Олжа салған 30 жыл

Келер жылы Тәуелсіздігімізді алып, егемен ел атанғанымызға 30 жыл толады. Тарихи тұрғыдан ба­ғам­дасақ, отыз жыл – аса көп уақыт емес. Десе де, Қа­зақстан аз уақыт ішінде әлемдік алпауыттармен терезесін теңестіріп, жаһан жұртына қарышты қа­дамдарымен танылып үлгерді. Егемендік жылдары еліміздің жеткен жетістіктері мен халықаралық деңгейде атқарған абыройлы істері том-том кітапқа арқау боларлық. Оның бәрін бір мақаланың шең­беріне сыйдыра алмасымыз анық. Бүгін біз әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылуды мұрат еткен Қа­зақстанның Тәуелсіздіктің арқасында қол жет­кізген басты 30 олжасына тоқталмақпыз.

Тағдыршешті құжат

1991 жылғы 16 желтоқ­сан­да «Қазақстан Респуб­лика­сы­ның мемлекеттік  тәуелсіз­дігі туралы» Қазақстан  Рес­пуб­ли­касының заңы қабылданды. Бұл – қазақ елі тарихындағы ақ­жарылқап сәттің туғанын күл­лі әлемге айғақ еткен ұлы күн. Қазақстан мемлекеттік тәуел­сіздігі жарияланған сол шақ ел ше­жіресіне алтын әріп­термен жазылды. Тари­хи құ­жатқа қол қойылған сәттен 45 минут өткен соң, Түркия Рес­пуб­ликасы бірінші болып Қазақстан Тәуелсіздігін та­ны­ды. Осы­лайша әлем карта­сын­да Қазақстан атты тәуелсіз жаңа мемлекет пайда болды. Оның тұңғыш Президенті бо­лып Нұрсұлтан Назарбаев сай­ланды. Қазақстан Ком­му­нис­тік партиясы Орталық Ко­ми­тетінің ХV пленумы қа­был­даған шешім қазақ елінің тағдырын түбегейлі өзгертті.

Достық көпірі

 1991 жылғы 8 желтоқсан­да КСРО ха­лық­аралық құқық субъекті және  геосаяси шын­дық ретінде өмір сүруін тоқ­тат­ты. Бөлек отау құрған мем­ле­кеттердің алдында күр­делі міндеттер тұрды.  Алда тұрған түйткілдердің ауқымдылығын сезіне отырып, Қазақстан Пре­зиденті Нұрсұлтан Назарбаев Алматыда бұрынғы одақтық республикалар көшбасшы­ларының кез­десуін өткізу жө­нінде бастама көтерді. Онда дос­тық, тату-көршілік және ел­дер арасын­да­ғы өзара тиімді ынтымақтастықтың тарихи та­мырларын тиісті құжатпен бе­кіту, сондай-ақ бұрынғы кеңес­тік кеңістіктегі бір­лескен жобаларды дамыту жолдарын қа­рас­тыру көзделді.

Қазақстан басшылы­ғының белсенді жұ­мыстарының нәти­же­сінде 1991 жылдың 21 желтоқсанда кеңес­тік 11 республиканың бас­шылары Алма­ты­да бір үсте­лдің басына жиналды. Өткізілген ке­ліссөздердің қоры­тындысында «ТМД-ның Алматы деклара­циясы» қабыл­данып, онда Тәуелсіз Мемле­кет­тер Достастығының құ­рыл­ғаны жария­ланды, оның тең құқылы бірлестікке ұмты­­лысы айқындалып, мақ­сат­тары мен ұста­нымдары нақ­тыланды.

Азаптан арылтқан қадам

1991 жылғы 29 тамызда Нұрсұлтан Назарбаев Семей ядролық полигонын жабу тура­лы Жарлыққа қол қойды. Бұл – Қазақ­станның тәуелсіз ел ретінде жасаған алғаш­қы батыл қадамы еді. Тарихқа жү­гін­сек, дүние­жүзінде өз еркі­мен ядролық арсенал­дан бас тартқан мемлекет жоқтың қасы. Ке­зінде «ядролық қаруды сақтап қалайық» де­гендер де болды. Бірақ ұлтының саулы­ғын, қазақ жерінің бүтіндігін ойлаған Ел­басы әлемде көлемі жағынан төртінші орын­да тұрған ядролық арсеналдан бас тартты. Бұл шешімнің дұрыс екенін уақыт дәлелдеді. 40 жылдан астам уақыт бойы азапталып, 450-ден аса жары­лысқа кеудесін тосып, сау-там­тығы қалмаған Жер-анамыз­дың қасіреттен арылып, еркін тыны­с­тауынан қымбат олжа бар ма?

Қауіпсіздік қалқаны

1992 жылғы 7 мамырда Қазақстан Пре­зиденті, Қазақстанның Жоғарғы Бас қол­басшысы Н.Назарбаев «Қазақстан Рес­публикасы Мемлекеттік қорғаныс ко­митетін Қазақстан Республикасының Қор­ғаныс министрлігі етіп қайта құру туралы», «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін құру туралы» және алғашқы Қорғаныс министрі етіп генерал-полковник (1993 жылдың 9 мамырынан армия генералы) С.Нұрмағамбетовті та­ғайындау туралы  Жарлықтарға қол қойды. Қазақстанның дербес Қарулы Күштерінің құрылған күні болып тарихқа енген 7 мамыр  елімізде «Отан қорғаушылар күні» деп жарияланды. Қауіпсіздігіміздің қалқа­нына айналған тәуелсіз Қазақстанның бү­гінгі армиясы  – ата-бабаларымыздың жауын­герлік дәстүрінің заңды жалғасы.

Егемендік нышаны

«Тәуелсіздік – алтын күмбез дейтін бол­сақ, сол күмбезді тіреп тұрған төрт белгі рәміздеріміз бар. Оның біріншісі –  көк бай­рақ, екіншісі – Елтаңба, үшіншісі –  Әнұран, төртіншісі –  қазақ тілі», –  деген еді Елбасы Н.Назарбаев. Елім, жерім дейтін ұрпақтың намысын оятып, жүрегіне пат­риоттық сезім ұялататын – осы рәміз­деріміз. Егемен Қазақстанның жаңа Мем­ле­кеттік рәміздері тәуелсіздігімізді алғаннан кейін алты айдан соң, 1992 жылғы 4 мау­сым­да бекітілді. Ж.Мәлiбеков пен Ш.Уәли­хановтың суретшілік шеберлігінің жемісі – Елтаңбамыз, бірегей бейнесі Шәкен Ниязбековтің қылқаламымен өрілген көк Туы­мыз, Шәмші Қалдаяқов пен Жұмекен Нәжімеденовтей біртуар дарын иелері және Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың шалқар ша­бытынан туған рухты Әнұранымыз – егемендігіміздің нышаны

Атажұртқа ағылған көш

1992 жылғы 28 қыркүйек пен 4 қазан аралығында Алматыда Дүниежүзі қазақ­тарының І құрылтайы өтті.  Алыс және жақын шет мемлекеттерден, соның ішінде Түркия, Алмания, Франция, Норвегия, Моңғолия, Қытай, Австрия және басқа 33 елден 800-ден астам адам қатысты. Ата жұртты аңсап жеткен қандастар туған елмен сағына қауышты. Құрылтай қоры­тын­дысында Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы құрылды. Оның Төрағасы болып Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сайланды. Сөйтіп, әлемнің әр шалғайындағы қазақ диаспорасымен жұ­мыс істейтін іргелі ұйым шаңырақ көтерді.

Қазақ елінің Тәуелсіздік алғаннан бергі тарихының жаңа парағын ашқан бұл құрыл­тайда және одан кейін де шетелде тұратын қазақтардың атамекенге көшуіне қолайлы жағдай жасауға бағытталған бірнеше заң қабылданды. Соның арқасында 30 жылға жуық уақыт ішінде әлемнің түк­пір-түкпірінен 1 миллионнан аса қан­да­сымыз елге оралды. Ел аман, жұрт тыныш бол­са, атажұртқа бет бұрған қазақтардың көші толастамасы анық.

Тәуелсіздік қарлығашы

1993 жылғы 15 қарашада төл валю­та­мыз – теңге дүниеге келді. Теңгенің тари­хы Қазақстан Тұңғыш Президентінің 1993 жылғы 12 қарашада қол қойған «Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы» заңынан бастау алады. Арада үш күн өткенде, ел аумағындағы жаңа сауда-саттық жасау құралы ретінде төл ақшамыз қолданысқа енгізілді. Ұлттық валюта ұлт­тық экономикамыздың іргетасын қалауға ықпал етті. Халықаралық мамандар пікірін­ше, теңге ТМД аумағындағы тұрақты валю­та­лар қатарында. Төл теңгеміз түрлі қаржы дағдарыстарына төтеп беріп қана қоймай, жұртшылық тарапынан инвестициялық сенімге де ие болды.

Құқықтық бағдаршам

1995 жылдың 30 тамызында респуб­ли­ка­лық референдумда Қазақстанның тұң­ғыш Ата Заңы қабылданды. Жаңа Конс­ти­туция 9 тарау, 98 баптан құралды. Ре­фе­рендумға қатысқан ел азаматтарының 90 пайызға жуығы, яғни қатысуға құқығы бар жеті миллионнан астам азамат Ата Заңы­мыз­дың қабылдануын бірауыздан қолдады. Бү­гінде бұл құжат елдің барлық саласын­дағы: саясат, экономика, әлеуметтік сала­дағы жетістіктердің, қоғамдық тұрақтылық пен келісімді қамтамасыз етудің берік құқық­тық іргетасы болып қаланды.

Алаштың мақтаны

1994 жылғы 6 шілдеде Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев Парламент сессиясы­ның жалпы отырысында елорданы Алматы­дан республиканың орталық өңірі Ақмола­ға көшіру жөніндегі тарихи идеясын жа­рия­лады. 1997 жылғы 10 желтоқсаннан бас­тап Ақмола қаласы ресми түрде Қа­зақ­станның астанасы болып жарияланды. Бірқатар басылымдар жаңа астанаға жол тартқан ұлы көштің шырқау шегін дәл осы күнмен байланыстырады. Алайда ол сәл ертеректеу, 1997 жылдың 8 қарашасындағы қа­зақ елінің мемлекеттік рәміздерін Ал­матыдан жаңа астана – Ақмолаға әкелуден басталған еді. Ал Алаштың мақтаны – еңсе­лі елордамыздың халықаралық тұсаукесері 1998 жылғы 10 маусымда өтті.

Талаптыға қанат

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 1993 жыл­ғы 5 қарашадағы №1394 қаулысы бойын­ша ел жастарына «Болашақ» шә­кіртақысы тағайындала бастады. 1994 жылы шетелге білім алуға аттанған бағдар­ла­маның алғашқы 187 стипендиатын Мемлекет басшысының өзі сәттілік тілеп шы­ғарып салды. Бағдарлама қолға алынған 27 жылдың ішінде 14 мыңға жуық жас шәкіртақыға ие болып, әлемнің алдыңғы қатарлы оқу орындарында білім алу мүм­кін­дігіне қол жеткізді. Бүгінде «Болашақ» түлектерінің 40 пайыздан астамы  эко­номиканың шынайы секторында, 20 пайы­зы  білім және ғылым саласында, 7 пайыз­дан астамы  медицина мен денсаулық сақ­тау саласында жұмыс істейді. Болашақ­тық­тардың төрттен бірі ірі компаниялар мен мемлекеттік ұйымдардың топ-менеджері болып еңбек етіп, ел дамуына жаңа серпін әкелді.

Ақталған ақтаңдақтар

ХХ ғасырдың 20-50-жылдарындағы саяси қуғын-сүргін зобалаңы – халқы­мыз­дың тарихындағы қасіретті кезең. Зұлмат жылдарда Қазақстанға КСРО-ның түкпір-түкпірінен бес миллионнан астам адам жер ау­дарылды. 100 мыңға жуық азаматымыз қу­ғын-сүргінге ұшырап, соның 20 мыңнан астамы атылды. Қазақстан тәуелсіздік алған­нан кейін осы нәубеттің құрбандарын мәңгі есте қалдыру үшін мемлекеттік дең­гейдегі тиісті шараларды жүзеге асыра бас­тады. 1993 жылы «Жаппай саяси қуғын-сүр­гін құрбандарын ақтау туралы» заң қабылданды. 1997 жылы Елбасы
Н.Назарбаевтың Жарлығымен 31 мамыр Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні ретінде белгіленді.

Жазықсыз жазаланғандарды ақтау бағытындағы жұмыстар әлі де тоқтаған жоқ. Жуырда  Саяси қуғын-сүргін және ашар­шылық құрбандарын еске алу күніне орай жариялаған үндеуінде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев тарихи әділдікті қалпына келтіру жұмыстарын аяқтап, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау үшін арнайы мемлекеттік комиссия құруды тапсырды.

Қоғамдық келісімнің бірегей үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Президенттің Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы  Жарлығы шықты. Қазақ халқының топтастырушылық рөлін арқау ете отырып, қазақстандық патриотизмді, Қазақстан халқының азаматтық және рухани-мәдени саласын одан әрі дамыту, бәсекеге қабілетті ұлтты қалыптастыру процесінде респуб­ли­ка­дағы этносаралық келісімді қамтамасыз етуді мақсат еткен ұйым бүгінде елімізде тұра­тын барлық ұлт пен ұлыстың ын­тымағына ұйытқы болып отыр. Ассам­блея­ның қызметі арқылы мемлекет бір жағынан елімізде мекен ететін өзге ұлт өкілдерінің өз мәдениетін дамытуына қолдау көрсетсе, екінші жағынан түрлі этнос өкілдерін мем­лекетіміздің дамуына үлес қосуға ынта­ландырды. Бүгінде этносаралық толерант­тылық және қоғамдық келісімнің қазақ­стандық үлгісіне қызығушылық танытатын мемлекет көп.

Шегенделген шекара

1995 жылғы қыркүйектегі  Елбасының Қытайға  барып қайтқан  үш күндік са­па­рын­да екі ел басшылары  Қазақстан-Қы­тай шекарасы туралы келісімді ратификациялау  жөнін­дегі  грамоталар алмасу  хаттамасына қол қойды.  1999 жылғы 18 қаңтарда  Мәс­кеуде  Нұрсұлтан Назарбаев  пен Владимир Путин Қазақстан–Ресей  мемлекеттік ше­карасы  туралы  келісімге қол қойды. Нә­тижесінде,  әлемдегі  ең ұзақ  шекара құ­қықтық  негізде бекітілді. 1998 жылғы 17 шіл­деде Қазақстан мен Қырғыз Респуб­ликасы арасындағы мемлекеттік шекараны анықтау туралы меморандумға қол қойыл­ды. Өзбекстанмен арадағы шекара да  екі елдің тарихи мүдделеріне сай реттелді. Осы­ның арқасында қазіргі күні мем­ле­ке­тіміздің  территориясы барлық көрші ел­дер тарапынан толығымен танылып, ха­лық­аралық құқық негізінде заңдастырыл­ды.

Діндер арасындағы дәнекер

Қазақстанда 140 этникалық және 40 кон­фессиялық топ өкілдері бірлік пен ын­ты­мақта өмір сүруде. Діннің қоғамдағы маңы­зы артқанын жіті сезіне отырып, Елбасы  Нұрсұлтан Назарбаев республика елордасы – Астана қаласында әлемдік және дәстүрлі діндер форумын өткізу бастамасын көтерді. Осы орайда, 2003 жылғы 23-24 қыркүйекте ұйымдастырылған І съездің маңы­зы ерекше. Содан бері елордамыз Аста­на қаласында дәстүрлі түрде 3 жылда бір рет өткізіліп келе жатқан ауқымды жиын арқылы Қазақстан бүкіләлемдік қо­ғам­дастыққа жалпыұлттық консенсус пен қоғамның топтасуының үлгісін көрсетіп келеді.

Руханиятқа бетбұрыс

Елбасы Н.Назарбаевтың бастамасымен 2003 жылы түзілген «Мәдени мұра» бағдар­ламасы аясында ел аумағындағы тарихи-мә­дени ескерткіштер мен нысандар жаң­ғыртылып, баға жетпес мұраларымызды елге таныту, келер ұрпаққа жеткізу жо­лында толымды істер атқарылды.

Ал 2013 жылы «Халық – тарих толқы­нын­да» бағдарламасы арқылы әлемнің ең бел­ді архивтерінен төл тарихымызға қа­тыс­ты құжаттар жүйелі түрде жиналып, зерт­телді.

Аталған екі бағдарламаның заңды жал­ғасы ретінде 2017 жылдан бастап қолға алын­ған «Рухани жаңғыру» бағдарламасын қазіргі кезеңдегі және ұзақмерзімді перс­пективадағы қазақстандық қоғам да­муы­ның өзіндік идеологиялық платформасы деуге толық негіз бар. Бағдарлама 6 бағыт бойынша іске асырылып келеді: «Жаңа гума­нитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық», «Туған жер», «Қазақ әліп­биі­нің латын графикасына көшуі», «Қазақ­стан­ның киелі жерлерінің географиясы», «Жаһандағы қазақстандық мәдениет», «Қа­зақстандағы 100 жаңа есім».

Ғарышқа жол

Қазақстанның ғарыш саласына қатыс­ты тарихының басты беті 2006 жылғы 18 маусымда ашылды. Осы күні «Байқоңыр» ғарыш айлағынан қазақстандық тұңғыш KazSat жер серігі ұшырылды. Қараша айын­да KazSat жер бетіне жиілетіп телехабарлар та­ратып, жедел интернет-коммуникация­лық қызмет үлгілерін көрсете бастады. 2007 жылдың аяғында да қазақстандық жер сері­гіне жоспарланған жұмыстың 70 пайы­зы жүктеліп, ақаусыз әрі қалыпты жұмыс істеп тұрды. Алайда 2008 жылғы 10 қаңтар­да  KazSat аппараты алғаш рет жүрісінен жаңылып, Қазақстан операторлары жер серігімен он сағат бойы байланысқа шыға ал­май қалды. Өкінішке қарай, KazSat-тыңғұмыры қысқа болды.

2011 жылғы 16 шілдеде «Байқоңыр» ға­рыш айлағынан KazSat-2  жер серігі ұшы­рылды. Араға үш жыл салып, яғни 2014 жылғы 28 сәуірде «Байқоңыр» космод­ро­мының №81 алаңынан «Протон-М» зы­мыран тасығышына тиелген KazSat-3 жер серігі аппараты орбитаға шығарылды. Қа­зақстандық ғарыштық бұл аппарат 176 миллион долларға сақтандырылған еді.  Бүгінгі таңда әлемдік әйгілі ғарыштық 25 елдің қатарынан ойып тұрып өз орнын тапқан Қазақстан өз жер серіктерінің игілігін көріп отыр деуге толық негіз бар.

Тұңғыш төрағалық

Тәуелсіз Қазақстан тарихындағы маңыз­ды белестің бірі – елдің 2010 жылы Еу­ропадағы қауіпсіздік және ынтымақ­тастық ұйымына (ЕҚЫҰ) – Еуропада, Орталық Азияда және Солтүстік Америкада ор­наласқан 56 елдің басын біріктіретін ірі аймақтық ұйымға төрағалық етуі. Еліміз – бұрынғы кеңестік кеңістіктегі елдер арасынан бұл ұйымға ең алғаш төрағалық еткен мемлекет. Төрағалықтың басты нәтижелі түйіні – ЕҚЫҰ-ның онжылдық үзілістен кейінгі 2010 жылғы 1-2 желтоқ­санда өткен Астана саммиті. Саммитке ЕҚЫҰ-ға мүше 38 мемлекет және Үкімет басшысы, жоғары лауазымды шенеуніктер, сонымен қатар  басқа да халықаралық және өңірлік ұйымдардың өкілдері қатысты.

Азияны елеңдеткен дүбір

2011 жылы қаңтар-ақпан айларында елі­мізде VII Қысқы Азия ойындары өтті. Астана мен Алматы қалалары Азия құрлы­ғының спорт орталығына айналды. Дүбірлі додаға әлемнің 27 елінен мыңнан астам спорт­шы қатысты. Жарыстардың бағдар­ламасына 11 спорт түрі енгізіліп, 69 медаль жиынтығы сарапқа салынды. Бұл қысқы Азиада тарихындағы ең жоғары көрсеткіш болды. Қазақстан  бұл додада алтын медаль саны бойынша рекорд жаңартып, 32 алтын медальға қол жеткізді және жалпыкоман­далық есепте айқын басымдықпен бірінші орын иеленді.

Әлемдік нарыққа жол

Еліміздің Тәуелсіздік жылдары жеткен тағы бір жарқын жеңісі – әлемнің 160-тан астам мемлекетін біріктіретін алып экономикалық бірлестік – Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болуы. Қазақстан ДСҰ-ға кіруге 1996 жылғы 29 қаңтарда өтініш берген еді. Еліміздің ұйымға мүше болу жөніндегі келіссөздері арада 19 жыл өткен соң ғана аяқталды. 2015 жылғы 27 шілдеде Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев пен Дүниежүзілік сауда ұйымының бас директоры Роберто Азеведо рес­публиканың ДСҰ-ға мүше болуы жө­ніндегі хаттамаларға қол қойды. Осылайша Қазақстан ДСҰ құрамына ресми түрде кірді. Қазір әлемде жасалатын сауданың 95 пайызы дәл осы ұйым арқылы жүзеге асады. Ал сауда жүрген жерде пайда қатар жүреді. Сон­дықтан қазақ елі үшін ең алдымен сыртқа өнім шығарып, тауарлар мен қыз­мет түрлерін таңдауға мүмкіндік туды. Әрі шетелден инвестиция тартып, жаңа өнді­рістерді өркендетуге жол ашылды.

Алаштың  ұлы  ғарышта

2015 жылғы 2 қыркүйекте қазақ халқы үшін тарихи күндердің қатарына енді. Өйт­кені сол күні үшінші қазақ ғарышқа ұшты. Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған «Союз-ТМА-18М» ғарыштық кемесі Ақтөбе уақыты бойынша 9 сағат 37 минутта көкке көтерілді. Халықаралық ғарыш стансасына (ХҒС) ұшырылған кезекті экспедицияның экипаж құрамында кеме командирі ресей­лік ғарышкер Сергей Волков, бортинженер­лер, Данияның алғашқы астронавты Анд­реас Могенсен мен Қазақстанның ғарыш­кер-сынақшысы Айдын Айымбетов болды.

Қазақтан шыққан тұңғыш ғарышкер Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаевтың орны бір төбе. Екеуі де Алаштың атпал аза­мат­т­ары, халқымыздың қайраткер-қаһар­мандары. Ал Айдын Айымбетовтің жолы тіпті бөлек. Өйткені Қазақстан өз-өзі болға­лы, ұлын туған елінің атынан тұңғыш рет ғарышқа аттандырды. «Қазғарыш» агенттігі өз қыранын баптап, әуеге самғатты.

Қазақтың тілі  БҰҰ төрінде

2015 жылғы 28 қыркүйекте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 70-ші сес­сиясындағы жалпы пікірталаста сөз сөй­леді. Елбасының бұл күнгі сөзін Қазақстан үшін тарихи мәнге ие деп айта аламыз. Себебі Нұрсұлтан Назарбаев осы күні ана тіліміздің айбарын асырды. Қазақтың тілін құрамында 200-ге тарта мүшесі бар ұйым­ның алқалы жиыны естіді. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген президенттер, саясат­керлер, журналистер, сарапшылар үшін ілеспе аудармашылар Қазақстан Тұңғыш Президентінің сөзін ресми тілдерге тікелей аударды.

Елдік тойы

2015 жылы еліміз Қазақ хандығының 550 жылдығын кең көлемде атап өтті. Бастауын сонау мыңжылдықтар қойнауы­нан, Көк түріктер қағанаты мен Алтын Орда­дан алатын Керей-Жәнібек хандар құрған Қазақ хандығының 550 жылдығы  мемлекет жылнамасындағы мерейлі мереке болды. Бүкіл әлемді дағдарыс жайлап, дамыған елдердің өздері үлкен экономи­калық күйзеліске ұшыраған  алмағайып кезеңде алыс-жақын ағайынның басын қо­сып, елдік тойын кең көлемде өткізудің өзіндік ерекше себептері бар. Еліміз бұл тойды, ең алдымен, батыр бабаларымыздың биік рухына тағзым ету және тағдырдың сан алуан қиындықтарынан сүрінбей өткен ата тарихынан тағылым алу үшін өткізді.

Әлем назары Алматыда

2017 жылғы 29 қаңтар мен 8 ақпан ара­лы­ғында Алматыда XXVI Қысқы Универ­сиада өтті. Спорттық 12 түрі бойынша өт­кен дүбірлі додаға әлемнің түкпір-түк­пірінен 1 600-ден астам спортшы қатысты. Әлемдік жарыста ел қоржынына 36 медаль түсіп, жалпыкомандалық есепте Қазақстан екінші орыннан көрінді.

Универсиаданы өткізу үшін салынған «Алматы Арена» мұз сарайы бүгінде Қазақ­стан­ның бастаушы спорттық ғимарат­тары­ның біріне айналды. Көпсалалы кешен жы­лына 600 мың көрермен қабылдайды. Универсиаданың тағы бір мұрасы – «Халық Арена» кешені де халықтың игілігіне айна­лып, ғимаратта түрлі спорттық, мәдени-бұқаралық шаралар өткізіліп келеді.

Ал шетелдік спортшыларды жайғастыру үшін салынған атлетикалық қалашық кейін­нен тұрғын үйге айналып, пәтер кезе­гінде тұрған алматылықтарға берілді.

Қанаты қатайған «қарлығаштар»

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан аза­маттық авиация саласында бұрын-соң­ды болмаған көрсеткіштерге қол жеткізді. Елі­міз 26 мемлекетпен 99 халықаралық бағыт бойын­ша әуе қатынасын орнатты. Соңғы бес жылда (2014-2019жж.) отандық әуежай­ларда қызмет көрсетілген жолаушылар са­ны 16,2 млн адамға дейін өсті, 8,1 млн жо­лаушы тасымалданды. Бұл 2014 жылға қара­ғанда 47 пайызға артық. 2018 жылғы қазанда құрылған тұңғыш қазақстандық лоукостер – FlyArystan өткен жылы өз қыз­метін бастады. Ел ішіндегі әуе сапар­лары­ның қолжетімді бола түсуі жолаушылар тасы­малының артуына, ішкі туризмнің жандануына ықпал етті.

Өсу жолына түскен демография

1991 жылдан бері елімізде халық саны 2,5 миллионға артты. Азаттықтың алғашқы жылдары Қазақстандағы қазақ халқының үлесі 40 пайызға жуық еді. Бүгінде бұл көр­сеткіш 70 пайызға жетті. 1992 жылы бастал­ған халық санының төмендеу үдерісі 2002 жылы аяқталды. Тәуелсіздіктің алғаш­қы он жылында халық саны 1,6 миллион адамға кеміген еді. Бұл ең әуелі халықтың кейбір бөлігінің өз тарихи Отанына оралуына, өтпелі кезеңде өлім-жітімнің көп болуы мен туудың төмен деңгейіне байланысты болды. Ал 2002 жылдан бастап халық санының өсуі тұрақты үрдіске айналды. Бұған біріншіден, табиғи өсім ық­пал етсе,  екіншіден, 2004 жылы бастал­ған қарқынды көші-қон себеп болды.

Биыл мамыр айындағы статистика бойын­ша, Қазақстан халқының саны 19 004 917 адамға жеткен. Қаңтар айында ел тұр­ғын­дарының саны 18 632 200 адам бол­ға­нын ескерсек, 5 айда қазақстан­дық­тар­дың қатары 372 мың адаммен толыққан. Бейбітшілігіміз баянды, еліміз аман, жұр­тымыз тыныш болса, халқымыздың саны арта түсері кәміл. Көбей, қазақ!

 

Қайрат ИСАҒАЛИЕВ, Қазақстанның еңбек сіңірген дипломаты, Сорбонна-Қазақстан институтының профессоры:

Халықаралық қауымдастықтан ойып тұрып орын алдық

ajrat

– Тәуелсіздік – қазақтың маңдайына оңай бұйырған олжа емес. Ата-бабалар аңсаған азаттыққа қол жеткізіп, егеменді ел болу үшін талай тар жол, тайғақ кешуден өттік. Қазақтың көзін ашып, көкірегін ояту үшін тер төккен, ұлтының бодандықтан құтылуы үшін өз өмірін құрбан еткен есіл ерлердің еңбегі ақталды. Тәуелсіздік еліме қанат бітірді, қадамын қарыштатып, болашаққа сенімін нығайтты. Егемендіктің арқасында алыс-жақын көршілермен тереземіз теңесіп, халықаралық қауымдастықтан ойып тұрып орын алдық.

Кеңес үкіметі кезінде бөгде жұрттың көбі Қазақстанның қай жерде орналасқанын да біле бермейтін. Қазір әлемнің түкпір-түкпірінен ашылған елшіліктеріміздің арқасында көп елмен арада көпір орнап, қазақты танитын, Қазақстанды білетін жұрттың қатары өсті.

Егемендік алғаннан кейінгі ең бірінші мақсатымыз  БҰҰ-ға кіру болды. 1992 жылдың 2 наурызында сол мұратымызға жетіп, Елбасымыз Қазақстанның қандай ел екенін, халқы қандай, салты қандай екенін әлемге таныстырды. Екінші үлкен жетістігіміз – сол жылдың 22 сәуірінде ЮНЕСКО-ға мүше болуымыз. Ол кезде Сыртқы істер министрлігінде ЮНЕСКО істері жөніндегі комиссияның бас хатшысы едім. Халықаралық ұйымның Париждегі штаб-пәтеріне Қасым-Жомарт Тоқаев екеуіміз бардық. Баспасөз мәслихаты кезінде дүниежүзінің көптеген елінен қатысып отырған журналистер «Сіздерге қай тілде жауап берген ыңғайлы?» деп сұрады. Сонда Қасым-Жомарт Кемелұлы: «Қай тілде сұрасаңыздар, сол тілде жауап береміз», – деді. Ол кісі қытай және ағылшын тілдерінде еркін жауап берді. Мен французша тіл қаттым. Журналистер қауымы жаңа қалыптасып жатқан мемлекет азаматтары­ның осындай білімі болса, елдің болашағы жарқын болатынына сенімді екенін айтып таңданып жатты.

Жан-жақты білімді, парасатты, дипломатия­ның қыр-сырын жетік білетін елшілеріміз бүгінде Қазақстанды тек жақсы қырынан танытып жүр. Соның арқасында елімізбен түрлі салада әріптестік орнатқысы келетін мемлекеттер қатары артып келеді. Халықаралық ұйымдармен байланысымыз да нығайды. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болуымыз, ЕҚЫҰ-ға, БҰҰ-ның Қауіпсіздік кеңесіне төрағалық етуіміз беделімізді арттырып қана қоймай, кез келген мемлекетпен тең сөйлесуге жол ашты. Ядролық қауіпсіздік саласындағы бастамаларымыз бен ұсыныс­тарымыз да Қазақстанды құрметтейтін, мемле­кетіміздің ұстанымдарымен санасатын елдер шоғырын көбейткені ақиқат. Елбасы салған сара жол жалғасын тауып, халықаралық саясаттағы іргелі істеріміз өрістеп келеді. Тәуелсіздігіміз баянды болғай!

 

Дәулетбек БАЙТҰРСЫНҰЛЫ, ақын, Қазақстан Жазушылар одағының

мүшесі:

Атажұртқа оралуымыз – Тәуелсіздіктің олжасы

D uletbek

– Қазақстанның Тәуелсіздік алғанын естігенде, ел­ден жырақта жүрген бар қазақ бөркімізді аспанға атып қуандық. Көппен бірге біз де атажұртқа жетуге асықтық. 1994 жылы 30 маусымда елге оралдым. Ондағы мақсатым – Тәуелсіз Қазақстанмен бірге өсіп-өну, ұл-қызымды өзінің азат елінде өсіру және шы­ғармашылығыма өріс табу болды. Осы үш мақсатым да толық орындалды. 26 жыл бойы егемен елімнің ерікті азаматымын. Балаларым Алматыдағы жоғары оқу орындарын бітіріп, қызметке орналасып, өмірден өз орындарын тапты. Шығармашылыққа келер болсақ, 8 өлең жинағым, 2 проза кітабым жарық көрді. Ұйғыр, қырғыз, түрік, әзербайжан ақын-жазушылары­нан ірілі-ұсақты 10 кітапты қазақ тіліне аудардым. Олар басылып шығып, оқырман қолына тиді.

Қытайда жүргенде Қазақстандағы «Шалқар» және «Социалистік Қазақстан» газетіне өлеңдерім жария­ланып, Қазақ радиосының «Шалқар» бағдарламасынан өлеңдерім оқылғаны үшін Қытай құқық қорғау органдарының назарына ілініп, тергелдім және тыйым салуға ұшырадым. Ол туралы «Өлместің суы бар ма?» деген кітабымда «Өлеңнің дерті» деген көлемді естелігім бар. Сонда егжей-тегжейлі жазылды.

Қазақстанға келген 26 жыл ішінде ешбір қудалау, шектеу көрген жоқпын. Бұл жылдар ішінде Жоғарғы кеңестің «Халық кеңесі» газетінде, Қазақстан Жазушылар одағының  «Әдебиет айдыны» газетінде, халықаралық «DA Қазақстан» журналында қызмет етіп, тәуелсіз елдің ақпарат кеңістігінде журналистік қызметімді жалғастырдым. Еткен еңбегім ескерусіз қалмай, Қырғыз Республикасының  Молда Бағыш атын­дағы, Түркияның Юнус Эмре атындағы, ТҮРКСОЙ-дың Мақтым Құлы Фраки атындағы, Қазақ­стан меценаттар кулубының «Ильһам»  сыйлықтары­мен марапатталдым. Қазақстан халқы Ассамблеясы­ның «Мейірім» медаліне ие болдым. Әдеби шығарма­шы­лық байланыстармен Түркия, Әзербайжан, Қырғыз Республикасы, Өзбекстан, Ресей елдерінде бірнеше мәрте болып, түркі дүниесі қаламгерлерімен достық сапарларда болдым. Мұның бәрі азаттығымыздың арқасы, Тәуелсіздігіміздің олжасы.

 

Редакция таңдауы

Желіде Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген суреттері жарияланды

Желіде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген сәтінің фотосы пайда болды. Суретті Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook желісіндегі парақшасында жариялады. "Тамаша күн. Таңғы серуен....

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды. Бұл туралы студенттің өзі Instagram парақшасында жазды. Жаннұр Ниязбекова – Қызылорда қаласының тумасы. Осыдан 3 ай бұрын 17...

Президент әйелдер қауымын мерекесімен құттықтады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барша әйелдер қауымын Халықаралық әйелдер күнімен құттықтады. Құрметті ханымдар! Баршаңызды Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймын! Көктемнің шуақты мерекесі қашанда жүрегімізді сүйіспеншілік пен...

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...
photo 79220

Желіде Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген суреттері жарияланды

Желіде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген сәтінің фотосы пайда болды. Суретті...
210307172901a3761554d

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды. Бұл туралы студенттің өзі Instagram...
photo 79197

Киік мүйізін Қытайға сатқандар ұсталды

Атырауда киіктің мүйізін Қазақстаннан Қытайға сатумен айналысқан ұйымдасқан қылмыстық топтың 12 мүшесіне...

Жаңалықтар

Елімізде полиция қатарында 11 мың қыз-келіншек қызмет етеді

Полиция қатарында ер-жігіттермен бір сапта күндіз-түні аянбай 11 мың қыз-келіншек қызмет етеді. Бұл туралы Қазақстан Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев Халықаралық әйелдер күнімен құттықтау...

Әнші Диляра Дидарқызы «Украина дауысы» байқауына қатысады

Қазақстандық Диляра Дидарқызы «Украина дауысы-11» жобасындағы сынақтан өтіп, Олег Винниктің командасына қабылданды, деп хабарлайды украиналық ТСН арнасы. Диляра әлемдік жұлдыз Мэрайя Кэридің «My All»...

Желіде Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген суреттері жарияланды

Желіде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген сәтінің фотосы пайда болды. Суретті Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook желісіндегі парақшасында жариялады. "Тамаша күн. Таңғы серуен....

Головкиннің келесі қарсыласы

Бірінші орта салмақта бұрынғы әлем чемпионы Хайме Мунгия (36-0, 29 КО) келесі жекпе-жегін орта салмақта IBF және IBO белбеулерінің иегері қазақстандық Геннадий Головкинге (41-1-1,...

Құрмаш Маханов аэропортта аруларға арнап ән шырқады (видео)

8-наурыз мерекесін «Қазақконцерт» мемлекеттік концерттік ұйымының әртістері әйелдер қауымын ерекше форматта құттықтады. Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайымен бірлесіп өткізілген іс-шара аясында елорда тұрғындары мен қонақтары Қазақконцерт...

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды. Бұл туралы студенттің өзі Instagram парақшасында жазды. Жаннұр Ниязбекова – Қызылорда қаласының тумасы. Осыдан 3 ай бұрын 17...

Алғашқы ҰБТ 10-наурызда басталады

Жоғары оқу орнының ақылы бөліміне түсуді жоспарлаған талапкерлер үшін ұйымдастырылатын наурыз айындағы Ұлттық бірыңғай тестілеу компьютерлік форматта өтеді. Егер бұған дейін көктем айындағы тестілеу...

Қазақстанның кей аймақтарында жол ашылды

Ауа райының жақсаруына байланысты еліміздің кей өңірлерінде жолдар ашылып, көлік қозғалысы қалпына келтірілді.  07.03.2021 күні 08.00-ден бастап Шығыс Қазақстан облысындағы «Өскемен-Алтай-Рахман шоқысы» тасжолының 7-66 шақырымы,...

Жандолла Мандатұлы: Кореяда стипендия арқылы білім алуға болады

Жандолла Мандатұлы – Баян-Өлгий аймағында туған. Авиация инженері мамандығы бойынша Оңтүстік Корея елінің Пусан Ұлттық университетінің студенті. Ол Кореяда қалай стипендия арқылы білім алуға...

Пеле: Мбаппе ізбасарым болады

Әлем футболының королі атанған Пеле болашақта өз ізін «ПСЖ» клубының шабуылшысы Килиан Мбаппе басады деп болжайды. - Мбаппе менің ізбасарым бола алады және мен бұны...

Киік мүйізін Қытайға сатқандар ұсталды

Атырауда киіктің мүйізін Қазақстаннан Қытайға сатумен айналысқан ұйымдасқан қылмыстық топтың 12 мүшесіне қатысты сот үкімі шықты. Топты басқарған бұрын ҚХР азаматы болған қазақ, -...

Бітімгер әйел

Елімізде әскери салада әйелдер қауымы елеулі еңбек етіп келеді. Тіптен олардың саны жыл сайын артуда. Заңгер, қаржыгер, телефонист  секілді мамандықтарды игерген. Олар ұшақты басқарып,...

Елімізде 480 адам коронавирустан жазылды

Қазақстанда бір тәулікте 480 адам коронавирус індетінен емделіп шықты, деп хабарлайды coronavirus2020.kz сайты. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 54, Шымкент қаласы...

Темекіні оңай тастаудың 5 тәсілі

Дүниежүзінде коронавирусқа қатысты шындыққа сай келмейтін түрлі ақпарат тарады. Осындай мифтің бірі - темекі шегетіндер COVID-19 инфекциясын сирек жұқтырады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы төтенше жағдайлар...

Президент әйелдер қауымын мерекесімен құттықтады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барша әйелдер қауымын Халықаралық әйелдер күнімен құттықтады. Құрметті ханымдар! Баршаңызды Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймын! Көктемнің шуақты мерекесі қашанда жүрегімізді сүйіспеншілік пен...

8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні

Бүгін Қазақстанда «8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні» мерекесі аталып өтеді. Биылғы мереке алғаш рет коронавирусқа қарсы карантин шектеулерімен тұспа-тұс келіп отыр. Атаулы күннің тарихы әйелдер...

«Маттео Пеликоне»: Қазақстан спортшылары үш алтын медаль алды

Римде күрес түрлерінен "Маттео Пелликоне" рейтингтік турнирі мәресіне жетті. Еркін күрестен Қазақстан құрамасы соңғы жарыс күнінде үш алтын, екі күміс және үш қола медаль...

Жансай Смағұлов: қолда тұрған алтыннан айырылып қалдым

Ташкентте дзюдодан әлемдік "Grand Slam" жарысында 73 келі салмақ дәрежесінде күресіп, күміс жүлдегер атанған Жансай Смағұлов алтыннан қалай айырылып қалғаны туралы айтып берді.  "Жарыс...

Дабылды ескерту жарияланды

Ауа райының күрт нашарлауына байланысты Қазгидромет синоптиктері Нұр-Сұлтан қаласы мен еліміздің 9 облысында дабылды ескерту жариялады. 8 наурызда Нұр-Сұлтанда көктайғақ болып, жаяу бұрқасын соғады деп...

Алматы облысының дәрігер қыз-келіншектері марапатталды

Алматы облысының әкімі Амандық Баталов Талдықорған көп салалы ауруханасына барып, облыстағы денсаулық сақтау саласында еңбек етіп жүрген, індетпен күресте алдыңғы шепте болған бірқатар нәзік...

Дзюдодан париждегі Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды

Дзюдодан 5-7 мамыр күндері Парижде өтуі тиіс Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды. Бұл туралы Халықаралық дзюдо федерациясының (IJF) баспасөз қызметі хабарлайды.  Франция тарапының...

Жансай Смағұлов Grand Slam турнирінің күміс медалын иеленді

Дзюдодан Ташкентте өтіп жатқан Grand Slam турнирінің финалында бақ сынаған Қазақстан балуаны Жансай Смағұлов турнирдің күміс жүлдегері атанды деп хабарлайды Olympic.kz. 73 келіде сынға түскен...

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021 оқу жылының үшінші тоқсанында мыналарға рұқсат етіледі: оқушылар саны 300-ге дейін контингенті...

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір білдірді - деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Облыстық жануарлар дүниесі инспекциясының мамандары бұл мәселені талқылады....

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Қазақстанда апта ішінде болған тағайындауларға шолу

Осы аптада еліміздің орталық және жергілікті атқарушы органдарында бірқатар кадрлық ауыс-түйіс болды. Президенттік жастар кадр резервінің төрт өкілі басшылық лауазымға тағайындалды. 1-7 наурыз аралығында...

Ақмола облысының қыздары 4 алтын медаль иеленді

ШҚО Өскемен қаласында жалауын көтерген әйелдер арасындағы еркін күрестен Қазақстан чемпионаты өз мәресіне жетті. Бәсекеде Ақмола облысының төрт қызы төрт алтын медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық...

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды, деп хабарлайды NewTimes.kz. Экология министрлігі бұл оқиғаның мән-жайын анықтап, арыстан Қарағанды хайуанаттар...

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген ақпаратқа сәйкес, баланың еш жеріне зақым келмесе де, аман қалмады. Бала әкесімен бірге...

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта өтеді. Жыл сайын іс-шараға 40 мың көрермен қатысатын. Онымен қоса 25 елден 300-ге...

Атырауда автотұрақтағы 5 автобус өртеніп кетті

Оқиға салдарынан қаза болғандар мен зардап шеккендер жоқ. Атырау облысындағы Теңіз кенішінде 5 автобус өртеніп кетті, деп хабарлайды inbusiness.kz Оқиға 5 наурызда сағат 19:30-да Жылыой...

Елімізде 2021 жылғы алғашқы екі айда 120 адам жемқорлыққа қатысты сотты болған

2021 жыл басталғалы бері  шамамен 120 адам жемқорлық ісіне қатысты сотты болған. Бұл жөнінде ҚР сыбайлас жемқорлыққар қарсы іс-қимыл агенттігінің Telegram каналында хабарланды. Cотталғандардың ішінде 28...

Экстремистік идеология жақтастарын райынан қайтару – басты міндет

Қазақстанда  жат діни ағымдарды түбегейлі ауыздықтау мүмкін болмай отыр. Діни ахуалдың тереңдеуіне қауіптің  алдын алу жұмыстарының жеткіліксіздігі себеп болуда. Бұл туралы Алматыда Абай атындағы...

Әлемде адам тіршілігі үшін қажетті негізгі тауарлардың бірі таусылуға жақын

Дүние жүзінде адам тіршілігі үшін маңызды тауарлардың бірі — құмның тапшылығы сезіле бастады. Құм судан кейінгі ең көп сұранысқа ие ресурс болып саналады, деп...

Бас санитардың жаңа қаулысы шықты

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды.  Жаңа қаулыға сәйкес, қылмыстық-атқару мекемелерінде санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтау алгоритмі» атты 24-қосымшада 4-тармақ өзгертілді. «4. Маскаларды...

Дәрігер әйел адамның денсаулығына қауіп төндіретін ең зиянды өнімдерді атады

Ресейлік диетолог Наталья Круглова әйел адамның денсаулығы мен сұлулығы үшін ең қауіпті тағам түрлерін атады, деп хабарлайды Lenta.ru. Дәрігердің сөзінше, әйелдер жейтін тағамының калориясына мән...

Елорда асханаларының бірінде өрт шықты (видео)

"5 наурыз күні сағат 11.48-де өрт сөндіру бөлімнің қызметкерлері шұғыл түрде Достық көшесінде орналасқан "Избушка" дәмханасына аттанды", – делінген астаналық төтенше жағдайлар департаментінің хабарламасында. Тұрғын...

«Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны қолды болды

Ақмола облысында «Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны ұрланды, деп хабарлады zakon.kz. «Ақмола облыстық полиция қызметкерлері 2 наурызға қараған түні «Қазақалтын» АҚ-қа тиесілі катодты алтынды ұрлау...

Орыс тілінде сөйлеген депутат партия қатарынан қуылды

Украинада Харьков облыстық кеңесінің депутаты Александр Дорошенко орыс тілінде сөз сөйлегені үшін  партия қатарынан шығарылды, деп хабарлайды РИА Новости. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясы баспасөз қызметінің мәліметінше, ...

Жамбылда 38 елді мекенді қызыл су басуы мүмкін

Жамбыл облысында 38 елді мекен су астында қалуы мүмкін. Олардың басым көпшілігі су қоймаларының маңайында орналасқан. Егер көктемде күн күрт жылып, таудағы қар ерісе...

Елімізде жаңа мереке пайда болды

ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына толықтыру енгізетін бұйрыққа...

«Алаяқтардың қолына түсуі мүмкін»: Маман телефоннан қандай хабарламаларды жойып отыру керегін айтты

"Цифрлық платформалар" автономды коммерциялық емес ұйымының бас директоры Арсений Щельцин смартфоннан қандай хабарламаларды өшіріп отыру керегін айтты, деп хабарлады РИА Новости.     Маманның айтуынша, телефоннан...

Алматылық оқушы халықаралық математика лигасында топ жарды

Алматы қаласындағы «Білім-Инновация» мамандандырылған лицейінің 9-сынып оқушысы Нұрасыл Бейсенбай  The Math League – Халықаралық математика лигасында топ жарды, деп хабарлайды Алматы арнасы.  Олимпиадаға әлем бойынша...

Өр тұлғалы өңір басшысы

Күрделі кезеңдерде республикамыздың бес облысының әкімі болған, Елбасының сенімді сардарына айналған Бердібек Сапарбаевтың атқарған еңбегін, көзбен көріп, көңілге түйген сол облыстардың халқы әлі күнге...

Қасым-Жомарт Тоқаев түрік халқына көңіл айтты

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Кугар» әскери тікұшағының апатқа ұшырап, бірнеше адамның қаза болуына байланысты Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоғанға Қазақстан халқының және жеке өзінің...

8 наурызға 18 кітап

Көктемнің алғашқы шуақты мерекесі жақындаған сайын көпшілігімізді, әсіресе ер-азаматтарды жақындарыма «не сыйласам?» деген сауал мазалайтыны белгілі. Кітап сыйлаңыз. Жақсы таңдалған құнды кітап басқа жанның...

Елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыт салынады – министр

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев 2025 жылға дейін елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыттың құрылысы аяқталатынын айтты. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында мұнай және газ-химия...

Қазақстанда әйелдер мемлекеттік қызметтерді алуға аз жүгінеді

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Азаматтарға арналған үкімет мемлекеттік қызметтерге қанша әйел жүгінетінін есептеп көрді. Белгілі болғандай, 2020 жылы мемлекеттік корпорацияға түрлі қызметтерді алу үшін 6,2...

8 наурыздан бастап Өзбекстанға жаңа әуе рейсі ашылады

2021 жылғы 8 наурыздан бастап «SCAT» әуе компаниясы Ақтау және Үргеніш қалалары арасында аптасына 2 рейс орындай бастайды, – деп хабарлады ҚР ИИДМ баспасөз...

АҚШ ғалымдары коронавирус инфекциясын қоздыратын қан тобын анықтады

АҚШ ғалымдарының зерттеуі бойынша, ІІ қан тобының иелері коронавирус инфекциясының жұқтыруға «бейім» келеді. Гаврард медициналық мектебінің «Бригэм энд уименз» клиникасында қызмет ететін ғалымдардың бұл...

Коронавирус: 226 адамның жағдайы ауыр

5 наурыздағы мәлімет бойынша, Қазақстанда 18 882 адам короновирус инфекциясынан (13 236 КВИ+ және 5 646 КВИ-) емделіп жатыр. Денсаулық сақтау министрлігінің Telegram каналында олардың...

Ауа райының бұзылуына байланысты 7 өңірде көлік қозғалысы шектелді

ҚР ИИДМ баспасөз қызметінің мәліметінше, республикалық маңызы бар жолдардың төмендегідей учаскелерінде қозғалысқа шектеу енгізілді. Ақмола облысында: 1. 03.03.2021 ж. сағат 16.00 «Жезқазған-Петропавл» автожолының 377-536 шақырымында,...

Ақылы автожолдарда көлігі бұзылған жүргізушілерге тегін көмек көрсетіледі

«ҚазАвтоЖол» Ұлттық компаниясы ақылы автожолдарда жанармайы таусылған немесе автокөлігі бұзылған жүргізушілерге көмек тегін көрсетілетінін мәлімдеді. Павлодар облысының Павлодар, Екібастұз, Ақсу, Аққулы, Железин және Тереңкөл аудандарында...

5 наурыз: еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалар болды

Осыдан 25 жыл бұрын, яғни 1996 жылы 5 наурызда Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры «Ақан сері-Ақтоқты» пьесасының (режиссер Ж. Омаров) қойылымымен ашылды. Сол жылы...

Елордада ауа райының бұзылуына байланысты оқушылар қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы бүгін ауа райының күрт бұзылуына байланысты мектеп оқушылары мен колледж студенттері қашықтан оқыту форматына көшірілгенін хабарлады. «Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы хабарлайды:...

ШҚО-да дүкенге маскасыз кірген адамға айыппұл салынды

Шығыс Қазақстан облысының 5 ауданында карантиндік шектеуді бұзғандар тіркелді. ШҚО Ақпарат орталығының мәліметіне сүйенсек, мониторингілік топтар Шемонаиха ауданында 74 нысанға тексеру жүргізіп, ереже бұзудың 1...

Өткен тәулікте 857 адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 857 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 132, Алматы қаласы - 134, Шымкент қаласы - 27,...

Еліміздің басым бөлігінде қар аралас жаңбыр жауады – Қазгидромет

5 наурыз күні Қазақстанның басым бөлігіне әлі де Солтүстік-Батыс циклонның әсері сақталады, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын күтіледі, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың оңтүстік...

Абай атындағы университет үздіктер қатарына енді

Абай университеті екі бағдарлама бойынша QS World University Ranking by Subject-2021 рейтингінде топ-250 үздіктер қатарына енді. Абай атындағы ҚазҰПУ алғаш рет «QS World University Ranking...

Кремль: «Cанкцияның әсері де, мағынасы да жоқ»

АҚШ-тың "Навальныйдың ісі" бойынша жаңа санкциялары екіжақты қатынастарға "қатты әсер етеді", қазірдің өзінде "жағдай нашар". Бұл туралы Кремльде айтылды. АҚШ-та Ресейдің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасын...

«Құтадғу біліктің» жаңа аудармасы оқырманға тарту етілді

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Отырар» кітапханасында Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» еңбегінің жаңа аудармасының таныстырылымы өтті. Қарахандар дәуірінде 1069 жылы жазылған құнды жәдігер...

Министрлік коронавирус «гүл арқылы жұғады» деген ақпаратқа түсінік берді

Коронавирус инфекциясы гүл арқылы жұғады деген ақпарат жалған. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті өкілдері айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі. Департамент мәліметіне қарағанда, Желіде...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Бішкекте қандасымызға арналған музыкалық кеш өтті

1 наурызда  Бішкектегі К.Молдобасанов атындағы Қырғыз ұлттық консерва­тория­сында Қыр­ғыз Республикасындағы қазақтардың арасынан шық­қан талантты әнші, қырғыз елінің  мә­дениетіне еңбек сіңірген қайраткер Ержан Му­синді еске...

Енді WhatsApp-тың компьютерлік нұсқасында бірнеше адаммен видео арқылы сөйлесуге болады

WhatsApp мессенджерінің компьютер арқылы қосылатын нұсқасында бірнеше адам видео және аудио байланыс арқылы сөйлесе алады, - деп хабарлайды Tech Crunch. Аудио және видео қоңыраулар шифрлау арқылы...

Ауылдағы іскер әйелдерге 4000 доллар қайтарымсыз грант беріледі

Ауылды жерлерде кәсіпкерлікпен айналысатын әйелдердің 4000 доллар қайтарымсыз грант ұтып алу мүмкіндіктері бар, деп хабарлайды Аtameken Business.     https://youtu.be/rIWRXS-QT2Q Ол үшін өз ісіңізді ашуға деген...

2020 жылы Қазақстанда 48 ірі сүт фермасы іске қосылған

Өткен жылы ауыл шаруашылығы саласында импорттық өнімдерді алмастыру жоспары бойынша Қазақстанда 48 тауарлы сүт фермасы, 3 ет комбинаты іске қосылды. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы...

Пандемия кезінде гендерлік теңсіздік күшейді – ДДСҰ

Пандемия Еуропадағы гендерлік теңсіздікті күшейтті. Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Еуропалық аймақтық бюросының директоры Ханс Клюге бейсенбі күні Facebook-те жарияланған Копенгагенде өткен...

Украина коронавирустың үшінші толқынына дайындалуда – Премьер-министр

Украина премьер-министрі Денис Шмыгаль елде COVID-19 үшінші толқынының басталғанын мәлімдеп, келесі локдаунның мүмкіндігін жоққа шығармайтынын айтты.  Укринформ сайтының мәліметінше, Денис Шмыгаль жағдайды бейімделген карантин құралдарымен...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Еліміздегі мешіттер қазақы стильде болуы керек – Бас мүфти

Елордада Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының төрағалығымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жанынан құрылған Қазақы стильдегі мешіт құрылысы бойынша жұмыс тобының алғашқы мәжілісі өтті, –...

«Nur Otan»: Түркістанның тазалығына жауапты көпбалалы аналар ардақталды

Бүгін «Nur Otan» партиясының Түркістан облыстық филиалында 8 Наурыз – әйелдердің халықаралық мерекесіне орай, бір топ көпбалалы анаға құрмет көрсетілді. Партияның «Бақытты отбасы» жобасы...

Жаңа орда құратын ұрпақ тәрбиелегіміз келеді

Парасат ТАНЕН, Orda Gen жобасының директоры: Тәуелсіздіктің ақ таңында дүниеге келген сәбилердің емін-еркін ойланып, жан-жақты дамып, қазақы мінез қалыптастыруына ертегі арқылы жол ашу – Orda...

Жасотандықтар мереке қарсаңында жас аналарға құрмет көрсетті

8 наурыз қарсаңында жасотандықтар Нұр-Сұлтан қаласындағы №2 көпбейінді орталық аурухананың акушерлік бөлімнің нәзік жанды қызметкерлері мен аналарын құттықтады. «Jas Otan» ЖҚ жетекшісі Нұржан Жетпісбаев: «Әйелдер күнімен...

Өскеменде баланы еденге лақтырған тәрбиешіге іс қозғалды (видео)

Өскемен қаласындағы «Арман» балабақшасының тәрбиешісіне қатысты қылмыстық іс қозғалды. ШҚО әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, 3 наурызда облыстық білім басқармасына хабарласқан ата-ана «Арман» балабақшасындағы «Еркетай» тобы...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...

Алма ҚҰНАНБАЕВА, Стэнфорд университетінің профессоры: Америкалықтар қазақтың киіз үйіне келіп, күйін тыңдауға құмар

АҚШ-тағы әлемге әйгілі Стэнфорд университетінің профессоры Алма Құнанбаева көп жыл бойы америкалық студенттерге қазақ мәдениеті туралы лекция оқыған. Сонымен қатар ол Беркли қаласында Орта...

Ақмола облысында шахтада топырақ басып қалған жұмысшылар құтқарылды

Ақмола облысында шахтада топырақ үйіндісінің астында қалған екі жұмысшы құтқарылды. Oблыстық ТЖД баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға 4 ақпан күні Астрахан ауданындағы «Айна – ресурс» ЖШС...

Сарқылмас сезім бұлағы

Өнер атаулы сұлулықты дәріптеуден тұрады десек, сол дәріптеудің таусылмас кені, сар­қыл­­мас шабыт көзі – әйелдер. Және бұл өнер­­дің барлық түріне тән. Ежелгі дәуірден бері...

Ақұштап БАҚТЫГЕРЕЕВА: Ақынның мақсаты – әлдекіммен қылыштасу емес, ақиқатқа көз жеткізу

8 наурыз Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Túrkistan басы­лымы арқылы қазақ қыздарына өз ақыл-кеңесімді айтқым келеді. Басылымдарыңызды замандастарыммен қатар оқитын жас қыз-келіншектер пайдалысын көңіліне тоқып,...

Рухани жаңғыру − рух тазалығына ұмтылу

Әр дәуір өз жаңалығымен келеді десек те, ұлт ретінде қалып­тас­қан халықтың өзгермейтін бір талабы болады, ол − ру­хани тұрғыдағы біртектіліктен ажырамау. Елді ел ететін...

Енді педагогтер жұмысқа конкурс арқылы қабылданады – министр

Бүгін Парламент Сенатында депутаттар білім саласына қатысты бірнеше маңызды жаңа нормаларды қамтитын заң жобасын қарастырып, мақұлдады. Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов осы құжатта...

Қазынаның шығыны көп, кірісі аз

2020 жыл әлем экономикасы үшін сынақ жылы болды. Көрсеткіштердің бәрі кері кетті. Алыс-беріс азайып, барыс-келістің тоқтауы көп елдің қазынасын ортайтып, қарызын еселеді. Пандемия  Қазақстан...

Тәж-Махалдан мыңнан астам турист эвакуацияланды

Бейсенбі күні таңертең Үндістанның Агра қаласындағы Тәж-Махал кесенесі аумағынан кем дегенде мыңнан астам турист эвакуацияланды, – деп жазды Hindustan Times газеті. Басылымның мәліметінше, жергілікті полицияға...

Жоғарғы соттың екі судьясы қызметінен босатылды

Парламент Сенатының жалпы отырысында ҚР Жоғарғы сотының судьялары қызметінен босатылды. «Сіздердің қарауыңызға Анатолий Сергеевич Смолинді және Серік Қазбекұлы Әбнәсіровті Жоғарғы Сот судьясының қызметінен босату туралы...

Қаржы министрлігі аппаратының жаңа басшысы тағайындалды

ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Абзал Бейсенбекұлы Қаржы министрлігі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, – деп хабарлады осы ведомствоның баспасөз қызметі. Абзал Бейсенбекұлы 1985 жылы Жамбыл облысында дүниеге...

Австралияда «жұмбақ рейстерге» билет сатыла бастады

Австралиялық Qantas әуе компаниясы бағыты беймәлім рейстердің ашылғаны туралы хабарлады. Компания "жұмбақ рейстер" деп атаған тасымалдың бұл түрі – шекаралар жабық кезде ішкі рейстерді...

Шетелден 500 млн доллардан астам қаржыға сатып алған малдың пайдасы болды ма?

Қазақстан соңғы жылдары шетелден 153 мыңнан астам асыл тұқымды мал сатып алған. Оған барлығы 500 миллионнан астам доллор жұмсалған. Бірақ сатып алып келген малдан...

Оралда көпірдің астынан жас жігіттің мәйіті табылды

Азиат пішіндес жас жігіттің мәйіті бүгін сағат 07.01-де Орал қаласына қарасты Деркөл кентіндегі көпірдің астынан табылған. Бұл туралы БҚО денсаулық сақтау департаменті хабарлады.  Жасы шамамен...

Терезеден құлап кеткен баланы құтқарған павлодарлық 1 млн теңге сыйақы алды

Павлодар қаласының тұрғыны Александр Жұмабаевқа терезеден құлаған баланы құтқарғаны үшін миллион теңге берілді. Ер адам биіктен құлап кеткен қызды қағып алуға үлгермей қалды, алайда...

Туысының үйінен соғым етін ұрлаған жамбылдық бас бостандығынан айрылуы мүмкін

Соғым етін ұрлаған жамбылдық тұрғын бас бостандығынан айрылуы мүмкін,  деп хабарлайды Polisia.kz. Ағымдағы жылдың 1 наурызында Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көгершін ауылының тұрғыны xабарласып, үйінің...

Қазақстанда төлқұжаты жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды

Қазақстанда жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды. Бұл жайында Мәжіліс депутаттарының сауалына ҚР Премьер-Министрі Асқар Маминнің жауабында айтылған. «2020 жылғы қыркүйек...

Apple саңылаусыз iPhone шығарады

Apple физикалық порттарсыз жұмыс істейтін смартфон өндірісін қолға алды. Бұл туралы Appleosophy басылымы хабарлады. Дереккөздердің хабарлауынша, америкалық компанияның инженерлері iPhone-ды компьютермен синхрондаудың жаңа әдістерін жасауда....

Алматыда «Рахат» базарының 300-ге жуық саудагері наразылыққа шықты

Алматыда "Рахат" базарының 300-ге жуық саудагері өздері жан бағып отырған сауда орнының жабылуына қарсылық білдіріп, наразылыққа шықты. Айтуларынша, орнына жиһаз фабрикасын салуға рұқсат беріпті,...

Жұмыс істеуге ең қолайлы мемлекет анықталды

Әлемдегі еңбек мигранттарының ширек бөлігіне жуығы жұмыс істеу үшін Канадаға қоныс аударуды құп көреді екен. Бұл туралы BCG және The Network-тің бірлескен зерттеуінде айтылған,...

Ақмола облысының күре жолдарында көлік қозғалысы шектелді

Ауа райының қолайсыздығына байланысты Ақмола облысының күре жолдарында көліктің барлық түрлерінің қозғалысына шектеу қойылды.  4 наурыз күні сағат 07.00-де Ақмола облысында ауа райының нашарлауы (жел,...

Коронавирусты «мәңгілікке» жұқтырған алғашқы науқастар тіркелді

Америкалық дәрігерлер коронавирусты "мәңгілікке" жұқтырудың алғашқы жағдайларын анықтады, деп хабарлайды medRxiv.  Оңтүстік Калифорния университетінің мамандары вирустың іздері алты ай бойы ақ қан ауруымен ауыратын бірнеше...

4 наурыз: атаулы күндер, есте қалар оқиғалар

4 наурыз Тәуелсіз Қазақстан тарихында қандай оқиғалармен есте қалды? Еске түсіріп көрейік... 1993 жылы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы» ҚР Заңы күшіне енді. 1997 жылы ҚР...

WhatsApp арқылы 20-ға жуық адамға 70 млн теңгеден астам залал келтірген әйел ұсталды

Ақмола полицейлері интернет-ресурстардың көмегімен пирамида ұйымдастырған алаяқты анықтады, деп хабарлайды Polisia.kz. 2021 жылдың 1 наурызында Көкшетау қаласының ПБ кезекші бөліміне Көкшетау қаласының 65 жастағы тұрғынынан...