زيالىمەن اكIم جۇزدەستI

الماتىنىڭ ورنى بولەك. ونى كەز كەلگەن ادامنان سۇراساڭىز دا ايتىپ بەرەتiنi انىق. كوركەمدiگi مەن سۇلۋلىعى بiر باسقا، الاتاۋدىڭ بوكتەرiندەگi مادەني شاھاردىڭ زيالى قاۋىم ءۇشiن دە ورنى بولەك.

جۋىردا قالا باسشىسى احمەتجان ەسiموۆ الماتىنىڭ مادەني-شىعارماشىلىق وكiلدەرiن قابىلداپ، ويلارىمەن ءبولiستi. "مەن الەمنiڭ كوپتەگەن جەرلەرiندە بولىپ قايتتىم. جانە ەشقايسىسىنىڭ الماتىعا جەتپەيتiنiن ءتۇسiندiم. Iرi مەگاپوليس كۇننەن كۇنگە قارقىندى تۇردە دامىپ كەلەدi. سول سەبەپتi حالىققا تەاتر مەن كينوتەاترلار، كiتاپحانالار مەن مادەنيەت وشاقتارى اۋاداي قاجەت. «الماتىنىڭ كوركiن كەلتiرەتiن — مىنا سiزدەرسiزدەر. قالانىڭ تاريحى دا سiزدەر دەپ بiلەمiن. سول سەبەپتi قالانىڭ مادەني ءومiرiن ودان ارى كوركەيتۋ ءۇشiن قانداي شارالار كەرەك، نە iستەۋiمiز كەرەك؟ وسى سۇراقتار توڭiرەگiندە سiزدەرمەن اقىلداسايىن دەپ ەدiم"، — دەدi اكiم.

زيالى قاۋىمنىڭ دا وسىنداي كەزدەسۋدi كوپتەن كۇتiپ جۇرگەنi ءمالiم. بەلگiلi جازۋشى ءابدiجامiل نۇرپەيiسوۆ: "بۇگiن دە 700-دەن استام اقىن-جازۋشىلار بار. بiراق بارلىعىن بiردەي تازا اقىن-جازۋشىلار قاتارىنا جاتقىزبايمىن. 8 جىل "تاڭشولپان" جۋرنالىن باسقارىپ كەلدiم. بiزدە پروزايكتەر جوقتىڭ قاسى. ادەبيەت سىنشىلارى مۇلدەم جوق. ال پوەزيادا كەرەمەت تالانتتار بار. بiراق ءبارiنiڭ باسپاناسى جوق. اسiرەسە، جاستار جاعىن باسا ايتقىم كەلەدi. سول جاستارعا ءۇيلi بولۋعا جاردەمدەسسەڭiز. بۇل — بiر. ەكiنشiدەن، ايتپاعىم، تiل ماسەلەسi. بۇرىن ەكi تiل دەپ كەلدiك. ەندi ءۇش تiل دەپ ءجۇرمiز. مۇنىڭ ءبارi قازاق تiلiنiڭ قادiرiن كەتiرۋ دەپ ەسەپتەيمiن.

مەنiڭ سiزگە ايتار ۇسىنىسىم، قازاقتىڭ، ونىڭ iشiندە اۋىلدىڭ بالالارىنا ارنالعان ەليتالىق مەكتەپ اشۋ كەرەك. سونان سوڭ پرەزيدەنتتiڭ "بولاشاق" باعدارلاماسىنا قالتالىلاردىڭ، اكiمدەردiڭ بالالارىن ەمەس، اۋىلدىڭ بالالارىن وقىتۋعا جiبەرۋ كەرەك.

ويىمدى اياقتاي كەلە، عابيت مۇسiرەپوۆتiڭ بiر ءسوزiن كەلتiرگiم كەلەدi. "ادەبيەت پەن مادەنيەت ۇلى بولماعان جاعدايدا، ۇلتتىڭ ۇلى بولمايتىنىن ويلاساق ەكەن" دەگەن ەدi. ەگەر مەن اكiم بولسام، وسى ءسوزدi كوشەنiڭ ءار قيىلىسىنا ۇلكەن ارiپتەرمەن جازىپ قويار ەدiم. ويتكەنi، ۇلتتىڭ مۇددەسiنە قاجەت نارسە — وسى. جوعارىدا ايتقاندارىمنىڭ بارلىعى جاي ءسوز بولىپ قالماي، iس جۇزiنە اسسا ەكەن دەيمiن. ونىڭ iسكە اسۋ-اسپاۋى، ارينە، سiزدiڭ قولىڭىزدا"، — دەدi.

كەزدەسۋدە ءسوز العان زيالىلاردىڭ كوبi مادەني دۇنيەمiزگە قاجەتتi بiرقاتار ماسەلەلەردiڭ باسىن اشىپ ايتتى. الماتى قالاسىندا فيلارمونيا قاجەتتiگiن، الماتىداعى كينوتەاترلاردىڭ قازاق تiلiندەگi فيلمدەردi كورسەتپەيتiندiگiن، قالادا بالالارعا ارنالعان كينوتەاتردىڭ جوقتىعىن، مادەنيەت مۋزەيiن اشۋ قاجەتتiگiن دە ايتا كەتتi.

بەلگiلi تەاتر سىنشىسى اشiربەك سىعاي: "سوڭعى كەزدەرi ۇلىلارىمىزدى ۇلىقتاۋدى دۇرىس جولعا قويىپ كەلە جاتقان جوقپىز. قازاق تەاترىنىڭ نەگiزiن قالىپتاستىرعان، تەاتر پيونەرi قاپان بادىروۆ اتىندا ەشقانداي كوشە جوق. ال قازiر ونىڭ شوبەرەلەرiندەي بولاتىن كiسiلەرگە كوشە بەرiلiپ جاتىر. بۇدان قانداي تاربيە الامىز. ال، ءسابيرا مايقانوۆا شە؟ 63 جىل بiر تەاتردا قىزمەت ەتiپ كەلدi. بiر كوشە بەرiلمەدi-اۋ. وسى ماسەلەنi قاراستىرۋ كەرەك. بۇدان بولەك، مۋزىكالىق تەاترلار اشىلسا دا، ارتىق ەتپەيدi، — دەپ اشىق ايتتى.

ال، ساۋلەتكەر شوتا ءۋاليحانوۆ اتى اڭىزعا اينالعان تۇلعالاردىڭ بiرi — شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ الماتىدا مۇراجايىن اشۋ كەرەكتiگiن كوتەردi. شىندىعىندا دا، شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ مۇراجايى التىنەمەلدە عانا بار. ول جاققا بارۋ ەكiنiڭ بiرiنiڭ قولىنان كەلە بەرمەيتiنi بەلگiلi. ەگەر الماتىدا شوقان ۋاليحانوۆقا ارنالىپ مۇراجاي اشىلسا، كوپشiلiكتiڭ جيi باراتىن قاسيەتتi ورنىنا اينالار ەدi.

سونداي-اق، كەزدەسۋ بارىسىندا قالالىق اكiمدiكتiڭ جانىنان ونەرمەن، ادەبيەتپەن جۇمىس iستەپ وتىراتىن قوعامدىق كەڭەس قۇرىلسا دەگەن ءوتiنiش تە ءسوز بولدى. مادەني قاۋىم وكiلدەرi وزدەرiنiڭ كوڭiلدەرiندە جۇرگەن ءوتiنiش، تالاپ-تiلەكتەرiنiڭ ءبارiن اكiمگە جەتكiزۋگە تىرىستى. ءوز كەزەگiندە قالا اكiمi احمەتجان ەسiموۆ: "مۇنىڭ ءبارi بiر كۇندە بولمايتىنى بەلگiلi. قولىمنان كەلگەنiنشە، جۇزەگە اسىرام" دەگەن ۋادەسiن بەردi. بۇل ماسەلەلەر بويىنشا ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلاتىن بولدى.

گۇلزينا بەكتاسوۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button