Әдебиеттің шынары – ШЫҢҒЫС

«Шыңғыс қатардағы пенде емес, махаббат пен адамгершілікті, адалдық пен
әділдікті ту етіп, әлем оқырманының жүрегіне ізгілік отын жаққан ұлы суреткер.
Мақтау сөз қашанда жетпей жатқан жердің орнын 
толтыру үшін керек. Ал Шыңғыста ондай кемшіндік жоқ болғаннан кейін,
мақтауға зәру емес», – дейді көрнекті жазушы Төлен Әбдік. Шыңғыс Айтматов –
адамзаттың Айтматовына айналуы тегін емес. «Батыстан шығысқа, шығыстан батысқа жүйткіген
пойыздар желісі» секілді, Айтматов шығармалары да ұлы көшке айналған. Батыс пен
шығыстың арасын жалғаған әдеби көпір секілді. «Жәмила», «Құс жолы», «Қош бол,
Гүлсары», «Ақ кеме», «Теңіз жағалай жүгірген тарғыл төбет», «Жанпида»,
«Шыңғысханның ақ бұлты», «Ғасырдан да ұзақ күн», «Боранды бекет», «Көктөбедегі
кездесу» сынды жазушының шығармалары қазақ оқырманына жақсы таныс. Мұхтар
Әуезовті Шыңғыс Айтматовтың ұстаз деп тануы да тегін емес. Айтматов
шығармаларының қазақпен етене туыс болуымен қатар, әлемнің жүзден астам
тілдеріне – ағылшын, француз, неміс, араб, парсы, түрік, жапон тілдеріне
тәржімаланды.  Мәдениет және ақпа­рат
министрі Мұхтар Құл-Мұ­хаммед: «Қырғыз халқының ар­ғы-бергі тарихында ол елге
қа­зақтай тату, қазақтай жақын ел болмаған шығар. Сондықтан біздің екі халықтың
ежелден тарихы мен тамыры бір, діні ортақ, тілі де ұқсас, мәдениеті де егіз деп
айтуымызға болады», – дейді. Ендеше, қырғыз бен қазаққа Айтматов та ортақ.  Шыңғыс ортақ деген сөз, қаламгер
шығармаларының ділі де ортақ деген сөз. Айтматов шығармаларында өрілген кейіпкерлердің
іс-әрекетінің көбі қазақ ауылынан алыс деп, айта алмаспыз, сірә.

Сонау бір жылдары қазақтың көрнекті ақыны Мұхтар Шаханов пен қырғыздың
алыбы Шыңғыс Айтматовтың «Құз басындағы аңшының зары» атты жинағы, яғни, ғасыр айрығындағы сырласулары жарық
көрген. Төмендегі ойлар, сол кітаптан жинақталып алынды.

***

…Жамбыл қаласының малдәрігерлік техникумына
түскен кезім. Күнделікті лекциямен тәжірибелік сабақтар да қатар жүреді.
«Коневодство», «Овцеводство» деген тараумен бірге, өзге төрт түлік мал құрып
қалғандай, «Ослеводствоға» ойыстық. Алғашқыда есек деген не тәйірі, осыны да
мал деп, мән беріп, сабаққа кіргізгенін айтсаңшы десіп, әжуа, күлкі еткенбіз.
Кейін біз ойлағандай болмай шықты. Екі құлағы салбырап, ақырғанның бәрін есек
дегенмен, оның да атам заманнан бері келе жатқан тегі, түрі, түсі, яғни, өзара
өзгешелігі бар екеніне назар аудардық. Оқытушымыздың ұлты орыс, соғыс жылдары
Ленинград қоршауында болып, Қазақстанға көшіп келген, өте білімді, қатал әрі
қарт адам еді. Тәжірибелік сабақ өткізуге техникумның қосалқы шаруашылығында
есек жоқ. Сондықтан профессор студенттерді Жамбылдың «Атшабар» мал базарына
алып баратын. Қаланың төңірегіндегі ауылдардан, қырғыздың Таласынан мал айдап
әкеліп сататындар сенбі-жексенбі күндері сапырылысып, ығы-жығы боп жататын.
Сатушы мен алушыны жарастырып, араларында жылмаң қаққан делдалдар жүреді.

Бірде базардың қақ ортасында шыбындап тұрған көк
есектің жанына кеп тоқтадық.

– Студент Айтматов, бұл есектің қай түрі? Кәне,
баянда, – көзәйнегі жарқылдаған  профессор бір топ студенттердің ішінен маған
бұрылсын.

– Бұл мақұлық алғаш Африка мен Азия құрлығында
пайда болған. Қазір Cирияда, Кашмирде, Тибетте, Түрікменстанда, Өзбекстанда,
Қазақстан мен Қырғызстанда және Моңғолияда көптеп кездеседі. Бұларды негізінен,
қолға үйретіп, жұмыс көлігі ретінде пайдаланады. Мына өздеріңіз көріп
тұрғандай, есектер өзге малдардан құлағының ұзындығымен ерекшеленеді,
тілерсегіне түскен жіңішке құйрығы да бар. Қодығын он екі ай көтереді, – дей
бергенім сол еді, әлгі бар болғыр, көк есектің иесін тани кеттім. Ауылдағы
Досалы жездем мен Қарақыз апамның көршісі. Есекке қарай емініп тұрған мені
көріп, таңдана қарайды. Ұяттан мұндай 
өртенбеспін. Тіпті, даусым шықпай, құмығып қалды. Оны байқайтын
профессор ма?

– Студент Айтматов, неге бөгелдің? Сабақты
жалғастыр. Көк есектің өзге есектерге қарағанда, тағы қандай ерекшелігі бар? – деп,
қыспаққа алып барады. Сасқаннан болар, маңдайымнан тер бұрқ ете қалды.

Әлгі ақсақал Шекерге барысымен:

–Ойбай, Төреқұлдың баласы Жамбылда есектің оқуын
оқып жүр екен. Өз көзіммен көрдім. Мұғалімімен бірге базарда байлаулы тұрған
менің есегімнің алдына келіп, оның шыққан тегінен бастап тұқым тұяғын, жеті
атасын түгелдей санап шықты. Баланың сөзіне мен 
тұрмақ, көк есегім де риза болса керек, – деп, бүкіл ауылға жыр етіп
таратсын.

Қырқыншы жылдардың аяқ шенінде ауылда сот,
прокурор, милиционер мамандықтарының беделі тым зор еді.

«Милициядан байың болсын,

Индийский шайың болсын», – деген сықақ өлең де сол
кездің туындысы.

Мені ел құрметтейтін, тіпті, сырттай сес көретін
оқудың біріне ілінген шығар, өсе келе, бір тұтқаны ұстар, сөйтіп, алла жазса,
ел қатарына қосылып кетер – деп, шетте оқып жүргенімді ауылдастарыма мақтаныш
тұтып, келген сайын азын аулақ тиын-тебенін, қолындағы құрт-майын аямайтын апам
мен жездем мұны естігенде, сасқанына не күлерін, не жыларын білмей, дал болады.

Артынша ауылға демалысқа келгенімде, Қарақыз апам:

– Осы жұрт сені есектің оқуын оқып жүр дейді ғой.
Бұл не әңгіме, қарағым-ау. Басқа оқу құрып қалды ма? Алда-жалда есекті оқығың
келіп бара жатса, осы ауылда есектен көп нәрсе жоқ емес пе? – дегені көңілі
бұзылып…

Менің азамат болғанымды армандап жүрген қайран
ақкөңіл апам мен жездемнің алдында қайтіп ақталарымды білмей, қысылғаным күні
бүгінге дейін есімнен кетпейді…

***

Қарақан басының мүддесі үшін емес, қалың
көпшіліктің шынайы бақытты болуына ықпал еткен, сол үшін аянбай күрескен тұлға
ғана нағыз бақыт шыңынан бой көрсете алуы мүмкін.

***

Ұрпақ өргізуге деген құштарлық жануардың да жанын
жегідей жейді екен. Бұғылардың үйірге түсу кезіндегі төбелесінде өмірдің үлкен
заңдылығы жатыр емес пе? Қатал табиғат пен әртүрлі қауіп-қатерге аңның ең мықтысы,
қаражон қайраттысы ғана шыдайды. Бұғылардың әлгі әрекетінде болашақ ұрпақ
алдындағы  жауапкершілік жатыр. «Құдай
атасына бергенді ботасына да береді» демей ме халқымыз. Мәмілесіз күрес арқылы
сұрыптау өткізіп, ұрпақ өргізу құқын жеңіп алу – осының айғағы. Өйткені ауру,
әлжуаз бұғыдан өнген тұқым тіршіліктің ауыр сынақтарына төтеп бере алмай, құрып
кетпек.

…Гималай тауларында тіршілік ететін кейбір
тайпалар жаңа үйленген жас жұбайларға:

– Сендерге киттің махаббатын, иттің адалдығын
қалаймын, – деп тілек айтады екен. Оларда бұдан асқан мәртебелі бата жоқ
көрінеді.

Иттің иесіне адалдығы түсінікті, ал, киттің
махаббаты дегені несі деп ара-тұра ойланып қоятынмын.

Жақында баспасөзден Калифорния бұғазы маңында
өткен бір оқиғаны оқып,  сол жұмбақтың
шешуін таптым.

Кит аулап жүрген «Аторранте» яхтасы қатар жүзіп
жүрген екі киттің (кашалот) бірін ауыр жаралап өлтіреді де, олжасын темір
арқанмен байлап, жетекке алады. Жұбайының адамдарға қолды болғанын көрген
еркегі оны құтқарып алмаққа әрекеттеніп, яхтаның соңынан ұзақ жүзеді. Ақыры
өмірлік серігінің қаза болғанына көзі жеткен кит ызаға булығып, яхтаға тура
шабуыл жасайды. Алып денесімен күрт қимылдап, бар пәрменімен ұрған кезде, «Аторранте»
аударылып түскен. Мол олжадан дәметкен экипаж мүшелері өз бастарымен қайғы боп,
әрең дегенде аман қалыпты.

Адамдардың басты қателігі –  өзге тіршілік иелерінің сезімімен
санаспайтындығында жатыр-ау.

***

Ақбара мен Тасжайнарды жазар алдында қасқырдың
мінез тіршілігін зерттедім. Көптеген танымдық әдебиеттерді ақтардым. Жалпы,
қасқырдың өмір сүру дағдысы аса тәртіпті де қызғылықты.

Мәселен, қасқыр өзі меншіктеп алған жердің малына,
қыс қатты болып, аса ашықпаса, тиісе бермейді. Қайта, бөгде қасқырларды
жолатпай, қорғап жүреді. Үйірлі қасқырлар түнімен алма-кезек өздерінің меншікті
мекенін қадағалап, әр жерге зәр сындырып, тезек тастап, бір ізбен жортып,
күзетіп шығады екен. Әсіресе, мұндай күзет қаншық қасқыр бөлтірік туғанда, аса
күшейеді. Жат үйірдің қасқырлары кіріп кетсе, дереу қуалап шығады. Ондағысы – малды
жеп, не жарақаттаса, мал иесі бұлардан көріп, бауырын енді көтере бастаған
бөлтірігіне зиян жасар деген ой. Көрдің бе, жыртқыштардың өзіндік логикасын!

***

«Адамдар табиғатқа шабуыл жасап болды, ендігі
шабуылды адамдар табиғаттан күтеді» деген ақылман Циолковскийдің сөзі  расқа айналып келе жатқаны парасат иелерін
қатты ойлантуы тиіс.

Өйткені, соңғы жылдары кейбір ғалымдар жер бетінде
тіршілік бізден бұрын төрте мәрте қайталанған деген тосын (тіпті үрейлі)
болжамға келді. Бұған сенсек, тіршілік атаулы алғашқыда жер сілкінісінен,
келесісінде қанды қырғыннан, үшіншісінде ғаламат қарудың кесірінен, соңғысында
топан судан жойылып, мүрдем кеткен. Осының бәріне кінәлі адамдардың рухани
азып-тозуы, құлқынқұмарлығы, имансыздығы һәм табиғатты талқандауы екен. Міне,
мәселе қайда жатыр!

***

Дүниежүзілік дертке айналған садизмді шектен
шыққан қатыгездік, қанішерлік деп сипаттаса болар. Оның адамдардың әрекетінде
көрініс табуын ғалымдар тұқым қуалау арқылы келетін садизм, жан ауруы, яғни
нашақорлық пен маскүнемдіктің әсерінен туындайтын садизм, қоғамдағы жағымсыз
өзгерістерге байланысты әрі өз ортасының кері ықпалынан пайда болатын садизм
деп, үш топқа бөледі.

Садизм деген атау француздың XVIII ғасырда өмір сүрген жазушысы Маркиз де Садтың
есіміне байланысты шыққан. Сад өзі туралы көз жұмар алдында: «Жер бетінде менің
зиратымның орны да қалмайды және мен туралы естеліктің де адамдар жадынан
мәңгілікке жоғалатынына сенімім мол», – деп қатал үкім айтса да, оның ғұмыр
бойы істеген қатыгездігі атын әлі күнге дейін өшірмей келеді. Маркиз де Сад
қолын қанға малып, кісі өлтірмеген, ұрлық, қарақшылық жасамаған. Бірақ, кезінде
бүкіл француз жұртшылығына белгілі аты шулы сексуальды маньяк болған. Оның төсекке
келгенде жын шашып, құтыратын бұзақы тірлігі мен жазушылығы бір-біріне тәуелді
екендігі назар аудартады. Садтың дау-дамайға толы хикаялары романдарына көшіп,
садизм, яғни, қатыгездік идеясы бар қырымен көрініс табады…

***

Бұл еріккеннің ермегі, не желіккеннің әрекеті
емес. Саусақпен санарлықтай аз ғана ұлттың өзін-өзі сақтап қалу жолындағы жанталасы.
Жақын адамдардың бір-біріне үйлене беруінен ұлттық генофондыға зиян келеді
екен. Яғни, қан жаңармаған соң жаңа туған нәрестенің денсаулығына елеулі кінәрат
енеді деген сөз. Жеті ата дәстүрін кейінгі ұрпағының санасына сіңіріп кеткен
біздің бабаларымыздың бір ұлылығы осында жатыр. Халқымыздың  әлгіндей игі дәстүр салтының, бауырмалдығы
мен ибалылығының сынын қашырмай, әркез жанашыр боп келген көнекөз қарияларды
«ауыл академиктері» демеске шараң жоқ.

***

Атышулы патшайым II Екатерина билік құрған ғасырда Малороссия да (Украина мен Қырым) Ресей
империясының құрамына кірген. Оның губернаторы болып патшайымның аса жақын досы,
сыбайласы Григорий Потемкин тағайындалады.

1787 жылы патшайым қарамағындағы Малороссия
халқының тұрмысын көріп, әл аухатымен танысуға ниеттеніп, сапарға шығады.
Петербург пен Киевтің арасындағы 76 станса мен 35 елді мекенге патшайым
тоқтайды, түстік ішеді, демалады деп жоспарланады. Қаптаған атқосшыларымен
бірге шыққан II Екатерина күн ілгері 
белгіленген жолмен жүріп келе жатып, Малороосия халқының өте бай да
ауқатты әрі өз тұрмыстарына соншама разы екенін көріп, ерекше қуанышқа
бөленеді. Алдарынан ән салып, би билеп қарсы алған халық, мыңғыртып айдаған
мал, аузы-мұрнынан шығып тұрған қанар-қанар астық, шынында да, елге жаны ашыған
губернатор еңбегінің жемісі емес пе?!

Жо-жоқ, Петербургке келген соң Потемкиннің өтірігі
ашылады. Бақса, ол патшайым жүреді деген жолдың бойындағы елді алдын ала
киіндіріп, жасандырып қойған екен. Ал өрістегі қаптаған мал ше? Оның да есебін
тауыпты. Бір стансада патшайымға көрсеткен көп малды, II Екатерина тынығып жатқанда, түн асырып
қуалап, келесі соғар елді мекенге, не стансаға жеткізіп отырған.

Ал қамба толы астық ше? Текшеленіп тұрған
қанарлардың ішінде бір түйір де дән болмаған, бәріне топырақ толтырылған екен.

Қаншама билік иелері қарақан басының қамын
күйттеген Потемкин секілділердің алдауына түсіп, шатасты десеңші. Бұл күлкілі
оқиға орыс жылнамасына «Потемкинские деревни» деген атпен енген.

***

Жануарды
арнайы мемлекеттік қызметке
тағайындау тарихта бұрын-соңды кезікпеген. Ал Калигула болса атына мәрмәрдан
орын сайлатып, жем жейтін астауын піл сүйегінен жасаттырған ғой.

Осындай жалаң есуас билікті қару ғып ұстанған
Калигула император болған төрт жылдың 
ішінде іргелі мемлекетті ашық монархияға айналдырып тынған. Өзі елдің
бас тонаушысына айналған соң қалған билік басындағылар қарап қалсын ба,
қарапайым халықты сүліктей сорған. Мемлекет қазынасындағы екі миллиард жеті жүз
миллион сестерци (ақша) бір жылдың көлемінде көлге ұшып, бүкіл ел қайыршылыққа
ұшырап, тұс-тұсқа қаңғып кеткен.

«Бізден кейін топан су қаптаса да мейлі» деген
арсыз мәтелдің авторы француз королі XIV Людовик 72 жыл бойы шексіз билік
құрған. Король қарамағындағы халқын қалай болса, солай ұстауға, тіпті кез
келген уақытта атып, асып өлтіруге де құқым бар деп есептеген.

«Мемлекет деген мен». XIV Людовиктің осы астам
сөзі қазірге дейін сүйкімсіз мағынасында қолданыс тауып келе жатыр.

Корольдің айналасына жағымпаздар жиналып, өмір
бойы бір-біріне орын бермей, таласумен өткен. Шыбындаған жылқыдай бас шұлғып
тұрған дворяндар таң атпай жатып, корольдің киім кию салтанатына қатысу үшін
жүгіреді екен. Бірі іш киімін, екіншісі шалбарын әперіп, бәйек қаққан сорлылар
король бүгін көйлектің ағын емес, көгін киюі керек деп, өзара ұзақ керілдесетін
болған. Сөйтіп, XIV Людовиктің киім кию
салтанаты күн сайын екі сағатқа созылып отырған.

Осындай қызметімен жаққан үстем тап өкілдеріне
король атақ пен сыйлықты уыстап шашып, тіпті, әртүрлі қызмет сатысын ойлап
тауып, ай аралатып дәрежесін өсірген.

Сарай қызметшілерінің міндеті де адам
таңғаларлықтай. Олар топ-топ болып, түнімен кірпік қақпай, корольдің іш киімін,
кимешашын, дәрет сындыратын ыдысын күзетіп шығатын болған.

XIV Людовиктің бір жасар қызының 80 күтушісі
болса, қара басына қызмет еткендердің санына жету тіптен мүмкін емес. Оның өмір
бойы құрған сауық-сайраны, аңшылығы мен сарай қызметкерлерін ұстауға кеткен қыруар
қаржы кедейлер төлеп отырған салықтан түскен. Салықты уақтылы төлей
алмағандарды отбасымен қоса далаға қуып шығып, үй-мүлкін тартып алып отырған.
Француз халқы қаратабан қайыршылықтың зарын шегіп, иіні бүтінделмей жүргенде,
еріккен король сән салтанатты Версаль сарайын соқтырып, қабырғасы мен еденін
тұтастай мәрмәрлатады. Сарайдың іші мен сыртына 1400 хауыз орнаттырған. Король
тек қана осы сарай құрылысына 47 жыл
уақытын жұмсаған.

…XIV Людовиктің надандығы мен қатыгездігі
сондай, мысалы,  бір аспазы корольге
шаяннан дастархан мәзірін әзірлеп бергенмен, үстіне тұздық құюды ұмытып
кетіпті. Корольдің мұндай ұмытшақтықты кешпейтінін білген әлгі сорлы, жаза
қолданбай тұрғанда жантәсілім етейін деп, дереу өз өзіне қол салып, өмірмен қош
айтысқан.

Ауыр тұрмыс, шексіз езгіден шыдамы шегіне жеткен
француз халқы король өлген соң көтеріліске шығып, оның соңындағы барлық тұқым-тұяғын
аяусыз қырып салған.

***

… Махаббаттың басты тұғыры – тұрақтылық десек,
оны өткен ғасырларда әр ұлт пен ұлыс түсінігі нанымының, діни сенімінің
деңгейінде бағалаған. Бағзы дәуірлерден қалған жылнамалар мен тас, қағаз бетіне
салынған гравюралардан, қара жер қойнынан табылған саркофагтерден ері өлген
жесірлердің өз еріктерімен отқа өртеніп, махаббат құрбандығына айналғанын
көреміз.

Тас ғасырының мұндай жантүршігерлік салты жер
шарының қай ендігінде де болған. Мәселен, Қытайдың Гайнан аралының тұрғындары
қайтыс болған ер азаматтың үстін жібекпен немесе жылқы, сиыр, қой терілерімен
бүркеп, жанына әйелін тірідей таңып, астынан от қойған. О дүниеге жұбайлар
бірге қадам басса, жер бетіндегі бақытты тірлігі сол қалпы жалғасады деп
сенген.

Мұндай таңқаларлық фактілерді Геродоттың және
басқа да көне ғасырлық тарихшылардың жазбаларынан жиі кезіктіреміз.

Көп әйелі бар еркек өлсе, күйеуімен бірге о дүние
есігін сүйікті әйелі ашу керек деген ұғым салтанат құрған. Сол үшін де
жесірлерінің арасында бір-бірімен бет жыртысуға дейін барған дау-жанжал
басталады екен. Өлген адамның достары марқұм тірлігінде қай әйелін қандай
дәрежеде сүйіп, құрметтегенін дереу сарапқа сала қояды. Ақыры таңдау бір
әйеліне түседі. Ол әйелінің қуанышы қойнына сыймай, зор мақтанышқа кенеледі.
Сол сәтте әлгі әйелді  жақын туысқанының
бірі өлтіріп, күйеуінің жанына жерлейді. Өзге тірі қалған жесірлер қызғаныштан
іштері күйіп, пұшайман қалге түседі. Өйткені оларға күйеуінің соңында тірі
қалудан асқан қорлық жоқ болып саналған.

Ежелде Жаңа Зеландия тұрғындарының көсемі қайтыс
болса, жиналған ел-жұрт бәйбішесінің қолына арқан ұстатады екен. Ол міндетті
түрде орманға барып, өз еркімен асылып өлуге тиіс. Бұл оның махаббатқа деген
адалдығын көрсетеді.

Осы тәрізді түсінік пен «ғашықтығын дәлелдеу»
салты ертедегі скифтерде де, гректер мен литвалықтарда да кеңінен өріс алған.

Ал Сүлеймен аралында тұратын тайпа басшысы көз
жұма қалса, қарамағындағы халық оның әйелін тұншықтырып өлтірген. Сонымен қатар
басшының жақын тұтқан ағайындары, қызметшілері жедел түрде улы өсімдіктің сөлін
ішіп, есеңгіреп, басшы моласының жанына барып асылған. Өйткені ел ардақтаған
сыйлы адамды о дүниеге жалғыз жіберуге болмайды деген түсінік үстем түсіп
отырған.

Тіпті кейбір тайпаның бойжеткендері болаашақ
күйеулері өле қалса әзір тұрсын деп, тұрмысқа шықпас бұрын мойнына жіп орап жүрген.
Ал, Фиджи аралындағы сомо-сомо тайпасының атақты қолбасшысы Рамбити теңіз
апатына ұшырап суға кеткенде, соңында қалған 17 жесірі түгелдей өлтірілген.
Намен елді мекенінде біреудің сексен әйелі бірдей құрбандыққа шалынып, айнала
қызыл қанға бөккенін жылнама беттері айғақтайды. 

***

А . Бектің «Волоколам тас жолы» шығармасын Жамбыл
малдәрігерлік техникумында жүргенімде оқып, Баукеңе сырттай сүйіспеншілігім
оянған. Ол өзінің ерлігімен, азаматтық қайсар тұлғасымен бірнеше ұрпақтың
құрметіне бөленіп үлгерді. Мен сондай даңқты батырдың арамызда тірі жүргеніне
таңданатын едім, әрі маған ондай тұлғалардың бәрі өткен ғасырларда ертегілермен
бірге жасасып өтіп кеткендей көрінетін.

Кейін Лениндік сыйлық алғанымда, Баукеңнің
Алматыдан көңіл толқытар жедел хат жолдап, ағынан жарыла құттықтағанын,
Мәскеуде, Алматыда талай мәрте жүздесіп, емен-жарқын сырласатынымызды қайдан
білейін? Бірде Арбаттың бойында жолығып қалған батыр ағамыз:

–Шыңғыс, ел арасында мен жайлы 120 вагон өсек бар,
соның бір вагоны шындық та, қалған жүз он тоғызы өтірік. Фидель Кастроның
арнайы шақыруымен Кубаға барғанымда,– деп әңгімесін жалғады ол, – сүйріктей
қоңыр қыз жаныма жетіп келіп:

–Полковник, Сіз жөнінде көп оқығанымнан болар,
кішкентайымнан өзіңізге сырттай ғашықпын. Қаласаңыз, әйеліңіз болайын. Еліңізге
алып кетіңіз,– дегені.

Еш қымсынар емес, еркелей басып, қарсы алдыма кеп
тұрды.

–Бойжеткен,– дедім сонда көзіне тік қарап, – қазақта
«Қыз күнінде бәрі жақсы, жаман әйел қайдан шығар» деген мақал бар. Сен менің
мінезімді білмейсің ғой, білсең, бұлай айтпас та едің…

Өзі сұранып тұрған қызды некелесіп алып келсем ғой,
мен жайлы өсек-аяң екі жүз вагоннан асып жығылар еді…

Екеуміз жарыса күлдік.

***

Солтүстік Кореяны жарты ғасырдай билеп, ұлы көсем
атанған Ким Ир Сен жайлы мынадай бір оқиғаны орыс тілінде шығатын бір журналдан
оқығаным бар.

Өзен арнасынан шыға буырқанып, тасып, жағадағы
елді мекендерді шайып кетеді. Емшектегі баласы бар бір жас әйел де ағынмен
бірге ілесіп, құлдилай жөнеледі. Қараса, Ким Ир Сеннің де портреті қоса ағып
барады екен. Сонда әлгі әйел өзімен қатар ағып келе жатқан сәбиін құтқаруға
ұмтылмай, көсем портретіне жармасып, жағаға алып шығыпты. Журнал осы істі асқан
патриоттық деп дәріптейді.

Бұл, әрине, әсіре саясаттан, жеке басқа
табынушылықтан туған саяси мәңгүртизмнің бір көрінісі.Екі аяқпен жер басқан
пенде екенімізді шексіз биліктің ұмыттырып жіберетіні қандай өкініш!..

***

Адамзат өзінің арғы-бергі тарихында ең үлкен
қасіретті тиран басшылардан көрген екен. Егер, біз ХХ ғасырды және осы ғасырдың
басын ғана мысалға алатын болсақ, алдымыздан жеке адамға табыну мүддесін ту
еткен ондаған қаныпезер басшылар сап түзеп шыға келеді. Мәселен, бүкіл Кеңестер
Одағын 31 жыл бойы басқарған Сталин 50 миллионға жуық адамның
тыныс-тіршілігінің тоқтауына себепкер болса, көрші Қытай мемлекетінің «ұлы
асыраушысы» атанған Мао Цзэдун  өзі
басқарған «Үлкен секіру», «Мәдени революция» аясында 65 миллион адамның жанын
жаһаннамға аттандырыпты. Сөйтсе де, қайбір жылы Горбачевке ілісіп, Қытайға
барғанымда оның сол жасаған қасіретінің ізін көру былай тұрсын, «Ұлы
асыраушыға» деген халықтың шексіз махаббатын көріп, таң-тамаша қалдым. Әрине,
қай кезде де насихаттың рөлі зор. Кезінде Кеңестер Одағында Сталиннің жеке
тапсырмасы бойынша өлім жазасына кесілген адамдар да жендеттер өздерін атар
кезде «Жасасын Сталин!» деп көз жұмды емес пе? Бірақ, жұрттың көбісі насихатқа
бой алдыратыны ащы шындық. Солтүстік Кореяның «Күн королі» атанған Ким Ир Сен
сияқты «данышпан» басшысы ғана емес, кейіннен оның орынын  иеленген баласы Ким Чен Ир де «ХХІ ғасырдың
күні» атанды. Көрдің бе, адамды қойып, «Күннің бастығы» немесе  Күннің өзі болғысы келетіндер де бар. Ал Ким
Ир Сен саясатынан көз жұмған адамдардың саны 2 миллионнан асып жығылады екен.

Дайындаған Гүлзина БЕКТАС

Редакция таңдауы

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...
210303173445143e

Нұр-Сұлтанда тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті

Елорданың сол жағалауында тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қалалық...
bez imeni

Курьер жігіт 12-қабаттан құлаған сәбиді қағып алды

Курьер болып жұмыс істейтін вьетнамдық жігіт 12-қабаттан құлаған бүлдіршінді қағып алды, деп...
borat subsequent moviefilm wp 1024x587 1

Саша Барон Коэн Қазақстанға келуге ниетті

Сценарист және актер Саша Барон Коэн өзінің ойдан шығарылған кейіпкері — Бораттың...

Жаңалықтар

Нұр-Сұлтанда тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті

Елорданың сол жағалауында тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаменті хабарлады. «Бүгін сағат 15:50-де Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаментінің құрамында...

Курьер жігіт 12-қабаттан құлаған сәбиді қағып алды

Курьер болып жұмыс істейтін вьетнамдық жігіт 12-қабаттан құлаған бүлдіршінді қағып алды, деп хабарлайды Daily Mail.  Нгуен Нгок Ман 12-қабаттың терезесінен құлап кеткен екі жасар бүлдіршіннің...

Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті мерейтойымен құттықтады

ҚР Тұңғыш Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті 90 жас мерейтойымен құттықтады. Бұл туралы Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің Instagram-дағы парақшасында хабарланды.  Құттықтауда КСРО Тұңғыш президентінің...

Саша Барон Коэн Қазақстанға келуге ниетті

Сценарист және актер Саша Барон Коэн өзінің ойдан шығарылған кейіпкері — Бораттың отаны Қазақстанға келуге дайын екенін мойындады. Бұл туралы ол "Известия" басылымына берген...

Бішкекте «Астана» халықаралық қаржы орталығының филиалы ашылуы мүмкін

Қырғызстан Президентінің елімізге жасаған мемлекеттік сапарының соңында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров «Астана» халықаралық қаржы орталығын аралап көрді, деп хабарлады Ақорданың ресми сайты. Мемлекет басшылары...

Қазақстан Қырғызстанға әскери-техникалық көмек көрсетеді

Қазақстан мен Қырғызстан қорғаныс министрлері әскери ынтымақтастық туралы құжаттарға қол қойды, деп хабарлайды ҚР Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі. Қазақстанның Қорғаныс министрі генерал-лейтенант Нұрлан Ермекбаев Қырғызстан...

Жомарт Ертаев тағы да 9 жылға сотталды

Алматыда «Bank RBK», «Qazaq Banki» және «Eurasian Bank» банктерінен 188 миллиард теңгеден астам қаражатты жымқыру ісі бойынша сот үкімі шықты. ҚазАқпараттың хабарлауынша, айыптылардың қатарында экс-банкир...

Кардиолог инфаркт алу қаупін азайтатын үш жаттығуды атады

Кардиолог және жүрек-тамыр хирургі Владимир Хорошев инфаркт қаупін азайту үшін үш жаттығуды ұсынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Маман бірінші кезекте көбірек жаяу жүруге кеңес берді:...

Алматы облысында мас жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті

Алматы облысында мас көлік жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті. Әртүрлі дене жарақаттарын алған үш бала ауруханаға жатқызылды. «Оқиға 2 наурызда сағат 18:40-та Еңбекшіқазақ ауданында болған....

Илон Маск өз қаласын салуға кірісті

Америкалық кәсіпкер, Tesla және SpaceX компанияларының негізін қалаушы Илон Маск Техаста жаңа қала құрылысын қолға алды. Бұл туралы ол өзінің Twitter-дегі парақшасында мәлімдеді. "Мен Техаста...

Айға саяхат: жапон кәсіпкері бұл сапарға 8 адамды таңдап алмақ

Жапон кәсіпкері Юсаку Маэдзава сәрсенбі күні «өзін әртіс деп есептейтін» қоғамның 8 өкілін 2023 жылы Ай орбитасына алып кететінін мәлімдеді. Бұл – SpaceX фирмасы...

Алматыда Роза Бағлановаға ескерткіш қойылады

Алматы қаласы Мәдениет басқармасының хабарлауынша, Қабанбай батыр көшесінің оңтүстік бөлігі мен Байсейітова көшесінің шығыс жағында Роза Бағланованың құрметіне ескерткіш орнатылады. «12 наурызға дейін Роза...

COVID-19: елімізде ПТР тест бағасы арзандап жатыр

Қазақстанның клиникалық-диагностикалық зертханаларымен жасалған монополияға қарсы іс-шаратшеңберінде КВИ ПТР бағасы арзандап жатыр. Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің мәліметінше, 2021 жылғы 1 наурызда КДЗ ОЛИМП COVID-19...

Семейде жер үйден өрт шығып, 2 адам қаза тапты

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, 3 наурыз сағат 05:00 шамасында Белибаев көшесіндегі жеке тұрғын үй отқа оранған. Оқиға орнына шұғыл келіп жеткен өрт сөндірушілер...

Нұр-Сұлтанда қашықтан оқыған оқушылар коронавирусты көбірек жұқтырған

Нұр-Сұлтан қаласының бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Сархат Бейсенова елорда мектептеріндегі коронавирус статистикасы туралы айтты. «2021 жылдың 1 наурызындағы жағдай бойынша, оқу жылының басынан бері мектеп...

3 наурыз: атаулы күндер мен тарихи оқиғалар

2018 жылы 3 наурызда Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болуының 26 жылдығы аясында БҰҰ штаб-пәтерінде Қазақстанның Ядролық қаруға тыйым салу туралы шартқа қол қою...

Екібастұзда жолаушылар вагонынан өрт шықты

Екібастұзда жолаушылар вагонының темірден өзге бөлшектерінің барлығы жанып кетті. Әзірге өрт салдарынан келген шығынның мөлшері белгісіз. «2 наурыз күні сағат 13:04-те нөмірі 2-ші мамандандырылған өртке...

Өткен тәулікте елімізде 717 адам коронавирус жұқтырған

Қазақстанда өткен тәулікте 717 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Аймақ бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 105, Шымкент қаласы - 12,...

Сарыағашта халықаралық іздеуде жүрген қылмыскер ұсталды

Түркістан облысы Сарыағаш ауданында халықаралық іздеуде жүрген қылмыскер ұсталды. Былтыр мал ұрлаған азамат осы күнге дейін жасырынып жүрген. Облыстық ПД баспасөз қызметінің мәліметінше, күдікті «Мал ұрысы»...

«Алматы жастарына» 10 наурыздан бастап өтінім қабылданады

Оңтүстік шаһардағы жастардың тұрғын үй проблемасын шешетін «Алматы жастары» бағдарламасына қатысуға өтінім қабылдау 10 наурыздан басталады. Бұл туралы «Отбасы банкі» әлеуметтік желідегі парақшасында хабарлады. «Алматы...

3 наурызға арналған ауа райы болжамы – Қазгидромет

Қазгидромет 3 наурызға арналған ауа райы болжамын ұсынады. Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы ауа райы болып, қар мен жаңбыр жауып, кей жерде тұман, көктайғақ, бұрқасын,...

Ресейдегі Әлихан Бөкейханов зиратына гүл шоқтары қойылды

 1 наурызда еліміз Алғыс айту күнін атап өтті. Мереке идеясы Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа тиесілі және Қазақстанда тұратын барлық этностар бір-біріне және...

Әлемдегі барлық миллиардерлердің саны анықталды

Hurun Research Institute зерттеуіне сүйенсек, әлемдегі миллиардерлердің саны 3228-ге жеткен. Зерттеушілердің сөзінше, бұл — рекордты көрсеткіш.  15 қаңтардағы жағдай бойынша планетадағы ең бай адамдардың жиынтық...

Қытай 15 жылда елімізге 19,2 миллиард доллар инвестиция құйған

2020 жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда айналымы 4%-ға өсіп, 15,4 миллиард доллар болған. Бұл туралы ҚР сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаев айтты,...

Аязда үсіп өлген 5 жасар бала қайтыс болар алдында зорланған

Ресейдің Саратов облысының Вольск қаласында көшеде өлі күйінде табылған бес жасар бала қайтыс болғанға дейін зорланған. Бұл туралы Life Shot Telegram-арнасына сілтеме жасап Lenta.ru...

Елбасы Қырғызстан басшысымен кездесті

Келіссөз басталар алдында Елбасы мен Қырғыз Республикасының Президенті Назарбаев орталығындағы экспозицияларды аралап көрді, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Кездесу барысында Нұрсұлтан Назарбаев Садыр Жапаровты Қырғызстан Президенті болып...

Байқоңырдан Ресейдің құпия құрылғылары ұрланды

Белгісіз біреулер Байқоңыр ғарыш айлағынан Ресейдің құпия электроникасын ұрлап кеткен. Бұл туралы  "112" Telegram-арнасына сілтеме жасап Lenta.ru хабарлады.  Арнаның мәліметінше, 1988 жылы "Буран" ғарыш кемесімен...

Психолог 8 наурызда аруларға сыйланатын ең сәтсіз сыйлықтарды атады

Психология ғылымдарының кандидаты Юлия Кочетова 8 наурызда әйелдерге cыйланатын ең сәтсіз сыйлықтардың тізімін жасады, деп хабарлайды "Москва" жаңалықтар агенттігі.  Маманның айтуынша, ең жауыр болған сыйлық...

Балалар құқығын қорғау туралы заң: 3 кодекске 35 түзету енгізілмек

Құжатты саралайтын жаңа жұмыс тобының құрамында 65 адам бар. Парламент мәжілісінің депутаты Динара Закиева қоғамда қызу талқыға түскен балалар құқығын қорғау бойынша заңнамалық актілерге...

Белгісіз коллекционер Черчилльдің суретін рекордтық бағаға сатып алды

Анджелина Джоли Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Уинстон Черчилль салған "Кутубия мешітінің мұнарасы" картинасын рекордтық бағаға сатты. Белгісіз коллекционер картина үшін 8,2 миллион фунт стерлинг төлеген,...

Зеленский үндістандық вакцинаны салдырды

Украина президенті Владимир Зеленский Донбассқа сапары кезінде коронавирусқа қарсы вакцина алды. Вакцинация Үндістанда өндірілген Covishield препаратымен жүргізілді, деп хабарлайды korrespondent.net. Президент Жоғары бас қолбасшы ретінде вакцинаны...

Головкин vs Мунгия: Жекпе-жек қашан өтетіні белгілі болды

Геннадий Головкин (41-1-1, 36 КО) орта салмақтағы IBF тұжырымы бойынша әлем чемпионы (әлі IBO титулына ие) титулын мексикалық боксшы Хайме Мунгияға (36-0, 29 КО)...

Ата-анасы жұмысқа кеткен: өрттен 5 жасар бала қаза болды

Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданында өрттен бала қаза тапты. Бұл кезде ата-анасы үйде болмаған, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. ТЖД өкілдері бала Аққайың ауданы Новороссийск ауылында қаза...

“Ұлытау” тобы АҚШ-та өткен халықаралық байқауда жеңіске жетті

Қазақстандық "Ұлытау" этно-рок тобы Лос-Анджелесте өткен халықаралық байқаудың жеңімпазы атанды, оған әлемнің 83 елінен қатысушылар келген. Бұл туралы Алматының өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде топ...

Дәрігерлер карантиндік шектеулерді күшейтуді талап етті

Бразилиялық дәрігер ел билігінен коронавирусқа қарсы шектеу шараларын күшейтуді талап етті, деп хабарлайды РИА Новости.  Ел ауруханаларында орын жоқ, науқастар ем алу үшін кезек күтуге...

Биыл магистранттар шетелде тәжірибеден өте ала ма?

Бүгінде қазақстандық магистранттар COVID-19 пандемиясына байланысты шетелде тағылымдамадан өте алмай отыр. Әлемде және Қазақстанда коронавирус жұқтыру дерегі азайса, магистранттарды шетелге тағылымдамаға жіберу мәселесі қаралады....

Ақтөбе қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

Президент әкімшілігінің​ келісімімен өңір басшысының өкімімен​ Ақтөбе облысы​ әкімінің орынбасары болып Ермек Кенжеханұлы тағайындалды. Бұл туралы Ақтөбе облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ермек Кенжеханұлы...

ТЖМ Алматы тұрғындарына үндеу жасады

Сел ұстайтын бөгеттер құрылысына байланысты Үлкен Алматы шатқалына баруға шектеу енгізіледі. Бұл туралы ҚР Төтенше жағдайлар министрі Юрий Ильин мәлімдеді. «Қар мен ылғал қорының жиналуы...

Жасөспірімдерді тәртіпке шақырмақ болған алматылық полицей құрылысы бітпеген үйден құлап кетті

Алматыда полиция қызметкері қараусыз қалған құрылыс нысанынан құлап, жарақат алды. Алматы қалалық Полиция департаментінің мәліметінше, Алатау ауданының ювеналды полиция қызметкері құрылысы бітпеген көпқабатты үйдің төбесіне...

Аралас оқу форматы: Оқушылар мектеп формасын киюге міндеттеле ме?

Оқушылардың аралас форматқа ауысуына байланысты мектеп формасын сатып алудың қажеті жоқ.  Бұл туралы Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова мәлімдеді.  «Оқушының ауырып қалуы немесе науқас...

Жамбыл облыстық Ішкі саясат басқармасының басшысы тағайындалды

Жамбыл облысы әкімінің өкімімен облыс әкімдігі Ішкі саясат басқармасының басшысы болып Бейқұт Жамангозов тағайындалды. Бұл туралы Жамбыл облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Бейқұт Тілебалдыұлы 1969...

2 наурыз еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалармен есте қалды?

2 наурыз күні әр жылдары еліміздің тарихында бірқатар маңызды оқиғалар орын алды. 1992 жылы 2 наурызда БҰҰ Бас Ассамблеясының 46-шы сессиясының пленарлық мәжілісінде Қазақстан Республикасы...

Горбачев өмір сүру ұзақтығы жөнінен кеңестік көшбасшылар арасында рекорд орнатты

КСРО-ның бұрынғы президенті Михаил Горбачев кеңестік көшбасшылар арасында өмір сүру ұзақтығы бойынша рекорд орнатты. Бұл туралы Кремль пулының журналисі Дмитрий Смирнов өзінің "№3 пул"...

Қасым-Жомарт Тоқаев Садыр Жапаровпен шағын құрамда келіссөздер өткізді

Ақорда резиденциясында Қырғыз Президенті Садыр Жапаровты салтанатты қарсы алу рәсімі өтті. Екі елдің мемлекеттік әнұрандары орындалғаннан кейін Құрмет қарауылы ротасының бастығы Қазақстан мен Қырғызстан...

Жастарға ауыл шаруашылығы саласындағы жобаларды іске асыруға гранттар берілмек

Үкімет отырысында Ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаров агроөнеркәсіптік кешенді қолдау іс-шараларының бірыңғай электрондық ресурсы құрылады. «Агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін қаржыландырудың қолжетімділігін арттыру мақсатында салалық мемлекеттік қолдау...

Еліміздегі сұранысқа ие әлеуметтік желілердің тізімі жарияланды

Қазақстанда ең танымал әлеуметтік желілер белгілі болды, – деп жазды Ranking.kz. Statcounter Global Stats мәліметінше, 2021 жылдың қаңтарында әлемдегі ең танымал әлеуметтік желі Facebook атанды,...

Мәулен Әшімбаев: Ұлтқа адал еңбек етудің озық үлгісін көрсеткен текті азамат

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Мәулен Әшімбаев көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым, академик, техника ғылымдарының докторы Өмірбек Жолдасбеков туралы фейсбуктегі парағында өз пікірін жазды. Онда...

Президент жанындағы ҚСЗИ-да Әлеуметтік-саяси зерттеулер бөлімінің басшысы тағайындалды

2021 жылдың 1 наурызында ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ директоры Зарема Шаукенова ұжымға ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының әлеуметтік-саяси зерттеулер бөлімінің жаңа басшысын...

29 жыл бұрын Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болды

1992 жылдың 2 наурызы Қазақстан тәуелсіздігін дүниежүзілік қоғамдастық мойындаған ел тарихындағы маңызды оқиғаға толы күн. 29 жыл бұрын Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына 168-ші мүше-мемлекет...

Қырғызстан Президенті мемлекеттік сапармен Нұр-Сұлтан қаласына келді

Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаров мемлекеттік сапармен Нұр-Сұлтан қаласына келді. Бұл туралы ҚР СІМ баспасөз қызметі хабарлады.

Алдағы бес жылда ауыл халқына 250 млрд теңгенің несиесі беріледі

2025 жылға дейін 50 мың микрокредит беру көзделген. Былтыр ауылға берілген шағын несиелер есебінен 11 мың жұмыс орны ашылған, деп хабарлайды Inbusiness.kz.  Үкімет отырысында агроөнеркәсіп...

Павлодарда пара алды деген күдікпен ҚТЖ филиалының басшысы ұсталды

Павлодар облысы бойынша Экономикалық тергеу департаменті қызметтегі «қамқорлығы» үшін жүйелі түрде заңсыз сыйақы алды деген күдікпен «ҚТЖ ҰК» АҚ Павлодар облысы бойынша филиалының басшысын ұстады. Ол...

Жапонияда коронавирустың британдық штамы тарап жатыр

Жапонияның батысындағы Кобе қаласының билігі бұл аймақта вирус жұқтырғандардың арасында коронавирустың жаңа британдық штамын жұқтырғандар саны көбейгенін хабарлады. ҚазАқпараттың NHK телеарнасына сілтеме жасап жазуынша, ақпанның...

«Дарындылар пулы»: электронды үкіметтің кадр резервіне өтінім қабылдау басталды

«Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясының «Дарындылар пулына» өтінім қабылдау басталды.  Корпорацияның кадр резервіне өтініш бергісі келетін үміткерлерге talent.gov4c.kz сайтында тіркеуден өту қажет. Өтінім беру кезінде жүйеде...

Сауд Арабиясы вакцина салдырған келушілерді ғана қажылыққа қабылдайды

Мұсылман қажылары жаңа коронавирусқа қарсы вакцинациядан кейін ғана Мекке мен Мединедегі қасиетті орындарға үлкен және кіші қажылыққа бара алады. Мұндай шешімді Сауд Арабиясы билігі...

Қазақстанда коронавирус жұқтырғандар саны 214 мыңнан асты

Қазақстанда өткен тәулікте 658 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 65 Алматы қаласы - 102 Шымкент қаласы - 17 Ақмола облысы -...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

2 наурыз күні солтүстік-батыс циклонымен байланысқан атмосфералық ауа ағыны әсерінен еліміздің басым бөлігінде қар мен жаңбыр жауады, кей жерде тұман, көктайғақ, бұрқасын, желдің күшейюі...

21 миллион VPN қолданушысының жеке дерегі сатылымға шықты

Android операциялық жүйесіне арналған тегін VPN қызметтерінің 21 миллион қолданушысының жеке деректері Желіде сатылымға шықты, - деп хабарлайды Сyber News сайтына сілтеме жасап. Танымал хакерлік форумның...

Францияның экс-президенті үш жылға бас бостандығынан айырылды

Францияның экс-президенті Николя Саркози үш жылға бас бостандығынан айырылды, оның ішінде бір жыл нақты қамауда болады. Сот оны сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деп тапты.

Еуроодақ Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады

Еуроодаққа мүше 27 елдің елшілері ресейлік оппозиционер Алексей Навальныйға байланысты Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады, деп хабарлайды Inbusiness.kz порталы РИА Новости агенттігіне сілтеме жасап. Агенттіктің...

БҒМ 1 наурыздан бастап мектептерде сабақ қалай өтетінін түсіндірді

Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова 1 наурыздан бастап мектептердегі рұқсат етілген аралас форматта оқыту барысын түсіндірді. Вице-министр Facebook-тегі парақшасында 1 наурыздан бастап Қазақстан Республикасының...

Алматыда коронавируспен күрескен дәрігерлердің құрметіне ескерткіш қойылады

Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев Instagram парақшасында бұл ескерткіш медицина қызметкерлеріне деген алғыстың символына айналатынын атап өтті. «Бүгін Алматының медицина мен жазушылар қауымдастығының өкілдерімен дәрігерлерге арналған...

Пандемия: кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді

Қазақстандық кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді және кейбір төлемдер алынып тасталды. Пандемиядан зардап шеккен секторларда жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін жаңа бөлшек салықтың арнаулы салық режимі...

Түркістан өңірінде 100-ге жуық белсенді «Nur Otan» партиясы қатарына қабылданды

Бүгін Түркістанда 1 наурыз – Партия күніне орай, бірқатар азаматты «Nur Otan» партиясына қабылдау іс-шарасы өтті. Жиында «Nur Otan» партиясы Түркістан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Бейсен...

Алматыда ойын-сауық орталығында ата-аналар төбелесті

Әлеуметтік желіде Алматыдағы сауда орталықтарының бірінде болған төбелестің видеосы тарады. Полиция департаменті оқиғаға қатысты түсініктеме берді. Видео кадрларынан төбелестің балалар ойын алаңында болғанын байқауға болады....

Наурыз айында күн райы қандай болады?

Еліміздің көптеген аймақтарында күнтізбелік көктем белгіленген мерзімде келеді. Бұл туралы «Қазгидромет» орталығы мәлімдеді.  Консультативтік болжамға сәйкес 2021 жылғы наурызда Қазақстан Республикасының басым бөлігінде циклондардың өтуімен және...

Таразда Алғыс айту күніне орай 1000 түп ағаш көшеті отырғызылды

Алғыс айту күніне орай былтыр ғана облыс орталығында бой көтерген «Қазақ халқына мың алғыс» монументінің маңында мерекелік шаралар ұйымдастырылды. Онда қалалық зиялы қауым өкілдері,...

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған отбасыға баспана берілді

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған Текебаевтар отбасына жаңа баспана берілді. Oқиға биыл 18 ақпанында облыс орталығындағы Әл-Фараби мөлтек ауданында орын алды. Оқиға орнына шұғыл жеткен...

Алматыда КамАЗ көлігі жер астына түсіп кетті

Алматыда КамАЗ жүк көлігі жер астына түсіп кетті. Оқиғаның видеосын куәгерлер таратты, ал дәрігерлер көлік жүргізушісі жарақат алғанын айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Әлеуметтік желілерде...

Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ. Адамға алғыс айтқанымыз – Аллаға шүкір еткеніміз

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын! Аллаға мадақ, пайғамбарға салауаттар болсын! Елімізде шуақты көктемнің алғашқы күні алғыс айту мерекесімен басталады. Баршаңызды бірлік пен мейірімге...

Асқар Мамин «Роскосмос» басшысы Дмитрий Рогозинмен кездесті

Премьер-Министр Асқар Мамин «Роскосмос» ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий Рогозинді қабылдады, – деп хабарлады primeminister. Тараптар ғарыш саласындағы Қазақстан – Ресей ынтымақтастығының...

«Nur Otan» партиясының жанынан 9 жаңа қоғамдық кеңес құрылады

Осылайша, олардың жалпы саны 14-ке жетті, – деп хабарлады партияның баспасөз қызметі. «Nur Otan» партиясының Лидері, Елбасы Н.Назарбаевтың партияның «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!»...

Талдықорған қаласына жаңа әкім тағайындалды

Алматы облысы әкімінің өкімімен Жасыбаев Ержан Бәкірбайұлы Талдықорған қаласының әкімі болып тағайындалды. Бұл туралы Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Бәкірбайұлы Жасыбаев 1965 жылы...

Белгілі әнші Индира Еділбаева «Nur Otan» партиясын таңдады

«Nur Otan»-ның құрылғанына 22 жыл толуына орай, партияның Алматы қалалық филиалы белсенді және жігерлі алматылықтармен толықты. Партияның жаңа өкілдері қатарында денсаулық сақтау, мәдениет және...

Әуе компанияларының табысы 41% азайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі әуе компанияларының жылдық табысы 41% төмендегенін, ал жолаушылар тасымалы қызметі 6 пайызға арзандағанын хабарлады. Биыл қаңтарда еліміздің әуе компанияларының кірісі...

Белгілі журналистің еміне қаржы жиналуда

Бүгін «Қазақстан» телерадиокорпорациясы «Мың алғыс» қайырымдылық телемарафонын өткізеді. Шараның негізгі мақсаты – көмекке мұқтаж жандарға көпшіліктің атсалысуымен қолұшын созу, мейірімділікті, қайырымдылықты насихаттау, қайырымды жандарға алғыс...

Атырау дәрігерлері Алғыс айту күніне орай челлендж бастады

«Мерекелік шараға өңірдегі 35 медициналық ұйымның қызметкерлері қатысты»,-деп хабарлайды Атырау облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі. «Туған елге мың алғыс!» челленджі өңірде бір апта бұрын...

Дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жетеді – министр

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 2023 жылы дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жететінін айтты. Ведомство басшысы Президенттің биылдан бастап дәрігерлердің жалақысын кезең-кезеңімен көтеру міндетін қойғанын...

Әлем тұрғындарының қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екені анықталды

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас ғылыми қызметкері Сумия Сваминатан Жер бетіндегі тұрғындардың қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екенін айтты, деп хабарлайды РИА Новости.  Ұйым...

Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі Қазақстан имиджі

Ақпарат кеңістігінде мемлекеттің имиджі мен медиаобразын жасау – дамушы елдердің алдында тұрған күрделі міндеттердің бірі. Қазақстан тәуелсіздік алған 30 жыл ішінде дүние жүзінің алпауыт...

Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақыру басталды

Осы көктемде 13 500-ден астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші ел Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады. Қорғаныс ведомствосы...

ҚазҰУ ректоры француз ғалымдарына бірлескен археологиялық зерттеулер жасауды ұсынды

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры Жансейт Түймебаев Қазақстандағы Франция Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі Дидье Канеспен кездесіп, ғылым-білім  және мәдени бағыттар бойынша өзара ынтымақтастықты тереңдету...

Ресейдің ең бай депутаты қамауға алынды

Ресейдің Сахалин облыстық Думасының миллиардер депутаты Дмитрий Пашов қамауға алынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Сот оған екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану...

«Борат 2» ең үздік комедия ретінде «Алтын глобус» лауреаты атанды

Лос-Анджелес пен Нью-Йоркте кино және теледидар саласындағы "Алтын глобус" сыйлығының 78-ші марапаттау рәсімі өтті. Коронавирус пандемиясына байланысты марапаттау тарихта алғаш рет виртуалды форматта өтті.  Ең...

Түркістандағы қайғылы оқиғаға қатысты алғашқы мәліметтер жарияланды

Түркістан қаласында орын алған қайғылы жағдайдың себебін анықтау үшін құзырлы органдардан құрылған топ болған жайтты жан-жақты тексеріп жатыр. Орын алған оқиғаның мән-жайын анықтаумен айналысатын...

15 жыл бойы қос азаматтығын жасырып келген павлодарлық жазаланды

Қос азаматтығын жасырып келген Павлодар облысы Железинка ауданының тұрғыны айыппұл арқалады, деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Аудандық соттың баспасөз қызметінің мәліметінше, Железинка аудандық полиция бөлімінің көші-қон қызметінің...

Бұл – қазақ халқының шексіз дархандығының жарқын үлгісі.

Джамалайл ЭЛИМХАНОВ, «Емир-Ойл» ЖШС басқарма басшысы: Қазақстан Тәуелсіздік алған сәттен бастап Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев әрбір азаматтың өз Отанында қауіпсіз және жарқын өмір сүруі үшін және...

COVID-19: Елорда «сары» аймаққа енді

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия 2021 жылдың 1 наурызы күнгі қазақстан амақтарындағы эпидемиялық жағдайды бағалау матрициасын жариялады. Бұл туралы...

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды. Партияның құрылуы мен қалыптасу тарихы Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың есімімен тығыз байланысты. 1998 жылғы 21 қазанда Қазақстан...

ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Ержан Ерікұлы Біржанов ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Біржанов 1979 жылы Солтүстік...

Алматы түрмесінен қашқан сотталушы Ақтөбеде ұсталды

Алматыдағы бас бостандығынан айыру орындарының бірінен қашып шыққан адам Ақтөбеде қолға түсті, деп хабарлайды ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық атқару жүйесі комитетінің баспасөз қызметі. «Алматы...

«Nur Otan» қатары жаңа мүшелермен толықты

Партияның 22 жылдық мерейтойы қарсаңында «Nur Otan» облыстық филиалында салтанатты түрде партия билеттері табыс етілді. Партияның аймақтық филиалының төрағасы, облыс әкімі Әбілқайыр Сқақов партия...

«Тұмар-2021» ұлттық телевизиялық байқауына өтінімдер қабылдау басталды

Бүгіннен бастап tvtumar.kz сайтында «Тұмар-2021» ұлттық сыйлығын алуға өтінімдер қабылдау басталды. Сыйлыққа 2020 жылы қазақстандық телеарналардың эфиріне шыққан телевизиялық жобалар қатыса алады. Өтінімдерді республикалық және...

Америкалық телеарна Трамптың саяси жоспарларын ашты

АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп елде жаңа партия құру мүмкіндігін қарастырмайтынын жариялайды. Оның саяси жоспарларын американдық Fox News телеарнасы ашты. "Біз жаңа партиялар құрмаймыз және...

Президент: Біртұтас және еңбекқор ұлт болсақ, көздеген мақсаттарымызға жетеміз

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады. «Құрметті отандастар! Сіздерді Алғыс айту күнімен шын жүректен құттықтаймын! Елбасы 2015 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында жариялаған осы...

Ақтауда жәндіктерді уламақ болған әйел көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтірді

Пәтердегі жәндіктерді уламақ болған Ақтау тұрғыны көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтіріп қойды. Бұл туралы Қоғамдық коммуникациялар орталығына сілтеме жасап Lada.kz хабарлады.  Зарарсыздандыру құралынан...

Елбасы қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады, деп хабарлайды Elbasy.kz. Қымбатты отандастар! Алғыс айту күні Қазақстан халқының бірлігін паш етеді,...

2020 жылдың ең танымал құпиясөздері анықталды

2020 жылы қандай құпиясөздер жиі қолданылды? Бұл сауалға DLBI деректер ағынын барлау қызметін жасаған зерттеуге сілтеме жасай отырып "Известия" басылымы жауап берді.  Рейтинг көшбасшысы тағы...

Жел, көктайғақ: Еліміздің 9 өңірінде ескерту жарияланды

1 наурызда елорда мен 8 өңірде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды "Қазгидромет". 1 наурызда Нұр-Сұлтан қаласында жел, көктайғақ болады. Оңтүстік - батыстан соққан...

1 наурыз: Атаулы күндер мен оқиғалар

Бүгін – елімізде Алғыс айту күні. Бұл мереке  ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2016 жылғы 14 қаңтардағы Жарлығымен бекітілген. 1995 жылдың 1 наурызында елімізде...