ونەگە باسى – وتكەننەن ساباق الۋ

ۋاقىت! ادام بالاسىن ەس جيىپ، ەڭسەسiن تiكتەگەلi بەرi ويلاندىرىپ، تولعاندىرىپ كەلە جاتقان كەرەمەت! قوزعالۋدى بiلمەيتiن، مىڭ-سان ايقايلاساڭ دا مىڭق ەتپەيتiن ماڭگiلiكتi قوزعاۋشى قۇدiرەت! ادامزاتتىڭ التىن عاسىرلارىن جاساعان ۇلى ۇستازداردىڭ ۇستازى! قۋانىشتى، باقىتتى ساتتەردi دە، مۇڭلى دا، قايعىلى ساتتەردi دە كوزگە كورiنبەيتiن كەرەمەت قاناتىمەن كەلمەسكە الىپ ۇشاتىن سيقىرلى سامۇرىق! ۋاقىت قاناتىندا سامعاعان مەملەكەتتەر دە، حالىقتار ءھام بولعان. بiراق ماڭگi سامعاۋ جوق. تاريحتىڭ تەرەڭ قاتپارىنا ۇڭiلسەك شارىقتاۋ مەن قۇلدىراۋدى كورەمiز. تiپتi، جويىلىپ كەتكەن حالىقتار قانشاما؟! سوندىقتان، وتكەننەن ساباق الۋىمىز كەرەك. ول — ءومiر تالابى.

بiرەۋلەر جاھاندانۋ دەپ، ەندi بiرەۋلەر جاھانداسۋ دەپ جۇرگەن گلوباليزاتسيا ۇلى دەرجاۆالاردىڭ مايدا ەلدەردi، جايىن بالىقتاردىڭ مايدا بالىقتار مەن شاباقتاردى جۇتىپ قوياتىنىنداي، جۇتۋىنا جول اشاتىن مىڭ-سان قاتپارلى قۋلىق ساياساتى ەكەنiن ۇعاتىن كەز بولدى. وتكەننiڭ ساباعى بۇگiنiمiزدi بiر بەلەسكە كوتەرۋگە كومەكتەسسە، بولاشاعىمىزعا مىقتى نەگiز قالاۋىمىزعا مۇمكiندiك بەرەدi. بiزدiڭ داۋiرiمiزگە دەيiنگi داۋiرلەگەن ەلدەردiڭ بۇگiنگi ۇرپاعى نە كۇي كەشiپ ءجۇر؟ كەۋدەسiمەن كۇندi كوتەرiپ تۇرعان كارفاگەننiڭ ءتوسiن تاپتاپ، ەندi قايتا ءشوپ وسپەسiن دەپ كوشەلەرiنە تۇز سەۋiپ، تابانىمەن تاپتاپ جۇرگەن ريم لەگيونەرلەرiنiڭ ءوزi نە كۇيگە ءتۇستi? داري پاتشانىڭ داڭقى بار دا، حالقى نە حالدە؟ الەكساندر ماكەدونسكي دۇنيەنiڭ قانشا بولiگiن جاۋلادى؟! ونىڭ حالقى قازiر نە كۇيدە؟ جارتى الەمنiڭ شاڭىن قاققان كەشەگi شىڭعىسحان شە؟ ونىڭ حالقى مونعول شە؟ ناپولەون بونوپارت شە؟ گيتلەرلiك گەرمانيا مەن كوممۋنيزم ورناتپاق بولعان بولشەۆيكتەر دەرجاۆاسى – كەڭەس وداعى شە؟ ولار جاۋلاعان حالىقتار قايتادان كوتەرiلiپ، وزدەرiنiڭ ەلiن كۇشەيتكەن جوق پا؟

ەندi تاعى گلوباليزاتسيا دەيتiن اجداھاسى شىقتى. كوزiنە كورiنگەننiڭ ءبارiن جالماپ-جۇتۋعا ءازiر.

حح عاسىردىڭ سەكسەنiنشi جىلدارى، ناقتىراق ايتساق، 1989 جىلدىڭ 1 قازانىنداعى اقپارات بويىنشا، كەڭەستەر وداعىندا 19 ميلليون 325 مىڭ كوممۋنيست، 41 ميلليوننان استام كومسومول مۇشەلەرi بولعان ەكەن. سول جىلدارى ساقتىق كاسسالارىندا 174 ميلليارد سوم ساقتالىپتى. كەڭەس وداعى كوممۋنيستiك پارتياسىنىڭ سونشاما ناسيحاتشىلار ارمياسى بولا تۇرىپ، دۇنيەجۇزiندە تەڭدەسi جوق سوۆەت حالقى دەگەن جاڭا تيپتi حالىق پايدا بولعانىن وزدەرiنiڭ سەزiندە سالتاناتتى تۇردە جاريالاعان كوممۋنيستەردiڭ ۇستىنى نەگە قۇلادى؟ شاڭىراعى شايقالىپ قانا قويعان جوق، الىپ دەرجاۆا مايدا-مايدا بولiكتەرگە ءبولiنiپ كەتتi. جالعىز رەسەي عانا دۇنيە جۇزiنە كەشەگi كەڭەس وداعىنىڭ ايبارىن تانىتۋعا قۇقىلى بولىپ قالدى. ويتكەنi كەڭەس وكiمەتi جيىپ-تەرگەن بارلىق قازىنا-بايلىق جانە ەلگە تۇسكەن ازاپتى شاقتاردا (حالىققا قىرعيداي تيەتiن وبا سياقتى اۋرۋلار مەن سوعىس بولا قالعان جاعدايدا) ەلدi اسىرايتىن ازىق-اۋقات قورى مەن التىن-كۇمiس، ءتۇرلi كەندەردەن الىنعان شيكiزات قورلارى قايدا كەتتi? رەسەيدiڭ قازىناسىندا قالدى. ونى بولiسپەك تۇگiلi رەسەي كەشەگi كەڭەس وكiمەتiنiڭ شەتەلگە قارىزىن تولەۋ ءۇشiن بۇرىنعى وداقتىق رەسپۋبليكالارعا تيەسiلi بولiگiن سالىق رەتiندە سالدى ەمەس پە؟ بۇل ەكi جەپ بيگە شىققانمەن پارا-پار عوي. كەڭەس وكiمەتi نەگە قۇلادى؟ اقتى اق، قارانى قارا دەپ ايتۋعا باتىلى جەتپەي، بiزدە كەمشiلiك جوق، ءبارi عاجاپ دەپ، بەتتiڭ ارىن بەلگە بايلاپ، جالعان ۇران سالعاننىڭ كەسiرiنەن قۇلادى. بۇل — باستى سەبەپ ەكەن دەلiك. ەكiنشiدەن، رەسەي ساياساتى — ۇلى دەرجاۆانىڭ جاي حالىق تۇسiنە بەرمەيتiن تەرەڭ ساياسات. ەندi وداقتاس رەسپۋبليكالارعا ساياسي ازاتتىق بەرiپ، القىمىنان قىسىپ ۇستاي تۇرعىسى كەلدi، ياعني ەكونوميكالىق توقىراۋعا ۇشىراتقىسى كەلگەن. ەگەمەندiگiن العان ەلدەردiڭ العاشقى ونجىلدىقتا نە iستەرiن بiلمەي ابدىراپ، حالقىنىڭ كەدەيلەنiپ كەتكەنi وسىنىڭ ايعاعى ەدi. كەشە عانا دوستىعى جىر بولعان، باسقا ەلدەرگە ۇلگi بولعان كەڭەس وداعىندا ءازiربايجان مەن ارمەنيا سوعىسىپ جاتتى. مولداۆيادا دنەستر وزەنi ماڭىنا ورنالاسىپ، تامىر جايىپ قالعان ورىستار باياعى مولداۆانداردىڭ تاريحي جەرiنەن كەتكiسi كەلمەي مايدان اشتى. بۇل رەسەيدiڭ جاۋلاۋ ساياساتىنىڭ اشىقتان-اشىق كورiنiسi ەدi. قازiر گرۋزيانى قىسىمعا الىپ جاتىر. شەشەنستانداعى جاعداي بارiمiزگە ءمالiم. كۇنi كەشە بiرiمەن بiرi دوستاسىپ، اۋىزجالاسىپ، ءسۇيiسiپ جۇرگەن ادامدار ەندi بiرiمەن بiرi اتاجاۋلارشا قاستاسىپ، وشتەسiپ الدى. ايتپەسە، وسىنداي الاۋىزدىق پەن قاندى قىرعىن بولار ما ەدi? كەڭەس وداعى تۇرعان بولسا وسىنداي قاقتىعىستار بولار ما ەدi?!

ارينە بولار ەدi. سول كەڭەس زامانىندا دۇنيە ءجۇزiن ەكiگە ءبولۋ ساياساتى ءجۇرiپ جاتتى. استىرتىن ءجۇردi. حالىققا ءوزiنiڭ جاۋلاۋ ساياساتىن بiلدiرمەي، استىرتىن جۇرگiزگەن بولشەۆيكتەر (كوپشiلدەر) پاتشا وكiمەتi مىسىقتابانداپ، جايلاپ جاۋلاپ الا باستاعان جەرلەر مەن ەلدەردi اتوي سالىپ لەزدە جاۋلاپ الىپ، وزدەرiنiڭ زاڭدارىن ورناتىپ، جاۋلاپ العان ەلدەرiنiڭ سوناۋ اتام زاماننان كەلە جاتقان مىزعىماس سالت-داستۇرلەرiن، ادەت-عۇرىپتارىن بۇزىپ، ويلاۋ مەن سويلەۋ جۇيەسiن بۇزىپ، دiنi مەن سەنiمiنiڭ تاس-تالقانىن شىعاردى. ەلدi ەڭ الدىمەن ەلمiن دەۋدەن بەزدiردi. قالىپتاسقان، جازىلماعان زاڭ بولىپ كەتكەن حالىقتىق ىرىمدار مەن قادiر-قاسيەتتەن جۇرداي ەتۋگە تىرىسىپ باقتى، تىرىسىپ قويسا مەيلi عوي، سول حالىق ءداستۇرiن ۇستاپ، سالتىن بۇزباۋعا تىرىسقانداردىڭ ءبارi حالىق جاۋى بولىپ شىعا كەلدi. ولار اباقتىعا قامالدى، يتجەككەنگە ايدالدى، اتىلدى، بiر سوزبەن ايتقاندا، ءوز ەلiنiڭ ەرتەدەن ساقتالىپ كەلە جاتقان ءومiر سالتىنىڭ، ەل رۋحىنىڭ، ەل ازاتتىعىنىڭ قۇربانى بولدى.

كوممۋنيستiك يدەولوگيا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋگە زور كوڭiل ءبولدi. ادەبيەتتi دە، مادەنيەتتi دە، الەۋمەتتiك ءومiر مەن شارۋاشىلىق ءومiردi دە ساياساتتاندىرعانى سونشا، سول ساياسات ادامداردىڭ ساناسىن قاتتى ۋلادى. وسىناۋ ۋلانۋدان بiز ءوزiمiزدiڭ اتاتەگiمiزدi بiلۋدەن باس تارتتىق، باس تارتا قويماس ەدiك الدىمىزدا ءومiر سۇرگەن اتالارىمىز بەن اعالارىمىزدىڭ كەبiن كيۋدەن قورىققانبىز. ونى نەسiنە جاسىرامىز؟ بiراق، سونى ايتا المادىق. ايتقان ادامنىڭ تiلiن كەسiپ الماعانمەن باسىن جالماپ جاتقانى جالعان ەمەس قوي.

كەڭەس ءداۋiرiنiڭ كەمەل اقىندارىنىڭ بiرi نيكولاي تيحونوۆ: «چەلوۆەك دولجەن س دەتستۆا، سو شكولى پومنيت، نا كاكوي زەملە ون روديلسيا، پومنيت، چتو ۋ نەگو ەست وبيازاننوستي پەرەد ەتوي ۆەليكوي، كراسيۆەيشەي زەملەي ۆ ميرە، كوتورۋيۋ زوۆۋت رودينوي. ي ونا ودنا ۋ چەلوۆەكا. ي ەسلي ەي بۋدەت ۋگروجات سمەرتەلنايا وپاسنوست، ون دولجەن ۆستات نا زاششيتۋ ي ستويات، ەسلي نۋجنو، ناسمەرت. ي ون ستانەت بەسسمەرتنىم!

ون دولجەن پومنيت ي چتيت دەلا سۆويح پرەدكوۆ، كوتورىە نە جالەلي جيزني، زاششيششايا رودنۋيۋ سترانۋ، رودنوي يازىك، رودنوي دوم!»— دەپ جازعانىمەن بiز ءوزiمiزدiڭ اتا-بابامىزدىڭ ەرلiگiن ايتىپ ماقتانا الدىق پا؟ جوق، ارينە. بۇل سول كەزدەگi ساياساتتىڭ ەكiجۇزدiلiگiنەن بولاتىن. ويتكەنi ورىستاردىڭ تاريحىن وقىدىق، ولاردىڭ پاتشالارىن دارiپتەدiك، ال ءوزiمiزدiڭ تاريحىمىزدى ايتا باستاساق، وتكەندi اڭساپ ءجۇر، حالىق جاۋى دەپ تۇرمەگە جاپتى. حاندارىمىزدى ايتا باستاساق فەوداليزمدi اڭساپ ءجۇر دەپ تاعى دا اباقتىعا قامادى. سودان كەيiن قورىقپاعاندا قايتەمiز. بۇقتىق. ايتقانىنا كونiپ، ايداۋىمەن جۇردiك. بۇل دەگەنiڭ سوقاعا جەگiلگەن وگiزبەن بiردەي بولدىق دەگەن ءسوز…

بولشەۆيكتەر ەل تiزگiنiن قولىنا الىسىمەن بۇرىنعى تاريحتى سىزىپ تاستاپ، قازان توڭكەرiسiنەن جاڭا تاريح باستالادى دەپ جار سالىپ ەدi، بiز ەگەمەندiگiمiزدi العاننان كەيiن ءدال سول جولمەن قازاقستاننىڭ تاۋەلسiز تاريحى جاڭا باستالدى دەپ ايقايلاپ ايتۋمەن كەلەمiز. كوممۋنيستەرشە ەسكiنiڭ ءبارiن ەستەن شىعارىپ، بۇرىنعىنىڭ ءبارiن قيراتىپ، جاڭا دۇنيە ورناتامىز دەپ ۇرانداماعانمەن، جاڭا تاريحىمىزدى تاۋەلسiزدiك العاننان باستادىق. ويتكەنشە اتا-بابامىز ارتىنا قالدىرعان باياعى مول مۇرانىڭ بiزگە جەتكەن سارقىنشاقتارىن جاڭعىرتىپ، جاس ۇرپاق جادىنا جەتكiزۋگە تالپىنبايمىز با؟

كەشەگi كەڭەس وداعى كەزiندە ەل بيلەۋشiلەر كەڭەس حالقى قالىپتاستى دەپ جارتى الەمگە جار سالىپ ەدi عوي. قايدا سول كەڭەس حالقى؟ ەندi بiز قازاقستان حالقىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلىپ ءجۇرمiز. راس، امەريكان حالقى بار. بiراق، ايدالاداعى امەريكاعا جان-جاقتاعى ەلدەردەن قازىنا-بايلىق iزدەپ بارعان ءارتۇرلi حالىقتاردىڭ وكiلدەرi باس قوسىپ، جاڭا مەملەكەت قۇرىپ، جاڭا حالىق — امەريكان حالقىن قالىپتاستىرعان جوق پا؟ العاشقى كونستيتۋتسياسىن قابىلداعانىنا، مiنە، بيىل 221 جىل بولىپ وتىر. حYII عاسىردىڭ بiرiنشi جارتىسىنان باستاپ جاڭا جەرگە باسىپ كiرگەن قارۋلى وتريادتاردىڭ قۇرامىندا اعىلشىندار، يرلاندتار، فرانتسۋزدار، گوللاندار بولدى عوي. ودان كەيiنگi عاسىرلاردا مۇندا گەرمانيادان، سكانديناۆيادان، يتاليادان، يسپانيادان، اۆستريا-ۆەنگريادان، روسسيادان، وڭتۇستiك شىعىس ەۋروپا ەلدەرiنەن قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ تۇپكi ماقساتى بايۋ بولاتىن. مiنە، سول بايلىق پەن باق iزدەگەن قاراقشىلار جەرگiلiكتi حالىقتىڭ كوزiن دە، اتىن دا جويۋعا تىرىسىپ، امەريكان حالقىن قالىپتاستىرۋدى قولعا العان. بiز نەگە قازاق حالقىنىڭ اتىن جويۋعا تىرىسىپ ءجۇرمiز؟ بۇل جايىندا ويلانىپ، تولعاناتىن، وسىناۋ قاتەلiگiمiزدi تۇزەتەتiن مەملەكەت قايراتكەرلەرi نەگە جوق؟

دۇنيەجۇزiندە يسلام دiنiنە قارسى قاتتى شابۋىل جاسالىپ وتىر. حح عاسىردىڭ باسىنان باستاپ يسلام دiنiندەگiلەردiڭ باسىم كوپشiلiگi بانديت اتالىپ ەدi، ەندi تەرروريستەردiڭ ءبارi يسلام دiنiندەگi مۇسىلماندار بولىپ وتىر. باندالار حح عاسىردىڭ اياعىنا تامان، ارادا 10-80 جىل وتكەندە اقتالدى ەمەس پە؟! تەرروريستەر تەك مۇسىلماندار اراسىنان شىعادى ەكەن دەلiكشi، بiراق سونىڭ شىعۋ سەبەبi نە دەگەنگە وي جiبەرiپ، زەرتتەۋ كەرەك ەدi عوي. قۇر بايبالام، قىرۋ، جويۋ جاقسىلىققا اپارماسىن ۇعاتىن كۇن جەتتi دەپ ويلايمىن.

وتكەننەن ساباق الۋ — ءومiر تالابى. وتكەن ءوتتi، بiز جاڭاشا ءومiر ءسۇرۋiمiز كەرەك دەيتiن ۇران جاقسى ەمەس. جاڭانى ارقالاپ تۇرعان ەسكi بار، ياعني ەسكi ءومiر جاڭا ءومiردiڭ تابانىنىڭ استىنداعى مىقتى باسپالداق قوي. ونسىز العا جىلجۋ، ءوسۋ، وركەندەۋ جوق. مۇنى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.

بiزدiڭ تiلiمiزگە شابۋىل جاڭا باستالعان جوق. قازاق توپىراعىندا ورىس مەكتەپتەرi اشىلا باستاعاننان-اق، قازاق تiلiن شەتتەتۋ باستالدى دەپ بiلەمiن. قازاقتار اراسىندا ساۋاتتىلار سانى بار حالىقتىڭ 2 پايىزى عانا دەگەن وتiرiك ايقاي كەشەگە دەيiن ايتىلىپ، ەلدiڭ ەڭسەسiن باسىپ كەلدi. قازiر بiز قازاق تiلiن مەملەكەتتiك تiل دەپ ءماز بولامىز. ال سول تiلدi بiلەتiندەر سانى 40 پايىزدان اسپايتىنىن دا بiلiپ وتىرمىز. ەندەشە باسقالاردى ساۋاتسىزدار قاتارىنا نەگە قوسپايمىز؟ قاي سالادا، قانداي لاۋازىمدا iستەيتiن قىزمەتكەرلەر مەملەكەتتiك تiلدi بiلۋگە تيiس دەيتiن تiزiم جاساپ اۋرە بولىپ جاتىرمىز. ەندiگi جەردە ەل بولامىن دەسەڭ تiلiڭدi تۇزە دەگەن ۇران بولۋعا تيiس. قازاقستاندا تۇرادى ەكەنسiڭ — قازاقتىڭ تiلiن قۇرمەتتە. 17 جىل بويى بiزدiڭ تiلiمiزدi بiرلi-جارىم جاستار ۇيرەنگەنiن ءوزiمiز ناسيحاتتاپ، ءماز بولامىز. ولاردىڭ قانداي ماقساتپەن ۇيرەنگەنiنە، قالعانداردىڭ قانداي ماقساتپەن ۇيرەنبەي جۇرگەنiنە كوز جۇگiرتiپ، وي سالىپ كوردiك پە؟

سوڭعى كەزدەرi جاڭا جىلدى قارسى الۋعا تابانى كۇرەكتەي 2 اي بۇرىن دايىندىققا قىزۋ كiرiسiپ كەتەتiن بولدىق. تiپتi كەشەگi كەڭەس وداعى تۇسىندا دا مۇنداي ەلگەزەكتiك تانىتپايتىن ەدiك. بiزگە نە بولعان؟! قايران شىرشالار قور بولىپ جاتىر عوي. استانادا بيiكتiگi 28 مەتر شىرشا قويىلدى دەپ جاھانعا جار سالدى بيىل. ال قازاقستاننىڭ ءار قالاسىنداعى ورنالاستىرعان شىرشالاردىڭ جالپى سانىن ەسەپتەپ، جاڭا جىلدى ناسيحاتتاۋعا رەسپۋبليكا بويىنشا قانشا قارجى جۇمسالعانىن تىم بولماسا ويشا شىعارىپ كورiڭiزشi. بۇل قىرۋار قارجىنى حالىقتىڭ الەۋمەتتiك تۇرمىسىن جاقسارتۋعا جۇمساساق بولماس پا ەدi?

تەلەديداردا 12-13 ارنا بار ەكەن. مەن الماتى قالاسىنداعى تەلەديداردى ايتىپ وتىرمىن. وسىنداعى قاي ارنانى اشىپ قالساڭ دا كينو ءجۇرiپ جاتادى. اۋدارما فيلمدەر. ولار نەنi ناسيحاتتاپ جاتىر. قاي ەلدiڭ ءومiر سالتىن ناسيحاتتاۋدا؟ وعان ءمان بەرمەيمiز. قازاق فيلمدەرi شەتەلدەگi كينوفەستيۆالدەردە جۇلدە الىپ جاتقانىن ەسiتەمiز، بiراق ونى بiزگە كورسەتپەيدi. نەگە؟

كينو دەمەكشi، بiزدiڭ فيلمدەردە كiلەڭ قاڭعىباستار مەن بەيشارا قازاقتار كورسەتiلەدi. ومiرگە قاراساڭىزدارشى، قازiرگi قازاقتار كورسەتiلiپ جۇرگەن فيلمدەردەگiدەي سۇرىقسىز، ۇسقىنسىز، اقىماقتار عانا ما؟ ميلليونداعان دوللار جۇمساپ تۇسiرگەن «كوشپەندiلەر» كوڭiلدەن شىقتى ما؟ مۇمكiن قازاقتى جەك كورەتiندەردiڭ كوڭiلiنەن شىققان شىعار. ال مەن ول فيلمنەن حاندى دا، حالىقتى دا كورە العان جوقپىن. قىزىق قۋعان كينو تۇسiرۋشiلەر حاندى دا، حالىقتى دا بىلاي قاراي ىسىرىپ تاستاعان ەكەن.

بiزدiڭ كەي جۋرناليستەرiمiز تەلەديدار مەن راديودان، گازەتتەر مەن جۋرنال بەتتەرiنەن ارالاس نەكەنiڭ ارتىقشىلىعىن ناسيحاتتاپ، كەڭ الەمگە جار سالىپ، كەڭiردەگiن سىرنايداي سوزعىلاپ جاتادى. بۇرىن پاتشالىق رەسەيدە: «پاپا — تۋرك، ماما — گرەك، ا يا رۋسسكي چەلوۆەك» دەگەن ماتەل بولعان. بايقاپ وتىرسىزدار ما، اكەسi تۇرiك، شەشەسi گرەك بولسا دا، ءوزiن ورىس اداممىن دەپ جاتىر عوي. ال قازiر ورىسقا تيگەن قازاق قىزىنان تۋعان بالانىڭ ۇلتىن كiم دەپ قوياتىنىن بiلەسiزدەر مە؟ ول ەشقاشان قازاق بولمايدى عوي. سوندىقتان ويلاناتىن، ۇلت بولاشاعىن ەسكەرەتiن كۇن تۋدى. سوندىقتان دiندi، تiلدiك، مادەني بiرلiگiمiزدi بولشەكتەۋگە قولىنا تiزگiنiمiزدi بەرiپ قويىپ، ايتقانىنا كونiپ، ايداۋىنا جۇرە بەرەتiن كۇننiڭ ءوتiپ كەتكەنiن ۇمىتپايىق تا. ەڭسە كوتەرەتiن ەگەمەن ەل ەمەسپiز بە؟ ءوز ەلiمiزدi ءوزiمiز ەركiن بيلەيتiن كۇن تۋعانى شىن بولسا، ەگەمەندiگiمiز، ەلدiگiمiزدi قورعايتىن، رۋحىمىزدى كوتەرەتiن، سالت-ءداستۇرiمiزدi، ادەت-عۇرپىمىزدى، ادەبيەتiمiز بەن ونەرiمiزدi، مادەنيەتiمiز بەن تاريحىمىزدى ساقتاپ قانا قويماي، وركەندەتە بەرەتiن ەرەكشە ازات زامان تۋعانى شىن بولسا، حالقىمىزدىڭ تاۋەلسiزدiك تۋىن قولىنا مىقتاپ ۇستاپ، بولاشاققا باتىل قادام باسىپ بارا جاتقانى شىن بولسا، وندا بiزدiڭ مەملەكەتiمiزدiڭ مىزعىماس بiرلiگi مەن بۇتiندiگiن نىعايتا تۇسۋگە ءبارiمiز جان ايانباي قىزمەت ەتiپ، جەكە باستىڭ قامىن ويلاپ، بايۋدى مۇرات تۇتپاي، دiنiمiز، تiلiمiز، جەرiمiز ءۇشiن ءار قازاق جانىن قيۋعا دايىن تۇراتىن كۇن تۋعانىن بiرiمiز عانا ەمەس، ءبارiمiزدiڭ، ياعني يiسi قازاقتىڭ مويىندايتىن شاعى وسى. ءوزiمiزدiڭ باسىمىز بiرiكپەسە، وزگەلەردiڭ بiزبەن بiرiگiپ كەتە قويى نەعايبىل.

ۇلتتىق ينتەلليگەنتسيانىڭ سوزiنە قۇلاق اسىپ، حالىق مۇددەسiن جەكە توپتاردىڭ مۇددەسiنەن جوعارى قويا بiلۋiمiز كەرەك. ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋعا كۇش سالۋ — بۇگiنگi كۇننiڭ باستى تالابى. مەملەكەتتiك، قۇقىقتىق سانانى دامىتۋ كەزەك كۇتتiرمەيتiن ماسەلەلەردiڭ ەڭ باستىسى ەكەنiن ەشقاشان جادىمىزدان شىعارماۋعا تيiسپiز. سوت ءوندiرiسiنiڭ كۇردەلi مiندەتتەرiن شەشۋ، ينجەنەر-تەحنيكتەر دايارلاۋمەن قاتار وسىزامانعى ءار ءتۇرلi ماماندىقتاردى ەمiن-ەركiن يگەرە الاتىن جۇمىسشىلاردى دا دايارلاۋ iسiن جولعا قويۋىمىز كەرەك قوي. سىرتقى ساياساتتى جۇرگiزۋدi بiزدiڭ ديپلوماتتارىمىز بiرشاما يگەرiپ قالدى دەسەك، iشكi ساياساتتى جۇرگiزەتiن تەورەتيكتەر مەن پراكتيكتەر ءالi كۇنگە ءوز دارەجەسiندە، ءوز دەڭگەيiندە دەپ ايتۋ تىم ەرتەرەك. ەلiمiزدiڭ مامان ستراتەگتەرi كوبەيمەي، حالىق ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارى مەن جوباسىنا تولىق تۇسiنە المايدى.

ءوزiمiزدi ءوزiمiز قورعاي الماساق، باسقا كiم قورعاماق ەدi; ءوزiمiزدi ءوزiمiز قۇرمەتتەي الماساق، باسقا كiم قۇرمەتتەي قويۋشى ەدi; ءوزiمiزدi ءوزiمiز كوتەرمەلەي بiلمەسەك، باسقا كiم كوتەرمەلەي قويماق ەدi; ءوزiمiزدiڭ بولاشاعىمىزدى ءوزiمiز ويلاماساق، بiزدiڭ بولاشاعىمىزدى كiم ويلاماقشى… وسىنى ەشقاشان ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. ءار قازاق حالىقتىڭ بولاشاعى مەن باعىن ويلاعاندا عانا بiز مىقتى بولامىز.

بازارباي يساەۆ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ

مادەنيەت قايراتكەرi

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button