Елімізде тіс емдеу  неге қымбат?

Сондай-ақ!

Адольф Гитлер сайлауда жеңіске жетті

Саясаткер Адольф Гитлер Уунона (Adolf Hitler Uunona) Оңтүстік Африканың Намибия елінде өткен аймақтық сайлауда жеңіске жетті, деп хабарлайды BBC агенттігі. Аталған сайлауда 85 пайыз дауыс жинаған...

Қандасымыз мемлекеттік сыйлық иегері атанды

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Математика және математикалық модельдеу институты» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының бас ғылыми қызметкері, Қазақстан Республикасы  Ұлттық   ғылым   академиясының ...

Түркіменстан президенті есірткі жағатын пеш ашты

Түрікменстан президенті Гурбангулы Бердімұхамедов Ашхабадтан солтүстікке қарай 100 шақырым жерден есірткі жағатын жаңа кешен ашты, деп хабарлайды Хроники Туркменистана басылымы. Басылымның хабарлауынша, мұнда орнатылған үш...

Дерт дендеп тұрса да, думан-тойға миллиондап шашпақ

Коронавирус әлемге кесірін тигізудей-ақ тигізді. Жо­ғалт­­қанымыз көп. Алайда тапқа­ны­мыз да аз емес: денсаулық­тың қадірін, жақынымыз­дың баға­сын, қолда бардың құнын білдік. Көрпемізге қарап көсілуді үйрендік,...

Әлем халқының 4 миллиардқа жуығы түрлі тіс ауруларына шалдыққан. Ең көп кездесетіні – тісжегі дерті, онымен мектеп жасына дейінгі балалардың 90 пайызы  ауырады. Тіс саулығының көрсеткіші 65 жастан асқан тіссіз адамдардың пайызымен есептеледі. Еуропа елдері мен Америкада бұл көрсеткіш 25-30 пайыз болса, Жапонияда 10 пайызды құрайды. Жапония бұл нәтижеге жоғары технологиямен қоса, стоматологиялық қызметтің қол жетімділігі және қауіпсіздігі арқасында қол жеткізіп отыр. Аталған кәсіби саланың даму тарихы тым тереңде. Мысалы, жергілікті мамандардың технологиялық деңгейі мен біліктілігі ертеден-ақ Еуропа елдерінен жоғары болған. Тіс протездерін жасау әдістемесі Еуропада 18-ші ғасырда енді-енді пайда бола бастағанда, Жапония стоматологиялық протездеу технологиясын олардан 150 жыл бұрын, 16-ғасырдан бастап қолданып келген болатын. Жапондар тіс протезін ағаштан жасаған еді.

Жапон стоматологиясының Еуропа елдерінен басты айырмашылығы – тісті аса жоғары бағалауында. Тісті жұлу – жапондықтар үшін жат әдет. Егер де емделушінің тісін сақтап қалу мүмкіндігі болса, дәрігерлер міндетті түрде бар күшін емге жұмсап, табиғи тісті сақтап қалуға тырысады.

Соңғы жылдары тістерін Жапонияда емдетін шетелдіктер көбейген. Біріншіден, мұнда соңғы технология қолданылады, екіншіден, мемлекет емделуші жағдайының жақсы болғанын қадағалайды. Тіпті, бұл елде «Тіс саулығы – ұлт саулығы 80-20» деп аталатын ұзақ мерзімді бағдарлама да қабылданғаны мәлім. Бағдарлама бойынша әрбір 80 жастағы қарияның 20 тісі болуы керек деген ұстаным басшылыққа алынады.

Қазақстанда 1931 жылға дейін стоматологиялық кадр даярлау бойынша бірде-бір мамандандырылған медициналық мектеп болған емес.

1931 жылы Қазақ мемлекеттік медицина институты ашылды (қазір ол С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті). Бұл идеяны жүзеге асырушы Санкт-Петербург әскери-медициналық академиясының түлегі Санжар Асфендияров еді. Институт ол кезде студенттерді оқытушы-дәрігер мамандығы бойынша ғана оқытқан. 1938 жылы педиатрия факультеті, 1943 жылы санитарлық-гигиеналық, 1951 жылы фармацевтика факультеті ашылған.

Араға 28 жыл салып, 1959 жылдың шілдесінде Қазақ ССР Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығымен республикада алғашқы 100-ден астам студентті қабылдаған стоматология факультеті жұмысын бастағаны белгілі.

Бүгінгі күні елімізде стоматологтарды 7 жоғары оқу орны дайындайды: Қазақ мемлекеттік медицина академиясы (Астана), Семей мемлекеттік медицина академиясы (Семей), Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы (Қарағанды), М.Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медициналық академиясы (Ақтөбе қ.), Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы (Шымкент қ.) және Алматыдағы Қазақстан медициналық институты мен  С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті.

Қазақстанның денсаулық сақтау саласында стоматология алғашқылардың бірі болып бәсекелестік ортаға берілді. Тиісінше, қазіргі уақытта еліміздегі тіс емдейтін мекемелердің көпшілігі жекеменшікте. Және олардың саны жыл өткен сайын артып келеді. Жалпы, елімізде қазір 2,5 мың стоматологиялық кабинет бар. Алайда оның тек 35 пайызы ғана мемлекеттік, қалғаны жекеменшіктің еншісінде. Соған сәйкес тіс дәрігеріне қаралу да арзан болмай тұр. Оның үстіне салада кадр тапшы. Әсіресе, балалардың тістерін емдейтін маман өте аз. Бүгінде Алматы қаласындағы стоматологиялық клиникалардағы орташа баға тісі ауырмаған адамның өзінің азуын қақсататындай: Тіс дәрігерінің тексерісі мен кеңесі 1000 теңгеден басталады; Тіс емдеу мен тіс жұлу шамамен 5000 теңгеден; Алдыңғы тістерге орын босату мақсатында ақыл тісті жұлу 15 мың теңгеден жоғары. Көрші тістерге аспалы жасанды тіс салу да осынша тұрады. Брекет салдыру 45 мың теңгеден басталады.

Елдегі тіс емдетудің қымбат болуына әсерін тигізіп отырған басты түйткіл – құрал-жабдық. Жұмыс барысында пайдаланылатын жабдықтар, емдеу материалдары, жалпы шикізаттық материалдардың барлығы сырттан тасымалданады. Тістің ем-домына қажетті материалдар өндірісі елімізде дамымаған. Тіпті, Қырғызстан мен Өзбекстанның өзінде қажетті материалдар өндірісі жолға қойылғаны белгілі. Елімізге тіс емдеуге қажетті  материал Оңтүстік Корея, Германия, Италиядан, тіске салынатын екпе Германия, Франциядан  тасымалданады. Бұрынғы ледокаин, новокаинның заманы өткен. Сырттан келетін өнімдердің барлығы Қазақстанда сертификатталған болуы керек. Мысалға, тісті жансыздандыратын убестезин деген дәрінің бір құтысы – 14 мың теңге. Оның ішінде 15 шақты ампула бар. Соның үш-төртеуі бір адамға егіледі. Убестезин құйылатын карпулкалы шприцтің басындағы инесі, дәрігердің қолғабы, пациенттің алдына жабылатын қағаз жапқыш, осының барлығы бір рет қана қолданылады. Стоматологиялық қызмет құнына осының бәрі әсер етеді.

Қазір стоматологтар тіс ауруының алдын алу бағытындағы жұмыстардың маңыздылығын алға тартады. Бүгінде Украинада, Өзбекстанда стоматология саласы жақсы дамыған. Украинада «ит тістен ит тіске дейін» (6 тісі бар) зейнеткерлерге имплант қою жұмысы тегін жүргізіледі. Өзбекстанда стоматология қызметінің сапасы жақсы, бағасы қолжетімді.  Мысалы, терең орналасқан тісжегіні емдеу Ташкентте 30 000 сум, теңгеге аударғанда 1335 теңге. Пломба орнату 20 000 сум – 890 теңге. Ақыл тісті жұлдыру 70 000 сум – 3115 теңге. Имплантация жасау 77 000 теңге шамасында. Ал Қазақстанда имплантация жасау 100 мың теңгеден басталады. Сондай-ақ, Өзбекстанда зейнеткерлер мен студенттерге 10 пайыздық жеңілдік  те қарастырылған.

Сонымен, тіс емдеудің қымбат болуына басты себептер қандай? Біріншіден, саланың бәрі дерлік жекеменшікке өтіп кеткен, сондықтан мемлекет бағаны қадағалай алмайды. Екіншіден, тіс емдеуге қажетті дәрі-дәрмектер мен құрал-жабдықтар толықтай шет елдерден алынады. Бұл әр салада бар түйткіл. Шикізат өзімізде өндірілмесе де, арзан бағаға экспорттап, дайын өнімді одан екі-үш есе қымбат бағада сатып аламыз. Үшіншіден, өңірлерде сапалы стоматология қалыптаспаған, адамдар не сапасыз қызметке душар болады, не алыстағы облыс орталықтарына баруға мәжбүр. Төртіншіден, халықтың өз денсаулығын күтуге деген ықыласы төмен. Аурудың асқынғанын соңына  дейін күтіп, тіс әбден жарамсыз болғанда  ғана дәрігерге жүгінетіндер көп. Мемлекет бұл жағдайды жеңілдетуге қауқарсыз болып отырғанда қарапайым журналистің қолынан не келмек? Мәселе қағазға түсетін бағдарлама жүзінде емес, халыққа пайдасы тиетін іс-әрекет ретінде шешілсе екен деген ақ арман ғана бізде…

Редакция таңдауы

Қандасымыз мемлекеттік сыйлық иегері атанды

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Математика және математикалық модельдеу институты» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының бас ғылыми қызметкері, Қазақстан Республикасы  Ұлттық   ғылым   академиясының ...

Дерт дендеп тұрса да, думан-тойға миллиондап шашпақ

Коронавирус әлемге кесірін тигізудей-ақ тигізді. Жо­ғалт­­қанымыз көп. Алайда тапқа­ны­мыз да аз емес: денсаулық­тың қадірін, жақынымыз­дың баға­сын, қолда бардың құнын білдік. Көрпемізге қарап көсілуді үйрендік,...

Ауа газға, су зәрге айналса…

Жер басып жүрген пенде үшін негізгі тіршілік тірегі − ауа мен су, сондықтан оны таза сақтау адамзаттың ең бірінші міндеті екені ес білгелі құлағымызға...

Партиялар «парады»

2021 жылғы 10 қаңтарда қазақстандықтар Мәжіліс депутаттарын сайлайды. Соңғы 17 жылда алғаш рет өз уақытында өткелі отырған бұл саяси додадан сайлаушылардың  күтері көп. Ең...

Қазақстан коронавирусқа қарсы Ресей вакцинасын бірігіп өндіруге келісті

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мен Ресейдің тікелей инвестициялар қоры (РФТИҚ) әлемде алғашқы...

2021 жылы мұсылмандар қандай мерекелерді тойлайды?

Ораза 14 сәуірде басталады. Мұсылмандардың ең басты мерекесі – Құрбан айт 20,...

Конфет сыртындағы тудың суреті заңсыз екен

Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлованың түсіндіруі бойынша конфет оралған қағазға тудың...

WhatsApp жақында кімдерді бұғаттай бастайтыны белгілі болды

2021 жылғы 8 ақпаннан бастап WhatsApp қолданушылары үшін жаңа ережелер енгізілетін болады....

Алматы тұрғыны үстіне бензин құйып, өз-өзін өртеп жібермек болды

Медеу ауданының өрт сөндірушілер мен полиция қызметкерлерi өз-өзiне қол салмақ болған жiгiттi...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...