Қазақстанда 957 этномәдени бірлестік қоғамдық өмірге белсенді араласады. Олардың өкілдері Қазақстан Халық Кеңесі мен өңірлік қоғамдық кеңестердің құрамында жұмыс істейді. Бұл этностық қауымдастықтардың мемлекеттік және өңірлік мәселелерді талқылауға қатысып, өз ұсыныстарын білдіруіне мүмкіндік береді. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Шаңырақ» ғылыми-білім беру орталығының директоры, профессор Наталья Калашникова қоғамдық өкілдіктің азаматтардың тең құқықтары мен кемсітушіліктен қорғалуына қатысты заңнамалық кепілдіктерді қалай толықтыратынын айтты, деп хабарлайды turkystan.kz.
Конституция мен заңнама барлық азаматтың тең құқықтарын қамтамасыз етеді. Бұл қағида еңбек, әлеуметтік, азаматтық процестік, әкімшілік және қылмыстық заңнамада да бекітілген.
Калашникованың айтуынша, 100-ден астам этнос өкілі тұратын Қазақстанда кемсітушіліктің алдын алу үшін тұрақты қоғамдық диалог маңызды. Азаматтардың өз ұстанымын мемлекеттік органдарға жеткізіп, шешімдерді талқылауға қатысуы заңда көзделген құқықтардың нақты өмірде жүзеге асуына жол ашады.
Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі – 2026 жылғы 1 шілдеден бастап жұмысын бастаған Қазақстан Халық Кеңесі. Халық Кеңесі халықтың мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган ретінде құрылды. Оның құрамына этномәдени бірлестіктердің, қоғамдық ұйымдар мен коммерциялық емес сектордың, сондай-ақ мәслихаттар мен өңірлік қоғамдық кеңестердің өкілдерін қоса алғанда, 126 адам кірді. Сарапшының пікірінше, Кеңес этностық қауымдастықтардың, азаматтық қоғам мен өңірлердің мүддесін бір алаңда тоғыстырады.
Өңірлердегі қоғамдық кеңестерде де этномәдени бірлестіктердің өкілдері жұмыс істейді. Олар азаматтық қоғам өкілдерінің кемінде төрттен бірін құрайды. Бұл этностық қауымдастықтарға өз ұсыныстарын айтып, өңірлердің дамуына қатысты мәселелерді талқылауға мүмкіндік береді.
Қоғамдық келісімді нығайтуға бағытталған жұмыстарды өңірлердегі қоғамдық алаңдар да қолдайды. Қазір елде 38 Достық үйі жұмыс істейді, ал қоғамдық медиация тізіліміне 459 маман енгізілген. 2026 жылдың алғашқы алты айында осы бағытта 8,8 мыңнан астам іс-шара өткізіліп, оған шамамен 640 мың адам қатысты.
Діни салада да түрлі конфессия өкілдеріне ортақ құқықтық кепілдіктер қарастырылған. Қазақстанда 18 конфессияны қамтитын 4 мыңнан астам діни бірлестік тіркелген. Сондай-ақ елде 3902 діни нысан жұмыс істейді. Ислам және православие ұйымдарымен қатар католик, протестант, иудей, буддист және басқа да діни қауымдар қызмет етеді. Діни араздықты қоздыруға жол бермеу үшін заңнамада ортақ талаптар белгіленген.
2025 жылғы қаңтардан бастап діни қызмет туралы заңнаманы болмашы деңгейде бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік жеңілдетілді. Бұл ретте ескерту жасауға басымдық беріліп, жекелеген айыппұлдар 50%-ға қысқартылды. Діни әдебиетті тарату орындарын белгілеу тәртібі де жеңілдетіліп, бұрынғы бекіту рәсімінің орнына келісу тәртібі енгізілді.
Калашникова қоғамдағы өзара түсіністікті нығайту үшін жауапты әрі сауатты ақпараттық жұмыс та маңызды екенін айтты. Осы мақсатта 14 жоғары оқу орнында журналистика мамандығында білім алатын студенттерге «Этносаяси сауаттылық» курсы енгізілді. Курс болашақ журналистерге сезімтал тақырыптарды дәл әрі сауатты жариялауға, өшпенділік тілінен аулақ болуға және ақпараттың қоғамдағы қарым-қатынасқа ықпалын ескеруге бағытталған.
