ميحايل لومتادزە، كاسپي بانكiنiڭ باسقارما توراعاسى: YكIمەت ينفلياتسيانى اۋىزدىقتاۋعا قاۋقارلى

بىلتىرعى الەمدiك قارجىلىق داعدارىس نارىقتى ابiرگەرگە كادiمگiدەي سالعانى بەلگiلi. ساپاسى جاعىنان سىر بەرگەن تاۋەكەلدiك مەنەدجمەنت، سانى ازايعان قارىز الۋشىلار، كولەمi كۇرت قىسقارعان قاراجات كولەمi، بiرiن بiرi قارجىلاندىرۋدان باس تارتقان بانكتەر وتاندىق قارجى نارىعىن شيرىقتىرىپ جiبەرگەن. "قازاقتاردا تمد ەلدەرi بويىنشا ەڭ مىقتى بانك سالاسى قالىپتاسقان دەپ ماقتاناتىن ەدi. ولاردىڭ دا جاعدايى قازiر ءماز ەمەس" دەپ جارياعا جار سالعاندار كوڭiلiندە دوستىق پەيiلدەن گورi باقتالاستىق باسىم تۇسكەن. ۋاقىت وتە كەلە جاعداي تۇراقتانا باستادى.

ارينە، قوردالانىپ قالعان قيىندىقتاردى جوققا شىعارۋ — اعاتتىق. اسiرەسە، قاراجات تاپشىلىعىنىڭ كەسiرiنەن قاڭتارىلىپ قالعان قۇرىلىس نىساندارى، سان سوعىپ قالعان ۇلەسكەرلەر قاۋىمىنىڭ جاعدايى قيىن. وتكەن اپتادا باق وكiلدەرiنiڭ باسىن قوسىپ، جۋرناليستەرمەن شاي iشكەن كاسپي بانكiنiڭ باسقارما توراعاسى ميحايل لومتادزە قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق نارىققا قاتىستى بiرقاتار سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن ەدi. كاسپي بانكi باسشىنىڭ باستاماسىن وزگە بانكتەردiڭ باسشىلارى iلiپ اكەتسە يگi. ويتكەنi، كوزi قاراقتى وقىرمان مەن تىڭدارمانعا بانك سالاسىنا قاتىستى اقپاراتتى دەر كەزiندە جەتكiزiپ وتىرۋعا جۋرناليستەرمەن بiرگە بانكيرلەر قاۋىمى مۇددەلiلiك تانىتۋى تيiس.

— ميحايل، سiزدiڭشە، جىلجىمايتىن مۇلiك نارىعىن بيىل، اسiرەسە، كۇز مەزگiلiندە نە كۇتiپ تۇر؟

— ەگەر ساتىپ الۋشىلاردان گورi ساتۋشىلار كوپ بولسا، جىلجىمايتىن مۇلiكتiڭ باعاسى وسپەيدi. الايدا، ۋاقىت وتە كەلە ادامداردىڭ كوپشiلiگiنiڭ باسپانا ماسەلەسiن شەشۋگە تالپىناتىنىن ەسكەرسەك، سۇرانىس دەڭگەيi ۇسىنىستان ارتىپ، وسىنىڭ ناتيجەسiندە باعا كوتەرiلە باستايدى. جاڭا باعا ءوسiمiن، مۇمكiن، كەلەسi جىلى-اق كۇتۋگە بولاتىن شىعار. ەگەر بيىل كوتەرiلسە، تەك ءسال عانا كوتەرiلەدi.

— قازاقستاندىق بانكتەر يپوتەكانى قالاي قولدايدى؟

— بانك سالاسىنىڭ قارجىلىق قورى قازاقستاندا عانا ەمەس، بۇكiل الەم بويىنشا شەكتەۋلi. ال يپوتەكالىق نەسيەلەۋدi دامىتۋ ءۇشiن ۇزاق مەرزiمدi قور قاجەت. قازiرگi قارجى قۇرىلىمدارىنا بەرiلiپ جاتقان رەسۋرستار نەگiزiنەن قىسقا مەرزiمگە ارنالعان. بانكيرلەرگە قاراجاتتى بiر نەمەسە ەكi جىلعا تارتىپ، سوسىن 10-15 جىلعا يپوتەكاعا بەرۋ — تيiمدi ەمەس. بانك بالانسى تۇرعىسىنان العاندا بۇل — قاۋiپتi ويىن. سوندىقتان، مەنiڭ ويىمشا، بيىل بانكتەر يپوتەكانى ينۆەستيتسيالاۋعا اسا بەلسەندiلiك تانىتا قويماس. ونىڭ ۇستiنە، قازiر قازاقستاندىق بانكتەر پايدا مەن تيiمدiلiكتi ارتتىرۋعا كوپ كوڭiل بولەتiندەرiن ايتۋدا. ال بانكتەر ءۇشiن يپوتەكالىق نەسيەنiڭ پايداسى از.

— قارجىلىق قاداعالاۋ اگەنتتiگi دايىنداعان قارجى نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعىن كوتەرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قالاي باعالايسىز؟ كەيبiر ساراپشىلاردىڭ پiكiرiنشە، كوممەرتسيالىق بانكتەردە مەملەكەتتiڭ ءرولi ارتقان جانە بۇل حالىقارالىق ينۆەستورلارعا كەرi اسەر ەتەتiن كورiنەدi.

— نەگiزگi ماقسات — قايتا قارجىلاندىرۋ، ياعني، قاراجاتقا ءزارۋ جەكەمەنشiك بانكتەرگە بولiنەتiن اقشانىڭ تەز ءبولiنۋiن قامتاماسىز ەتۋ. بانك سالاسىن ءاردايىم مەملەكەت رەتتەپ وتىردى، كەز كەلگەن جاعدايدا باقىلاۋ بولدى. "بۇرىن مەملەكەت بانك سالاسىنا ەشقانداي دا اسەر ەتكەن جوق" دەگەن پiكiر — جاڭساق. ويتكەنi، مەملەكەت ناقتى قارجى قۇرىلىمىنا نەمەسە جالپى بانك سالاسىنا ىقپال ەتكiسi كەلسە، مەملەكەتتiك رەتتەۋدiڭ كەز كەلگەن ۋاقىتتا قولداناتىن كوپتەگەن تاسiلدەرi بار. قازiر توسىننان پايدا بولعان ەشتەڭە جوق، تەك باسقا ەلدەردiڭ تاجiريبەسi جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلۋدە. تۇركيا مەن وڭتۇستiك كورەيادا ەندiگi رەتتەۋدiڭ العاشقى قادامدارى جاسالدى. ال قازاقستاندا بۇل تۇڭعىش رەت iسكە اسىرىلماقشى. بۇگiندە بانكيرلەر مەن رەتتەۋشiلەر تالقىلاپ جاتقان زاڭ جوباسىنىڭ قابىلداناتىنىنا جانە بانكيرلەر تاراپىنان ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردiڭ قۇجاتقا ەنگiزiلەتiنiنە سەنەمiن. سونداي-اق، مەملەكەتتiڭ قولىندا وسىنداي رەتتەگiش قۇرالدىڭ بولعانىن قۇپتايمىن.

— بانكيرلەردiڭ قالايتىنى نە؟

— مىسالى، قازاقستاندىق بانكتەردiڭ قازاقستاننان تىس ينۆەستيتسيالاۋ مۇمكiندiكتەرiن شەكتەۋ ماسەلەسi تالقىلانۋدا. ەگەر قازاقستان بۇكiل تمد كەڭiستiگiندە مارتەبەسi ۇستەم بولاتىن بانك سالاسىن قۇرعىسى كەلسە، العا وسىنداي ماقسات قويسا، وندا بانكتەردiڭ ەل اۋماعىنان تىسقارى وكتەمدiگiن شەكتەمەۋ كەرەك. مەنiڭ ويىمشا، باسىمدىقتار ايقىنداۋدى قاجەت ەتەدi. ماسەلەن، قازاقستاندىق بانكتەر تۇركياداعى مۇناي كومپانياسىن ساتىپ الۋعا بولمايدى. مۇنداي شەكتەۋلەردi مەن تۇسiنەمiن. الايدا، كورشi ەلدەردەگi بانكتەردi نەگە ساتىپ الماسقا؟ وسىلايشا تمد دەڭگەيiندە بانك سالاسىن كەڭەيتۋ ساياساتىن نەگە جۇرگiزبەسكە؟ مەن قازاقستاندىق بانك سالاسىنىڭ 5 جىلدان كەيiن تمد اۋماعىندا ۇستەمدiك ەتكەنiن قالار ەدiم. مىسالى، اۆسترياداعى شەت ايماقتىق بانكتەردiڭ بiرi سانالعان Raiffeisen Bank-تiڭ كەڭەيۋ ستراتەگياسى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكiندiكتەرi بولماسا، قازiر شىعىس ەۋروپاداعى جانە بۇرىنعى كەڭەس وداعىنداعى جەتەكشi بانكتەردiڭ بiرiنە اينالماس ەدi. سوندىقتان مۇنداي شەكتەۋلەردi ەنگiزۋدە ابايلاۋ كەرەك دەگەن ۇستانىمدامىن.

— قازiر قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى ۇلەسكەرلiك قۇرىلىس تۋرالى زاڭ جۇمىسىن جاقسارتۋ بويىنشا ءوز ۇسىنىستارىن ازiرلەدi. ۇلەسكەرلiك قۇرىلىس جانە ونداعى قازiرگi احۋال تۋرالى پiكiرiڭiزدi بiلسەك؟

— زاڭنامالىق وزگەرiستەر كەشەنiنiڭ نەگiزگi ماقساتى: ۇلەسكەرلiك قۇرىلىستى حالىقتىڭ بولاشاق پاتەرلەرگە سالاتىن ينۆەستيتسياسى رەتiندە قاراستىرۋعا بولادى. ال حالىقتىڭ قاراجاتىنا قاتىستى كەز كەلگەن ينۆەستيتسيا رەتتەلۋi كەرەك نەمەسە قورعالاتىن كەپiلدiكتەرi بولۋى تيiس. ادامنىڭ ۇلەسكەرلiككە قاتىسىپ، ءۇي ساتىپ الۋىنىڭ نەمەسە بانككە دەپوزيت سالعانىنىڭ قانداي ايىرماشىلىعى بار؟ ەكەۋi دە بiر. جالعىز ايىرماشىلىعى: سوڭىندا ادام بانكتەن — پايىزدىق ۇستەمە، ال كومپانيادان پاتەر الادى. سوندىقتان ۇلەسكەرلiك قۇرىلىس تۋرالى زاڭناماعا ۇسىنىستار: قۇرىلىس كومپانيالارىن قارجىلاندىرۋ ەڭ تومەنگi پايىزدىق كورسەتكiشپەن جۇزەگە اسىرىلۋى قاجەت. سونداي-اق، ولار قانداي دا بiر تالاپتارعا سايكەستەلۋi جانە جۇيەلi تۇردە تەكسەرiلiپ وتىرعانى ابزال. ياعني، قۇرىلىس نىساندارىن سالۋشىلاردا جاۋاپكەرشiلiك دەڭگەيi ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. مەن مۇنى دۇرىس جانە قىزىقتى باستاما دەپ ەسەپتەيمiن. تەك نەگiزگi قيىندىق — تالاپتاردى ەنگiزۋ ۇزاق ۋاقىتتى الۋى مۇمكiن. بiز ءۇشiن، ياعني، كاسپي بانكi ءۇشiن ۇلەسكەرلiك قۇرىلىسقا قاتىناسۋ ۇلكەن باسىمدىق بولىپ تابىلمايدى. بiز جاعدايعا قارايمىز. قازiرگi ساتتە ۇلەسكەرلiك قۇرىلىستى نەسيەلiك تاۋەكەلدەر تۇرعىسىنان باعالاۋ وتە قيىن. قۇرىلىس كومپانيالارىنا ءوز قارجىسىن قالايدا باعالاي الاتىنداي ەتiپ جوسپارلاۋعا كوپ ۋاقىت جانە ىنتا كەرەك. بۇل — ادامداردى وقىتۋدان باستاپ اۋديت جۇرگiزۋگە دەيiنگi iس-شارالار كەشەنi. سوندىقتان باستاما مەن ونى ەنگiزۋ اراسىنداعى مەرزiم، البەتتە، ۇزاق.

— ەكونوميكا مينيسترلiگiنiڭ دەرەكتەرi بويىنشا، قازاقستاندا ءوندiرiس كولەمi اسiرەسە، شاعىن جانە ورتا كاسiپكەرلiك وكiلدەرiندە بەرiلەتiن نەسيە كۇرت تومەندەپتi. نەلiكتەن؟

— بۇنىڭ بiر عانا سەبەبi بار، بانك اكتيۆتەرiنiڭ ءوسۋ قارقىنى تومەندەدi. نەسيەلەۋ قارقىنىنىڭ ازايۋىنان كومپانيالاردىڭ دا، وعان شاعىن جانە ورتا كاسiپكەرلiكتi قوسقاندا ءوسۋ قارقىنى تومەندەيدi. بiراق مەن بۇل جەردە بارلىعى تىم قيىن دەپ "قارا اسپاندى" توندiرۋدەن اۋلاقپىن. كەرiسiنشە، قازiرگi جاعداي قازاقستاندىق بيزنەستi جاقسارتا تۇسەدi. ايتالىق مەن — كاسiپكەرمiن. تاڭداۋىما 5 نەمەسە 6 بانك بەرiلدi دەلiك. مەن قارىزدى قايتارۋعا انت-سۋ iشە وتىرىپ، بيزنەس-جوسپارىمدى، قالاعان ەسەبiمدi جانە تۇسەتiن پايدا كولەمiن ناقتى كورسەتiپ، نەسيە الاتىن بانكتiڭ سەنiمiنە يە بولۋىم شارت. سوندا عانا قارىز الۋشىنىڭ موينىنداعى جاۋاپكەرشiلiك ارتىپ، كەلەشەكتە جوسپارلاۋ بيزنەسمەندەردi بيۋدجەتتەۋ نەگiزiن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدi. ول ءۇشiن بانكتەردiڭ وزدەرiنiڭ بiلiمدەرi تەرەڭ بولۋى تيiس. بانكتەر قوسىمشا دالەلدەردi تالاپ ەتە وتىرىپ، كومپانيالاردى ءوز قارجىسىن جوسپارلاۋ جاعىنان نەعۇرلىم نىق بولۋعا ماجبۇرلەيدi.

— قازاقستاندا جىل سايىن اۋديتتەن وتەتiن iرi كومپانيالار نەلiكتەن وتە از؟

— بانك سالاسىنا تيەسiلi وتە iرi كولەمدەگi iرi قوردى الىپ، ودان كەيiن بۇل قوردى ەكونوميكاعا، اۋديتتi تالاپ ەتپەي-اق، iرi بيزنەسكە بەرگەندiكتەن دەر ەدiم. وسىعان بايلانىستى بارلىق قازاقستاندىق كومپانيالار وتە سەرپiندi، وتباسىلىق سيپاتتا. بۇل ارينە، جاقسى. بيۋروكراتيا — بيزنەستi قالىپتاستىرۋ مەن تۇراقتاندىرۋدىڭ تيiمدi قۇرالى. ەگەر تمد-نىڭ باسقا بانك سالالارىمەن سالىستىرساق، رەسەي بانكتەرiنە اقشانى تارتۋ قيىنعا سوقتى، سوندىقتان كومپانيالار حالىقارالىق نارىققا شىعۋعا ءماجبۇر بولدى. ال حالىقارالىق نارىقتان قاراجات تارتۋ ءۇشiن اۋديتتi كەمiندە قاتارىنان 3 جىل جاساۋ كەرەك. تiپتi، ولاردىڭ قارجىلىق ەسەپتiلiك راسiمiنەن وتكەن فاكتiسi بولسا دا، سول بولشەكتi جەلiلەر، ورتاشا كومپانيالار بانكتەر مەن ينۆەستورلار ءۇشiن ء"وزارا ءتۇسiنiسۋدiڭ" باستى شارتى بوپ ەسەپتەلەدi.

— بiرنەشە بانك يسلام بانكينگiنiڭ باعىتىندا بەلسەنە جۇمىس iستەۋدە. تەك شاريعات زاڭىمەن جۇمىس iستەيتiن بولساڭ، تاياۋ شىعىستىڭ اقشاسىن الۋعا بولادى، ال بۇل جەردە اڭگiمە ميللياردتاعان دوللار تۋرالى ەكەنiن بiلەسiز. سiز يسلام بانكينگiنiڭ ونiمدەرiن بەرۋ مۇمكiندiگiن قاراستىرمايسىز با؟

— بiز ازiرشە بۇل قۇرالدى قاراستىرمايمىز. ازiرگە يسلام بانكينگiنiڭ كۇنگەيi مەن كولەڭكەسiن تارازى باسىنا تارتقان جوقپىز. بiراق قازiرگi ساتتە كەز كەلگەن تيiمدi ۇسىنىستاردى قۇپتايتىنىمىزدى ەسكەرسەك، ەگەر يسلام بانكينگi پايدالى ءارi ۇزاق مەرزiمدi قارجىلاندىرۋعا جاعداي جاساسا، ارينە، يسلامدىق بانكينگ قۇرالدارىن پايدالانامىز. الايدا، ازiرگە باستى نازارىمىز — حالىقارالىق قارجى قۇرالدارىندا. سونىمەن قاتار يسلام بانكينگiنە دەگەن قىزىعۋشىلىق كليەنتتەرiمiزدiڭ تاراپىنان بiلدiرiلۋi تيiس. ەگەر ونداي كليەنتتەر سانى كوپ بولسا، ەسكەرەتiنiمiز حاق.

— قازاقستانداعى ينفلياتسياعا قاتىستى نە ايتار ەدiڭiز؟ سiز رەسمي تۇردە ايىنا 12 مىڭ تەڭگە الاسىز عوي، بۇل قالتاڭىزدىڭ قالىڭ بولۋىنا كەرi اسەرiن تيگiزبەي مە؟

— قازiر بiز تەك قازاقستاندا ەمەس، بۇكiل الەم بويىنشا ناشار ۇدەرiستi بايقاپ وتىرمىز. ازىق-تۇلiك باعاسى جىلدام وسۋدە. قىمباتشىلىقتىڭ ەكپiنi قاتتى. مەنiڭشە، الەم باعا ساياساتىن تۇراقتاندىرۋعا قاۋقارلى. كەرiسiنشە بولعان جاعدايدا، ءونiم ءوندiرۋشi كومپانيالار مەن تۇتىنۋشىلارعا كەلەتiن شىعىن مەن زيان وراسان بولماق. قازاقستان ۇكiمەتi نومينالدىق، رەسمي ەمەس، ال ناعىز ينفلياتسيانى ءوز باقىلاۋىنا الادى دەپ ويلايمىن. ويتكەنi، تىم تەز كوتەرiلiپ كەلە جاتقان ازىق-تۇلiك باعاسى بانك سالاسىنا كەرi اسەرiن تيگiزۋi مۇمكiن. ادامدار بiرiنشi قاجەتتiلiكتەگi تاۋارلارعا اقشانى كوبiرەك جۇمسايتىن بولادى. ال قازiرگi كەزدە تۇرعىندار مەن كومپانيالاردىڭ بەرەشەگi وتە ۇلكەن ەكەندiگiن ەسكەرسەك، وندا نەسيەنi وتەۋگە جانە بيزنەستi دامىتۋعا قالاتىن باسى ارتىق قاراجاتتىڭ اعىنى ازايا باستايدى. جالپى قر ۇلتتىق بانكi قازاقستاندا وتە كونسەرۆاتيۆتiك ساياساتتى جۇرگiزۋدە جانە باسقا ەلدەرگە قاراعاندا ينفلياتسيانى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر.

— ۇلتتىق بانك باعانىڭ ءوسۋiن جىل باسىندا ۋادە ەتكەن دەڭگەيدە ساقتاپ قالا الا ما؟

— ۇلتتىق بانكتiڭ وتە iرi كولەمدەگi التىن-ۆاليۋتالىق قورى بار. قازiر مۇنايعا باج سالىعى سالىنادى، سوندىقتان مۇنايدان تۇسەتiن پايدا كوپ. دەمەك، نارىقتا قاراجات بار. سوندىقتان ۇلتتىق بانكتiڭ ۆاليۋتا باعامىن، سونداي-اق ينفلياتسيا دەڭگەيiن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشiن رەسۋرستارى جەتكiلiكتi. ەڭ باستى ماسەلە، بiرiنشi قاجەتتiلiكتەگi تۇتىنۋشىلىق تاۋارلارعا باعالاردىڭ ءوسۋi بوپ تۇر. ەڭ الدىمەن، باعالاردى رەتتەۋگە تىرىسۋ قاجەت. سiزدەرگە مىناداي پروپورتسيونال تاۋەلدiلiك بار ەكەنi بەلگiلi — نان، سiرiڭكە جانە تۇز. بۇل تاۋارلارعا باعالار تەز وسەدi، بۇل ەكونوميكانىڭ "قىزۋ" بەلگiلەرi دەگەندi بiلدiرەدi. دوللاردىڭ، مۇنايدىڭ باعاسى — 130 دوللار. وسىنداي باعامەن قولما-قول اقشانىڭ اعىمى كوپ مولشەردە، سوندىقتان بيىلعى جىلى ۆاليۋتالىق باعامدى، سونداي-اق ينفلياتسيانى ۇستاپ قالۋ قيىن ەمەس دەپ ويلايمىن.

— سiزدiڭشە، سiزدiڭ ويىڭىزشا، جىلجىمايتىن مۇلiك داعدارىسى قاشان اياقتالادى؟

— بiرنەشە ايدان كەيiن بارلىعى پاتەر ساتىپ الا باستايدى. باعالار تومەندەگەن كەزدە پاتەرلەردi ساتىپ الا باستايتىنداردىڭ قالتالارى قالىڭدايدى. بiر جىل بۇرىن جالعا الۋ اقىسىن جىلجىمايتىن مۇلiك باعاسىنا ءبولiپ، 6-7% كiرiستiلiكتi شىعارۋعا بولاتىن. جالعا بەرۋ اقىسى جىلجىمايتىن مۇلiك باعالارىنىڭ ورنىن تولتىرا المادى. قازiر بiز فيليالدارىمىز ورنالاسقان نىسانداردى بەلسەنە ساتىپ الۋدامىز. ەگەر جالعا الۋ اقىسى مەن جىلجىمايتىن مۇلiككە تيەسiلi باعانى سالىستىرساق، قاراجاتىمىزدى 15-16%-عا ۇنەمدەيمiز. باعاسى 40-50%-عا ارزانداعان پاتەردi قازiر ساتىپ الىپ، مەن ونى قايتادان جالعا بەرۋ ارقىلى 15-16% پايدا تابۋىما بولادى. مۇنىڭ 2007 جىلدىڭ باسىندا بولعان جاعدايدان ەلەۋلi ايىرماشىلىعى بار. ياعني، باعالار قازiر قالىپتى، ال جالداۋ اقىسىنداعى كiرiستiلiك — جىلىنا 15-16%. بۇل — جاقسى كورسەتكiش. ەگەردە بiرەۋ 2 مىڭ پاتەر ساتىپ الىپ، ونى قايتا ساتسا، وندا پاتەرلەردiڭ باعالارى تاعى دا تومەندەۋi مۇمكiن.

— قازاقستاندا باتىستىق بانكتەرi كوبەيۋدە، باسەكەلەستiكتەن قورىقپايسىز با؟

— مەن شەتەلدiك كومپانيالار قازاقستاندىق بانك سەكتورىن قارجىلاندىرۋعا مۇددەلi دەگەن پiكiردەمiن. الايدا، قازiرگi كەزدە ينۆەستيتسيالاردى باعالاۋ تۇرعىسىنان سايكەستiك جوق. مەنiڭشە، ۋاقىت وتە كەلە، شەتەلدiك ويىنشىلاردىڭ سانى ارتا باستايدى. ەگەر iرi حالىقارالىق بانك كازاقستاندىق بانكتi قارجىلاندىرسا، حالىقارالىق كوماندانىڭ بانكتi قالاي اۋىستىرۋ كەرەك ەكەندiگiن جانە ونiمدەردi دامىتۋ كەرەكتiگiن تۇسiنگەنشە بiرنەشە جىلدار وتەدi. تۇتىنۋشىلار ءۇشiن بۇل، ارينە، تيiمدi. ويتكەنi، قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جاقسارا تۇسەدi. جەرگiلiكتi ويىنشىلار ءۇشiن شەتەلدiكتەردiڭ كەلۋi كاسiبيلiگiن ارتتىرۋ جانە باسەكەلەستiك دەڭگەيiن كوتەرۋ ءۇشiن يگi اسەر ەتەدi. بۇگiندە جەرگiلiكتi بانكتەر باتىستىق بانكتەرiمەن اراداعى باسەكەلەستiك كورiگiن قىزدىرا تۇسكەن. مىسالى، شىعىس ەۋروپا مەن رەسەيدە جەرگiلiكتi بانكتەردiڭ ءوسۋ قارقىنى باتىس بانكتەرiنە قاراعاندا تومەنiرەك. باتىستىق بانكتەردەگi ءتاسiل باسقاشا. ولاردىڭ ستراتەگياسى 10-15 جىلعا ارنالعان، سوندىقتان ولار ەشقايدا اسىقپايدى.

— بۇگiنگi تاڭدا سiزدiڭ بانكتە جەكەلەپ نەسيە بەرۋ قالاي ءجۇرiپ جاتىر؟

— بiز بۇل نارىقتان شەتتەگەن ەمەسپiز، نەسيە بەرۋ ورىندارىن قىسقارتقان جوقپىز. ەگەردە سiز دۇكەندەردi ارالاساڭىز، كاسپي بانكiنiڭ نەسيە بەرۋ ورىندارىنىڭ سول جەرلەردە تۇرعانىن كورەسiز. قازiر قالتاسى قالىڭ كليەنتتەردi تارتۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. بۇل نارىقتا نە بولىپ جاتىر؟ جەدەل نەسيەلەۋدە iرi كولەمدە قارىز بەرۋگە قاۋقارلى بiرنەشە iرi ويىنشىلاردىڭ بiرەۋi كۇتپەگەن جەردەن نارىقتان كەتسە، كليەنتتەردiڭ كوپ بولشەگiن قارجىلاندىرۋ قىسقارادى. وسىعان وراي، بۇل كليەنتتەردi باسقا بانكتەردە قايتا قارجىلاندىرۋ قاجەتتiلiگi تۋىندايدى. كاسپي بانكiن الاتىن بولساق، بiز باسقا بانكتiڭ كليەنتتەرiن قايتا قارجىلاندىرعىمىز كەلمەيدi. سوندىقتان بiز تەك قانا كليەنتتەرمەن جۇمىس iستەۋدi جالعاستىرۋمەن شەكتەلمەي، تاياۋ ارادا نارىققا جاڭا ونiمدەر ۇسىنعىمىز كەلەدi.

اڭگiمەلەسكەن ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button