Климаттың өзгеруінен туындайтын қауіпті сейілтетін алты шара қолға алынса, бұл әлемде жыл сайын 1,6 миллион адамның өмірін сақтап қалуға көмектесуі мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мұндай бастамалар адам денсаулығын қорғап қана қоймай, әлем экономикасына триллиондаған доллар пайда әкелетінін мәлімдеді, деп хабарлайды turkystan.kz.
ДДҰ 4 қарашада жариялаған жаңа есебінде климаттың өзгеруі мен адам денсаулығына қатысты алты шараның қандай нәтиже беруі мүмкін екенін бағалаған. Ұйымның мәліметінше, бүгінде әлемде шамамен 3,6 миллиард адам климаттың өзгеруіне аса осал аймақтарда өмір сүреді.
«Климат дағдарысы – денсаулық дағдарысы. Алайда оның адамға тигізетін зиянының едәуір бөлігін қолымызда бар құралдардың көмегімен болдырмауға болады», – дейді ДДҰ бас директоры Тедрос Адханом Гебрейесус.
Ұйым ұсынған алты шараның бірі – аптап ыстық туралы ерте ескерту жүйелерін дамыту. Мұндай жүйелер халықты қауіпті температурадан алдын ала хабардар етіп, салқын орындар ұйымдастыруға, ауызсу жеткізуге және осал топтарға дер кезінде көмек көрсетуге мүмкіндік береді.
Екінші шара – климаттың өзгеруіне төзімді ауызсумен жабдықтау жүйелерін дамыту. Бұл құрғақшылық, су тасқыны және басқа да табиғи апаттар кезінде халықтың таза суға қол жеткізуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Үшінші және төртінші шаралар санитариялық жағдайды жақсарту мен қол жууға қажетті гигиеналық құралдардың қолжетімділігін арттыруды қамтиды. Бұл әсіресе су арқылы таралатын жұқпалы аурулардың алдын алу үшін маңызды.
Бесінші шара – тамақ дайындау мен үй жылытуда таза отын мен қауіпсіз технологияларды қолдану. ДДҰ мәліметінше, мұндай өзгеріс үй ішіндегі ауаның ластануын азайтып, тыныс алу жолдарының аурулары, инсульт, жүректің ишемиялық ауруы және өкпе қатерлі ісігі сияқты сырқаттардың алдын алуға көмектеседі.
Ал алтыншы шара қазба отынға қатысты баға және салық саясатын жетілдіруге бағытталған. Ұйым көмір, мұнай және газды пайдаланудың денсаулыққа, климатқа және қоршаған ортаға келтіретін зиянын олардың бағасында ескеруді ұсынады.
Ғалымдардың есебінше, осы соңғы шараның өзі жыл сайын 1,2 миллион мезгілсіз өлімнің алдын алуы мүмкін. Сонымен қатар ол әлем экономикасына 3 триллион доллар пайда әкеліп, мемлекеттердің бюджетіне жыл сайын 5,4 триллион доллар көлемінде қосымша қаржылық түсім қамтамасыз етуі ықтимал.
Жалпы алты шараны кеңінен енгізу жыл сайын 16,7 миллиард тонна парниктік газ шығарындыларының алдын алуға мүмкіндік береді. Бұл әлемдегі жылдық шығарындылардың шамамен 31%-ына тең.
Зерттеушілер аталған бастамалардың экономикалық тиімділігін де есептеген. Қазба отын бағасына қатысты саясатты қоспағанда, қалған бес шараға жұмсалған әрбір доллар орта есеппен 24 доллар пайда әкелуі мүмкін. Әсіресе аптап ыстық туралы ерте ескерту жүйелерінің тиімділігі жоғары: оған салынған әр доллардың болжамды қайтарымы 835 долларға жетеді.
ДДҰ бұл шаралар табысы төмен және орташа елдер үшін ерекше маңызды екенін атап өтті. Өйткені климаттың өзгеруінен ең көп зардап шегетін халықтың едәуір бөлігі дәл осы мемлекеттерде тұрады.
Дегенмен келтірілген көрсеткіштер нақты тіркелген нәтижелер емес, математикалық модельдерге негізделген болжамдар. Оларға қол жеткізу үшін ұсынылған шараларды әлем бойынша кең көлемде жүзеге асыру қажет.
ДДҰ үкіметтерді климат саясатын әзірлеу кезінде адам денсаулығын басты назарда ұстауға шақырды. Ұйымның пікірінше, климаттың өзгеруіне қарсы әрекет ету табиғатты қорғаумен ғана шектелмейді. Бұл – миллиондаған адамның өмірін сақтап қалуға мүмкіндік беретін денсаулық сақтау мәселесі.
