Батыс Қазақстан облысында интернет-алаяқтық ең кең таралған қылмыс түріне айналды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Өңірлік полиция департаментінің бастығы Арман Оразалиевтің мәліметінше, алаяқтардың әрекетінен келген жалпы шығын 2 млрд теңгеден асып кеткен, алайда соның шамамен 380 млн теңгесі ғана қайтарылған. Негізгі себеп – жәбірленушілердің полицияға кеш жүгінуі.
Оразалиев алаяқтардың тәсілдері барған сайын күрделеніп бара жатқанын, ал уақыт өткен сайын ақшаны қайтару мүмкіндігі азаятынын атап өтті.
Полиция бірнеше мысал келтірді. Орал қаласында Instagram арқылы несие рәсімдеуге көмектесеміз деп уәде беріп, іс жүзінде 25,5 млн теңгені иемденген екі адам ұсталды. Іс бойынша 67 эпизод тіркелген, материалдар сотқа жолданған.
Тағы бір үш адамнан тұратын топ WhatsApp арқылы әрекет еткен: олар туыстарының атынан хабарлама жазып, қарызға ақша сұраған. Осылайша 14 эпизод бойынша 5 млн теңгені иемденген.
Сондай-ақ трансұлттық алаяқтық схемалары да тіркелген. Курьер рөлін атқарған Өзбекстан азаматы 97 млн теңгені жымқыруға қатысып, 5,5 жылға сотталған. Осындай жаза Алматы тұрғынына да берілді – ол 150 млн теңгені ұрлаған.
Ақтөбе облысының тұрғыны жүргізуші куәлігін алуға көмектесемін деген жалған хабарландырулар арқылы адамдарды алдап, 1,2 млн теңгеден астам шығын келтірген.
Полицейлер атап өткендей, киберқылмыскерлер жәбірленушілерді жасына немесе мәртебесіне қарай таңдамайды – олар үшін бастысы ақша немесе несие рәсімдеу мүмкіндігі. Дегенмен, көбіне зейнеткерлер, мұғалімдер және медицина қызметкерлері зардап шегеді.
Тәуекелдерді азайту үшін қазақстандықтарға eGov порталы арқылы күмәнді шоттарды бұғаттау ұсынылады – қазірдің өзінде 80 мыңнан астам осындай шот жабылған.
2024 жылдың тамыз айынан бастап елде Ұлттық банктің Антифрод орталығы жұмыс істейді, ол күмәнді операцияларды нақты уақыт режимінде бақылайды. Оның көмегімен алаяқтардың қаражаты өткен 6,9 мыңға жуық «дроппер» шоты бұғатталған. Олар бойынша жалпы шығын 2 млрд теңгеден асып, соның 39 млн теңгесі қайтарылған.
Полиция ескертеді: бөгде адамдарға жеке және банктік деректерді, сондай-ақ SMS арқылы келген кодтарды беруге болмайды.
