалына келген түрлерін танытатындай етіп аударған. Тәржіме-мәтінді канцлер қатты ұнатты. Кейін оларды – өздерінше сырбаз да өр кейіп танытатын осынау далалық елшілерді патшайым алдына апарғанда да, қабылдау кезінде де ділмәр тілмәш жорға тілімен жақсы кеңес өткізуге себепкер болды. Содан оған елшілерді орыстың екі астанасындағы патшалықтың күш-қуаты мен ұлылығын танытатын орындарға апарып, көңілдерін мықтап аулау тапсырылды. Сол тұста Головкин патшайыммен тиісті пікір алысып, қажет ой қорытты да, қазақ ханына оның елшілерімен бірге баруға тиіс үлкен орыс елшілігін жасақтауды бастады. Оны басқаруға Тевкелев таңдап алынды…

Қазақ даласына елшілік желеуімен аттандырылатын арнайы экспедиция жасақталып біткеннен кейін, сыртқы істер президенті Головкин Кремльге келді. Фаворитімен бірге аң аулауға барып, екі бетін аяз сүйіп көңілді оралған патшайымға екі маңызды құжат жобасын алып кірді. Бірі елшілік басшысына, яғни тілмәш әм дипломат Тевкелевке арналған нұсқаулық еді. Оны Шетел істері алқасында мұқият пысықтап, өзі бекіткен. Патшайымға қолдауын алу үшін таныстыруды қош көрген-тін. Соны көрсетіп, мазмұндап берді. Құжат сол күні «Киргиз-Қайсақ ордасына, оны Россия бодандығына әкелу үшін» аттандырылып отырған «шығыс тілдерінің тәржімешісі Мегмет Тевкелевке Шетелдік істер Мемлекеттік Алқасынан Нұсқау» деген атпен рәсімделген-ді. Президент-канцлердің өз қолынан өте тәтпіштеле қаралып дүниеге келген бұл құжат бойынша, ұлы далаға арнайы жасақталып жұмсалмақ елшілік мәртебесіндегі керуеннің басшысы ретінде Мәмед Тевкелев өзіне міндет етіп жүктелген он екі бабтан тұратын тапсырманы мұқият орындауға тиіс еді. Оның басты мақсаты Қазақ ордасын Ресейдің протектораты етуге, қазақтарды Ресей боданы башқұрттармен тату болуына, сол мақсатта Ресейдің қамқорлығына алынуы керегіне иліктіру үшін дипломат Тевкелевке бағыт-бағдар беру болатын. Нұсқаудың 1-тармағында оның Қазақ ордасына, онда олардың басты және бірінші ханы Әбілқайырға, оның осында келген және Тевкелевпен бірге кері қайтарылған Құтлұмбет би мен Сейітқұл батыр бастаған елшілерге қосылып бірге баруын міндеттеген сөздер жазылған-ды. 2-тармақ бойынша Тевкелевке «Эбулхаир Ханда болып», оған мына сөздерді айту міндеттеледі: «сен, Әбілқайыр хан, елшілерің Құтлымбет Қоштаевты және Сейтқұл Қойдағұловты өзіңнің жазған парағыңмен («с листом своим») және ауызша жолдаған өтінішіңмен …Бүкілресей самодержицасы және патшайымы Анна Иоанновнаға жіберіп, сен, Хан, барлық иелігіңмен қоса ресейлік бодандыққа қабылдансақ, сөйтіп ресейлік бодандармен бейбітшілік жағдайда болсақ дедің. Содан … Әйел патша сендерді, қазақтың аға ханы Әбілқайырды және барлық қазақ әскерін («Киргисъ-Кайсацкого Хана Эбулхаира, старшину и все Киргисъ-Кайсацкое войско») сендердің сұрануларың бойынша Ресей бодандығына қабылдауды қош көрдік және әмір еттік. Осы жөнінде саған Әбілқайыр ханға және барлық қазақ әскеріне («войску Кайсацкому») оның императорлық ұлылығының хаты («грамотасы») сенің жіберген елшілеріңмен жолданды, татар тіліндегі көшірмесі тіркелді». Оның татар тілінде қалай жазылғаны және 1731 жылғы 10 қазанда Әбілқайыр хан ордасындағы бас адамдар құрылтайында қайтіп жария болғаны беймәлім, дегенмен орысшасындағы «бодандыққа қабылдау» деген тіркес көшпенділердің түсінігінде «қорғанымызға, қамқорлығымызға алу» ұғымын беретіні анық болатын.

Осыларды «Грамотасында» айта келе, патшайым «соны растау үшін және өзінің императорлық мейірінің белгісі ретінде» Тевкелевтің оларға не деу керегін нақтылап көрсеткен. Ең алдымен, елшіні қазақтарға Анна Иоанновна «өзінің императорлық ұлылығының хатымен («грамотасымен») жұмсағанын айтуға тиіс». Нұсқаулық бойынша одан әрі елші былай деуі керек: «Және маған сендерді үміттендір деп нұсқау берді, оның ұлылығы сендерді – Әбілқайыр хан мен күллі қазақ әскерін («Киргисъ-Кайсацкое войско») өзінің риясыз мейіріне бөлейтін болады. Өзара сеніммен, сендер де – Хан және барлық әскер өздерің уәде бергендей, өздеріңді оның императорлық ұлылығына адал бодандарға лайық ұстайды деп үміттенеді». Осы сөздерді түйіндеп болғаннан соң, Тевкелев патшайым беріп жіберген (қылыш, тон, бөрік, мата, т.б.) сыйлықтарды ханға тапсыруы тиіс. 3-бабта Әбілқайыр мен өзге де хандардың бодандыққа кіруге Құран ұстап ант етуін және қолдарын қойдырып алуын Тевкелев ұйымдастыруы керек деп тұжырымдалған. 4-бабта елшілердің патшайымға ауызша айтқандары еске алынып, ханның өзі немесе әйгілі адамдары Уфаға аманатқа балаларын башқұрттар секілді жібере ме, салық төлеп тұра ма, соларды анықтау тапсырылды. Егер келіспесе, мейлі, қол қойғызып, адалдықта тұрамыз деген уәдеге қанағаттану жөн екені 5-бабта айтылды. 6–8-бабтарда Әбілқайыр ханның патшайымға жауап-хатының қандай мазмұнда болуы керегі, ханнан келген елшілерді қабылдауда жасалатын жағдайлар, қазақ еліндегі ресейлік тұтқындарды қайтаруға қол жеткізу мәселелері, ал 9-бабта Тевкелевтің тұрақты түрде күнделік жүргізуі және онда не жазылуға тиістігі тәтпіштеп көрсетілген. 10-бабта Тевкелевтің анықтауға тырысқан мәселелері мен қазақтар жайындағы жазбалары мейлінше құпия болуы, жазғандарын ешкімге көрсетпеу қажет екендігі, оны қазақтар түгіл, қасындағы елшілік адамдары да білмеуі тиістігі шегелеп көрсетілді. 11-бабта Әбілқайыр хан аманатқа бала берген жағдайда және алған тұтқындарын қайтарғандай болса, оларды Уфа әскербасына қандай шартпен тапсыруы керектігі жазылған. 12-бабта барлық тапсырманы орындап, Мәскеуге оралғаннан кейін, Тевкелевтің шетелдік істер алқасына толық есеп беретіні ескертілген.

Анна Иоанновна нұсқаулықты да, Головкиннің түсіндірмелерін де мақұлдады. Ең бастысы, Петр патшаның өзі айтқандай, қазақтардың Ресейдің қолдауын қабыл алатыны жайындағы бір жапырақ қағазды қолға түсіру… Қалмақтар да ішкі істерімізді өзіміз шешетін протекторат болдық деп ойлаған, бірақ империя мүддесі олардың дербестенуін көтермейтінін танытып келеді емес пе?.. Қазақ та сондай мәртебеде болады, міне, Анна Иоанновна өз атынан жіберілетін хаттың мазмұнына көз салсын… Головкин паишайымға «Киргиз-кайсак Ордасының Старшинасы Эбулхаир ханға және барша әскерге сыйланған Грамота» деп аталған құжатты, бүгінгі тілге аударғанда «Қазақ ордасының аға ханы Әбілқайыр ханға және оның әскеріне» жоғарыдан берілген сый есепті жолданатын хатты таныстыруға көшті. 1731 жылғы 19 ақпанда рәсімделген бұл құжатта күллі мадақ мәртебелері («Құдайдың мейіріміне бөленген», «Асқан жарқын», «Құдіреті айрықша үстем», «Бүкілресейлік патшайым және самодержица», т.т.) «Біз» деген жалқы да өр атауға тіркеліп тізілген «Ұлы әйел патша Анна Иоанновна» Әбілқайыр ханға және «барлық Қайсақ әскеріне» өзінің «Біздің императорлық ұлылығымыздың мейірбандығы» деп атаған хаты («Грамотасы») жазылған. Хатта оның Әбілқайыр ханның өзіне «жазған парағынан», ханның елшілері Құтлымбет Құштаев (Кутлумбет Куштаев) және Сейтқұл Құдайқұлов (Сейткул Куйдантулов) арқылы естігендерінен: «Ұлы патша, біздің императорлық ұлылығымыз… сенің барлық иелігіңмен біздің бодандығымызда және Ресей бодандары Башқұрттармен бейбітшілікте болғың келетін тілегіңді білдік» дейді. Одан әрі: «Эбулхаир хан, біздің қоластымызда мынандай шарттармен болғың келетінін сенің елшілерің осында ауызша жеткізді» деп, оларды мынандай төрт тармақпен жүйелейді: 1) сендер патшайымға адал болуға және башқұрттар тәрізді ясак (натуральды салық) төлеп тұруға уәде етесіңдер; 2) Ресей бодандары тарапынан ешқандай кикілжің, шапқыншылық болдырмауын сұрайсыңдар; 3) егер барша қайсақтарға әлдебір дұшпан шабуыл жасай қалса, онда сендер Ресей бодандарымен қатар саналып, одан «Біздің императорлық ұлылығымыздың қорғауында» күзетілулерің үшін, «сендерді Ресей бодандарымен бір» санауымызды қалайсыңдар; 4) сендерден башқұрттар және басқа Ресей бодандары алған ясырларды (тұтқындарды) қайтарсақ, сендер өздерің алған ресейлік тұтқындарды қайтарып беруге әрі башқұрттармен және қалмақтармен тату тұруға уәде қыласыңдар.

Одан әрі патшалықтың Әбілқайыр ханның хаты мен оның елшілерінің ауызша жеткізген шарттарын қабылдай келе, Қазақ ордасына қамқоршы болуға келісетіні патшайым атынан былай тұжырымдалды: «Сонда біз, ұлы патша, біздің императорлық ұлылығымыз, сені киргиз-қайсақтың аға ханы Эбулхаирды және бүткіл киргиз-қайсақ әскерін» қамқорлығымызға қабылдап, «сендердің өтініштеріңе сәйкес, сендерді жоғарыда айтылған, өздерің шарт етіп қойған бабтардағы талаптарыңмен бодандыққа алуға әмір еттік». Қабылданған шарттар өз түсініктерімен былай тұжырымдалды: «Сондықтан да сендер – хан және барша киргиз-қайсақ әскері өздеріңді біздің императорлық ұлылығымызға және біздің мұрагерлерімізге тұрақты адалдықта ұстауға тиіссіңдер, Біздің императорлық ұлылығымыздың пәрменімен сендерге басқа Ресей бодандарымен, башқұрттармен, қалмақтармен бірге біздің қызметімізге баруға жарлық берілгенде, сендер олармен бірге ықыластарыңмен орындауға тиіссіңдер. Башқұрттарға және Жайық казактарына және қалмақтарға және басқа да орыс бодандарына ешқандай шабуыл, жорық жасамайсыңдар, олармен бейбіт және ұрыспай өмір сүресіңдер. Астраханнан, басқа жерлерден сендерге және сендердің тұрғын жайларың мен басқа жерлерге көшу орындарың арқылы келе жатқан Ресейдің бодан көпестері керуендеріне де ешқандай кедергі келтірмей және реніш тудырмай, оларды жолдағы барша қауіптен қорғап, өтіп бара жатқандарында барынша көмектесулерің керек». Хаттың соңында: «Сенің елшілерің, Эбулхаир хан, бізге келгенге дейін, Мәскеуде болғандарында азық-түлікпен қамтамасыз етілген, оларға қайтарында да біздің сыйымыз берілген және саған – Эбулхаир ханға қайтарылғанда, жолға қажет көлікпен, азық-түлікпен қамтамасыз етілген. Біздің императорлық ұлылығымыздың мейіріне сен, Эбулхаир хан, сенімді бол», – делінді. Патшайым мәтінге ризашылықпен көз салды да, қолына қауырсын қаламсабын алып, сияға малды. Мәтіннің соңына мәнерлеп «Анна» деп жазды. Аса жоғары мәртебелі хат «Москвада, 1731 жылғы ақпанның 19-шы күнінде», патшайым Анна Иоанновнаның атынан: «Біздің Мемлекеттік билік құруымыздың екінші жылында берілді» деп рәсімделді…

…Бір аптадан кейін жолға шығып, жарты жылдай сапар шеккен елшіліктер керуенін, қазақ шегіне іліккенінде, Әбілқайыр ханның сәнді жарақталып киінген екі жүз атты сарбаздан тұратын құрметті қарауылы күтіп алды да, үлкен салтанатпен ханның жазғы ордасына бастап апарды. Алда өзара қиғаш түсініктер мен мүдделер тайталасы тосып тұрған еді…

 

Бейбіт ҚОЙШЫБАЕВ,

тарих ғылымдарының кандидаты, жазушы

Редакция таңдауы

Қазақ киносы Германияда өтетін фестивальдің шымылдығын ашады

Режиссер Әділхан Ержановтың «Сары мысық» көркем фильмі Германияның Висбаден қаласында 2021 жылғы 20-26 сәуір аралығында онлайн өтетін 21-ші Орталық және Шығыс Еуропа goEast кинофестивалінің...

Қазақстан-Ресей шекарасы: Көптоғай аулындағы дау неден шықты?

Қазақстан-Ресей шекарасындағы Атырау облысы Көптоғай ауылының тұрғындары шекара сызығы ауысуымен келіспей, оны заңсыз деп санайды, – деп хабарлайды Tengrinews.kz. Көптоғайлықтар шекара бекеттерін орнату бойынша жұмысты тоқтатуды...

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі еліміз үшін символдық мәні бар екі оқиғамен тұспа-тұс келіп отырғанын айтты. Оның...

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы жүретін «бизнестен» келген залал он есе артқан.  Елімізде ең алғашқы қаржы пирамидасы...
02

Қазақ киносы Германияда өтетін фестивальдің шымылдығын ашады

Режиссер Әділхан Ержановтың «Сары мысық» көркем фильмі Германияның Висбаден қаласында 2021 жылғы...
d7d152f8896ea64602b9cd3df3d4bdfd

Қазақстан-Ресей шекарасы: Көптоғай аулындағы дау неден шықты?

Қазақстан-Ресей шекарасындағы Атырау облысы Көптоғай ауылының тұрғындары шекара сызығы ауысуымен келіспей, оны...
Аманғали БЕРДАЛИН

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі...

Жаңалықтар

Әнуарбек Байжанбаевтың шеберлігі

Қазақ радиосының тарихына ой жүгіртсек, есімізге ең бірінші Әнуарбек Байжанбаевтың есімі оралатыны сөзсіз. Әнуарбек Байжанбаев өмір бойы Қазақ радиосында диктор болып қалың жұртшылыққа кеңінен...

Инфрақұрылымды дамытуға ерекше көңіл бөлінбек

Шығыс Қазақстан облысы Қасым Қайсенов кентінде №9 бастауыш партия ұйымының жиналысы өтті. Жиында БПҰ-ның 2019-2020 жылдары атқарған жұмыстары сараланып, алдағы уақытта орындалуы тиіс мәселелер...

Қазақстан жастарына этномәдени дәстүрді сіңіруіміз қажет – Әділбек Ыбырайымұлы

Қазақстан халқы Ассамблеясының ұйымдастыруымен «Қазақстан жастарын тәрбиелеудің этномәдени дәстүрлері» атты республикалық семинары өтті. Аталған онлайн жиында Дүниежүзі  қазақтары қауымдастығы төрағасының орынбасары Әділбек Ыбырайымұлы «Қазақ  ұлтынан этностардың...

Келелі жиын – келешек үлесі

Өткен апта маңызды басқосуларға толы болды. Әрбір жиынның астарында ел болашағын жарқын ету, келешегін кемелдендіре түсер мақсат бар. Нақты мәселелер көтеріліп, оны шешудің жолдары...

«Тоттенхэмнің» бас бапкері Жозе Моуриньо қызметінен босатылды

Лондондағы "Тоттенхэм Хотспур" футбол клубының бас бапкері Жозе Моуриньо қызметінен кетті. Бұл жаңалықты vesti.ru сайты Тhe Athletic-тің Twitter-дегі парақшасына сілтеме жасай отырып хабарлады. Моуриньо 2019...

Әскери қайраткер Ким Серікбаев қайтыс болды

Әскери қайраткер, полковник, әскери ғылым кандидаты Ким Серікбайұлы Серікбаев қайтыс болды. Қайғылы хабарды Алматы қаласындағы «ҰОС ардагерлері, тыл еңбеккерлері және соғыс балалары кеңесі» қоғамдық...

«Тоқтықтан»: Асты аяқ асты еткен челлендж жұртты ашуландырды (видео)

Tik-Tok әлеуметтік желісіндегі кезекті челлендж Facebook қолданушыларының наразылығын тудырды. Челленджге қатысқан жасөспірімдер тамақты аяқпен таптаған. "Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді. Мұның арты жақсы болмайды....

Қазақстандық дизайнер Нұр-Сұлтанда Сақ алаңын салуды ұсынды

Отандық сәулет дизайнері Мансура Жәкен қазақстандық қалалардың бейнесін қазақтардың этникалық стилінің элементтерімен қайта жасауды ұсынды. Оның пікірінше, астанада "аң стилінде" сәнделген және ежелгі сақ...

Нұр-Сұлтандағы саябақтан жалпы құны 8 млн теңге болатын 66 шам ұрлаған күдіктілер ұсталды

Нұр-Сұлтан қаласындағы Триатлон паркінен 66 шам ұрланған. Полицейлер екі жүргізуші мен көше мен саябақты жарықтандырумен айналысатын ЖШС монтерін күдікті деп танып отыр, деп хабарлайды...

Ұлттық банк коллекциялық монеталар сатылатын интернет-дүкенді іске қосты

Ұлттық банк интернет-дүкеннің жұмысын пилоттық режимде қайта бастады, деп хабарлайды KAZAKHSTAN TODAY. Қазақстан Ұлттық Банкі 19 сәуірден бастап коллекциялық монеталардың онлайн саудасын жаңарту үшін пилоттық...

Мүмкіндігі шектеулі Қазақстандық әйел Эверест шыңын бағындырды

Мария Әуезова Эверестің биіктігі 5364 метр болатын шыңын бағындырды. Мариямен бірге бірге күйеуі мен тәлімгері де тауға бірге шыққан - деп хабарлады sxodim.astana Instagram...

Тоқаев Еуразиялық экономикалық одаққа қатысты заңға қол қойды

Бүгін Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше заңға қол қойды.  Бұл туралы Ақорда сайты хабарлады. Мемлекет басшысы Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде бағалы металдармен және асыл тастармен...

Нұрсұлтан Назарбаев Түрікменстан Президентіне көңіл айтты

Нұрсұлтан Назарбаев Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедовке көңіл айту жеделхатын жолдады, деп хабарлайды elbasy.kz. Елбасы Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедовтің әкесі Мяликгулы Бердімұхамедовтің өмірден өткені туралы...

Англияның ұлттық денсаулық сақтау қызметі парацетамолдың қаупі туралы айтты

Англияның ұлттық денсаулық сақтау қызметі парацетамолды шамадан тыс қолдану қауіп тудыруы мүмкін екенін ескертеді, - деп хабарлайды ВЗГЛЯД басылымы. Дәріні шамадан тыс қолданудың белгілері -...

Қазақстанның Үндістан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі тағайындалды

Мемлекет басшысының Жарлығымен Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев Қазақстан Республикасының Үндістан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды. Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев – 1970 жылғы 2 сәуірде Ақтөбе...

Қазақстанның Бельгия Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі тағайындалды

Мемлекет басшысының Жарлығымен Марғұлан Бақытұлы Баймұхан Қазақстан Республикасының Бельгия Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына, Еуропа Одағының жанындағы және Солтүстік Атлант Шарты ұйымындағы (НАТО)...

Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі тағайындалды

Мемлекет басшысының Жарлығымен Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды. Рәпіл Жошыбаев –  1963 жылғы 22 тамызда Жамбыл облысында...

Жол сапасына жауапты мыңнан астам шенеунік айыппұл арқалаған

Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Серік Түсіповтың айтуынша, жол сапасының сын көтермегені үшін бірқатар  шенеуніктер жазаланған, - деп хабарлайды BaigeNews.kz  "2021 жылы Жол инспекциясы бөлімшелері...

«Қазақстан темір жолының» БАҚ-пен жұмыс жөніндегі департамент директоры тағайындалды

Қайсар Жұмабайұлы «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының БАҚ-пен жұмыс жөніндегі департаментінің директоры болып тағайындалды.«ҚазАқпарат» агенттігінің жазуынша, бұл ақпаратты Қайсар Жұмабайұлының өзі растады. Қайсар Жұмабайұлының...

Қазақ киносы Германияда өтетін фестивальдің шымылдығын ашады

Режиссер Әділхан Ержановтың «Сары мысық» көркем фильмі Германияның Висбаден қаласында 2021 жылғы 20-26 сәуір аралығында онлайн өтетін 21-ші Орталық және Шығыс Еуропа goEast кинофестивалінің...

Президент жарлығымен жаңа елшілер тағайындалды

Мемлекет басшысының 2021 жылғы 19 сәуірдегі жарлығы бойынша Қырғыз Республикасындағы, Бельгия Корольдігіндегі және Үндістан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елші тағайындалды. Бұл туралы akorda.kz сайты хабарлады. Хабарламаға...

Мемлекет басшысы Түрікменстан президенті Гурбангулы Бердымұхамедовке көңіл айту жеделхатын жолдады

Мемлекет басшысы Қазақстан халқының және жеке өзінің атынан Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердымұхамедовке әкесі Мяликгулы Бердымұхамедовтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты, - деп хабарлайды akorda.kz. «Әкеңіздің...

Әлемдегі ең үлкен айсберг еріді

Әлемдегі ең үлкен А68 айсбергі еріп, бірнеше бөлікке бөлінді, – деп жазды Sky News. 2017 жылы Антарктика жартылай түбегінің мұздығынан ажыраған кезде оның ауданы 5800...

Коронавирустан 23 науқас көз жұмды – ДСМ

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі коронавирусқа қатысты соңғы тіркелген қайғылы жағдайларға қатысты мәлімет берді. 17 сәуірде коронавирустан 23 науқас көз жұмған. Оның 22 КВИ+, бір адам...

Президент бірқатар лауазымды тұлғаны қызметінен босатты

Бүгін, 19 сәуірде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен  еліміздің шетелдегі бірқатар төтенше және өкілетті елшілері қызметінен босатылды, деп хабарлайды Ақорда. «Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: Қайрат...

Павлодарда қарағай орманынан шыққан өрт мың гектарға жетті

Павлодар облысындағы қарағай орманында ірі өртті сөндіру жұмысы жалғасуда. Өртке оранған алқап мың гектарға жетті. «Галкин ауылдық округінің екі елдімекеніне қауіп төнді. Бірақ оның алдын...

«Кездесуге шақырамын». Алмас Кішкенбаев танымал блогер қызды ұнататынын айтты

Әнші Алмас Кішкенбаев танымал блогер қызды ұнататынын айтты. Ол өзінің Instagram желісіндегі парақшасында бойжеткеннің видеосын жариялап, көпшіліктен оның жеке өмірі жайлы сұрастырды деп жазады...

Ерлан Саиров: Шекараны жергілікті халықтың ыңғайына оңтайландыру амалын қарастыру абзал

Мәжіліс депутаты Ерлан Саиров Атырау облысындағы Көптоғай ауылының тұрғындарын алаңдатқан Қазақстан-Ресей шекарасына қатысты мәселеге орай Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасында пікір білдірді. «Атырау облысы, Құрманғазы...

Ерлан Әлімбаев ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары лауазымына тағайындалды

Мемлекет басшысының өкімімен Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары лауазымына тағайындалды, деп хабарлады Ақорданың баспасөз қызметі. Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев 1975 жылы 6...

Жамбыл облысында төрт елді мекен ішімдіктен түбегейлі бас тартты

Жамбыл ауылдық округіне қарасты Шәкен Ниязбеков, Шайқорық, Танты, Қапал ауылдары ішімдіктен біржола бас тартты. Осы төрт елді мекендегі 22 дүкен иелері ішімдік сатуға берілген...

Жағдай мәз емес: жеті өңір «қызыл аймақта» тұр

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссияның Telegram каналында еліміздің өңірлеріндегі эпидемиологиялық жағдайды бағалау матрицасы жарияланды. 2021 жылдың 19 сәуіріндегі жағдайы...

Қазақстан Бокс федерациясына жаңа басшы тағайындалды

Қазақстан Бокс федерациясының атқарушы директоры лауазымына Маратбек Мықтыбеков тағайындалды, – деп хабарлады ҚБФ баспасөз қызметінің мәліметі. Ал соңғы 11 жыл бойы осы лауазымды атқарып келген Бекжан...

Келіссөз жүріп жатыр: Головкиннің келесі қарсыласы кім?

Қазақстандық боксшы Геннадий Головкин (41-1-1, 36 КО) жыл соңында жапондық Риота Муратамен (16-2, 13 КО) жекпе-жекке шығуды жоспарлап отыр, – деп жазды Sports.kz. Алғашқы болып...

Қызылордада қолдан жасалған құрттан есірткі табылды

Қызылордада түзеу мекемесіне келген сәлемдемедегі қолдан жасалған құрт ішінен есірткі табылды. Бұл оқиға Қызылорда облысы бойынша қылмыстық атқару жүйесі департаментіне қарасты ЗК-169/5 мекемесінде болды. Қылмыстық кодекстің...

19 сәуір: ел тарихындағы маңызды оқиғалар күнтізбесі

1960 жылы 19 сәуірде Бұқтырма су қоймасын толтыру басталды. 1993 жылы Алматыдан Түркияның Трабзон қаласына алғашқы жолаушылар әуе рейсі ұшырылды. Бортында 120 турист болған...

Өткен тәулікте 2700-ден астам адамнан коронавирус анықталды

Қазақстанда өткен тәулікте 2719 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады  coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 436, Алматы қаласы - 665, Шымкент қаласы - 114,...

Мешіттегі садақа жәшігінен ақша ұрлаған күдікті қамауға алынды

Жамбыл облысында мешіттегі садақа жәшігінен ақша ұрлаған күдікті ұсталды. Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көкдөнен ауылының мешіт имамы xабарласып, түнгі уақытта белгісіз адамдардың мешіттің ішіне терезесін...

Еркін күрестен Азия чемпионаты өз мәресіне жетті

Еркін күрестен Азия чемпионаты өз мәресіне жетті. Айтулы жарыста есімдері төменде аталған балуандар жеңіс тұғырына көтерілді: 57 келі: 1. Құмар Рави (Үндістан), 2. Әлиреза Сарлақ (Иран),...

Нұр-Сұлтан қаласының іргесінен өрт шықты

Нұр-Сұлтан қаласын Ақмола облысының Қоғалжын ауданымен байланыстыратын тасжол бойындағы саяжайдан өрт шықты. Бұл туралы саясаттанушы Қазыбек Майгелдинов facebook парақшасында жариялады. «Қорғалжын тасжолы бойындағы саяжайлар өртеніп...

Танымал актриса Ғазиза Әбдінабиева қайтыс болды

Танымал актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі, «Құрмет» және «Парасат» ордендерінің иегері Ғазиза Мәкешқызы өмірден озды. Бұл туралы Мәдениет және спорт вице-министрі Нұрқиса Дәуешов хабарлады. Ол...

Нобель сыйлығының бес лауреаты Навальный ісі бойынша Путинге ашық хат жолдады

Францияның Le Monde басылымы және британиялық The Economist журналы әлем жұлдыздарының Ресей президенті Владимир Путинге жазған ашық хатын жариялады.  Онда танымал адамдар колонияда отырған оппозиционер...

Қазақстан-Ресей шекарасы: Көптоғай аулындағы дау неден шықты?

Қазақстан-Ресей шекарасындағы Атырау облысы Көптоғай ауылының тұрғындары шекара сызығы ауысуымен келіспей, оны заңсыз деп санайды, – деп хабарлайды Tengrinews.kz. Көптоғайлықтар шекара бекеттерін орнату бойынша жұмысты тоқтатуды...

Лукашенко вакцина алғысы келмейді

Беларусь президенті Александр Лукашенко коронавирусқа қарсы вакцина алғысы келмейтінін айтты. Бұл туралы tass.ru хабарлады. Лукашенконың баспасөз қызметінің хабарлауынша, жақында өткен тексерісте оның қанында антиденелердің жеткілікті...

Шыңжаңдық тағы бір қандасымыз Олимпиадаға жолдама алды

Қазақстанның Алматы қаласында өткен күрестен Олимпиадалық іріктеу турнирінен жақсы жаңалық келді. Шыңжаң өлкесінен шыққан Уәлихан Серікұлы 60 келі салмақта грек-рим күресінен өнер көрсетіп, Токио...

ҰҚК Атырау облысындағы акциялар туралы ақпаратты жоққа шығарды

Әлеуметтік желілерде жерімізді қорғап, бейжай қалмауға шақырған видеолар таралуда. ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің хабарлауынша, онда «Қалқан-2021» оқу-жаттығуларында түсірілген кадрлар көрсетілген, деп хабарлайды stopfake.kz сайты. «2021...

Ақмола облысында ер адам қызымен бірге сарқырамаға құлап кетті (видео)

Куәгерлердің айтуынша, әкесі мен қызы суретке түспек болғанда, сарқырамаға құлап кеткен. Желіде сарқырама маңында өзеннің қатты ағысы ер адамды баламен бірге ағызып бара жатқаны...

Қазақстанда апта ішінде болған кадрлық тағайындаулар

Осы аптада Президенттік жастар кадр резервінің мүшелері түрлі жаңа лауазымдарға тағайындалды. Қазақстанда 12-18 сәуір аралығында болған кадрлық ауыс-түйіске «ҚазАқпарат» агенттігі шолу жасады. Апта басында...

Алматыдан 181 км қашықтықта жер сілкінді

ҚР Білім және ғылым министрлігіне қарасты «Сейсмологиялық тәжірибе-әдістемелік экспедициясы» ММ-нің сейсмикалық стансалар желісі 04 сағат 38 минутта жер сілкінісін тіркеді, деп хабарлайды ҚазАқпарат. «Зілзаланың эпицентрі...

«Намазсыз ораза қаза болады» деген рас па? – дінтанушы жауабы

Белгілі дінтанушы Қайрат Жолдыбайұлы Faceboоk  әлеуметтік желісінде қызу талқыланып жатқан сауалға жауап берді. Желіде мынадай («Намазсыз ораза қаза болады» деген рас па? –ред.) діни...

Өмірзақ Шөкеев қарияларды жаңарған Түркістанды тамашалауға шақырды

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Шардара ауданындағы ардагерлер үйінде болды. Ақсақалдармен кездесіп, үстел басына жиналғандарды ашық сұхбат құруға шақырды, деп хабарлайды облыс әкімінің баспасөз...

Қазақстан-Ресей шекарасында әскерилер қоршау орната бастады

Қазақстан мен Ресей шекарасында қоршау орнату жұмысы басталды. Қоршау Атырау және Астрахан (Ресей) облыстарының шекарасында орнатылуда. «2021 жылғы 14 сәуірде Құрманғазы ауданының Көптоғай ауылында...

Айқын Төлепберген Алматыда өзі куә болған келеңсіз жағдай туралы айтып, жұртты сақтандырды (видео)

Қазақстандық әнші Айқын Төлепберген Алматыда өзі куә болған келеңсіз жағдай жайлы айтып, жұртты абай болуға шақырды. Бұл туралы ол Instagram парақшасында жазды. Айқын Төлепбергеннің...

Президенттік жастар кадр резервінің мүшесі биржа басқармасына төраға болып тағайындалды

Astana International Exchange (AIX) Директорлар кеңесі акционерлер мен реттеуші органдардың мақұлдауымен 23 мамырдан кейін күшіне енетін AIX басшылығының құрылымындағы өзгерістерді жариялады, деп хабарлайды ҚазАқпарат. Директорлар...

Ақмола облысында жүк көлігі жүргізушісімен бірге суға батып кетті

Ақмола облысының Шортанды ауданында жүк көлігі суға аударылып, жүргізуші тұншығып көз жұмды. Ведомствоның мәліметінше, қайғылы жағдай сәуірдің 16-да Бектау ауылы маңында болған. «Анықталғандай, қарғын су шайып...

Adobe компаниясының негізін қалаушылардың бірі қайтыс болды

Чарльз Гешке – PDF форматты жасауға қатысқан, Adobe компаниясының негізін қалаушылардың бірі. Калифорнияда тұратын Чарльз 82 жасында дүниеден өтті. Бұл туралы Adobe компаниясы хабарлады....

Африкада аң аулаған қазақтарды елдегі аңшылар қолдап пікір білдірді

Қазақстанның аңшылық қауымдастық өкілдері Африкада жабайы аңдарды атып, аңшылық құрған әріптестерін қолдап видео түсірді. Кадрлар Instagram-дағы ohotniki_kz парақшасында жарияланды, деп жазды Tengrinews.kz . «Табиғат»  республикалық қауымдастығының...

Тәулік статистикасы: 641 науқастың жағдайы ауыр, 22 адам қайтыс болды

Кейінгі бір тәулікте 22 қазақстандық коронавирус пен пневмониядан қайтыс болды. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігі хабарлады. 18 сәуірдегі дерек бойынша 37 749 адам (37 294...

Жағдай әлі күрделі: «Қызыл аймақта» 3 қала мен 5 облыс тұр

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі веомствоаралық комиссиясының Telegram каналында еліміздің өңірлеріндегі эпидемиологиялық жағдайды бағалау матрицасы жарияланды. 2021 жылғы 18 сәуірдегі жағдай...

18 сәуір – Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні

Бұл мереке алғаш рет 1984 жылы атап өтілді. 1983 жылы ЮНЕСКО жанынан құрылған Халықаралық ескерткіштер мен көрнекті орындарды қорғау мәселелері жөніндегі кеңес ассамблеясы бекіткен. Бүгінгі...

18 сәуірге арналған ауа райы болжамы: Жауын-шашын, тұман, желдің күшеюі

Бүгін Республиканың оңтүстік-батысында ауа райы жауын-шашынсыз болады. Қазақстанның басқа аймақтарында атмосфералық фронтальды бөліктердің өтуіне байланысты ауа райы құбылмалы: кей жерлерде жауын-шашын болады, найзағай, тұман,...

Нұр-Сұлтанда алты көлікті соғып зақымдаған мас жүргізуші қамауға алынды

Нұр-Cұлтан қаласында мас күйде көлік басқарған жүргізуші көлік тұрағында тұрған 6 көлікке зақым келтірді. Бұл туралы қалалық ПД баспасөз қызметіне сілтеме жасап ҚазАқпарат хабарлады. Полиция...

Көлгінов Орталық Азиядағы ең үлкен мешіттің құрылысына қаражат қайдан бөлінгенін айтты

Нұр-Сұлтан қаласының әкімі Алтай Көлгінов елордада салынып жатқан Орталық Азиядағы ең үлкен мешіттің құрылыс барысымен танысты. Бұл туралы шаһар басшысы Instagram-дағы парақшасында жазды. «Қалада республика...

Қазақстандық балуан Азия чемпионы атанды

Қазақстандық балуан Талғат Сырбаз Азия чемпионатының жеңімпазы атанды, деп хабарлайды Olympic.kz. Құрлықтық бәсекеде 70 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде ол финалда өзбекстандық Сирожиддин Хасановпен кездесті. Екеуара...

Өзбек сенаторлары: Ташкенттен Алматыға әуебилеті – 4,7 млн , ал Мәскеуге – 4,2 млн. сум тұрады. Әділдік қайда?

Ташкентке Алматы жақын, жақын да болса, алыс. Салыстырмалы түрде Мәскеу алыс, алыс та болса, жақын. Өйткені, ұшу ұзақтығына, қашықтыққа қарамастан Ташкент-Алматы бағытындағы әуебилеті қымбат....

WhatsApp мессенджері қолданушыларға қиындық тудыра бастайды…

Әлеуметтік желілердегі шексіз еркіндікке тұсау салына бастайтын секілді. Мәселен, танымал WhatsApp мессенджері енді өз қолданушыларына жаңа ереже ұсына бастайтын болды. Яғни, 2021 жылдың 15 мамырынан...

Алматыдағы «аждаһа» қиратылып тасталды…

«Бүгін таңертең Алматы қаласындағы Құрманғазы-Достық көшелерінің қиылысында бұрынғы ресторанның қасбетіне орнатылған белгілі суретші Владимира Твердохлебовтың «Аждаһа» («Дракон») атты мозаикасы қиратылып тасталған», − деп хабарлайды...

Қостанай облысында «Nur Otan» партиясы қоғамдық кеңестерінің құрамы бекітілді

14 сәуірде «Nur Otan» партиясы Қостанай облыстық филиалы төрағасы, Қостанай облысының әкімі Архимед Мұхамбетовтың төрағалығымен  «Nur Otan» партиясы Қостанай облыстық филиалы саяси кеңесі Бюросының...

«Nur Otan» партиясының сайлауалды бағдарламасының іске асырылуын қоғамдық кеңестер бақылайды

«Nur Otan» партиясы СҚОФ Саяси кеңес Бюросының отырысында Солтүстік Қазақстан облысы бойынша сайлауалды бағдарламасының бағыттарын іске асыру жөніндегі өңірлік қоғамдық кеңестердің төрағалары мен құрамы...

22 жастағы елорда тұрғыны 11 қабаттан құлап, қайтыс болды

Нұр-Сұлтан қаласында көп қабатты тұрғын үйлердің бірінде қайғылы оқиға болды. Елорда тұрғыны 11 қабаттан құлап, қайтыс болды. Қайғылы жағдай туралы Telegram-дағы Astanovka 98 каналы...

«Nur Otan» партиясы Маңғыстау облыстық филиалы жанынан 12 қоғамдық кеңес құрылды

Маңғыстау облысының әкімі, облыстық партия филиалының төрағасы С.Трұмовтың төрағалығымен «Nur Otan» партиясы Маңғыстау облыстық филиалы Саяси кеңесі Бюросының отырысы өтті. Бюро отырысында үш мәселе қаралды....

Жұмыспен қамту мәселесі оң шешімін тапты

Шымкент қаласы, Әл-Фараби ауданы «Nur Otan» партиясының аудандық филиалына аудан тұрғыны айлық табысы күн көріс деңгейінен артылмайтынын, қазіргі кезде баласы да жұмыссыз екенін айтып,...

Партияға өтініш білдірген аз қамтылған отбасына баспана берілді

"Nur Otan" партиясының Мойынқұм аудандық филиалына аудан тұрғыны өтініш білдірген. Өз өтінішінде жалғызбасты әке 3 бала асырап отырғанын, қолында ата-анасы бар екенін айтып, баспанамен...

«Онда тұрған ештеңе жоқ». Африкада аң аулап жүрген қазақ өз әрекетін түсіндірді (видео)

Африкада мылтықпен аң аулап жүрген қазақстандықтардың видеосы әлеуметтік желіде кеңінен тарап, қызу талқыланған болатын. Батыр Сейкенов есімді қазақстандық азамат өз әрекетін түсіндіріп, видеоүндеу жасады....

Шығыс Қазақстанда жоғалған 5 жасар бала табылды

Шығыс Қазақстан облысының полицейлері жоғалған 5 жасар баланы тауып, ата-анасына қайтарды. ШҚО Полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметіне сүйенсек, 16 сәуір күні сағат 16:30 шамасында Глубокое...

Қуат Хамитов келесі жекпе-жегі туралы ресми мәлімдеме жасады

Қазақстандық файтер Қуат Хамитов (20-7-1) келесі жекпе-жегіне дайындықтың басталғанын хабарлады, деп жазады Prosports.kz. «Ресми! Біз келесі кездесуге дайындықты бастадық! Күні мен орнын жақын арада хабарлаймыз...

Ресейлік сериал кейіпкері: «Қазақтар бізге тас атты ма десек, ас атыпты ғой»

Әлеуметтік желіде ресейлік сериалдан үзінді таралып, қызу талқылануда. Онда сериал кейіпкері, орыс әйел жанындағы құрбысына Алжир лагері жайлы әңгімелейді. «Сен Алжир жайлы естіп пе едің? Ол...

Алматы облысында табытқа әйелдің фотосын салып кеткен күдікті табылды (видео)

Алматы облысында әйелдің фотосы салынған шағын табыт табылды. Әлеуметтік желіде таралып, қызу талқыланып жатқан жағдайды қазір облыстық полиция департаменті тергеу үстінде. Табыт ішіндегі фотода бейнеленген...

Жамбыл облысында жоғалған әйелді іздеген құтқарушының өзі табылмай жатыр

Жамбыл облысында екі айдан бері із-түссіз жоғалып кеткен Гүлдана Санақбайды Тасөткел су қоймасынан іздеп жатқан сүңгуірдің өзі он төрт күннен бері табылмай жатыр. Бұл...

Елорда тұрғыны «BMW X5» автокөлігімен 4 жасар баланы қағып, мерт қылды

Нұр-Сұлтан қаласының тұрғыны «BMW X5» көлігімен 4 жасар сәбиді қағып, мерт қылды, деп хабарлайды қалалық Полиция департаментінің баспасөз қызметі. «16 сәуір күні сағат 19.21-де 102...

«Тапсырыспен адам өлтіру» деген жазуы бар көліктің иесі халықтан кешірім сұрады (видео)

Нұр-Сұлтан қаласында көлігінде «Тапсырыспен адам өлтіру» деген жазуы бар ер адам ұсталды, деп хабарлайды ҚазАқпарат Нұр-Сұлтан қаласы полиция департаментінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап. Көлік бүгін...

Целиноград ауданында су тарифі төмендетілді

ҚР "Табиғи монополиялар туралы" Заңына сәйкес "Целиноград Су Арнасы" ШЖҚ МКК-ы Жаңа жол, Приречный, Шұбар, Жайнақ, Қызылсуат (Қызылсуат 1 және Қызылсуат 2), Қаратомар, Талапкер...

Африкада аң аулап жүрген қазақтардың видеосы елдің ашуына тиді (видео)

Әлеуметтік желіде "Қазақтар Африкада да аң аулап жүр" деген тақырыпта видео тарады. Видеода екі қазақ азамат және басқа да шетелдік аңшылар жираф атып алғаны...

Әлемдік паспорт индексі бойынша Қазақстан қай деңгейде?

«The Henley Passport Index» әлемдік мемлекет азаматтарының төлқұжат рейтингін жариялады. Онда Қазақстан 69 орында тұр. Азаматтардың жүріп-тұру еркіндігіне негізделген елдер классификатор болып табылатын атаулы компания...

Африкада аштық пен ауру қаупі төніп тұр

Африкада 100 миллионнан астам адам азыққа зәру. Бұл туралы Түркияның ТРТ арнасы мәлімдеді. Мәліметке сәйкес, Африкада 100 миллионнан астам адам «апат деңгейінде» азық тапшылығына ұшырап...

Балқаш қаласы маңында ұшақ құлады

Балқаш қаласының авиациялық оқу орталығында СУ-30 СМ көпфункционалды жойғыш ұшағы апатқа ұшырады. Бұл жөнінде Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады. Хабарламада 2021 жылғы 16 сәуірде сағат...

Елордада 600 мың тұрғын вакцина алса, вирусты жұқтыру қаупі болмайды

Қазір бізде 49 мың адам бірінші компонентпен вакцинацияланды. Осылайша 50 мың адам 1 мамырға дейін иммундалған болады, – деп хабарлады Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің ресми...

Шымкенте дәрігерлер кеңірдегіне түйреуіш тұрып қалған сәбиді аман алып қалды

Шымкент қаласында дәрігерлер кеңірдегіне түйреуіш тұрып қалған үш айлық сәбидің жанын сақтап қалды,-деп хабарлайды KAZ.NUR.KZ. Тыныс алу жолдарына әлдене тұрып қалған сәби ауруханаға жеткізілген. Сәбиді...

Партия бағдарламасының сапалы орындалуын жастар да бақылай алады

Павлодарда «Nur Otan» партиясының Сайлауалды бағдарламасының 12 бағыты бойынша қоғамдық кеңестердің төрағалары мен құрамы бекітілді. 16 сәуірде өткен «Nur Otan» партиясы Павлодар облыстық филиалы Саяси...

Елімізден екі айдың ішінде 3,4 мың адам біржола көшіп кеткен

2021 жылғы қаңтар-ақпанның қорытындысы бойынша елімізге 1398 адам келіп, 3422 адам біржола көшіп кеткен. Бұл туралы Ұлттық статистика бюросы көші-қон қызметі органдарына сілтеме жасап...

Мархабат Байғұт: Елге қызмет етсем дейтін азаматтар қатарға қосылды

– Өте-мөте өркениетті, аса алпауыт саналатын Америка Құрама Штаттарында баяғы замандарда саяси партиялар бірталай болған көрінеді. Осы жағдайды онша жақтырмаған жалғыз жазушы Марк Твен:...

Қоғамдық кеңестер бюджет қаражатының тиімді және ашық жұмсалуын қадағаламақ

«Nur Otan» партиясы Батыс Қазақстан облыстық филиалының төрағасы, облыс әкімі Ғали Есқалиевтің төрағалығымен облыстық партия филиалының Саяси кеңесінің Бюро отырысы өтті. Отырыс барысында «Nur Otan»...

«Nur Otan» партиясы жанындағы Жас депутаттар корпусын Елнұр Бейсенбаев басқарады

«Nur Otan» партиясында Мәжілістің және барлық деңгейдегі мәслихаттардың 600 жас депутатынан тұратын Корпус құрылды. Нұротандық жас депутаттар жастарды қолдау және заң шығару процесінде олардың...

Елімізде екі әуежай уақытша жабылады

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі әуежайларды дамыту және жаңғырту мәселелері жөнінде кеңес өткізді, деп хабарлайды KAZAKHSTAN TODAY. Кеңесте Шымкент, Орал, Өскемен, Үржар және Үшарал қалаларындағы...

Оңдасын Оразалин: Қоғамдық кеңесте жастарға басымдық берілуі тиіс

Ақтөбе облысының әкімі Оңдасын Оразалиннің төрағалығымен өткен «Nur Otan» партиясы облыстық филиалының Саяси кеңесі Бюросының отырысында Өңірлік қоғамдық кеңестердің төрағалары мен құрамы бекітілді. Отырыс барысында...

Ұстаз бақыты – шыңдаған шәкірті

Адам баласының жүрегінде қадір тұтып, құрметтейтін екі ұғым болса, соның бірі – ұстаз. «Ұстаз» ұғымы ұлтымыз үшін қашан да қасиетті, қадірлі болған. «Ұстаздан тәрбие...

Алматыдағы көпқабатты үйдің тұрғындары Қайрат Нұртастың үстінен шағым түсірді

Әнші Қайрат Нұртастың басы тағы дауға қалды. Бұл жолы әнші Алматыдағы тұрғын үй кешенінің паркингінде бөтен орындарды иеленген, - деп хабарлайды zakon.kz. Zakon.kz сайтының редакциясына...

86 жастағы Қарағанды тұрғыны коронавирусқа қарсы вакцина алды

Қарағанды облысы Бұқар Жырау ауданы Ботақара кентінің тұрғыны Қанат Жұмашұлы өз өңірінде алғашқылардың бірі болып коронавирусқа қарсы екпе алған. Ақсақал өзін және жақындарын індеттен...

Қарағандыда қоғамдық кеңестердің құрамы бекітілді

"Nur Otan" партиясының Қарағанды облыстық филиалы Саяси кеңесі Бюросының отырысында сайлауалды бағдарламаның іске асырылуын бақылауды қамтамасыз ететін өңірлік қоғамдық кеңестердің төрағалары мен құрамы бекітілді. Онлайн-режимде...

Мешіт терезесін сындырып, садақа жәшігінен ақша ұрлаған күдікті ұсталды

Жамбыл облысында мешіттегі садақа жәшігінен ақша ұрлаған күдікті ұсталды, – деп хабарлайды Polisia.kz. Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көкдөнен ауылының мешіт имамы xабарласып, түнгі уақытта...

80 жастағы зейнеткерді полицейлер екі рет ажалдан арашалап қалды (видео)

Түркістан қаласының 80 жастағы тұрғыны учаскелік полиция инспекторларына екі рет құтқарылған өмірі үшін алғыс білдірді. Бұл туралы Polisia.kz бағдарламасының кезекті шығарылымында айтылды. Райхан Құрбанбаева Түркістанда тұрады....