اسكەر نەگە الىمجەتتىكتىڭ وشاعىنا اينالدى؟

ارميا – مەملەكەتتىڭ تىرەگى. قارۋلى كۇشتەرى ءالسىز ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىنە ۇنەمى قاۋىپ ءتونىپ تۇراتىنى سودان. دەمەك، ارميا زاماناۋي سوعىس قۇرالدارىمەن جاقسى جابدىقتالىپ، بىلىكتى وفيتسەرلەر مەن سارباز سانى بارىنشا كوبىرەك بولعانى دۇرىس. الايدا ارمياداعى باستى نارسە – ادام فاكتورى، ياعني وندا ءتارتىپ پەن بىلىكتىلىكتىڭ ماڭىزى زور.
بەلگىلى نارسە – ارميادا شەنى كىشىلەر، شەنى ۇلكەنگە باعىنۋى ءتيىس، سوندىقتان قاراپايىم سار­­بازدارعا سەرجانتتار مەن وفيتسەرلەردىڭ، ال وفيتسەرلەرگە وزىنەن شەنى جوعارى وفي­تسەر­لەر­دىڭ بۇيىرىعى – زاڭ. تالقىلاۋعا جاتپايدى. سونداي-اق قارۋلى كۇشتەرگە قاتىستى كەز كەل­گەن نارسە، كەيبىر جاعدايلاردا بولماسا، نەگىزىنەن مەملەكەتتىك قۇپيا سانالادى. بۇل – الەم بويىن­شا قالىپتاسقان ەرەجە. دەگەنمەن…

كەڭەستىك كەزدە اسكەري بورىشىن وتەۋدىڭ
ماڭىزى قانداي ەدى؟
كەڭەستىك كەزدە ءاربىر ەر-ازامات ءۇشىن اسكەري بورى­شىن وتەۋ ۇلكەن ابىروي ەسەپتەلەتىن. ويتكەنى ءىى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىستى جەڭىسپەن اياقتاعان كەڭەس ارميا­سىنىڭ ابىرويى زور بولاتىن. جىل سايىن 9 مامىردا وتەتىن جەڭىس كۇنىنە ارنالعان مەرەكەلىك شارالار سال­تاناتتى تۇردە اتالىپ وتەتىن. بارلىق جەردە ءىى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىس قاتىسۋشىلارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ، ولاردىڭ وتان قورعاۋ جونىندەگى جالىندى سوزدەرى ۇلكەن ىقىلاسپەن تىڭدالاتىن، ولارعا قوعامدا ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلەتىن. ويتكەنى سوعىس ارداگەرلەرى وتانى ءۇشىن قان توككەن، كەرەك بولسا جانىن پيدا ەتۋگە دايىن قاھار­ماندار سانالاتىن. شىنىندا دا، ولار سولاي بولدى. ەندەشە كىم اتالاردىڭ داڭقتى جولىن جالعاستىرۋعا قۇلشىنبايدى؟!
وسىنداي اسكەري پاتريوتتىق تاربيەنىڭ كۇشتى بولۋىنىڭ سەبەبىنەن بولسا كەرەك، جاسى 18-گە تولعان جاستار وزدەرىن ارميا قاتارىنا شاقىراتىن ءساتتى كۇتىپ، اسكەري كوميسسارياتتان كەلەتىن شاقىرۋ قا­عا­زىن توسىپ جۇرەتىن. ارمياعا بارىپ، سولدات بولىپ ءوز­دەرىن سىناپ كورگىسى كەلەتىن. ارميا قاتارىندا بولعانداردىڭ ەڭبەگىن مەملەكەت تە ەسكەردى. ولارعا قارۋ­لى كۇشتەر قاتارىنان بوساتىلعان سوڭ، وقۋعا جەڭىل­دىكپەن تۇسۋگە، جۇمىسقا تۇرۋعا جاعداي جاسالاتىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ارمياعا بارىپ، ەل كورىپ، جەر كورىپ، ءتار­تىپكە باعىنىپ ۇيرەنىپ، شىڭدالىپ كەلگەن 20 جاسار بوز­بالانى جۇرت ناعىز ەر-ازامات ساناپ، ۇلكەن سەنىم ارتا­تىن. بۇل ەندى جالپى تۇسىنىك قوي، سولاي دا بولسا ونىڭ جالپى كورىنىسى سونداي ەدى. بىراق سول كەزدەگى ارميا­نىڭ ىشكى تارتىبىندە كەمشىلىكتەر دە از ەمەس ەدى. وندا ورىس ءتىلىن بىلمەيتىندەر، اۋىلدىق جەردەن بارعان سولداتتار ارتتا قالعان دەپ سانالاتىن. بىراق اسكەري نور­ماتيۆتەردى ويداعىداي ورىنداي الاتىن جاۋىنگەرلەر قۇر­مەتكە يە بولاتىن. ال ىشكى تارتىبىنە كەلسەك، كەڭەستىك ارميانىڭ ءتىلى ورىسشا ەدى. بۇيرىقتار ورىس تىلىندە بەرىلىپ، ار­مياعا قاتىستى نارسەنىڭ بارلىعى سول تىلدە جۇرەتىن. سونىڭ كەسىرىنەن ءتىل بىلمەيتىن سولدات­تار ءبىراز قيىندىق كورىپ، ءبولىم، ۆزۆود، روتا كومانديرلەرىنەن شەتقاقپاي كورىپ قينالدى. الايدا «ءۇش كۇننەن كەيىن ادام توزاققا دا ۇيرە­نەدى» دەمەكشى، كەشەگى بوزبالا، بۇگىنگى سولدات اتان­عاندار ءوزىن قولعا الىپ، ەكى جىلدىڭ ىشىندە ەركەلىكتەن، ەرىنشەكتىكتەن ارىلىپ، سىمداي تارتىلىپ، شىنىققان ازاماتقا اينالاتىن. دەگەن­مەن ايتپاۋعا بولمايتىن ءبىر نارسە – كەڭەس ارمياسىندا دا قىلمىستىق الەمنىڭ زاڭدارىنا ۇقساس نارسەلەر بولدى. ماسەلەن، «دەدوۆششينا»، بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا – الىمجەتتىك. ول كەزدە دە ارمياعا جاڭا بارعانداردى «سىناۋ» جۇمىس­تارى جۇرەتىن، ارينە، اسكەري زاڭدىلىقتار تۋرا­لى ءسوز باسقا، بۇل سولداتتار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جايىندا. اسكەرگە جاڭا بارعان «مولو­دوي­لاردى» وزىنەن بۇرىن بارعاندار ارى-بەرى جۇم­ساپ، سەرجانتتار وزىنە ۇناماعان نە قارسى­لاس­قانداردى ءتۇرلى جولمەن جازالاعاندى ۇناتاتىن. ونىڭ ىشىندە كەزەكسىز ناريادقا قويۋ، ت.ب. نارسەلەردەن بولەك، ۇرىپ-سوعۋ، قورقىتىپ جۇم­ساۋ سياقتى الىمجەتتىك ارەكەتتەر بولماي تۇرمايتىن. وندايعا جۇرەك­تى جاستار بولماسا، ىنجىق، قورقاق، جىگەرى جا­سىقتار «سىنىپ» كەتىپ، ولار ءۇشىن ارميا تو­زاققا اينالاتىن. قيىندىققا شىداماي، اسا سيرەك جاعدايدا وزىنە قول جۇمساپ، مايىپ بولىپ جاتقاندار دا كەزدەستى. بىراق سولداتتى وزىندەي سول­داتتاردىڭ، سەرجانتتاردىڭ ۇرىپ ءولتىرىپ قويا­تىن جاعدايلارى بولمايتىن. ويتكەنى ار­ميادا كىسى ولىمىنە كىنالى نەمەسە اسكەري ءتارتىپتى ورەس­كەل بۇزاتىنداردى (اسكەري ءبولىمدى رۇقسات­سىز تاستاپ كەتۋ، بۇزاقىلىق جاساۋ، اسكەري جار­عىعا بويسۇنباۋ، قارۋ ۇرلاۋ، ساتۋ، ت.ب.) «ديسبات» (ديس­تسيپلينارنىي باتالون – ءتارتىپ، قىل­مىستىق جازانى وتەۋ باتالونى) كۇتىپ تۇراتىن. بىراق سونداي جاعدايدىڭ وزىندە سولداتتار وعان اسا سيرەك جاعدايدا ءتۇسۋشى ەدى.
كەڭەستىك كەزدە اسكەري پاتريوتتىق تاربيە­نىڭ وتە اسەرلى بولعانى سونشالىق، 1979-1989 جىل­دارى گەوساياسي جاعدايعا بايلانىستى كەڭەس­تىك باسشىلاردىڭ شەشىمىمەن كەڭەس ارميا­سى­نىڭ شەكتەۋلى كونتينگەنتى اۋعان جەرىندە ارەكەت ەتىپ جاتقاندا ارميا قاتارىنا الىنىپ جاتقان جاستار سول جاققا بارىپ قىزمەت ەتكىسى كەلەتىن، ءتىپتى ارىز جازىپ سۇراناتىن.
جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي، كەڭەستىك ار­ميا­دا اسكەري تارتىپتەن باسقا سولداتتار ارا­سىندا وزدەرىنىڭ «ءتارتىبى» بولدى ياعني «ءالىم­جەت­تىك». ارميادا كەيىن بارعاندار وزدەرىنەن بۇرىن بار­عانداردان تاياق جەمەي قايتاتىنى بول­­مايتىن. سوسىن ولار دە كەيىن سول «ءتارتىپتى» قاي­­تالايتىن. ول ءتىپتى «ءداستۇر» سياقتى ەدى. ءاري­نە، قارۋلى جىگىتتەر وندايعا بويسىنا قوي­ماسا، وندايلاردى جابىلىپ ساباپ كەتۋ دەگەن بولىپ تۇراتىن. بىراق سول ارميادا ءوزىمىز بولعان كەزدە تاياق جەپ مەرت بولعان سولداتتى كورمەدىك. دەگەنمەن قازىرگى كەزدەگى قازاق ارمياسىندا سول «ءداس­تۇر» ءالى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن ءبىلىپ وتىر­مىز. سوراقىسى سول، بىزدەگى بار-جوعى ءبىر-اق جىل­دىق اسكەري بورىشىن وتەۋ جاعدايىندا كەيىن­گى جىلداردا ساربازدار ءولىمى جيىلەپ بارادى…

قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىندە
ساربازدار نەگە مەرت بولىپ جاتىر؟
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇش­تەرى 1992 جىلدىڭ 7 مامىرىندا قۇرىلدى. بيىل وعان 30 جىل تولدى. ارميا قۇرعاقتا جانە تەڭىز­دە رەسەي، قىتاي، وزبەكستان، قىرعىز رەسپۋب­لي­كاسى جانە تۇركىمەنستان ەلدەرىمەن شەكتەسەتىن 15 مىڭ شاقىرىمدىق مەملەكەتتىك شەكارا­مىز­دى قورعاپ تۇر. جىل سايىن مەملەكەت ءوز قارۋلى كۇشتەرىن بارىنشا كۇشەيتۋ ءۇشىن ميلليارد­تا­عان تەڭگە قاراجات ءبولىپ وتىر. سولاي دا بولسا ءبىز­دىڭ اسكەري سالاعا ەڭ جەتىسپەيتىنى – ءتارتىپ مەن جاۋاپكەرشىلىك. قارۋ ساتۋ مەن اقشا جىم­قىرۋ ماسەلەسىندە قارۋلى كۇشتەر باسشىلارى ارا­سىندا ءىستى بولىپ جاتقاندار از ەمەس. جو­عا­رى­دا سونداي جاعداي بولىپ جاتقاندا تومەندەرى نە وڭسىن؟!
اسكەري قىزمەتىن وتەپ جاتقانداردى كەڭەس­تىك كەزدەگىدەي ناشار تاماقتاندىرمايدى. ءاس­كەري مىندەتتى اتقارۋ ۋاقىتى دا بار-جوعى ءبىر جىل. بىراق قازاق ارمياسىندا سوراقى جاعدايلار ءجيى ءجۇز بەرىپ جاتىر، ونىڭ ءبىر كورىنىسى – ۇيىنەن ساۋ كەتىپ، مۇگەدەك بولىپ نە جانسىز ورالىپ جات­قان نەمەسە الىمجەتتىك قىسىمىنا شىداماي ءوز­دەرىنە قول جۇمساپ جاتقان ساربازدار…
ءوز ارميامىزدىڭ قۇرىلعانىنا تولعان 30 جىل ىشىندە قانشا سارباز اسكەري قىزمەتىن وتەپ ءجۇر­گەندە قايتىس بولعانىن ساناپ شىعۋ قيىن ەمەس، بىراق ولاردىڭ ءبارىن ءتىزىپ وتىرۋ دا جۇيكەگە سالماق تۇسىرەتىن ءىس، دەسەك تە كەيبىر جاع­دايلار تۋرالى ايتىپ كورەيىك.
2011 جىلى اسكەريلەر اراسىندا ءوز-وزىنە قول جۇمساۋدىڭ 21 فاكتىسى تىركەلگەن! 2012 جىلى اتىراۋ ءوڭىرىنىڭ تۋماسى 18 جاسار سارباز ازىمبەك ابدۋللاەۆ اسكەري پوستا تۇرعان جەرىندە كالاشنيكوۆ اۆتوماتىنان ءوزىن باسىنان اتقان. اسكەري بولىمدەگىلەر مارقۇمدا پسيحيكالىق جاعىنان تۇراقسىزدىق بەلگىسى بايقالعان دەسە، بالانىڭ اتا-اناسى اسكەريلەر ونى سونداي جاعدايعا جەتكىزگەن دەپ سانايدى.
ءدال سول جىلى اسكەرگە بارعانىنا بار جوعى ءبىر اپتا بولعاندا 20 جاستاعى دامير ارىنوۆ ءوز بەل­دىگىنە اسىلىپ كوز جۇمعان. اسكەريلەر سار­بازدى اسىلىپ قالعان بويدان جان تاپسىردى دەسە، اتا-اناسى ونى بىرەۋ ولتىرگەنىنە سەنىمدى. ءويت­كەنى بالا ۇيىمەن تەلەفون ارقىلى حابارلاس­قانىندا ونى ۇرىپ-سوعىپ جاتقانىن ايتقان. بالانى اتا-اناسى ارمياعا جىبەرگىسى كەلمەگەن، ال ول «سوعىسقا بارا جاتقانىم جوق قوي، اسكەري قىز­مەتىمدى وتەۋىم كەرەك» دەپ ءوز ەركىمەن كەتكەن كورىنەدى.
2012 جىلعى 30 مامىردا «ارقانكەرگەن» شەكارالىق پوستىندا 14 شەكاراشى قازا تاپقان. كەيىن ولاردىڭ ءبارىن سولارمەن بىرگە قىزمەتىن وتەپ جاتقان 15-شەكاراشى ۆلاديسلاۆ چەلاح ءولتىردى دەپ، قىرعىننان امان قالعان سارباز سوتتالىپ، ءومىر بويى تۇرمەگە وتىرعىزىلدى. قازىر ول ەل پرەزيدەنتىنە حات جازىپ، قايتىس بولعان 14 شەكاراشىنىڭ ولىمىنە ءوزىنىڭ كىناسى جوقتىعىن، سول كۇنى ول پوستا تۇرعاندا شەكارا­شى­لاردىڭ ءبىرى «بىزگە شابۋىل جاسالدى، قاشىڭ­دار» دەپ ايقايلاعانىن ەستىپ، سودان امالسىز قاشىپ امان قالعانىن ايتىپ جاتىر…
2019 جىلعى 2 ناۋرىزدا قاپشاعاي قالاسىن­داعى № 65476 اسكەري بولىمدە 19 جاستاعى سارباز دميتري گانچلەۆسكي بيىك مۇنارادان سەكىرىپ، مەرت بولعان. ول سول كۇنى تۇندە ارنايى رەزەر­ۆۋار­عا سۋ تولتىرعان كەزدە كراندى اشىپ، كەيىن جابۋ­دى ۇمىتىپ كەتكەن. ول تۋرالى سارباز ءتۇ­سىنىكتەمە جازعان. سوعان اشۋلانعان، سول كۇنى رو­تا كەزەكشىسى بولعان سەرجانت الىبەك اعىباەۆ گانچ­لەۆسكيدىڭ بەتىنەن شاپالاقپەن تارتىپ جىبەر­گەن جانە ساربازعا «تۇنىمەن كەزەكشىلىكتە تۇرا­سىڭ» دەگەن. سودان جارتى ساعات وتكەندە گانچ­لەۆسكي سىرتقا شىعىپ، 26 مەترلىك مۇنارادان سەكىرىپ، كوز جۇمعان. كەيىن وسى اسكەري بولىمدە ءتورت جىلدان بەرى كەلىسىمشارتپەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان الىبەك اعىباەۆ بولعان جاعدايدا «بيلىگىن اسىرا پايدالاندى» دەپ ايىپتالىپ، ءاس­كەري سوتتىڭ ۇكىمىمەن التى جىلعا باس بوستان­دىعىنان ايىرىلدى. ال اعىباەۆتىڭ اناسى مۇنى «اسكەري ءبولىم وزدەرىندە الىمجەتتىكتىڭ با­رىن مويىنداعىسى كەلمەگەندىكتەن بالامدى سوت­تاتىپ جىبەردى» دەپ سانايدى.
بيىلعى جارتى جىلدىڭ وزىندە اسكەري قىز­مەتىن اتقارىپ جۇرگەن ءۇش ساربازدىڭ قايتىس بول­عانى جالپاق جۇرتقا ءمالىم بولدى. ونىڭ ءبىرىن­شىسى – قىزىلوردا وبلىسى قازالى اۋدا­نى­نىڭ تۋماسى 19 جاستاعى ۇلىقبەك بەردىشەۆ. سارباز 2022 جىلدىڭ 2 ناۋرىزى كۇنى جامبىل وب­لىسى مەركى اۋدانىنداعى «انداس باتىر» شە­كارا زاستاۆاسىنان اتقورا تازالاپ ءجۇرىپ، ۇشتى-كۇيلى جوعالىپ كەتكەن. ءسويتىپ، ارادا ءبىر ايدان استام ۋاقىت وتكەندە ونىڭ مۇردەسى قىرعىز جە­­رىنەن جارقاباققا اسىلىپ تۇرعان ساتىنەن تا­بىلعان.
ال ءساۋىر ايىندا تاعى سول جامبىل وبلىسىن­داعى وتار اۋىلىندا ورنالاسقان گۆاردەيسك گارنيزونىنان اسكەرگە بارعانىنىنا بىرنەشە كۇن بولعان 18 جاستاعى ماڭعىستاۋلىق سارباز ءالى­بەك قالباي اياقاستى كوز جۇمدى. ول ساپتا تۇرىپ ەسىنەن تانىپ قۇلاعان. كەيىن ونىڭ ءولى­مىنە سول اسكەري بولىمدە الىبەكپەن بىرگە قىزمەت ەتىپ جاتقان سارباز ايبولات امانجولوۆ كىنالى دەپ تانىلعان. 22 ءساۋىر كۇنى ايبولاتتىڭ اناسى اينۇر تولەمىسوۆا وزىنە بالاسىنىڭ قوڭىراۋ شا­لىپ، ءبىر ساربازدىڭ قازا تاپقانىن، سوعان ءوزى­نە كىنالاپ جاتقانىن ايتىپتى. بۇل قىل­مىستىق ءىس بويىنشا اسكەري تەرگەۋ باسقارماسى سەگىز ساربازدى قاماپ، تەرگەگەندە ونىڭ بىرەۋى عانا ايبولاتتىڭ الىبەكتى ۇرعانىن ايتقان…
ال ەندى…

4 ماۋسىمدا قايتىس بولعان
سارباز ءولىمىنىڭ جاي-جاپسارى
ماۋسىمنىڭ 4-ءى كۇنى ساعات 15-تەن 5 مينۋت ءوت­كەندە بەلگىلى جازۋشى بەگابات ۇزاقوۆ ءوزىنىڭ Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندە اسكەر قاتارىنان بو­ساۋعا ەكى اي قالعان تاعى ءبىر ساربازدىڭ قازا تاپ­قانى جايىندا مىناداي جازبا جاريالادى:
«تاعى ءبىر سارباز قايتىس بولدى…
بۇگىن تاڭعى ساعات 5-تەر شاماسىندا ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسى بەينەۋ شەكارا قىزمەتىندە مەر­زىم­دى اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن تەشەباەۆ ەدىل باقىت ۇلى (20.03.2003) «اسىلىپ قالعان». ءاس­كەري بولىمدەگىلەر مارقۇمنىڭ تۇركىستان وبلى­سى، سارىاعاش اۋدانىندا تۇراتىن وتبا­سى­نا ەكى ءتۇرلى حابار ايتقان: العاشىندا «اياقكيى­مى­نىڭ باۋىنا اسىلىپ قالعان» دەسە، كەيىن «بەل­بەۋىنە اسىلىپ قالعان» دەگەن. تاعى ءبىر تاڭدا­نار­لىق جايت، اسكەري ءبولىم تاراپىنان مارقۇم جا­زىپ كەتكەن دەپ ءتۇرلى جازبالار جىبەرىلىپ جا­تىر ەكەن. جازبالاردا ۋاقىت دۇرىس كورسە­تىل­مەگەن. جازۋ دا مارقۇمعا تيەسىلى ەمەس كورىنەدى.
مارقۇم كەشە كەشتە تانىستارىنان، تۋىس­تارى­نان اقشا سۇراعان…
ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا تاعى ءبىر بوزداق قىر­شىن كەتتى، تاعى ءبىر وتباسى قارا جامىلدى. قا­زاقستان اسكەرىندەگى قايعىلى جاعدايلار قا­شان توقتايدى؟ جوعارى شەندى اسكەريلەر ار­ميا­نى باقىلاۋدىڭ ورنىنا، جالعان جازبا جا­زىپ، ايىبىن جۋىپ-شايۋمەن اينالىسىپ كەتكەن بە؟ بۇل وقيعانىڭ اقيقاتىن كىم انىقتايدى؟». جازۋشىنىڭ بۇل جازباسى جەلىدە قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە كەڭ تارالىپ، جۋرناليستەردىڭ نا­زارىن اۋدارىپ، بۇل تۋرالى بىرنەشە سايتقا جا­ريالاندى. ال جازبا جاريالانعان سوڭ بۇل جايىن­دا حاباردار بولعان قازاقستان پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ بول­عان وقيعا باي­لا­نىستى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋگە ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما بەردى.
مارقۇم ەدىل تەشابايدىڭ تۋىستارىنىڭ اي­تۋى بويىنشا، بالا پىسىق، قايسار مىنەزدى ەكەن. اسكەرگە قاجەتتى قۇجاتتاردى ءوزى جيناپ، ءوز ەر­كىمەن كەتكەن. قايتىس بولاتىن كۇنى تۇندە اعا­سى نۇرجاۋسىن تەشەبايدان 5 مىڭ تەڭگە اقشا سۇراعان ەكەن. اعاسى قاپەلىمدە ونى تاۋىپ بەرە الماعان كورىنەدى. ال ونىڭ تۋىستارىنا جازىپ كەتتى دەگەن حاتتاردى ول جازباعان كورىنەدى، ونىڭ پوچەركى ەمەس دەيدى. سونداي-اق تۋىستارى ونى ادەيى ولتىرىلگەن دەپ سانايدى. تاعى ءبىر بەل­گىلى بولعان جاعداي: بەينەۋ اۋداندىق شەكارا قىز­مەتى مارقۇم ساربازدىڭ تۋىستارىنا كوڭىل اي­تۋدىڭ ورنىنا «حالىققا نەگە جالعان اقپارات بەرەسىڭدەر؟» دەپ ايقايلاپ، دورەكى سويلەپتى.
مارقۇم ەدىل تەشەبايدىڭ وتباسى مەملەكەت باس­شىسىنان ونىڭ ولىمىنە كىنالىلەر جازاعا تار­تىلۋىن سۇرايدى.

P.S.
جالپى ايتا بەرسەك، مۇنداي جاعدايدىڭ كەيىنگى كەزدە جيىلەپ بارا جاتقانىن بۇكىل ەل ەستىپ، ءبىلىپ وتىر. اسكەردە قازا تاۋىپ جاتقان ساربازدار كوپ، ال كەيبىرەۋلەرى تاياق جەپ، سودان دەنساۋلىعىنا ۇلكەن زاقىم كەلىپ، جىندانىپ كەتىپ جاتقاندارى دا بار. ماسەلەن، وتكەن جىلى اسكەري بورىشىن وتەۋگە ساپ-ساۋ كەتكەن قىزىلوردا وبلىسى ارال اۋدانىنىڭ تۇرعىنى 19 جاستاعى رينات جەتكەرگەنوۆ ۇيىنە كەلگەندە ەسىنەن اداسىپ، تۋىستارىن تانىماي قالعان. اقتاۋ قالاسىنداعى تەڭىز جاياۋ اسكەرلەرى بولىمىندە بورىشىن وتەگەن ونى كومانديرلەرى جابىلىپ ساباپ ەسىنەن ايىرعان دەپ وتىر. مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا 8 كۇن قالعاندا
ر.جەتكەرگەنوۆ «اۋىرىپ قالدى» دەپ ۇيىنە قايتارىلعان. ۇيىنە ورالعان ونىڭ ۇستىندەگى كيىمى شۇرىق تەسىك، اياعىندا جازدىق تاپىشكە بولعان. ەشكىمدى تانىماعان، سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە الماعان. ول ۇيىنە قايتار كەزىندە كومانديرلەرىمەن سوزگە كەلىپ قالىپ، ونى باسقا جاققا الىپ كەتكەن ەكەن. قايتىپ كەلگەندە ونىمەن بىرگە قىزمەت ىستەگەن سولداتتار ريناتتى تانىماي قالعان. «ونى ءتورت سەرجانت جابىلىپ قيناعان، قۇلاقتارىن ينەمەن تەسكەن»، – دەيدى ريناتتىڭ اتا-اناسى…
2010-2020 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا 220 əاسكەري قىزمەتكەر ءوز-وزىنە قول جۇمساعان. ياعني، ورتاشا العاندا جىلىنا 22، ايىنا 2 سارباز سۋيتسيد جاسايدى دەگەن ءسوز! مۇنىڭ سىرتىندا جارىلىستاردان، ت.ب. سەبەپتەردەن ءولىپ جاتقاندارى قانشا؟! سوعىس جوق، بەيبىت زاماندا بۇل – سۇمدىق قورقىنىشتى كورسەتكىش. ەندەشە، «قازاق ارمياسى قاساپحاناعا اينالىپ بارا جاتقان جوق پا؟» دەگەن وي كەلەدى…

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button