Көшбасшы феномені

Астана күні мерекесімен қатар Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 80 жылдық мерейтойы да таяп келеді. Осыған орай біз еліміздің қалыптасуы мен дамуының тарихындағы Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың рөлі туралы материалдар топтамасына жолашар ретінде саяси ғылымдар докторы, профессор М.Б.Қасымбековтің мақаласын оқырман назарына ұсынуды ұйғардық.

Қазіргі Қазақстанның негізін сал­ған Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы На­зарбаевтың тұлғасы мен бірегей бол­мысына отандық ғалымдар да, ше­тел­дік зерттеушілер де әу бастан зор қызығушылық танытып, айрықша кө­ңіл аударып келе жатқаны мәлім. Мен өз мақаламда осынау маңызды тақы­рыпты тағы да қозғай отырып, Тұңғыш Президент тұлғасының тұтас ауқымы мен тереңдігіне оның Мемлекет басшысы ретінде қалыптасуына ықпал еткен түрлі факторларды өзара байланыста қарастырып, еліміздің игілігі жолындағы жасампаз қызметінің барысында жарқырай көрінген көшбасшылық қасиеттеріне лайықты талдау жүргізу арқылы ғана толыққанды баға беруге болатынын айрықша атап өткім келеді.

Уақыт таңдаған тұлға

XX ғасырдың соңында бұрынғы алып державалардың бірі – Кеңес Одағының күйреуінің салдарын ұзаққа созылатын алапат апатқа теңеуге болар еді. Сол кезде бұрынғы кеңестік республикалар қатарында Қазақстан да аса сирек бұйыратын тәуелсіздік алу мүмкіндігіне ие болды. Бүгінде алыста қалған сонау 1991 жылғы оқиғаның қуанышы жақсылыққа деген үмітті оятқанмен, ол алдағы болашаққа деген сенімсіздікпен, кейде тіпті үреймен де, түңілу сезімімен де сабақтасып жатты. Мұндай тағдыр сынға түскен шешуші сәтте билік тұтқасындағы білікті басшының жеке тұлғасы аса маңызды рөл атқаратыны анық.

Тарихтың өзі көрсеткендей, дамудың түрлі кезеңінде қоғамда қандай да бір мемлекет көшбасшысына деген зәру­лік пайда болады. Қазақстан үшін де сол бір аласапыран оқиғалардың ал­мағайып ағымында уақыт тынысын анық сезінуге, республиканың ішін­де және сыртында болып жатқан қоғамдық-саяси процестердің сипатын айқын бағалауға қабілеті жететін жаңа толқынның жаңа басшысы ауадай қажет еді. Мемлекетті қайта қалпына келтіру, егемендіктің мазмұнын байы­ту, күрт өзгерістерге ұшыраған геосая­си жағдайда елдің лайықты орнын ай­қындау – осы және өзге де аса күрделі мін­деттер ауқымды стратегиялық ойлау жүйесін, даналық пен салиқалылықты, сондай-ақ алға қойған мақсаттарға қол жеткізу үшін қажет табандылықты талап етті. Ол айналадағы оқиғалар барысында аңтарылып қалатын немесе қалыптасқан жағдайдың ығымен жүре беретін, бірі келіп, бірі кетіп жататын қатардағы өзге көп саясаткерден ерекшеленіп тұратын дара тұлға болуға тиіс.

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев елдің және халықтың алдындағы аса ауыр жауапкершіліктің жүгін өз мойнына алып, ұлттың рухын ояту, мемлекеттілікті жаңғырту миссиясын толық орындай алған нақ сондай көшбасшы бола білді. Болашақтың бұлыңғырлығына, экономикалық бейберекеттікке қарамастан, әлеуметтік дағдарыс туындатқан үрей мен күдікті сейілте алған ол Қазақстанның да­муын жалпы өркениет және ілгерілеу жолына бағыттап, қолайсыз оқиғалар ағымын кері қарай бұра алды. Жоғары стратегиялық міндеттер мен бетбұрысты кезеңнің шексіз мүмкіндігіне және сол алмағайып кезеңнің сипатына сай келетін мұндай жасампаздықты тек Нұрсұлтан Назарбаев сияқты тұлғалар ғана жүзеге асыра алатын еді. Бұл ретте оның болмыс-бітімі, өрісті өнегесі ұлағатты ұрпақ үшін ғасырлар бойы мызғымас бағдар бола бермек. Жымысқылық пен қулық қабаттаса жүретін әлемдік процес­тер барысында ол Қазақстанның бейбіт әрі қауіпсіз дамуы үшін қажетті барлық жағдайды жасады, жаһандық саясаттың тегеурінді тұлғасы ретінде даңқ пен құрметке бөленіп, еліміздің халықаралық аренадағы беделін арттырды.

Ол мемлекетімізге басшылық жа­саған отыз жылға жуық уақыт қа­жыр­лы еңбек ету, барлық ресурстар мен күштерді жұмылдыру кезеңі болды. Сондай-ақ бұл мезгілде тынымсыз ізденістер мен тың жетістіктерге, елеулі жаңалықтар мен серпілістерге жол ашылды. Бұл кезең бүгінде қазақстандықтар шынайы мақтан тұтатын таңғажайып табыстар мен ға­ламат жетістіктерді тарту еткен нағыз «Жасампаздық дәуіріне» айналды.

Терең зияткерлікпен, асқан еңбексүй­гіштікпен және мақсаткерлікпен ұш­тасқан мызғымас жігерімен, батыл­ды­ғымен және табандылығымен танылған Нұрсұлтан Назарбаев тұрақты дамудың негізін қалап, ондаған жылдар бойы жас мемлекетімізді айқын бағытқа батыл бас­тап отырды.

Нұрсұлтан Әбішұлының саяси көш­басшылығының феномені оның көпқырлы қызметінің бүкіл өн бо­йын­да көрініс тауып, ол тәуелсіз Қа­зақстанның негізін қалаушы, дана стратег, ұлы реформатор және қазіргі заманның көрнекті саяси қайраткері ретінде ұлт тарихына енді.

Үлкен жолдың бастауында

Жасампаздық дегеніміз – өзінің кон­цептуалды мағынасына сәйкес, асқан еңбексүйгіштікті, төзімділікті, уақытты, басы бүтін берілуді, ең бастысы, бүкіл жұмсалып жатқан күш-жігеріңнің түпкі мақсатын түсінуді та­лап ететін машақаты мол процесс. Бернард Шоудың сөзімен айтар бол­сақ, «жасампаздықтың бас­тауы – мақ­сатыңды көзге елестете білу». Жо­ба­лаушылардың кінәсінен болған қон­дырғының кінәратын қайтсе де жөндеуге болар, ал саяси қателіктердің салдары түзетуге келе қоймайды.

Егемендіктің ұзақ жылғы дәстүрі қалыптаспаған, экономикасы бір­жақты дамыған, халқы көпдінді және көпэтносты, қоғамы идеялық бос кеңіс­тіктен арылмаған Қазақстанды басқару үшін ерекше саяси шеберлік пен асқан ептілік қажет еді. Көрнекті шетелдік сарапшылар бірқатар посткеңестік ел­дердің қалыптасуы жолында бой көр­сеткен қанды қақтығыстар мен азамат соғыстарын мұқият зерделей келіп, біздің жас мемлекетіміздің келешегіне де күмәнмен қараған-ды.

Алайда Нұрсұлтан Назарбаевтың басқарушылық дарыны, оның кеңес­тік Қазақстанға жетекшілік еткен жыл­дардың өзінде қалыптасқан мем­лекетшіл әрі стратегиялық ауқымда ойлау қабілеті, әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси ахуалды егжей-тегжейлі білуі өрескел қателіктерге жол бермей, пессимистердің жағым­сыз болжамдарының күлін көкке ұшырды.

Адамның адамдығының бас­ты өл­шемі еңбек болып саналатын ауыл­дағы қарапайым отбасынан шыққан ол қажымай-талмай жұмыс істеп, алдына айқын мақсат, нақты міндет қоюға бейімделді. Туған ауылындағы мектепті үздік бітірген Нұрсұлтан Назарбаев 1958 жылы комсомолдық жолдамамен Теміртау қаласына – Қарағанды металлургия зауытының құрылысына жіберіледі. От көсейтін металлург маман­дығы оның ерік-жігері мен мінезін шың­­дады, өзгелер арасында дараланып тұратын көшбасшылық қасиетін ұштай түсті.

Ол жылдарда сталиндік жүйенің өк­темдігі әлі толық басыла қоймаған болатын. Бірақ айналадағы орта күрт өзгере бастаған: қоғамдық және мәдени өмір жанданып, адамзат ғарыш кеңістігіне қарай қарышты қадам жасады, бүкіл ел бойынша алып өнеркәсіп құрылыстары қанат жайды. Энтузиазм рухымен, жарқын болашаққа деген сенімнен қанаттанған сол кездегі көптеген жас­­тар сияқты ол да өз бастамалары ар­қылы әрдайым алда болуға талпынып, жан-тәнімен жаңалыққа, алғы шепке ұмтылды.

Белсенді әрі айналасындағы нәрсенің ешқайсысына бейжай қарамайтын Нұрсұлтан Назарбаев қоғамдық өмірдің қайнаған қалың ортасына түсті. Ол 1969-1979 жылдары партия және комсомол органдарындағы басшылық лауазымдарда бола жүріп, Қарағанды металлургия комбинатының, Теміртау қаласының, одан соң бүкіл Қарағанды облысының аумағындағы өндірістің дамуына, әлеуметтік және экономикалық мәселелерге қатысты барлық проблемаларды үнемі табысты шешіп отырды. 1980 жылдардың орта тұсына қа­рай Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің өнеркәсіп, көлік және байланыс жөніндегі хатшысы, кейін Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы болған кезінде ол республиканың әлеуметтік-экономикалық өмірінің барлық мәсе­лесіне жете қанықты, әрбір облыс пен әрбір нақты кәсіпорындағы істің жағ­дайын жақсы білді. Сонымен қатар республиканың да, тұтастай алғанда, бүкіл елдің де экономикалық дамуының ахуалына жетік болды. Көпшілік айтатын­дай, іскер басқару стилі, нақтылыққа бейімділігі және проблеманы шешу үшін көмектесуге даяр тұратыны оны өзгеден ерекшелей түсті.

Оның көшбасшылық қасиеттері әсіресе Қазақстан Компартиясы Орта­лық Комитетінің бірінші хатшысы, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болып қызмет істеген жылдарда айқын аңғарылды. Нұрсұлтан Әбішұлы сол 1980 жылдардың соңы  1990 жылдардың басында-ақ есімі бүкіл елге кеңінен танымал, өзін бүкіл­одақтық деңгейде көрсете алған саяси қайраткер тұлғаға айналды. Ескі өлшем мен көзқарастан азат, ауқымды ойлайтын, өзіне сенімді Нұрсұлтан Әбішұлы қатып қалған ұстанымдар мен қасаң қағидаларды бұзып-жарып, жаңаша пайымдап, жаңаша іс-әрекет жасай білетін ұмтылысы арқылы елден ерек­шеленіп тұратын.

Өзгеріске, жетілдіруге, жаңа идеяларды байыптауға талпыныс Тұңғыш Президенттің белсенді болмысына тән қасиеттер еді. Сонымен бірге ол қо­ғамдық мүдденің әрдайым басым тұруға тиістігін айқын сезініп, сол үшін жаны ауы­­ра­тын, оны әрдайым қор­ғайтын. Мұның үстіне, сол кездегі көп қайраткерден ерекшелігі – жоғары басшылық алдына өткір мәселе қоюдан қашпайтын әрі уәжін батыл айтып, өз ұстанымын қорғай алатын.

Мәскеудегілер Назарбаевтың осы табанды қасиеттері, біліктілігі мен батылдығы туралы бұрыннан-ақ – 1970-жылдардан бері білетін еді, өйткені оған талай рет республиканың өнер­кәсіптік әлеуетін дамыту, көпшіліктің тұр­мысы мен еңбек етуіне дұрыс жағдай жасау мәселелеріне жоғары дәрежелі партия қайраткерлерінің назарын аударуға тура келген болатын.

Cыни тұрғыдан ойлай алатын ол ел­дегі артта қалған басқару формалары мен әдістерінің уақыт талабына сай емес екенін сезді. Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы бола жүріп, Нұр­сұл­тан Әбішұлы республиканың әлеу­меттік-экономикалық дамуындағы қайшылықтарды байқап, оны 1986 жылғы ақпанда Қазақстан Компартиясының XVI съезінде сынға алып, өткір сөз сөй­леді. Қатаң әкімшілік-әміршілік жүйе жағдайында ол ескі әрі қиғаш тәртіпке қарсы шығып, ақырында өзінікі дұрыс екенін дәлелдеп шықты.

Мәселен, КСРО халық депутат­та­ры­ның І съезінде ол баяндап берген респуб­ли­каның экономикасы мен қоғамдық өмі­рін­дегі кезек күттірмейтін мәселелерді ше­шудің идеялық-саяси бағдарламасы зор ықы­ласпен тыңдалып, кеңінен қолдау тапты. Сол кездері Нұрсұлтан Назарбаев Кеңес Ода­ғының Премьер-Министрі лауазымына лайық ең беделді әрі көреген саясаткердің бірі болды.

Жасампаз жаңа мемлекет

Алайда тағдырдың ұйғарымы бас­қаша болып, оған өміріндегі басты миссиясы – Қазақстанның Тұңғыш Президенті ретінде тәуелсіз елді бас­қару мәртебесі бұйырды. Осы жоғары басқару органында оның Қазақстан мемлекетінің көрнекті басшысы, сәу­летшісі және негізін салушысы ретін­дегі таңғаларлық қуаты мен ерекше дарыны толығымен жарқырай кө­рінді.

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Рес­публикасының тәуелсіздігін жариялаған 1991 жылғы 16 желтоқсан әлемнің саяси картасында алғаш рет пайда болған жаңа мемлекет тарихының бастапқы белесі болатын. Оның күш-жігерінің арқасында Қазақстан одақтың бір кездегі шеткері республикасынан Орталық Азия­ның көшбасшысы ретінде танылған, қарқынды дамыған елге айналатынын сол кезде ешкім де көз алдына елестете алмас еді. Жаңа мемлекет құрған ол зияткерлік және рухани-қайраткерлік күш-қуатын аянбай жұмсап, күндіз-түні еңбек етті, осы орайда өзіне де, үзеңгілестеріне де мейлінше қатаң талап қойып, ел өмірінің барлық өзекті мәселесі бойынша шешім қабылдап, тапсырмалардың орындалу барысын қадағалап отырды. Қазақстанның кейінгі замандағы тарихында Нұрсұлтан Назарбаевқа дейінгі басшылардың еш­қай­сысына осыншама ауқымды және осыншама жауапкершілігі жоғары істі қолға алуға тура келмеген еді. Себебі, мемлекетті үлгі бойынша «құрастырып ала қоятын» ешқандай дайын сызбалар немесе жобалар болған жоқ. Ол бәрін тек өзінің түйсігіне, жинаған тәжірибесі мен біліміне, ұйымдастырушылық қабілетіне, пікірлестері мен халықтың сеніміне арқа сүйей отырып, алғаш рет атқарып шыққан еді.

Оның тікелей басшылығымен Қа­зақ­стан Республикасы өзінің мемле­кеттік атрибуттарына, қазіргі заманғы Конституциясына ие болды. Көп елдер­де мойындалған билікті бөлу қағи­да­ты Тұңғыш Президенттің күш-жігері ар­қасында жаңа демократиялық мем­ле­кеттік институттардың өзегіне айналды.

Еліміз халықаралық деңгейде кең танымалдыққа және әлемнің же­текші мемлекеттері берген қауіп­сіздік кепіл­дігіне қол жеткізді, мұның өзі көпжақты сыртқы саяси ынты­мақ­тас­тықтың маңыз­ды шарты саналды.

Ұлттық валюта – теңгенің енгізілуі өз қаржы жүйемізді қалыптастырып, тәуелсіз ақша-несие саясатын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Кейінге қалдыруға болмайтын шұғыл шаралар қабылдаудың арқасында өнеркәсіп кәсіпорындарының жұмысы қалпына келтіріліп, қалалар мен ауылдар электр қуатымен үздіксіз қамтамасыз етіліп, мемлекеттің әлеу­меттік міндеттемелерінің орындалуына жол ашылды.

Сын-сынақпен бетпе-бет

Қазақстан мемлекеттілігінің қа­лып­­та­суындағы сындарлы кезең бол­­­­ған алғашқы онжылдықта Тұң­ғыш Президент бастамашылық еткен ауқымды нарықтық және инсти­ту­­ционалдық реформалар процесі бас­тау алды. Формасы мен өзге­ріс­те­­рі­нің мазмұны жөнінен бұл түбірлі өзге­рістердің мақсаттылығы мен жүйе­­­­лілігі Нұрсұлтан Назарбаевты Жа­­­пониядағы Мэйдзи, Түркиядағы Ата­түрік, АҚШ-тағы Рузвельт, Гер­ма­ниядағы Людвиг Эрхард, Син­га­пурдегі Ли Куан Ю, Қытайдағы Дэн Сяопин сияқты әлемнің көрнекті реформаторларының қатарына қос­ты. Елбасы мұрындық болған ұлт­тық жаңғырту мен эволюциялық өз­герістердің табысты тәжірибесін ше­телдік сарапшылар «Қазақстан жолы», «Қазақстанның даму моделі» деп атады.

Реформаторлар әрдайым уақыттан озып, алда жүреді. Сондықтан олардың бастамалары көбіне бірден ұғынылып, қабылдана бермейді, дереу құптала қоймайды, кейде тіпті ашықтан-ашық қарсылыққа тап болады. Нұрсұлтан Назарбаев та ескіліктен арылуды қаламайтын кертартпа күштердің қар­­­сылығын еңсеріп, ағысқа қарсы жүр­ді. Артта қалған бұрынғы үмітсіз әлеуметтік-экономикалық үлгіге қайтып оралу мүмкін еместігіне және оның қауіптілігіне сенімді болғандықтан, бәрін түбегейлі қайта құруды жөн санады. Нұрсұлтан Назарбаев жанкештілікті талап ететін бұл істе өзгеше қабілеті мен қиындықтардың алдында бас имейтін қайтпас қайсарлығын көрсетті.

Сонымен қатар ол тиісті алгоритм­ге сүйеніп, реформаларды долбармен емес, жүйелі жүргізді. Мемлекеттік құрылыстың ең маңызды мәселелері жөніндегі әдебиеттерді ақтарып, жаңа ілім-білімді санасына сіңірді. Ол дү­ние жүзіне белгілі реформаторлар – Сингапурдің бұрынғы Премьер-Ми­нистрі Ли Куан Ю, Ұлыбританияның бұрынғы Премьер-Министрі Маргарет Тэтчер, Малайзияның Премьер-Министрі Махатхир Мохамад сынды тұлғалармен, сондай-ақ батыс әлемінің экономика жөніндегі көрнекті сарапшыларымен кездескен сәттерінде бұл елдерде олардың реформаларының қалай жүзеге асырылғанына қызығушылық танытып, соның барысында қандай сын-қатерлер мен проблемалар алдан шыққаны және оның қалай еңсерілгені туралы егжей-тегжейлі сұрастырып отырды. Шет­елдерге сапарлар барысында нарықтық тетіктердің қолданылуын зерделеді. Бұл кездесулер ойланып-толғануға, іштей байлам жасауға септігін тигізді, ең бастысы, бұдан әрі қарай нақты және орынды іс-әрекеттер жасауға бағыт сілтеді.

Нұрсұлтан Назарбаев реформаларды жүйелі жүргізудің күрделі мәселелерін шешу барысында тек әл-ауқаты жоғары бақуатты қоғам ғана демократиялық құндылықтарды тиісінше қабылдай алатынын дұрыс пайымдап, экономикалық дамуға басымдық беру жолын таңдап алды. Егемендіктің алғашқы қиын-қыстау жылдарында халқы әрең күн көріп жатқан Қазақстан үшін бұл бірден-бір қолайлы қадам еді. Осылайша «алдымен – экономика, содан соң – саясат» формуласы елдегі бүкіл өзгерістер про­цесінің қисынын айқындап берді.

1991 жылы Қазақстан КСРО-дан кенеуі кеткен экономиканы мұраға алып қалған болатын, еліміз шын мәнінде одақтық жоспарлы жүйенің шикізаттық шылауы саналатын еді. Бұрынғы кеңестік республикалардың шаруашылық са­ласындағы байланыстарының быт-шыт болып үзілуі мызғымастай көрінетін жүйені терең әлеуметтік-экономикалық дағдарысқа әкеліп тіреді. Тұңғыш Пре­зидент батыл, кейде көпке беймәлім және қатаң нарықтық реформалар жасауға тәуекел етті, себебі тек осылай ғана экономиканың өсімін қамтамасыз етіп, қоғам тұрақтылығының тірегі – орнықты орташа тап қалыптастыруға болатын еді.

Өзінің халыққа үндеулерінде Тұңғыш Президент мына жайтты баса айтатын: масылдық пен патернализмнен арылу керек, табысқа жетіп, өркендеу үшін бастамашылық пен жауапкершілікті өз мойныңа алып, өз күшіңе сенуің қажет. Ол толыққанды нарық қалыптастыру, жекеменшік институтын қалыптастыру және жұртты кәсіпкерлікке тарту үшін мемлекет барлық жағдайды жасайтынын талмай айтумен болды. Тұңғыш Президент қоғамның дағдарыстан шығып, өзінің экономикалық әлеуетін дәлелдеуі үшін нарыққа көшу барысындағы барлық қиындыққа шыдауы қажет екенін айтып, елді осыған шақырды.

Оның күшті саяси ерік-жігері мен тәуекелшілдігі, батылдығы мен та­бандылығы бұрынғы шектен тыс орта­лықтанған әкімшіл-әміршіл эконо­миканы қазіргі заманғы нарықтық жүйеге көшіруді тарихи маңызы жа­ғы­нан ұтымды әрі қысқа мерзімде жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Қазақ­­стан Нұрсұлтан Назарбаевтың бас­шылығымен посткеңестік кеңіс­тіктегі ең табысты әрі ауқымды на­рықтық реформаларды жүзеге асыру ісінде көшбасшыға айналды.

ХХ ғасырда империялар мен одақтас мемлекеттерді күйреткен басты себептің бірі этносаралық қайшылықтар еді. Тұңғыш Президент осы фактордың ерекше маңыздылығын ескеріп, қазақ­стандықтардың этностық және діни ерекшеліктеріне қарамастан, бәрінің құқықтарының тең болуы мемлекеттік саясаттың іргелі қағидатының бірі еке­нін жариялады. Бұл постулатты берік ұстану Қазақстанға ең басты нәр­сені – бейбітшілікті, тыныштықты, саяси тұрақтылықты, этносаралық және конфессияаралық татулықты қам­та­масыз етуге мүмкіндік берді. Осы­лай­ша этностық әралуандық елдің стра­тегиялық артықшылығының факторына айналды.

Бұрынғы кеңестік державаның күре­сінінде қалған Қазақстан Тұңғыш Пре­зиденттің күш салуы арқасында аса күр­делі күйзелісті жағдайдан жаңа са­па­да қайта түлеп, өсіп-өркендеді. Нұрсұл­тан Назарбаев атап көрсеткендей, жаңғыр­ту­дың бастапқы кезеңінде жан-жақты дағдарысты еңсеру, экономиканы қал­пына келтіру, жаңа саяси жүйені қалып­тастыру мәселелері шешілді.

1

Дамудың даңғыл жолымен

Еліміз үлкен жолдың бастауында ғана тұрған болатын, Тұңғыш Президент мұны анық түсінді. Жүйелі, ауқымды ойлайтын ол әрдайым уақыттың көзге көрінетін көкжиегінің арғы жағына үңілуге тырысты, оқиғалар мен процес­тер барысын бірер жыл ертерек, тіпті ондаған жылдар бұрын болжап-біліп отыруға дағдыланды.

Тұңғыш Президент мемлекеттік іс­тер, протоколдық іс-шаралар, кездесулер мен іссапарлар барысында дамуға қатысты мәселелердің бәрін ке­ңінен тал­дауға, мүмкіндіктерді бағалап, сын-қа­терлерді саралауға және өз елінің перс­пективаларын айқындауға әрдайым уақыт бөліп отырды. Кіші Сенеканың «Қай айлаққа баратынын білмейтін кеме үшін ешқашан жел оңынан соқпайды» деген сөзі сол тұста Қазақстан бастан кешіп жатқан сәттің маңыздылығын айқын аңғартатын еді. Жаһандық бәсекелестік нарығында елдің бұдан былайғы даму векторы ұлттық экономиканы жаңғырту, ырықтандыру ыңғайында болуға тиіс екені анық-ты.

Қазақстан осы жылдарда Тұң­ғыш Президенттің қажырлы зият­кер­­лік ізденістерінің арқасында жос­парлаудың ұзақ мерзімге арналған стра­тегияларынан бастап, нақты іс-әрекеттерге дейінгі өзара үйлес бір құ­рылымға байланған тұтас жүйесін құруға қол жеткізді. Мән-маңызы батыл байламға негізделген «Қазақстан – 2030» стратегиясында елдің ғаламшардағы бәсекеге ең қабілетті елу мемлекеттің қа­тарына қосылуы бағдарланды. Алға­шында күмәнмен қабылданған бұл стратегия мерзімінен бұрын орындалды. «Қазақстан барысы секіріс жасады»: экономиканың тұрақты өсімі қамтамасыз етілді, нарық жолына батыл қадам басқан экономиканы жаңғырту бас­талды. Кәсіпкерлік сала экономикалық дамудың шешуші факторының біріне айналды. Азаматтардың әлеуметтік тұрмыс деңгейі өсті, тұрақты орташа тап қалыптаса бастады. Экономикалық және саяси реформалардың жүйелі үй­ле­сімі азаматтық қоғам институттары – саяси партиялардың, үкіметтік емес ұйымдардың, мемлекеттік емес БАҚ-тың одан әрі дами түсуіне ықпал етті.

Елорданы Астанаға – қазіргі Нұр-Сұлтан қаласына көшіру елдің өзгеруін стратегиялық бағыт етіп ұс­таған бетбұрысты қадам болды. Жаңа әкімшілік және саяси орталықты тың­нан салу бүкіл Қазақстанның, эко­­номика мен қоғамның барлық сала­­сының дамуына зор ықпал еткен мультипликативті нәтиже берді. Рефор­малар жеделдеді, мемлекеттік билік нығайды, халықаралық ынтымақтастық жанданды. Ғасырлар тоғысындағы аса қысқа мерзімде жүзеге асқан, ауқымы жөнінен теңдесі жоқ, инновациялық бағдары жөнінен аса батыл бұл мегажоба Тұңғыш Президенттің Қазақстан қоғамын топтастыру мен біріктіру бағы­тындағы рух көтерер қуатты баста­маларының бірі болды. Жаңа елорда тәуелсіз Қазақстанның символына, Тұң­ғыш Президенттің стратегиялық көз­қарасының, саяси жігері мен еңбегінің жүзеге асуының, қазақстандықтардың арманының орындалуы мен үмітінің ақталуының көрінісіне айналды.

Жаңа астанаға қарап бой түзеген өңірлік орталықтардың бәрі жаңарып-жасарды. Әсіресе Тұңғыш Президент Жарлығымен 2018 жылы Түркістан об­лысының әкімшілік орталығы мәрте­бесіне ие болған көне шаһар Түркістан айтарлықтай үлкен өзгерістерді бастан кешті.

Нұрсұлтан Әбішұлының қайрат­кер­лік қызметінің тағы бір маңызды қыры – тәуелсіз Қазақстанның басшы кадрларының жаңа шоғырын қалып­­тастырғаны. Осы жылдар ішінде ол Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев бас­таған, елдің Үкіметін, өңірлерін бас­қарған, алғашқы дипломаттарымыз бар көрнекті мемлекет қайраткерлері тобын тәрбиелеп шығарумен бірге елдегі билік транзитінің конституциялық заңнама аясында үйлесімді түрде жүзеге асырылуын қамтамасыз ете алды.

ХХІ ғасырдың екінші онжылдығы адамзаттың жаһандық трансформация дәуіріне қадам басуымен есте қалмақ. Соның барысында әлемде адамдардың тығыз қарым-қатынасына және ақпарат алмасу жылдамдығының артуына байланысты «цифрлы өркениеттің» негізі қаланып, саясатта, экономикада, бизнесте және мәдениетте жаңаша жағдай қалыптасты. Сонымен қатар әлемдік дамудың пропорциясындағы сәйкессіздік күшейді, дамыған және дамушы мемлекеттер арасындағы ресурстарға, тех­но­логияларға қолжетімділіктің теңсіздігі артты. Тұңғыш Президент елдің жаңа сын-қатерлерге бейімделуіне, жаһандық бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға қажет­тіліктің зор екенін көре біліп, «Қазақстан – 2050» стратегиясына бастамашы болды.

Қазақстанды әлемнің ең дамыған отыз елінің қатарына қосуды мақсат тұтқан бұл бағдарлама арқылы экономиканы, саяси және қоғамдық салаларды байланыстырып, елді жүйелі жаңғырту қолға алынды. Мемлекеттік аппаратты жаңғыртуға, азаматтық және құқықтық институттардың жұмысын жетілдіруге, экономиканы одан әрі ин­дустрияландыруға бағытталған Институ­ционалдық бес реформа мен «100 нақты қадам» ұлт жоспары бұл процестің құрамдас бөлігіне айналды. Сонымен бір­ге елде индустриялық-инновация­лық даму бағдарламасын жалғастыру нәти­жесінде мыңнан астам жаңа өндіріс орны құрылып, инновациялық экономика­ның жаңа салалары мен сегменттері қа­лыптасты.

Тұңғыш Президент бастамашылық еткен, өзгерістердің қисынды буынына айналған саяси реформа тек мақсат қана емес, жедел өзгеріп жатқан әлемде мемлекеттің, билік институттарының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға деген ұмтылыстың нәтижесі еді. Бұл мем­­лекеттік басқару жүйесін супер­президенттік модельден президенттік-парламенттік үлгіге транзиттеудің бас­талғанын аңғартатын.

Осылайша өзара байланысты концептуалды қадамдар арқылы Қазақстанды орнықты дамудың жаңа сапалы деңгейіне шығару үшін ауқымды институционалдық тұғырнама қалыптастырылды. Нұрсұлтан Назарбаев атап өткеніндей, қазіргі жағ­дайда жеке адамның ғана емес, сонымен бірге бүкіл мемлекеттің де бәсе­кеге қабілеттілігінің факторы болып санала­тын адами капиталдың сапасы, индивидтердің біліктілігі мен машығы бұл процесте шешуші рөл атқарады.

Сонымен бірге Нұрсұлтан Назар­баевтың ойынша, елді трансформациялау бағытында жүріп жатқан процеске қоғамдық сананың өзгерісі де ілесіп оты­руға тиіс-тін. Ол әлденеше рет атап көрсеткендей, Қазақстан жаһанданудың ағыны күшті тасқынында жұтылып кетпей, әлемдік прогресс даңғылымен іл­герілей отырып, өзінің дербес ерек­шелігін сақтай білуі керек еді.

Оның бұл мәселеге ерекше назар ауда­руын тек сыртқы культурологиялық факторларды ескергендігі деп қана емес, халқы мен елінің болашағы туралы ойлауы және өзінің ішкі рухани интенциясы деп түсіндіруге болады. Ел басқарған жылдарының бәрінде де ол өзін туған тілінің, халқының мәдениеті мен тарихының нағыз патриоты ретінде көрсетті, бұл мәселелер әрдайым оның жіті назарында болды. Мұндай сергек көзқарас халықтың рухани өрлеу процесін байыпты ғылыми және институционалды тұрғыдан негіздеу бағытындағы жүйелі және ұзақ мерзімді шаралармен дәйектелді. Нұрсұлтан Назарбаев «Рухани жаңғыру» жалпыұлттық идеологемасында көрсеткен рухани мұраны, ұлттық кодты, ұрпақтар сабақтастығын сақтап қалудың маңыздылығы туралы қағидалар еліміздің жас ұрпағы үшін ұлағатты үндеуге айналды.

Бітімгершілік белестері

Тұңғыш Президент тәуелсіздік кезеңінің басынан бері сыртқы сая­сат саласына барынша мән берді. Қа­зақстанның егемендігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз еткен ұтымды дипломатия елдің ұлттық мүддесін ілгерілету барысындағы басты тетіктің бірі бол­ды. Қазіргі заманғы көпполярлы әлемдік тәртіптің ахуалын ескере оты­рып, ол халықаралық кездесулер мен байланыстарды жолға қойды, көп­векторлы ынтымақтастық пен прагматизм қағидаттары негізінде сыртқы саясатымызды айқындады.

Түрлі ұсыныс жасалып, уәде беріл­ге­ніне қарамастан, ол қауіпсіздікті ядролық қару иелену жолымен емес, жауапты мемлекет құру арқылы қамтамасыз етуді жөн көрді. Нұрсұлтан Назарбаев әлем­дегі ең үлкен сынақ орны – Семей ядролық полигонын жауып, еліміздің бейбітсүйгіш саясатын сөз жүзінде емес, іс жүзінде көрсетіп, нағыз тарихи актіні жүзеге асырды.

Оның қажырлы еңбегінің арқасында қалыптасқан сенімді инфрақұрылымның, тығыз халықаралық ынтымақтастық пен серіктестіктің нәтижесінде Қазақстан елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Өзінің барлық көршісімен сындарлы, сенімді қарым-қатынас орнатты. Қазақстан өз тарихында тұңғыш рет шекарасын бар­лық жағынан шегендеп, халықаралық деңгейде мойындалды. Бұл мемлекет құру жолындағы айрықша маңызды белес саналатын аса зор және шешуші жетістік болатын.

Тұңғыш Президенттің екіжақты мем­лекеттік ынтымақтастықты, халық­аралық іс-әрекетті жолға қою мен дамыту бағытындағы прагмативті қадамы өзара тиімді келісімдерге қол жеткізілуін және экономикаға миллиардтаған қаржы көлемінде инвестиция тартылуын қам­тамасыз етті.

Нұрсұлтан Назарбаев Еуразия ке­ңіс­­тігіндегі интеграциялық про­цес­­­тердің басты дем берушісі және ұйым­­дастырушысы болды. Құр­лық­тағы мемлекеттердің кең ауқымдағы экономикалық интеграциясы қа­жет екеніне мейлінше сенімділік та­ныт­­қан ол өз идеясын жүйелі түр­де нақ­ты жүзеге асыруға кірісті. Оның институционалдық көрінісі – тауар­лардың, қызметтің, капитал мен жұ­­­­­мыс күшінің еркін қозғалысына ар­налған қуатты интеграциялық бір­лес­­тік – Еуразия экономикалық одағы болды.

Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық және өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы, сондай-ақ өзара се­німге негізделген, ынтымақтастық пен серіктестікті нығайту бағытындағы жаңа халықаралық құрылымдар қа­лып­тас­ты­рудағы өзекті бастамалары елі­міздің ха­лы­­қаралық аренадағы беде­лін ны­ғайтты.

Оның геосаяси процестердің өзара тәуелділігі мен байланыстылығы туралы терең пайымдауы Қазақстанның көптеген сын-қатерлер мен қауіптерді айналып өтіп, теңгерімді саяси бағыт ұстанып, табысты ілгерілеуіне септігін тигізді. Ал өңірдегі шиеленістер мен қайшылықтарды шешу ісіндегі бел­сенді бітімгершілік күш-жігері бүкіл халықаралық қоғамдастықтың оған деген шынайы құрметі мен сенімін оятты.

* * *

Көптеген саясаткер мен қоғам қай­раткерлерінің мойындауынша, Тұңғыш Президент – жаһандық ауқымда ойлай білетін, аса танымал әлем­дік деңгейдегі көшбасшының бірі. Бей­бітсүйгіш және баршаға құшағы ашық, жарқын бо­лашаққа көз тіккен Қазақстан – тұлға ретіндегі ұлылығы мен тереңдігіне уақыт пен өмірдің өзі биік бағасын берген Тұңғыш Президенттің ерен еңбегінің жемісі.

 

Махмұт Қасымбеков,

Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті – Елбасы Кеңсесінің басшысы

Редакция таңдауы

Анастасия Решетникова: «Москва қазақша» жобасы біздің өмірімізді өзгертті

Әлеуметтік желілерде Мәс­кеу көшелерінің бі­рін­­де жүріп, орыс жазушы­ла­ры­ның өмірін қазақ тілінде си­паттаған мәскеулік екі қыз­дың видеосы көпшілікті таң­ғалдырған болатын. Осыдан кейін «қазақша акценті бар...

Ұлағат

Елімізге белгілі қоғам қайраткері, ғалым, эколог деңгейіне кө­теріл­ген Мұсағали Дуамбековтің қалыптасу жолындағы өмір­дерегіне тоқ­талсақ. Жамбыл облысының Қаратау қаласында дүниеге келген Мұсекең жас­тайынан алғыр, зерек...

Жамбыл және Сапарғали Бегалин

Жәкеңнің өскен ортасы, ата-ба­ба­сы­нан келе жатқан дәстүрі, өзінің өмір жолы нақты деректер мен естеліктер ар­қы­лы қызықты суреттеледі. Кітап шы­найы­лығымен да тартымды», – деп анық-қа­нық...

Шамалған тұрғындарының шағымы бар…

Алматы облысы Қарасай ауданы Шамалған ауы­лын­дағы 1976 жылы салынған 4 қабатты үйдің әбден тозығы жеткен. Жауын-шашын күндері төбесінен су сорғалап, үйдің электр жүйесі істен...
rawimage

АҚШ 2050 жылға қарай ауаға тарайтын зиянды қалдықтардан арылуға ниетті

2050 жылға қарай Америка Құрама Штаттары планетаның атмосферасына таралатын зиянды шығарындыларды нөлге...
20160121 wed 7472

Қазақстандық суретшінің жұмыстары People америкалық журналында жарияланды

Америкалық People журналы қазақстандық суретші Қанат Нұртазин туралы мақала жариялады, деп хабарлайды...
eo6cwkvw4ae20bb

23 сәуір – Дүниежүзілік кітап және авторлық құқықты қорғау күні

1995 жылы Парижде өткен ЮНЕСКО-ның Бас конференциясында 23 сәуірді Дүниежүзілік кітап және...

Жаңалықтар

АҚШ 2050 жылға қарай ауаға тарайтын зиянды қалдықтардан арылуға ниетті

2050 жылға қарай Америка Құрама Штаттары планетаның атмосферасына таралатын зиянды шығарындыларды нөлге жеткізуді жоспарлап отыр. Бұл туралы АҚШ президенті Джо Байден климаттың өзгеруіне қарсы...

Қазақстандық суретшінің жұмыстары People америкалық журналында жарияланды

Америкалық People журналы қазақстандық суретші Қанат Нұртазин туралы мақала жариялады, деп хабарлайды Kazpravda.kz. "Танымал тұлғалардың, фильм кейіпкерлерінің бейнесін жапыраққа ойып бейнелейтін астаналық жігіт Қанат Нұртазин...

Miras республикалық қоғамдық кеңесінде отандық кинематография саласындағы өзекті мәселелер талқыланды

«Nur Otan» партиясы жанындағы Miras республикалық қоғамдық кеңесінің жаңа құрамдағы биылғы алғашқы отырысы өтті. Парламент депутаттары, уәкілетті министрліктер мен мекемелердің басшылары, кино саласының мамандары,...

23 сәуір – Дүниежүзілік кітап және авторлық құқықты қорғау күні

1995 жылы Парижде өткен ЮНЕСКО-ның Бас конференциясында 23 сәуірді Дүниежүзілік кітап және авторлық құқықты қорғау күні деп жариялау туралы шешім қабылданды. Осы мереке арқылы...

Петропавлда балықшылар Есіл өзеніне көлікпен түсіп кетіп, мерт болды

Солтүстік Қазақстан облысында құтқарушылар балық аулауға шығып, көлігімен суға кеткен ер адамның денесін Есіл өзенінен алып шықты. СҚО төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, оқыс оқиға 22...

Полицияға көмектескен тұрғындарға 1 миллион теңгеден астам сыйақы берілді

Ақмола облысында полицияға көмектескен тұрғындарға 1 миллион теңгеден астам сыйақы берілді, – деп хабарлады облыстық ПД баспасөз қызметі. Ведомствоның мәліметінше, бүгінгі күні Ақмола облысының...

Мемлекет басшысы Қазақстанда жасалған вакцинаға қатысты пікір білдірді

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан әлем бойынша вакцина шығарған бірнеше елдің қатарында екенін айтып, мамандарға алғыс білдірді. Бұл туралы Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook-тегі...

Коронавирус: елімізде 823 мыңнан астам адам вакцина алды

Қазақстанда 823 498 адамға коронавирус вакцинасы егілді, – деп хабарлайды Денсаулық сақтау министрлігі. 23 сәуірдегі мәлімет бойынша елімізде 823 498 адам коронавирус вакцинасының бірінші...

Жүйелі жұмыс, өнімді іс

Осы аптада еліміздің барлық аймағында  «Nur Otan» партиясы бастауыш партия ұйымдарының  есеп беру жиналысы басталды. Бір апта ішінде партия мүшелері ұйымдардың 2019-2020 жыл ішінде...

Шымкенттегі Дендросаябақ ұжымы айыппұл салған полицейді сотқа бермек

Шымкенттегі дендросаябақ ішінде көлікпен жүргендердің бейнежазбасы әлеуметтік желіде тарап, халықтың қызу талқысына түскен еді. Көліктегі 6 азамат та Асанбай Асқаров атындағы дендропарктің қызметкерлері болып...

Елімізде коронавирустан 32 адам қайтыс болды – ДСМ

Денсаулық сақтау министрлігінің 21 сәуірдегі дерегі бойынша елімізде 32 адам коронавирус инфекциясынан қайтыс болды. Оның үшеуі КВИ-, 29 науқас – КВИ+. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы...

Бокстан әлем чемпионаты: Дана Дидай күміс жүлдегер атанды

Польшаның Кельце қаласында өтіп жатқан жастар арасындағы әлем чемпионатында қазақстандық боксшы Дана Дидай күміс жүлдегер атанды. Д.Дидай 75 кг салмақта соңғы бәсекеде үндістандық Санамача Чану...

Заңсыз мигранттар мінген қайық аударылып, 130 адам қаза тапты

Заңсыз мигранттарды алып келе жатқан қайық Ливия жағалауында аударылып, 130-ға жуық адам қаза тапты, – деп жазды Life.ru. SOS Mediterranee үкіметтік емес ұйымы Ливия жағалауында...

Өткен тәулікте 3 мыңға жуық адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда 22 сәуір 23:59-дағы эпидемиологиялық жағдай бойынша 2894 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 511, Алматы қаласы - 698,...

Соғыс ардагерлеріне 2 миллион теңгеден беріледі

Ақтөбе облысы Өңірлік коммуникациялар қызметінің мәліметінше, өңірде 6 706 соғыс және еңбек ардагері тұрады: 20 соғыс ардагері, 1 714 Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген,...

23 сәуір: ел тарихындағы елеулі оқиғалар

2004 жылы 23 сәуірде Астана қаласында Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы құрылды. Оның бас директоры болып профессор, тарих ғылымдарының кандидаты Роза Аманғалиқызы Бердіғалиева тағайындалды....

Ауа райына байланысты ескерту жарияланды

Қазақстанның бірнеше өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды. Қазгидромет мамандарының болжамына сүйенсек алдағы бірнеше күн еліміздің 8 бірдей өңірінде ауа райы күрт өзгереді. 23-25 сәуірде...

Қазақстан мен Ресейде өндірілген «Спутник V» вакцинасының айырмашылығы қандай?

Денсаулық сақтау министрлігі Халықты иммундау жөніндегі ұлттық консультативтік комиссиясының мүшесі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Жаннат Сатыбалдиева Қазақстанда шығарылған «Спутник V» вакцинасының сапасына күмәндануға еш...

Үржар әуежайы жабылады: Алакөлге қатынайтын пойыз және автобус саны арта ма?

Шығыс Қазақстан облысында Алакөлге баратын туристер үшін теміржол және автобус рейстерінің саны арттырады. 1 мамырдан бастап Үржар әуежайының ұшу-қону жолағын реконструкциялау жұмысын жүргізу мақсатында жабылады....

Miras қоғамдық кеңесі бас қосты

«Nur Otan» партиясы Орталық аппаратында Miras республикалық қоғамдық кеңесінің кезекті отырысы өтті. Басқосуда қазіргі отандық кинематография саласындағы өзекті мәселелері талқыланды. Кеңес барысында «Nur Otan»...

Атышулы Q-рор тобының мүшелері есірткі сатты деген күдікпен ұсталды

Алматыда танымал Q-рор тобының мүшелері есірткі заттарын жасап, сатты деген күдікпен ұсталды. Полицейлер 21-30 жас аралығындағы 10 адамды ұстаған. Топты басқарған – 1994 жылы туған...

«Болашақ» бағдарламасына құжат қабылдау 4 мамырдан басталады

«Болашақ» бағдарламасы бойынша конкурсқа құжаттарды қабылдау 4 мамыр күні басталып, 28 қазанға дейін жалғасады. Білім және ғылым министрінің орынбасары Мирас Дәуленовтың мәліметінше, стипендиялар үш...

Ескендір Хасанғалиев пен жұбайы жансақтау бөлімінде жатыр

Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері, әнші Ескендір Хасанғалиев пен жұбайы Дарико Хасанғалиева коронавирус жұқтырып, жансақтау бөлімінде жатыр. Бұл туралы Sputnik.kz хабарлады. Жайсыз хабар туралы өнер иесінің...

Nur Otan: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі комиссия жұмысы тиімсіз

Халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету үшін айтарлықтай қаражат бөлінгеніне қарамастан, жекелеген елдімекендерде адамдар әлі күнге дейін суды тасып ішуге мәжбүр. «Nur Otan» партиясындағы...

Жаңадан құрылған Сауран ауданының әкімі тағайындалды

Ғани Рысбеков жаңадан құрылған Түркістан облысы Сауран ауданының әкімі болып тағайындалды. Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Сауран ауданының активіне жаңа әкімді таныстырды. «Өздеріңізге белгілі, 2018 жылы...

Анастасия Решетникова: «Москва қазақша» жобасы біздің өмірімізді өзгертті

Әлеуметтік желілерде Мәс­кеу көшелерінің бі­рін­­де жүріп, орыс жазушы­ла­ры­ның өмірін қазақ тілінде си­паттаған мәскеулік екі қыз­дың видеосы көпшілікті таң­ғалдырған болатын. Осыдан кейін «қазақша акценті бар...

Президенттің Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөніндегі кеңесте сөйлеген сөзі

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөніндегі кеңесте сөйлеген сөзі Ақорданың ресми сайтында жарияланды. Құрметті кеңеске қатысушылар! Биыл – Егемен ел болғанымызға 30...

«Ахыс­ка» – ағайынға алтын көпір

Қазақстан және онда тұратын барлық этностың тыныс-тіршілігі әлемдік қауымдастықтың көз алдында. Қай елде болмасын, өмір сүріп жатқан әрбір этнос өкілдерінің рухани және мәдени өмірінде...

Ынтымақты елдің баласы бақытты

Биыл ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығын тойлап жатырмыз. Қазақстанды мекендеген ұлттар мен ұлыстардың береке-бірлігі, татулығының арқасында шаңырағымыз шай­қалмай, отыз жыл бойы елімізде ұшан-теңіз игі істер...

Ұлағат

Елімізге белгілі қоғам қайраткері, ғалым, эколог деңгейіне кө­теріл­ген Мұсағали Дуамбековтің қалыптасу жолындағы өмір­дерегіне тоқ­талсақ. Жамбыл облысының Қаратау қаласында дүниеге келген Мұсекең жас­тайынан алғыр, зерек...

Жамбыл және Сапарғали Бегалин

Жәкеңнің өскен ортасы, ата-ба­ба­сы­нан келе жатқан дәстүрі, өзінің өмір жолы нақты деректер мен естеліктер ар­қы­лы қызықты суреттеледі. Кітап шы­найы­лығымен да тартымды», – деп анық-қа­нық...

Шамалған тұрғындарының шағымы бар…

Алматы облысы Қарасай ауданы Шамалған ауы­лын­дағы 1976 жылы салынған 4 қабатты үйдің әбден тозығы жеткен. Жауын-шашын күндері төбесінен су сорғалап, үйдің электр жүйесі істен...

«Бұл айда төрт түрлі қасиетті көбейтіңдер…»

Ардақты Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алла­ның салауаты мен сәлемі болсын) мұсылман үмбетін қасиетті Рамазан айында ораза ұстауға шақырып, бере­келі айда жасалған әрбір ізгі амалдың сауабы...

Атырау облысында 55 мың адам жұмыстан босайды – Қ.Тоқаев

Алдағы үш жылда Атырау облысында 55 мың адам жұмыстан босайды. Бұл туралы Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Қазіргі...

Дерт пе, әлде не?

Адамзат тарихында жыныс ауыстыру операциясы алғаш рет 1926 жылы Берлин қаласындағы Жыныстық зерттеулер институтында жасалды. ХХ ға­сыр­дың басында өзінің жынысына көңілі толмайтындарға шизофрения диагнозы...

Тағдырым, саған не істейін?

Ерте көктемде тулап ағатын келте өзендер болады. Қара жер­дің бетіне тебіндеп көк шыға бастағанда, тебіреніп тасыған өзен­нің асау толқындары жеткен жері­нің бәрін де суға...

Телеарна рейтингі талғам таразысы ма?

Коронавирус пандемиясына байланысты жария­лан­ған карантин шектеулері телеаудитория ау­қымын ұлғайтты. Бұл құбылыс әлем елдерімен қатар Қа­зақстанда да байқалып отыр. Карантин шектеулері жұртшылықты үйде отыруға, ірі...

Нұрымбет САҚТАҒАНОВ: Абай Семей мен Жидебай арасында жүріп-ақ «Абай» болған

Семей – еліміздегі тарихи маңызы ерекше қаланың бірі. Өткен ғасырдың басында Алаш көсемдері осы шаһарда бас қосып, келелі кеңестер өткізгендіктен сол кезде зиялылар шо­ғырының...

Алматыда көлік кеңесі құрылады

Алматы әкімі Бақытжан Сағынтаев жол қауіпсіздігі мәселелері бойынша жұмыс кеңесін өткізді. Сарапшылар қауымдастығы және белсенді қалалық қауымдастық өкілдерінің қатысуымен өткен кездесуде жол-көлік инфрақұрылымын жаңарту, бірыңғай...

Ине ұшындағы иммунитет

Былтыр қарашада Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы пандемия әлем халқының шамамен 70 пайызы вирусқа қарсы вакцина алған кезде аяқталуы мүмкін екенін мәлімдеген болатын. Елімізде вирусқа...

Түркістанның құрылғанына 3000 жыл толды

Түркістанның құрылғанына 3000 жыл толды дегеніміз – мақтаныш үшін айтыла салған сөз емес, тарихи шындық! Осы жылдың 20-22 наурызында Түркістан қаласында өткен ме­диа фо­рум­да тарих...

Президент еліміздің батыс өңірін сенімді электр желісімен қамтуды тапсырды

Еліміздің батыс өңірі сенімді электр желісімен қамтылуы тиіс. Бұл туралы бүгін Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бесінші –...

Мемлекет басшысы көлік қозғалысын басқару мәселесіне тоқталды

Атырау облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің өңірлерінде көлік қозғалысын басқарудың бірыңғай орталықтары құру туралы тапсырма берді. «Қалалар ішіндегі автомобиль ағындарын...

 Мархабат Байғұт: қоғамдық кеңестер мол жауапкершілік жүктейді

 «Nur Otan» партиясы орталық аппаратының кестесіне сәйкес, партияның Түркістан облыстық филиалы Саяси кеңесі бюросының мәжілісі өтті. Жиында партияның алдағы жоспарын межелеп, аумақтық филиалдарындағы сайланбалы...

Қазақстандық QazVac вакцинасының алғашқы партиясы жөнелтілді

ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Ералы Тоғжанов Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты базасында өндірілген QazVac (QazCovid-in) қазақстандық вакцинасының бірінші партиясын жөнелтуге қатысты. «Қазақстандық вакцинаның жасалуы біздің еліміздің...

Pfizer компаниясы өз вакцинасының жалған нұсқалары қолданылғанын анықтады

Pfizer компаниясы өз өнімінің жалған нұсқалары Мексика мен Польшада қолданылғанын анықтады, деп хабарлайды The Wall Street Journal. Екі елдің билігі дәрі-дәрмектің қаптамаларын тәркілеген, ал компания...

Жанжалға байланысты орнынан кеткен Өскеменнің экс-әкімі жаңа қызметке тағайындалды

Үш жыл бұрын болған шулы оқиғаға байланысты лауазымынан айырылған Өскеменнің бұрынғы әкімі Қуат Тұмабаев Қазақстанның сауда және интеграция министрлігінде жаңа лауазымға ие болды, деп...

«Роза Рымбаева да ауырып тұрыпты». Әнші Майра Мұхамедқызы вакцинаның әсерін ауыр өткергені туралы айтты

Опера әншісі, Шымкент қалалық Опера және балет театрының директоры Майра Мұхамедқызы вакцина ектіргеннен кейінгі хал-ахуалы жайлы Instagram-дағы парақшасында жазды.  Әншінің айтуынша, 3 күнге дейін...

Бас прокуратура өлім жазасына қатысты заң жобасын әзірледі

Бас прокуратура елімізде өлім жазасын алып тастауды қарастыратын заң жобасын әзірледі. Бұл туралы Бас Прокурордың бірінші орынбасары Берік Асылов мәлімдеді. "Бас прокуратура өлім жазасы бойынша...

Аудандық мәдениет үйінің құрылысы партияның бақылауында болады

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек өткен жылдың желтоқсан айында Көкшетауға келген ресми сапары барысында өткізген қоғамдық қабылдауында Аршалы ауданында мәдениет үйін...

Ақын Жәркен Бөдешұлы өмірден өтті

Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері, ақын Жәркен Бөдешұлы 76 жасында өмірден өтті. Ақпаратты Қазақстан Жазушылар одағы растады, деп хабарлайды malim.kz. Жәркен Бөдешұлы 1944 жылы 15 мамырда ҚХР-дың Тарбағатай...

Алматы облысында жантүршігерлік апаттан екі адам қаза тапты

Алматы-Нұр-Сұлтан тас жолында үш көлік соқтығысып, екі адам қаза тапты, деп хабарлайды zakon.kz. Алматы облысының полиция департаменті 2021 жылғы 21 сәуір күні сағат 18:20-да Алматы-Нұр-Cұлтан тас...

Қарағанды облысында 24 сотталушының ата-анасы алғыс хат алды

Қарағанды облысында 24 сотталушының ата-анасы алғыс хат алды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Алғаш рет сотталғандардың жақсы тәртібін, өзін-өзі жақсы ұстауын ынталандыру, сондай-ақ "кері байланыс" қағидаты бойынша...

Пәкістандағы терракт: Содырлар қытай елшісін жарып жібермек болған

Пәкістанның Кветта қаласындағы Серена қонақ үйінде терракт болды. Конақ үйдің көлік тұрағында бомба жарылып, кем дегенде төрт адам қаза тапты, 11 адам жарақат алды,-деп...

Өткен тәулікте 2 893 адам індет жұқтырған

Елімізде өткен тәулікте 2893 адамнан коронавирус анықталып, ПТР арқылы расталды. Бұл туралы coronavirus2020 сайтында ресми хабарланды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 574, Алматы қаласы - 695, Шымкент қаласы...

Марста алғаш рет оттегі алынды

Марс атмосферасынан алғаш рет оттегі алынды. Бұл Қызыл планетаға жіберілген Moxie қондырғысы арқылы орындалды, - деп хабарлайды 24.kz Life.ru-ға сілтеме жасай отырып. “Бұл технологияны таныстыру,...

Тәуелсіздік шежіресі: 22 сәуір күні қандай елеулі оқиғалар болды?

1994 жылы Украинаның Қазақстандағы Елшілігі ашылды. 1997 жылы әкімшілік-аумақтық құрылымды оңтайландыру мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Талдықорған және Торғай облыстары таратылды. 2008 жылы Мемлекет басшысы ҰҚШҰ...

30-жылдардағы ашаршылық зерттеледі

Қазақстан халқы Ассамблеясының облыстық ғылыми-сараптамалық тобы ұйымдастырған экспедиция барысында зерттеушілер тарихи маңызға ие орындарды аралап қайтты деп хабарлайды pavlodarnews.kz. Экспедиция мақсаты – 1930-жылдары болған ашаршылық...

Алматыда тауға шығуға тыйым салынады

Қар көшкінінің жүру қаупіне байланысты тау бөктерлеріне шығуға тыйым салынады. Алматыда ауа райына байланысты ескерту жарияланды деп хабарлайды ҚазАқпарат. Төтенше жағдайлар департаменті таратқан мәліметтерге қарағанда,...

Елімізде алдағы үш күнде күн жылынады

«Алдағы күндері антициклонның әсері еліміздің басым бөлігінде сақталады, сондықтан ауа райы негізінен жауын-шашынсыз болады деп күтілуде. Сонымен қатар, биіктік жотасы республика аумағы арқылы батыстан...

Үндістанда жаңа мутация пайда болды

Коронавирустың жаңа мутациясы Үндістанның Батыс Бенгалия штатында анықталды деп мәлімдеді Геномика және интеграциялық биология институтының қызметкері Винод Скария. Батыс Бенгалияда коронавируспен ауырғандар саны артқан: соңғы...

Елбасы Ахметжан Есімовті жаңа қызметке тағайындады

Елбасының шешімімен Ахметжан Смағұлұлы Есімов Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының штаттан тыс көмекшісі болып тағайындалды. Бұл туралы Elbasy.kz сайтында хабарланды. Айта кетейік, Ахметжан Смағұлұлы...

Вакцина ектірмегендер жауапкершілікке тартыла ма? – Министрлік жауап берді

Денсаулық сақтау министрлігі мәжбүрлі түрде вакцина алу және одан бас тартқандарға айыппұл салынатыны, жауапкершілікке тартылатыны туралы ақпаратты жоққа шығарды. Бұл туралы inform.kz хабарлады. "Бізде мәжбүрлі...

Мәжіліс депутаты жол салуға көбірек ақша жұмсауды ұсынды

Жол салған кезде сапаға баса назар аудару қажет. Депутат Шәміл Осин 21 сәуірде Парламент Мәжілісінің пленарлық отырысында вице-премьер Роман Склярға ұсыныс тастады, - деп...

Жазушы Дулат Исабеков: Кеңес өкіметінің қайта орнағанын аңсай бастадым

Бұл туралы пікір жазушы Stan.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Журналистің «90-ншы жылдардан бергі өзгерістерге көңіліңіз тола ма? Теледидардан көрсетіп жатқан жетістіктер ауыз толтырарлықтай ма?» деген сұрағына: «Шынымды айтсам,...

Марат Әзілханов екі бірдей лауазымды қызметке тағайындалды

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орынбасарын тағайындады. Мемлекет басшысының өкімімен Марат Әзілханов Қазақстан халқы ассамблеясы төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы президенті әкімшілігінің Қазақстан халқы...

АҚШ санкциялары Қазақстанға әсер ете ме?

АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі Уильям Мозер Ресейге қарсы санкциялардың Қазақстанға тигізер әсері жайлы айтты. Бұл туралы Tengrinews.kz жеткізді. – Бұл санкциялар Ресейдің әрекетін өзгерту үшін қабылданғанын...

Түркістанда банк қызметкері тұрғындар атынан несие алған

Түркістан облысында полицейлер тұрғынның атынан артығымен несие рәсімдеп, ақша жымқырып, алаяқтық жасаған банк қызметкерін анықтады. Бұл туралы Polisia.kz мәлімдеп отыр. Түлкібас АПБ-не жергілікті тұрғын арызданған....

Студенттер Жапония билігіне шағымданды

Оңтүстік Кореяда студенттер Жапония билігіне қарсы шеруге шықты. Себебі жуырда жапон билігі «Фукусима-1» атом электр станциясының суын мұхитқа төгу туралы шешім шығарған болатын. Наразылық акциясы...

АҚШ елшісі: Қазақстан біздің вакциналарды сатып алса деймін

Енді АҚШ-тың коронавирусқа қарсы вакциналары елімізге жеткізіледі. Бұл туралы АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі Уильям Мозер 21 сәуірде өткен брифингте мәлімдеді, - деп хабарлайды regnum. Елші АҚШ-тың...

Қызылордада халыққа жалған ақпарат берілгендіктен 500 адам мемлекеттік орган ғимаратына жиналды (видео)

Қызылорда қалалық Жұмыспен қамту орталығында тұрғындардың жаппай жиналуы бойынша әлеуметтік желіде жарияланған бейнежазбаға байланысты тиісті сала басшылары түсініктеме берді. Жұмыспен қамту орталығында адамдардың көптеп жиналуына...

Шымкентте дәрігерлер өкпесі 80 пайыз істен шыққан науқасты аман алып қалды

Шымкенттік дәрігерлер өкпесі істен шыққан 52 жастағы азаматты аман алып қалды. Бұл туралы қалалық денсаулық сақтау басқармасы мәлімдеді. Исагил Тасимті 4 сәуір күні өте ауыр...

Экс-министр Елжан Біртанов: Эпидемиямен қалай күресу керегін білемін

Денсаулық сақтау экс-министрі Елжан Біртанов сотта өзін босатуды сұрады, деп жазды informburo.kz порталы. "Аса ірі көлемде бюджет қаржысын жымқырды" деп айыпталған бұрынғы Денсаулық сақтау минстрі...

Каспий жағалауында 20 түйенің өлексесі табылды

Ақтауда Каспий теңізі жағалауынан 20 түйенің өлексесі табылды, деп хабарлайды Маңғыстау облысы әкімінің баспасөз қызметі. Каспий теңізінің жағалауынан (Түпқараған ауданына қарасты «Көсе» деген жер...

Израильде маскасыз жүруге рұқсат берілді

Израиль билігі 18 сәуірден бастап далада медициналық маска киюді міндеттеуді тоқтатты, деп жазады The Times of Israel. Жарлыққа елдің денсаулық сақтау министрлігінің басшысы Хези Леви...

Нәсілдер қақтығысы: АҚШ-та митинг басталды

Огайо штатындағы Колумбус қаласында полицей 16 жастағы Макайя Брайант есімді  қара нәсілді қызды атып өлтірді. Осыған байланысты наразылық білдірушілер полиция ғимаратына жинала бастады. Бұл туралы...

Ақпанда жоғалған Атырау облысы тұрғынының денесі контейнерден табылды

Атырау облысында ақпан айының басында хабар-ошарсыз кеткен 29 жастағы Наурыз Әйтекешов өлі күйде табылды, деп хабарлайды azh.kz. Ол қала маңындағы Талғайран ауылының тұрғыны болған. Атырау...

Ағылшын футбол клубтары Суперлигадан шығатынын мәлімдеді

"Манчестер Юнайтед", "Ливерпуль", "Арсенал" және "Тоттенхэм Хотспур" ағылшын футбол клубтары еуропалық Суперлига жобасынан шығатыны туралы ресми түрде мәлімдеді. Бұл туралы футбол клубтарының ресми парақшасында...

400 жаңа мектеп салынады: Білім мен ғылымды дамыту жөніндегі қоғамдық кеңестің алғашқы отырысы өтті

Келесі жылдың соңына дейін 400 жаңа мектеп салынады. Бұл туралы «Nur Otan» партиясының Білім мен ғылымды дамыту жөніндегі республикалық қоғамдық кеңесінің алғашқы ұйымдастыру отырысында...

Айсұлтан Сейітов алғаш рет толықметражды фильм түсірді

Әлемге танымал жұлдыздар - реперлер мен орындаушылардың бейнебаянын  түсіріп жүрген қазақстандық жас режиссер Айсұлтан Сейітов «ҚАШ» атты толықметражды фильмінің түсірілімін аяқтады, - деп хабарлайды...

АҚШ-Қазақстан арасында визасыз режим орнатыла ма?

Америка Құрама Штаттары Қазақстанға визасыз режим беруге әлі дайын емес. Бұл туралы Қазақстандағы АҚШ елшісі Уильям Мозер айтты, деп хабарлайды ҚазАқпарат. «Менің ойымша, біздің ел...

Қоғамдық кеңестер сайлауалды уәделерді қадағалайды

Жақында «Nur Otan» партиясының Шымкент қалалық филиалында алдағы бес жылда қаламыздың болашағы жарқын, экономикалық және саяси жаңғыру, қоғамды елдік мақсатқа ұйыстыру, мықты және келбетті...

9 мамырда мерекелік отшашу ұйымдастырылады

Ташкентте 9 мамыр күні сағат 21: 00-де Еске алу және құрмет тұту күніне арналған мерекелік отшашу болады. Бұл туралы президенттің Жарлығына сілтеме жасап УзА...

Енді нысандар құрылысының сапасын «Халықтық бақылау» қадағалайды

Алматы тұрғындары енді мегаполистегі нысандар құрылысының барысын өздері бақылай алады. Құрылыс процесіне жедел қоғамдық мониторинг жүргізу үшін және қандай да бір бұзушылықтар анықталған жағдайда «Халық бақылаушылары» дереу партиялық бақылау комиссиясына хабарлайды. Жоба «Nur Otan»...

Голливуд жұлдыздары Байденге өтініш жасады

Голливудтың ондаған жұлдызы және басқа да әлемге әйгілі адамдар АҚШ президенті Джо Байденге ашық хат жазып, Бразилия көшбасшысы Жаир Болсонарумен экологиялық келісімдерге қол қоюды...

СҚО-дағы су қоймаларында су деңгейі көтерілді

Солтүстік Қазақстан облысында Есіл өзенінің суы молайып, Долматово елдімекенінің маңында бір тәулікте 113 см дейін көтерілді. «Қазгидромет» РМК СҚО филиалының мәліметінше, Сергеев су қоймасында су...

Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары тағайындалды

Мемлекет басшысының өкімімен Марат Алмасұлы Әзілханов Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі лауазымына тағайындалды, деп хабарлайды...

Депутат техникалық қызметкерлердің жалақысын көтеруді ұсынды

Мәжіліс депутаты Мақсат Раманқұлов техникалық қызметкерлердің жалақысын көтеру мәселесін көтерді. Осы орайда ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Ералы Тоғжановтың атына депутаттық сауал жолдады. «Мемлекет әлеуметтік салаға жіті...

Жамбыл облысында басқарма басшысы тергеуге алынды

Пандемиядан пайда көрді деген күдікпен Жамбыл облысы денсаулық сақтау басқармасының басшысы тергеліп жатыр. Әсет Қалиевке қатысты жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаменті қылмыстық іс қозғаған. Бұл...

Маңғыстауда теңіз жағасына шығып қалған итбалықтың баласы құтқарылды

Ақтау қаласындағы Каспий итбалығын зерттеу және оңалту орталығының мәліметінше, кішкентай итбалық орталықта екі аптадай болған. Орталыққа түскен кезде әлсіз, салмағы 4,4 келі ғана болса,...

Мемлекет басшысы Бас прокурор Ғизат Нұрдәулетовті қабылдады

Қасым-Жомарт Тоқаев Бас прокурор Ғизат Нұрдәулетовті қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Мемлекет басшысына еліміздегі заңдылық пен құқық қорғау саласының ахуалы, прокуратура органдарының бірінші жартыжылдықта атқарған...

«Талап етеміз!». Атырау облысында тағы да жер дауы туды

Атырау облысында тағы бір жер дауы туды, Тасқала ауылының 100-ден аса тұрғыны "ЭлитСтрой" ЖШС жеке компаниясының карьер жұмыстарын жүргізуіне қарсы болып, митингіге шықты, -...

Алматыда 380 орындық инфекциялық орталықтың құрылысы басталды

Қала әкімі Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапары барысында жаңа медициналық орталықтың құрылысында болды, сондай-ақ велосипед мектебі мен «Ақбұлақ» ықшамауданындағы жаяу жүргіншілер аймағының жобаларымен танысты. Алматы әкімі...

Сарыағашта пайдаланылмай жатқан 766 гектар жер мемлекетке қайтарылды

Сарыағаш ауданында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдаланбай жатқан тұлғаларды анықтау мақсатында мониторинг жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 765,98 га ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер пайдаланбай жатқандығы белгілі...

Мектепке қабылдау жүріп жатыр: Министрлік өтініштерді электронды форматта қалай тіркеу керектігін ескертті

Білім және ғылым министрлігінің мәліметіне сүйенсек, алты жасар және биыл 6 жасқа толатын балалардың құжаттарын бірінші сыныпқа қабылдау науқаны жалғасып жатыр. 20 күннің ішінде...

Жоңғар Алатауы ұлттық паркінде сібір тау ешкісі фототұзаққа түсіп қалған

Бұл туралы ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің баспасөз хатшысы Самал Ибраева Facebook-тегі парақшасында жариялады. «Достар, біздің ел ерекше жануарларға бай. Солардың бірі...

Марафоншы Заңғар Әлкенов Рекордтар кітабына енді

Марафоншы, ҚР Қарулы Күштерінің әскери қызметшісі Заңғар Әлкенов Қазақстанның Рекордтар кітабына енді. З.Әлкенов 2020 жылдың қыркүйек айында 1,5 тәулік бойы тоқтамастан жүгіріп, 200 шақырымды құрайтын...

Петропавлда эвакуатормен вагон ұрлаған студенттер ұсталды

Петропавлда ұрылар тұрмыстық вагонды эвакуаторға салып әкетіп, бөлшектеп сатып жіберген. Солтүстік Қазақстан облысы Полиция департаментінің мәліметінше, 17 сәуір күні кешке Петропавл тұрғыны полицияға арызданып,...

21 сәуір: тарихтан орын алған маңызды оқиғалар

1925 жылы 21 сәуірде «Қазақ әйелі» және «Теңдік» газеттері негізінде «Қазақстан әйелдері» қоғамдық-саяси журналы шыға бастады. Бастапқыда «Әйел теңдігі», «Сталин жолы» деп аталды. 1955...

Боао азиялық форумы: Елбасы бейнеүндеу жасады

Боао азиялық форумының пленарлық сессиясында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бейнеүндеуі көрсетілді. ҚР СІМ баспасөз қызметінің мәліметінше, биылғы конференцияның негізгі тақырыбы –...