Қазіргі заманда әртүрлі мәдениеттер мен дәстүрлердің тоғысуы көптеген отбасылардың өмір салтына айналып отыр. Мұндай құбылыс әсіресе Қазақстан үшін ерекше мәнге ие, себебі еліміз көпұлтты мемлекет ретінде қалыптасып, өркен жайып келеді. Тарихтың түрлі кезеңдерінде Қазақстан жеріне әртүрлі этностар қоныс аударып, ортақ Отанымыздың дамуына өз үлесін қосты. Бүгінде бұл алуан түрлілік ел бірлігінің, татулық пен тұрақтылықтың берік негізіне айналды.
Осындай ортада өсіп, бірнеше ұлттың құндылықтарын бойына сіңірген адамдардың өмір жолы ерекше маңызды. Біздің кейіпкеріміз — майор Исмайлов Руслан Ягубович, Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының 6698 әскери бөлімінде қызмет атқаратын офицер, жауынгерлік дайындық бөлімшесінің бастығы, ұлты әзербайжан.
Оның өмір жолы — жауапты әскери қызмет пен отбасылық құндылықтардың, сондай-ақ түрлі салт-сана мен мәдениеттердің үйлесімді тоғысуының айқын көрінісі. Осындай маңызды қызметті атқара жүріп, ол көпұлтты отбасының берекесін сақтап, дәстүрлерді құрметтеп, өзара сыйластыққа негізделген өмір салтын ұстанып келеді.
Бұл әңгіме — тек бір адамның тағдыры ғана емес, сонымен қатар Қазақстан халқының көпұлттылық жағдайындағы бірлік, түсіністік және мәдениеттер үндестігінің шынайы үлгісі туралы сыр.
Сіздің отбасыңыз әртүрлі ұлт өкілдерінен құралған. Осы көпмәдениетті орта туралы толығырақ айтып өтсеңіз.
Біздің отбасымызда бірнеше мәдениет пен дәстүрлер, діни наным-сенімдер тоғысқан, бұл жай ғана сөз емес — бұл біздің өмір салтымыз. Әкем — әзербайжан, анам — орыс, ал жұбайым — кәріс. Бала кезімнен мен әртүрлі дәстүрлер мен мәдениеттерге құрметпен қарауды үйреніп өстім. Бір дастархан басында түрлі тілдер, түрлі тағамдар мен салттар қатар орын алса да, бәрін біріктіретін ең басты нәрсе — отбасының татулығы мен ынтымағы.
– Әкеңіздің (әзербайжан) және анаңыздың (орыс) мәдениеті сіздің тәрбиеңізге қалай әсер етті? Қандай құндылықтарды бойыңызға сіңірдіңіз?
Әкемнен мен үлкендерге деген ерекше құрметті бойыма сіңірдім. Бұл жай ғана әдет емес, әрбір сөз бен іс-әрекеттен көрінетін терең түсінік. Сонымен қатар, шынайы қонақжайлылықтың мәнін де үйрендім: қонақ келсе — бұл міндет емес, қуаныш, есік әрдайым ашық, ал дастархан мол болуы керек. Әкем үшін отбасы құндылықтары өмірдің негізі еді, уақыт өте келе есейгенде бұл менің де ажырамас бөлігіме айналды.
Анам маған басқа, бірақ өте маңызды қасиеттерді дарытты — ашықтық, мейірімділік және білімге деген ұмтылыс. Ол маған әлемге кеңірек қарауды, айырмашылықтардан қорықпай, керісінше, олардың сұлулығын көре білуді үйретті. Соның арқасында мен білімнің тек кітаппен шектелмейтінін, адамдарды түсіне білу де маңызды екенін ерте ұқтым.
– Жұбайыңыздың (кәріс ұлты) отбасымен алғаш қалай таныстыңыз? Сол кездегі алғашқы әсеріңіз, ой-толқынысыңыз қандай болды?
Болашақ жарыммен танысып, сөзіміз жарасып, үйленер алдында жасырмаймын, қатты қобалжығаным рас. Әртүрлі салт-дәстүр, діни наным- сенім, қалай қабылдайды, бір-бірімізді түсіне аламыз ба, ортақ тіл таба аламыз ба деген сұрақтар болды. Алайда бұл күмәндердің бәрі бекер болып шықты. Мені олардың отбасы өте жылы қарсы алды, мені бұрыннан таныс адамдай қабылдады. Уақыт өте келе ұлтымыздағы айырмашылықтар маңызды болмай қалды, олардың орнын өзара құрмет, қызығушылық және жақындасуға деген шынайы ниет басты.
Бүгінде біз жай ғана ортақ тіл тауып қойған жоқпыз — біз өзіміздің ерекше отбасылық әлемімізді құрдық. Онда дәстүрлерге де, жаңа әдеттерге де, үй жылуын сездіретін қарапайым сәттерге де орын бар. Біздің отбасымыз тек әртүрлі ұлттар туралы емес, бұл — бір-бірін түсіну, қабылдау және әрқайсымыздың ерекшелігімізді бағалай білу туралы деп, қазір мен сеніммен айта аламын.
– Сіздің отбасыңызда қандай дәстүрлер жиі сақталады және оларды ұстану сіздер үшін нені білдіреді?
Біздің отбасымызда ұлттық дәстүрлер ерекше орын алады — әрі бұл бір ғана емес, бірнеше ұлттың мәдениетіне тән дәстүрлер. Біз олардың әрқайсысын құрметтеп, сақтауға тырысамыз. Көбіне бұл қарапайым, бірақ маңызды сәттерден көрінеді: үлкен дастархан басына жиналамыз, маңызды күндерді бірге атап өтеміз, туыстармен байланысымызды үзбейміз. Біз үшін бұл жай әдет емес, ұрпақтар сабақтастығын және отбасы бірлігін сақтаудың маңызды жолы.
– Мерекелерді қалай атап өтесіздер? Әртүрлі ұлттардың ұлттық тағамдары дайындала ма?
Мерекелер біздің отбасымызда жай ғана күнтізбедегі дата емес. Бұл — әрқайсымыздың тамыры тереңде жатқан ұлттық салт-сананы сезініп, үлкен бір тарихтың бөлігі екенімізді ұғынатын ерекше сәт. Біздің берекелі дастарханымызда әзербайжан, орыс және кәріс тағамдары қатар тұра алады. Мұндай алуан түрлілік әлдеқашан отбасымыздың ерекшелігіне, тіпті өзіндік символына айналды. Ас әзірлеу — бұл біз үшін жай ғана тұрмыстық іс емес, әркім өз үлесін қосатын, балалық шақтың дәмдерімен және отбасылық рецепттермен бөлісетін ерекше дәстүр.
– Келешекте көпұлтты отбасының әкесі ретінде, балаларыңызға қандай негізгі құндылықтарды сіңіруге тырысасыз?
Балаларға берілетін құндылықтарға келсек, біз ең алдымен үлкендерге құрмет көрсетуді, Отанға деген сүйіспеншілікті, адалдық пен еңбекқорлықты үйретуге тырысамыз. Алайда ең бастысы — адамдарды ұлтына, тіліне немесе мәдениетіне қарамастан тең қабылдай білу. Біз балаларымыздың жүрегі ашық, ой-өрісі кең болып, ұлттық өзгешілікті кедергі емес, керісінше, өмірдің байлығы ретінде қабылдай алатын тұлға болып өскенін қалаймыз.
– Әскери қызмет пен отбасылық өмірді қалай үйлестіріп жүрсіз?
Әскери қызмет пен отбасылық өмірді қатар алып жүру — оңай міндет емес. Бұл үлкен тәртіпті, ішкі жинақылықты және басымдықтарды дұрыс қоя білуді талап етеді. Соған қарамастан мен тепе-теңдікті сақтауға тырысамын — бұған ең алдымен отбасымның қолдауы көмектеседі. Әрбір бос уақытымды жақындарыммен өткізуге тырысамын, өйткені дәл осы сәттер маған күш-қуат беріп, не үшін еңбек етіп жүргенімді еске салады.
– Сіздің отбасыңыз әскери қызметіңізге қалай қарайды?
Менің отбасым менің қызметіме түсіністікпен және мақтанышпен қарайды. Олар бұл жай ғана жұмыс емес, менің өмірімнің маңызды бөлігі, менің парызым әрі саналы таңдауым екенін жақсы түсінеді. Осындай көзқарас маған ерекше сенім береді, жақындарың саған сенсе, кез-келген қиындықты еңсеру жеңілірек болады.
– Қызмет барысында отбасының қолдауы сіз үшін қаншалықты маңызды?
Әскери қызмет барысында отбасының қолдауының маңызы өте зор. Бұл — адамның ішкі тірегі, қиын сәттерде жігеріңді жоғалтпауға көмектесетін күш. Сені күтіп отырған жандардың бар екенін, олардың саған сенетінін және түсінетінін сезіну алға ұмтылуға күш береді.
Барлығының негізінде — бірлік пен өзара түсіністік жатыр. Дәл осы құндылықтар қандай жағдай болмасын, қызмет пен отбасы арасындағы үйлесімді сақтауға мүмкіндік береді.
– Әртүрлі ұлт өкілдері тоғысқан отбасында өмір сүрудің қандай ерекшелігі бар деп ойлайсыз?
Әртүрлі ұлт өкілдері біріккен отбасында өмір сүру — ерекше әлем. Бұл тек алуан түрлілік емес, бұл — мағынасы терең байлық. Мұндай отбасында әр күн жаңа реңктерге, жаңа дәмдерге, жаңа түсініктерге толы болады. Сен бұрын таныс болмаған дәстүрлерді үйренесің, әр тағамның артында жатқан тарихты сезінесің, түрлі мәдениеттер арқылы дүниеге кеңірек қарай бастайсың. Уақыт өте келе бір нәрсені анық түсінесің: ұлттық өзгешілік адамдарды алшақтатпайды, керісінше, оларды жақындастырып, отбасын одан әрі нығайтады.
– Осындай көпмәдениетті ортада қандай да бір қиындықтар кездесті ме? Оларды қалай еңсердіңіздер?
Әрине, мұндай өмір жолы әрдайым жеңіл бола бермейді. Кейде түсінбеушіліктер туындауы мүмкін — бұл әр адамның өзіне тән тәрбиесі мен мәдени тәжірибесіне байланысты заңды жағдай. Бірақ егер қарым-қатынастың негізінде құрмет пен ашық диалог жатса, мұндай сәттер кедергіге айналмайды. Біз бір-бірімізді тыңдауды, түсіндіруді, қабылдауды және ортақ шешім табуды үйренеміз. Дәл осы үдерістер арқылы шынайы өзара түсіністік қалыптасады.
– Сіздің ойыңызша, көпұлтты отбасындағы татулық пен келісімнің басты сыры неде?
Менің ойымша, бұл сұрақтың жауабы қарапайым әрі терең. Бұл - бір-бірін шын мәнінде тыңдай білу, тек сөзді ғана емес, сезімді де ұғына алу. Бұл — құрмет, ол тек айтылған сөздерде емес, күнделікті іс-әрекеттерде көрініс табады, сонымен қатар әрине, бұл — қолдау: үлкен шешімдерде де, қарапайым күнделікті сәттерде де бірге болу. Нәтижесінде, мұндай отбасы әртүрлі тарих пен тамырдан құралған адамдардың жай ғана одағы емес, әркім өзін маңызды сезінетін біртұтас кеңістікке айналады. Ұлттың басқа болуы кедергі емес, керісінше, жақындасудың негізіне айналған кезде нағыз үйлесім де орын алады.
– Сіздің отбасыңыз үшін 1 мамыр — Қазақстан халқының бірлігі күні қандай мәнге ие?
Біздің отбасымыз үшін 1 мамыр — жай ғана мереке емес, ерекше мәні бар күн. Қазақстан халқының бірлігі күні біз күнделікті өмірде ұстанатын басты құндылықтарды — құрмет, өзара түсіністік және түрлі мәдениет салт-дәстүр өкілдерінің бірлігін бейнелейді. Көпұлтты отбасы ретінде бұл мереке бізге өте жақын әрі ерекше қымбат.
– Бұл мерекені әдетте қалай атап өтесіздер?
Әдетте бұл күні біз шаңырағымызға жақындарымызды түгел жинап, бір-бірімізді құттықтаймыз, әр ұлттың өзіне тән дәстүрлерін жариялаймыз, бірге тойлап, бірге уақыт өткіземіз. Кейде қаладағы мерекелік іс-шараларға барып, ортақ көңіл-күйді сезінеміз, әртүрлі ұлт өкілдерінің өз салты мен дәстүрін бөлісіп жатқанын көреміз. Осындай сәттерде әртүрлі ұлттың мәдениеті адамдарды қалай біріктіретінін айқын сезінесің.
– Қазақстандағы ұлтаралық келісім туралы қандай пікір білдіресіз?
Менің ойымша, ұлтаралық келісім — Қазақстанның ең басты құндылықтарының бірі. Дәл осының арқасында елде бейбітшілік, тұрақтылық және адамдар арасындағы өзара құрмет сақталып отыр. Бұл жай ғана сөз емес, күнделікті өмірден көрінетін шынайы құбылыс: қарым-қатынаста, дәстүрде, адамдардың бір-біріне деген көзқарасында. Біздің отбасы үшін бұл тек қоғамдық қағида емес, біздің жеке өміріміздің де негізі. Бірлік, құрмет және өзара түсіністік — біз тек ұстанып қана қоймай, болашақ ұрпаққа да жеткізуге тырысатын құндылықтар.
– Жастарға және басқа отбасыларға қандай кеңес берер едіңіз?
Жастарға және басқа да көпұлтты отбасыларға айтар кеңесім — ең алдымен бір-бірін құрметтеу, өз тарихын, тамырын бағалау және ең бастысы, ынтымақ пен бірлікте — күш бар екенін ұмытпау. Адам қаншалықты әртүрлі ортадан шықса да, өзара түсіністік пен сыйластық болған жерде ғана шынайы татулық орнайды.
– Сіздің өмірлік ұстанымыңыз қандай?
Өзімнің өмірлік ұстанымым — адал өмір сүру, Отанға қызмет ету және отбасымды қорғап, қадірлеу. Мен үшін бұл жай ғана қағида емес, күнделікті өмірде басшылыққа алатын бағыт-бағдар. Адамның ішкі тұрақтылығы да, сыртқы жетістігі де осы құндылықтарға байланысты деп ойлаймын.
– Қазақстан халқына мерекелік тілегіңіз?
Қазақстан халқына шын жүректен бейбітшілік, амандық және береке тілеймін. Елімізде әрдайым тұрақтылық сақталып, адамдар арасындағы сыйластық пен өзара түсіністік нығая берсін. Әр шаңырақта тек шаттық пен қуаныш болсын. Бірлігіміз бекем болып, Қазақстанымыз алға өрлей берсін!
– Салихалы сұхбатыңызға рахмет! Ел амандығы жолындағы жауапты қызметіңіздің жемісі мен жеңісі мол болғай, сізге де мереке құтты болсын!
Сұхбаттасқан
капитан Шынжігітова Малика
6698 әскери бөлімі
