Қазақстанның Ұлттық қоры – мемлекеттің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ететін ғана емес, халықтың әл-ауқатын арттыруға қызмет ететін маңызды қаржы тетігі. Қорда жинақталған қаражат республикалық бюджетті қолдауға, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және болашақ ұрпақтың қажеттіліктерін қамтамасыз етуге бағытталады, деп хабарлайды turkystan.kz.
Ұлттық қордың басты міндеті – табиғи ресурстардан түсетін табыстың бір бөлігін жинақтап, ұлттық байлықты қазіргі және келешек ұрпақ арасында тиімді бөлу. Сонымен қатар қор мұнай бағасының құбылуы мен сыртқы экономикалық өзгерістер жағдайында мемлекеттік қаржының тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді.
Балалардың болашағына салынған инвестиция
Ұлттық қордың халыққа тікелей пайдасын көрсететін бастамалардың бірі – «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы.
2024 жылдан бастап іске асырылып жатқан бағдарлама аясында Ұлттық қордың орташаланған инвестициялық табысының 50 пайызы қазақстандық балалар арасында тең бөлінеді.
Жинақталған қаражатты балалар 18 жасқа толғаннан кейін білім алуына немесе тұрғын үй жағдайын жақсартуға пайдалана алады.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының 2026 жылғы 1 қазандағы дерегіне сәйкес, бағдарлама басталғалы 407 145 жас қазақстандық жинақталған қаражатын пайдаланған. Оларға төленген жалпы сома 88,86 миллион доллардан асқан.
Оның 58,29 миллион доллары тұрғын үй жағдайын жақсартуға, ал 30,57 миллион доллары білім алу мақсатында жұмсалған.
Бұл – табиғи ресурстардан түсетін табыстың бір бөлігі азаматтардың жеке қажеттіліктеріне бағытталып отырғанының нақты мысалы.
Ұлттық қор – мемлекеттік міндеттемелердің қаржылық тірегі
Ұлттық қордың халық игілігіне қызмет етуінің негізгі жолдарының бірі – республикалық бюджетке берілетін трансферттер. Бұл қаражат мемлекеттің кіріс бөлігін толықтырып, әлеуметтік-экономикалық міндеттемелерді орындауға қаржылық мүмкіндік береді.
Республикалық бюджет есебінен зейнетақы мен жәрдемақылар төленеді, білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау және инфрақұрылымды дамыту бағыттары қаржыландырылады. Ұлттық қордан аударылатын трансферттер осы шығыстарды қамтамасыз ететін бюджеттің жалпы қаржылық тұрақтылығын қолдайды.
Осы тұрғыдан алғанда, қордың маңызы тек жинақталған миллиардтармен өлшенбейді. Оның ел экономикасындағы рөлі мемлекеттік қызметтердің үздіксіз көрсетілуіне, әлеуметтік міндеттемелердің орындалуына және халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға қажетті қаржылық жағдайдың сақталуынан көрінеді.
Ұлттық байлық елдің дамуына жұмсалады
Ұлттық қордың тағы бір маңызды қызметі – елдің ұзақ мерзімді дамуына қаржылық негіз қалыптастыру.
Мемлекеттік бюджет арқылы жүзеге асырылатын инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобалар өңірлердің дамуына, тұрғындардың өмір сүру жағдайын жақсартуға және экономикалық белсенділікті арттыруға бағытталған.
Бұл ретте Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауында елдің қаржылық әлеуетін әлеуметтік маңызы бар нысандар салуға және инфрақұрылымды жаңғыртуға бағыттау қажеттігін атап өтті.
Мемлекет басшысының айтуынша, Қазақстанның алтын-валюта резерві мен Ұлттық қор активтерінің жиынтық көлемі 130 миллиард доллардан асқан. Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, елімізде әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымды дамытуға басымдық берілмек.
«Енді осы қуатты әлеуетімізді инфрақұрылымды жаңғыртуға, еліміздің әр аймағын көркейтуге бағыттауымыз қажет.
Сондықтан мен бұған дейін айтқан ауқымды құрылыс бастамасын белсенді түрде жүзеге асыруды тапсырамын. Соған сәйкес бүкіл ел бойынша аса қажетті әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылым нысандары салынады.
Үкімет бұрын-соңды болмаған Инфрақұрылымдық жаңғыру жоспарын әзірлейді.
Бұл ауқымды жұмысты іске асыру үшін 2029 жылдың соңына дейін Ұлттық қордан шамамен 6,5 триллион теңге бөлінеді.
Биыл және 2027 жылдың алғашқы екі айы ішінде әлеуметтік жобаларды іске қосу үшін 1,5 триллион теңге көлемінде қаражат қарастыру қажет», – деді Президент.
Осылайша, Ұлттық қор қаражатын пайдалану аясында ел өңірлеріндегі әлеуметтік нысандарды салу, көлік қатынасын жақсарту және инженерлік инфрақұрылымды жаңғырту көзделіп отыр. Бұл бастамалар халықтың күнделікті өміріне қажетті қызметтердің қолжетімділігін арттыруға және өңірлердің дамуына жаңа серпін беруге бағытталған.
Алайда Ұлттық қор қаражатының тиімділігін бағалауда бөлінген қаржы көлемімен қатар, оның нақты нәтижесіне де назар аудару маңызды. Яғни салынған нысандардың халыққа қолжетімділігі, инфрақұрылым сапасы және жобалардың әлеуметтік-экономикалық әсері басты өлшем болуы тиіс.
Болашақ ұрпақ үшін сақталатын қор
Ұлттық қордың ерекшелігі – оның қаражаты тек ағымдағы қажеттіліктерге жұмсалмай, болашақ үшін де жинақталады. Қор активтері халықаралық қаржы нарықтарында инвестицияланып, ұзақ мерзімді табыс алуға бағытталған.
Мұндай тәсіл табиғи ресурстардың сарқылатын байлық екенін ескере отырып, олардың экономикалық игілігін келешек ұрпаққа жеткізуге мүмкіндік береді.
Сондықтан Ұлттық қордың тиімді жұмыс істеуі үшін жинақтау мен жұмсаудың арасындағы тепе-теңдікті сақтау маңызды. Қаражатты бүгінгі қажеттіліктерге пайдалану ел дамуына қызмет етсе, қор активтерін ұлғайту болашақтағы қаржылық тұрақтылықтың негізін қалайды.
Осылайша, Ұлттық қор – мемлекет қазынасындағы жинақ қана емес, елдің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығына, азаматтардың мүмкіндіктерін кеңейтуге және болашақ ұрпақтың әл-ауқатын қамтамасыз етуге қызмет ететін ұлттық байлық.
