Ерлердің  ісі бітер ме…

Коронавирус әлем елдерінің медициналық әлеуетін ғана емес, қорғаныс қуатын да тара­зы­ға тартты. Кесірлі кеселді ауыз­­дықтау ісінде алғы шепте жүр­ген ақ халаттылардың еңбегі ел аузында. Ал кө­рінбейтін жау­мен арпалысқан әскерилердің қам-қарекеті жайлы жиі ай­тыл­майды. Қорғаныс сала­сы­ның қыз­меткерлері карантинді ау­мақ­тарда блок-бе­кеттерді күзе­ту­ге, еліміздің барлық өңірінде де­зин­фекция жүргізуге жұ­мыл­дырылған. Әскери дәрі­гер­лер де індетпен күреске көмектесу үшін арнайы дайындықтан өтті. Қазақстан ғана емес, қатерлі ви­руспен алысып жатқан жаһан елдерінің барлығы қарулы күш­терінің қуатына жүгінуге мәж­бүр.

Қарулы Күштердің қолдауы ерен

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тап­сырмасы бойын­ша елі­мізде коронавирус ин­фек­ция­сымен күресте залал­сыз­дандыру жұмыстарына ерек­ше мән берілуде. Төтенше жағ­­­­­дай ре­жимі жарияланған уа­қыттан бастап Қазақстан Қарулы Күш­тері­нің биоло­гия­лық қорғау бө­лім­шелері рес­публиканың бар­лық ай­ма­ғында дезинфекция жүр­гізіп келеді. Соңғы 5 апта ішін­­де әскери қызметкерлер жа­л­­пы ауданы 36 млн шаршы метр­­ден асатын әлеуметтік маңы­зы бар объектілерді, ұзын­­дығы 2,5 мың шақы­рым­нан астам жол учаскелерін за­лалсыз­дандырған. Бұл ту­ралы өткен ап­та­да Қорғаныс ми­нистрлігінде өткен кезекті аппарат кеңесінде ве­домство басшысы  Нұрлан Ер­мек­баев мәлімдеді. Министрдің ай­туын­ша, індетпен күрес жұ­мыс­­­тарын күшейту үшін хи­мия­­лық және биологиялық қорғаныс әс­керлерін қайта құру қажет бол­­ған. Осы мақ­сатта Қарулы Күш­­тердің Бас штабында ра­диа­циялық, хи­миялық, биологиялық (РХБ) қорғау және экологиялық қауіп­сіздік әскерлері департа­мен­ті құрылды.

Бұған дейін Қарулы Күш­тер­де РХБ қорғау іс-ша­ра­ла­рын ұйым­дастыру Қазақстан ҚК БШ ин­женерлік әскерлер департа­мен­тінің құрылым­дық бөлім­ше­сіне – РХБ қор­ғау және экология­лық қауіп­сіздік әскерлері басқар­ма­сы­на жүктелген болатын. Жаңа­дан құрылған департа­мент­ке қысқа мерзімде қазіргі за­ман­ғы қауіп-қатерлерді, әскер­лердің мүмкіндіктерін және әлем­­нің жетекші елдерінің тә­­жіри­бесін ескере отырып, қор­ға­ныс жүйесін дамыту тұ­жырымда­ма­сын әзірлеу мін­деті қойылды.

1585141647 1

Індетпен күреске әскери дәрігерлер де шама-шарқынша үлес қосуда. Елімізде ко­ронавирус жұқтырған алғашқы науқас тір­келген уақыттан бастап Қорғаныс ми­нистрлігіне қарасты дәрігерлер мен мед­бикелерден құралған бригада арнайы дайын­дықтан өтті. Еңбек демалысындағы жә­не іс-сапардағы барлық ақ халаттылар ша­қыртылды.

Алматы қаласындағы Қорғаныс ми­нистр­лігінің әскери клиникалық госпиталі то­лығымен Денсаулық сақтау министр­лігі­нің қажеттілігі үшін берілді. Онда қазір 200-ден астам науқас ем қабылдауда. Ауру­ха­нада білікті инфекционистер мен пуль­монологтар, эпидемиологтар мен анесте­зио­логтар жұмыс істейді. Госпиталь соңғы үлгідегі медициналық жабдықтармен қам­тылған. Сондықтан науқастардың ж­а­қын­дары алаңдайтындай еш себеп жоқ дейді он­дағы дәрігерлер.

Бұдан бөлек, қаладан 30 шақырым жерде 900 орындық әскери-далалық госпи­таль бой көтерді. Әскери қызметшілер 3 күн ішінде тұрғызған медициналық кешенде қауіпті вирус жұқтырған науқастарды емдеу және диагностика жасауға арналған рентген қон­дырғылары мен зертханалар, өкпені жа­санды желдету аппараттарымен жаб­дықталған жансақтау, тіпті операция бө­лім­деріне дейін бар.

Алматы облысының Денсаулық сақтау бас­қармасы басшысының және аймақ әкім­дерінің өтініші бойынша коронавирус індетін жұқтырған науқастарды қабылдау үшін жұқпалы және провизорлық стацио­нар­лар ретінде Талдықорған қаласының 90 орынды әскери госпиталі, карантиндік ста­ционар ретінде Үшарал қаласының 120 орын­ды әскери лазареті дайындалған. Ми­нистрліктің баспасөз қызметінің мәлі­метінше, нысанда жөндеу жұмыстары то­лық аяқталыпты.

Қазақстандық қорғаныс саласының кә­сіпорындары да кесірлі кеселдің таралуын тоқтатуға атсалысуда. Мәселен, түнге ар­­­налған әскери аспаптар шығаратын «Қа­зақ­стан Аселсан инжиниринг» АҚ Қазақстан-Түркия бірлескен кәсіпорны адамның дене қызуын өлшеуге арналған дистанциялық электрооптикалық құрылғылар өндірісін игеруде. Ал әскери кемелер мен катерлер өн­діретін батысқазақстандық «Гидроаспап» және «Зенит» кәсіпорындары түрлі аймақ­тар­ға өту кезінде дезактивацияны қамтама­сыз ету үшін инженерлік қоршаулар мен ар­найы тоннельдер өндірісін қолға алды.

Көкшетаудағы «Тыныс» зауыты меди­ци­налық бетперделермен қоса, жедел жәрдем ма­шиналарына орнату үшін өкпені жасан­ды желдетудің мобильді аппараттарын шы­ғару­ды бастады. Таяудағы екі ай ішінде ӨЖЖ аппараттары Қазақстанның барлық өңірлеріндегі жедел жәрдем қызметтерінің қажеттілігін жабады. Осыған байланысты зауыт тәулік бойы үш ауысымды жұмысқа ауыстырылды.

Солтүстік Қазақстандағы «Петропавл ауыр машина жасау зауыты» АҚ, «С.М.Киров атын­дағы зауыт» АҚ және «Мұнаймаш» АҚ кә­сіпорындары облысты автокөлікке ар­нал­ған дезинфекциялық тосқауылдармен қам­тамасыз етті. Ал Алматы қаласында ор­наласқан ұшпайтын қарулар мен прак­ти­калық оқ-дәрілер шығаратын Алма-ДК жә­не Қалқан-7 зауыттары арнайы дезин­фек­циялау құралдары мен қорғау костюм­дерін өндіруді ұйымдастырды.

Десе де, қорғаныс саласының кә­сіп­орын­дары бекітілген кестеге сәйкес күш құры­лымдары мүддесінде 2020 жылғы мем­лекеттік қорғаныстық тапсырысты орын­дауды жалғастыруда. Әскери мақсаттағы өнімдер өндірісі тұралаған жоқ.

Батыс елдері армиясына арқа сүйеуде

COVID-19 індеті таралған елдердің көп­ші­лігінде вируспен күреске азаматтық ме­кемелерден бөлек, қарулы күштердің қуаты пай­даланылуда. Әсіресе, індетке шал­дық­қан­дар саны жөнінен әлемде алдыңғы орын­да тұрған мемлекеттерде ауруды ауыз­дықтау жұмыстарына әскери қызметшілер көп­теп тартылған. Мәселен, АҚШ-та 15 сәуір­ге дейін 14 мыңнан астам әскери қыз­мет­кер коронавируспен күрес шараларына қатысқан. 4 мыңнан аса әскери дәрігер өздерінің азаматтық әріптестеріне көмекке келген. Атап айтқанда, 2 100 медицина ма­маны Нью-Йорктың 11 ауруханасына нау­қастарды емдеуге жіберіліпті. Сондай-ақ АҚШ-тың Қорғаныс министрлігі жасақ­таған 14 медициналық топ індет өршіп тұрған штаттар – Нью-Джерси, Массачусетс, Коннектикут, Мичиган мен Пенсильванияға аттанған.

АҚШ әскерінің инженерлер корпусы Чикаго, Детройт және Нью-Йорк қала­ларын­да 15,5 мыңға жуық науқасты қабыл­дауға қауқарлы 25 госпиталь құрылысына кіріскен. Сондай-ақ ұлттық гвардияның 30 мың қызметкері 83 мың адамға шақталған 150 модульді аурухананың құрылысына көмектесті. Бұдан бөлек, АҚШ-тың Әскери-теңіз күштері Mercy және Comfort деп атала­тын екі әскери-теңіз госпиталін құрды.

Коронавирустың таралу көрсеткіші жө­нінен әлемде екінші орында тұрған Ис­па­ния да өз армиясының көмегіне жүгінді. Испан қарулы күштерінің індетпен күрес шара­ларына «Балмис» операциясы» (Operacion Balmis) деген атау берілді. Ел әскері 1 207 елді мекенде 19 960 медициналық іс-шара өткізген. Аталған шараларға 90 мыңға жуық әскери қызметші қатысып, мыңнан ас­там науқасқа, 667 медициналық орталық­қа, 558 әлеуметтік қорғау орталығына кө­мек көрсеткен. Әскерилер елдегі қарттар үй­лерін дезинфекциялау жұмыстарына да тартылған.

Испанияда індетпен күреске жұмыл­дырылған әскери дәрігерлер саны да еселеп артып келеді. Мәселен, наурыздың ортасына дейін 2 500 маман тартылса, сәуірде олар­дың қатары 3 200-ге жетті. Вирусты ауыз­дық­тау жұмыстарына резервтегі әскери дә­рі­герлер де шақырылғанын айта кеткен жөн.

Сондай-ақ Испанияның Әскери-әуе күштері A400M Atlas әскери ұшағын нау­қастарды тасымалдау мақсатында қайта жаб­дықтап, ұшатын госпитальға айнал­дыр­ды. Қазіргі таңда әуе көлігі өте ауыр халдегі 5 науқасты және орташа ауыр жағдайдағы 14 адамды тасуға қауқарлы.

Еуропада кесірлі кеселдің зардабын ең көп тартқан мемлекеттердің бірі – Италия­ның әскерилері қаңтар айынан бері азама­т­тық мекемелерге қолдау көрсетіп, күш-қуа­тын ел қорғанысынан бөлек, індетпен күрес жұ­мыстарына да жұмылдырып келеді. Әс­кери бөлімшелерге аулалар мен көшелерді, қоғам­дық көліктерді дезинфекциялау міндеті жүктелген. Сонымен қатар 24 ақ­паннан бері Италияның Әскери-әуе күштері нау­қастар мен медициналық құрал-жаб­дық­тарды тасымалдаумен айналысуда. Сәуір айының есебі бойынша, әскери ұшақ­тар осы мақсатта 28 мәрте ұшқан. Ко­ро­на­вируспен күреске тартылған UH-205, RH-206C, CH-47F Chinook, UH-90A және HH-412 әс­кери-көлік тікұшақтары және P-180, Do-228 және C-130 әскери-көлік ұшақ­тары­ның жалпы ұшу ұзақтығы 116 сағатқа со­зыл­­ған. Әуе көліктері жалпы салмағы 142 мың тоннаны құрайтын медициналық құрал-жабдықтарды діттеген жерге жеткі­зіпті.

Ал Францияда қарулы күштердің ко­ронавируспен күресі «Тұрақтылық опе­рациясы» (Opération Resilience) деген атауға ие болды. 25 наурыздан бері жүргізіліп келе жат­қан операцияның мақсаты – денсаулық сақ­тау мекемелеріне көмек көрсету.

Бүгінде француз әскери дәрігерлері елдегі індет ең көп тараған өңірлерге ба­ғыт­талып, науқастарды емдеуде. Наурыз айын­да Францияның Мюлуз қаласында әскери-далалық госпиталь тұрғызылып, науқас­тарды қабылдай бастады. Онда 121 әскери дәрігер және 15 профильді маман (анес­тезиологтар, физиотерапевтер, реанимато­логтар) жұмыс істеп жатыр.

Бұдан бөлек, COVID-19 инфекциясымен кү­ресті күшейту мақсатында әскери госпи­тальдар мен денсаулық сақтау министрлігіне қарасты емдеу мекемелерін интеграциялау ісі қолға алынған. Атап айтқанда, Бегин (Париж), Перси (Париж), Сен-Энн (Тулон), Лаверан (Марсель) және Клермон-Тоннер әскери ауруханаларында коронавирус жұқтырғандар емделіп жатыр.

Ауыр жағдайдағы науқастарды та­сымалдау және жедел медициналық жәрдем көр­сету үшін Францияның Әскери-әуе күш­тері соңғы үлгідегі Morphee реанимациялық модулін қолдануда. C-135 әскери-көлік ұшақтарына және A330 Phoenix көпмақ­сат­ты ұшақтарына орнатылған заманауи мо­дуль 12 науқасты 10 мың шақырымға дейін жеткізуге қауқарлы. «Тұрақтылық опера­циясы» Франция тарихында A330 ұшағын медициналық мақсатта пайдаланудың алғашқы оқиғасы ретінде тіркеліп отыр.

Қорғаныс шығындары: Қай ел қанша жұмсайды?

Халықаралық сарапшылардың пікірін­ше, пандемия әлем елдерінің экономикалық әлеуетін ғана емес, қорғаныс қуатын да әлсіретеді. Өйткені мемлекеттер бұдан бы­лай қаражаттың басым бөлігін ме­ди­цинаны қар­жыландыруға және тұралаған экономи­касын қайта тірілтуге жұмсайды дейді ма­ман­дар. Армиясының қуатын арттыруға, қауіп­сіздігін күшейтуге жыл сайын қомақты қаржы жұмсайтын елдер биыл қорғаныс шы­ғындарын азайтуы мүмкін деп болжану­да. Болжамның қаншалықты расталары жыл соңындағы есеп-қисаптан соң белгілі бола­ды. Ал 2019 жылдың есебіне сүйенсек, был­тыр әлем алпауыттары әскери бюджетін ай­тарлықтай арттырған.

Стокгольмның әлем проблемаларын зерттеу жөніндегі институтының (SIPRI) баяндамасына сүйенсек, Ресей қорғаныс саласына көп қаражат жұмсайтын алғашқы бес елдің сапына қайта қосылды. Өткен жылы солтүстіктегі көршіміз әскери саланы да­мытуға 65 млрд доллар жұмсаған. Бұл 2018 жылмен салыстырғанда 4,5 пайызға көп. Осылайша Ресей алтыншы орыннан төр­тінші орынға шыққан. Ал Сауд Арабиясы керісінше, қорғаныс саласына шығынды 16 пайызға азайтып, үшінші орыннан бесінші орынға түскен.

SIPRI есебінше, АҚШ, Қытай, Үндістан, Ресей және Сауд Арабиясы елдерінің әскери шығыны әлем бойынша қорғаныс саласына жұм­салатын қаржының 62 пайызын құрай­ды екен. Әскерінің күш-қуатын арт­тыруға өткен жылы 732 млрд доллар шығындаған АҚШ (әлемдік шығынның 38 пайызы) бірінші орында болса, екінші орында – Қы­тай. Аспанасты елінің әскери бюджеті 261 млрд долларды құрайды. Соңғы он жылда Қытайдың бұл салаға шығыны 85 пайызға артқан. Үшінші орында – Үндістан. Бұл мемлекет 2019 жылы қорғаныс саласына 71 млрд доллар бөлген.

Жалпы алғанда, 2019 жылы әлем бойын­ша қорғаныс саласына 1,9 триллион доллар жұмсалған. Бұл 2008 жылдан бергі ең жо­ғар­ғы көрсеткіш. Алайда Стокгольм әлем проблемаларын зерттеу жөніндегі инсти­туты сарапшыларының пікірінше, коро­навирус пандемиясы қорғаныс саласына қыруар қаржы шығындап келген мемлекет­терді өз бюджетін қайта қарауға мәжбүрлей­ді. Келесі жылы көптеген елдер қаржыны білім, денсаулық сақтау саласына көбірек бөлуі ықтимал. Десе де, мамандар бұл өзге­ріс ұзаққа созылмауы мүмкін екенін жоққа шы­ғармайды.

Пентагон дағдарысты пысқырмайды

Бүгінде АҚШ-та коронавирус жұқтыр­ғандар саны 1,2 миллионға жетіп жығылды. Әлемде індетке шалдыққан әрбір үшінші адам Құрама штаттарда тіркелген. Елде ке­сірлі кеселдің өршіп тұрғанына және эко­номикалық құлдырауға қарамастан, Пен­та­гон жаңа ауқымды және қымбат жоба – АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс жүйе­сі үшін жаңа зымыранның құры­ла­тыны туралы хабарлады. Мемлекеттің зы­мыранға қарсы агенттігі ел үкіметінің ке­лісімшарт сайтында тендер жариялап үлгерген. Бағдарлама Next-Generation Interceptor (NGI) деп аталады. Defensenews әске­ри интернет-басылымының хабарлауынша, Пен­тагон 2021 жылы NGI бағдарламасын жү­зеге асыру үшін 664,1 миллион доллар сұ­ра­ған және бес жылдың ішінде 4,9 мил­лиард доллар жұмсауды көздеп отыр.

Құрылысы қолға алынғалы отырған тос­қауылшы зымыран ұзақ уақыт бойы АҚШ-тың зымырандық қорғаныс жүйесінің негізіне айналмақ. Бұл – ғарышта ұшып бара жатқан зымыранға траекториясының орта бөлігінде тосқауыл жасау жүйесі. Бұл жүйе, мәселен, ядролық державалардың бірі­мен қақтығыс болған жағдайда, зымы­ран­дардың жаппай ұшырылуын көрсете алмайды. Ол КХДР немесе Иран сияқты ел­дерден бір рет ұшырылатын ракеталарды ұстауға кепілдік беру үшін жасалмақ.

Жаңа тосқауылшылар Аляска мен Ка­лифорниядағы зымыранға қарсы қон­дырғылары бар екі базадан тұратын жер үстін­дегі Midcourse қорғаныс жүйесінің құра­мына кірмек. Онда қазір 44 тосқауыл­шы зымыран орналасқан, Пентагон 2019 жылы тағы 20 данасына тапсырыс берген.

Зымыранға қарсы агенттік тендерді 31 шілдеге дейін жариялады. Алайда ведомство пандемияға байланысты мерзімдер өзгеруі мүмкін екенін ескертіп отыр. Бір таңға­лар­лығы, дағдарыс жағдайында бизнесті және денсаулық сақтау саласын дамытуға бөлі­не­тін қаржыны қайта бөлу қажеттілігі туын­даған кезде АҚШ әскери бюджетін қыс­қартуға асығар емес. Соған қарамастан, әс­кери техника өндіретін америкалық өн­дірушілер күрделі жағдайға тап болып отыр.

Жуырда АҚШ-тың Ұлттық қорғаныс өнер­кәсібі қауымдастығы осы салада жұмыс іс­тейтін 770 шағын кәсіпкерлерге сауалнама жүргізіп, зерттеу жасаған. Респонденттердің 67 пайызы қаржылық қиындықтарға тап бол­ғанын айтса, 60 пайызы бұл қиындықтар ұзаққа созылады деген пікір білдірген.

Ресей қару-жарақ бағдарламасын қысқартпайды

Ресейдің қорғаныс саласы пандемиядан қан­шалықты зардап шеккені туралы ресми дерек жоқ. 22 сәуірде «Біріккен авиақұрылыс кор­порациясы» төрағасы Юрий Слюсарь кор­порацияға қарасты барлық кәсіпорын­дар жұмысқа қайта оралғанын хабарлады. Алайда оған дейін холдинг өндірісті ай­тар­лықтай төмендеткен болатын.

Америкалық өндіріс орындары секілді Ре­сейдің қорғаныс кәсіпорындары да қар­жылық қиындықтармен күресуде. Сәуір айы­ның басында әскери-техникалық ын­тымақтастық жөніндегі комиссия оты­ры­сында Ростов облысының губернаторы Ва­силий Голубев «Роствертолдың» 122 қо­салқы мердігерлік ұйымының 25-і ғана жұ­мыс істеп тұрғанын, сонымен қатар жұ­мыстың тоқтатылуына байланысты ай­налым қаражатының жетіспеушілігі туралы айтқан.

Ресейдің сыртқы істер жөніндегі әскери сарапшысы Илья Крамниктің пікірінше, Ресей қорғаныс өнеркәсібі түйткілдерінің ерек­шелігі – олар тікелей карантиндік ш­а­ралардан (өндірістің тоқтап қалуы, қар­жының болмауы және технологиялық тіз­бектегі үзілістер) емес, пандемиядан туын­даған экономикалық дағдарыстың сал­дары­нан пайда болып отыр. Оның айтуын­ша, үкімет дағдарыстан шығудың тетігі ретінде әскери шығындарды пайдалана алады. Қорғаныс өнеркәсібіне ақша құю, ең ал­дымен, жұмыспен қамтуды және ақша ай­налымын қамтамасыз ету үшін құрал-жаб­дықтарды өндіруге бағытталады. Сәйкесінше, қолдауға, ең алдымен, жұ­мыс­пен қамтуды және ынтымақтастықты жо­ғары деңгейде қамтамасыз ете алатын өн­дірушілер ие болуы тиіс.

Ресейдегі Гайдар институтының әскери-экономикалық зертханасының жетекшісі Василий Зацепиннің пайымдауынша, ақшаны үнемдеуге тура келсе де, Ресейдегі мем­лекеттік қару-жарақ бағдарламасын азайтуға болмайды. Оның сөзіне сүйенсек, қорғаныс шығындарын қаржылай қолдау үшін алдымен ресейлік резервтер сақталған Ұлттық әл-ауқат қорының қаражаты пай­даланылады. Бұл мүмкін болмай қалған жағ­дайда ғана Қорғаныс министрлігінің бюд­жеті қысқартылады.

«Біз ешқашан мемлекеттік қару-жарақ бағдарламасын қысқартқан емеспіз. Ағым­дағы шығындардың барлығы қысқартылды. Мүмкін тіпті жанар-жағармай мате­риал­дары, әскери қызметшілерге төленетін ақша­лай жәрдемақылар, Қорғаныс ми­нистр­лігінің мемлекеттік қызметкерлерінің жалақысы, сондай-ақ олардың мөлшері, бі­рақ қару-жарақ бағдарламасына шығын­дар азайтылған жоқ», – дейді В.Зацепин.

Қазақстанның әскери бюджеті қанша?

«2020-2022 жылдарға арналған респуб­ли­калық бюджет туралы» заңға сәйкес, елі­міз­дің қорғаныс шығындары 2020 жылы – 681,8 млрд теңге, 2021 жылы – 761,6 млрд, 2022 жылы – 789,7 млрд теңге. Ал өткен жы­лы рес­­­пуб­ликалық бюджеттен бұл са­лаға бө­лінетін қаржы 36,3 пайызға өсіп, 738,7 млрд теңгеге жетті. Бұл – соңғы бес жыл­да қорғанысқа бөлінген ең көп қаржы. Оның 136 млрд теңгесі 2019 жылдың ал­ғаш­қы екі айын­да-ақ игерілген. Бұл соманы 59 күнге бөлсек, әскери сала тәулігіне 2,3 млрд теңге шығын­дайды деген сөз. Бюджетті бекіткен халық қалаулыларының пікірінше, қорғанысқа бөлінген қаржының артуы заңдылық.

«Әскери салада шығынның өсуіне негіз бар деп санаймын. Біз өз қорғанысымызды нығайтуымыз керек. Жаңа техника мен технологиялар сатып алып жатырмыз. Ол қосымша қаржыны талап етеді. Сондықтан бұл салаға кететін шығынның көбеюін қол­даймын», – дейді Мәжіліс депутаты Серік Құсайынов.

010 1

Әскери әлеуетімізді арттыруға бөлінген қар­жы еселене түскенімен, өзге елдермен салыстырғанда қорғаныс шығынымыз көп емес. Ресми дерек бойынша, әскерге жұмсал­ған қаржы жалпы ішкі өнімнің 1 пайызына да жетпейтін көрінеді. Осы тұрғыдан есеп­тесек, көршілеріміз Өзбекстан бізден 4 есе, Әзірбайжан екі есе көп шығындалған. Оның үстіне, Қазақстанның қорғаныс саласы бюджет шығыны жөнінен 5-орында тұр. Алғашқы үштікте – әлеуметтік салалар: өткен жылдың алғашқы екі айында әлеу­мет­тік көмек пен әлеуметтік қамту бағы­тына 522,7 млрд теңге, білім беруге 338,5 млрд теңге, денсаулық сақтау бағытына 276,5 млрд теңге жұмсалған.

«Бейбітшілікті қаласаң, соғысқа әзірлен» де­ген көне латын пәлсапасы. Қазіргі ұғымға сал­сақ, қорғаныстан ақшаны аяма дегенді мең­зейді. Қазақстанның Қарулы Күштері – қауіпсіздігіміздің қалқаны, тұтас­ты­ғы­мыздың кепілі. Сондықтан әскеріміздің әлеуетін, қорғанысымыздың қуатын арт­тыру түптеп келгенде бейбітшілігімізді бе­кем­дей түсуге талпыныс екенін ұққан жөн. Жаһанның жігерін сынаған пандемия бұл тал­пыныс уақыт талабынан туғанын дәлел­деп отыр.

Back to top button