ەۋروپالىق وداقتى قىزىقتىرعان - ەنەرگوقور

ەۋروپالىق وداق پەن قازاقستان اراسىنداعى رەسمي قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانىنا بيىل — 15 جىل. كەلەسi اپتادا بريۋسسەلدە وتەتiن كەزدەسۋ نەگiزiنەن ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى ەنەرگەتيكالىق سەرiكتەستiككە نەگiزدەلگەن. كومiرسۋتەگiلەرگە دەگەن سۇرانىس قوس وكپەدەن قىسقان كارi قۇرلىق ەنەرگوقوردى تاسىمالدايتىن جولداردىڭ بالاماسىن كوپتەپ تابۋعا مۇددەلi.

ۇستiمiزدەگi جىلدىڭ 16 قىركۇيەگiندە ەو استاناسى — بريۋسسەل قالاسىندا ەۋروپالىق وداق پەن قازاقستاننىڭ سەرiكتەستiگi جونiندەگi كەڭەس وتەدi. بۇل تۋرالى سەيسەنبi كۇنi ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ قازاقستان، قىرعىزستان مەن تاجiكستانداعى وكiلدiگi حابارلادى. قر يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترi ۆلاديمير شكولنيك باستاپ باراتىن قازاقستاندىق كوميسسيا ەو بiرتۇتاس iشكi ساياسات پەن قاۋiپسiزدiك ماسەلەلەرi جونiندەگi جوعارعى وكiل حاۆەر سولانا، ەو-عا توراعالىق ەتۋشi فرانتسيانىڭ سىرتقى iستەر مينيسترi بەرنار كۋشنەر، ەو iشكi بايلانىس جونiندەگi كوميسسارى بەنيتا فەررەرو-ۆالدنەر سەكiلدi باسقا دا ەۋروپالىق شەنەۋنiكتەرمەن بiرگە قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزiلiك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشەلiككە ءوتۋi، ەۋروپالىق ەلدەر مەن قازاقستان اراسىنداعى ەنەرگەتيكالىق سەرiكتەستiك، ەكiجاقتى قارىم-قاتىناستى كەڭiنەن تالقىعا سالادى.

قورىندا 2 ترلن. تەكشە مەتر تابيعي گازى، 4 ملرد. توننا مۇنايى بار قازاقستاندى باتىس ستراتەگيالىق سەرiكتەسi رەتiندە iشتارتادى. بۇگiندە قازاقستان ەۋرووداققا مۇشە ەلدەرگە 10 ملرد. دوللاردان استام قارجىعا ەنەرگوقور ەكسپورتتايدى. 2010 جىلعا قاراي قازاق ەلi گاز ءوندiرۋ دەڭگەيiن جىلىنا 60 ملرد. تەكشە مەتر، ال مۇنايدى 2015 ج. 150 ملن. تونناعا (جىلىنا) دەيiن كوتەرۋدi كوزدەيدi. ورتالىق ازياداعى كومiرسۋتەگiلەرگە ۇستەمدiك ەتۋگە تىرىسقان كرەملدiڭ ىقپالىنان ارىلۋعا جانە ەنەرگەتيكالىق تاۋەلدiلiكتەن قۇتىلۋعا مۇددەلi ەۋرووداق ورتالىقازيالىق ايماقتاعى ىقپالدى مەملەكەت — قازاقستانمەن تىعىز قاتىناس ورناتۋعا تالپىنۋدا. جىل سايىن ەۋروپالىق نارىققا تاسىمالداناتىن ەنەرگوقوردىڭ 20 پايىزى — قازاقستاننىڭ ەنشiسiندە. تاۋەلسiزدiك العان باستاپقى كەزەڭدە قازاق جەرiنە اعىلعان ميلليونداعان ينۆەستيتسيادا الەمگە تانىمال Total، Acip، Eni، Shell، BG، BP سەكiلدi كومپانيالاردىڭ ۇلەسi باسىم بولاتىن. ەنەرگەتيكالىق سالاعا قۇيىلعان قاراجات كولەمi 24 ملرد. دوللار بولدى. كارi قۇرلىقتىڭ باستى ويىنشىلارى — ۇلىبريتانيا (13،7 پايىز)، يتاليا (7،1 پايىز)، نيدەرلاندتار (5،5 پايىز)، فرانتسيا (1،7 پايىز) بەن گەرمانيا (1،5 پايىز) تاراپىنان سالىنعان ينۆەستيتسيا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنا ىقپال ەتتi. ەكiجاقتى ساۋدا اينالىمى 20 ملرد. ەۋرونىڭ كولەمiندە. ەلدiڭ ساۋدا اينالىمىنداعى 35 پايىزدىق بولiگi ەۋرووداقتىڭ ۇلەسiندە بولعاندىقتان، ەو قازاقستاننىڭ ەڭ iرi ساۋدا سەرiكتەستەرiنiڭ بiرi رەتiندە سانالادى.

بىلتىر جازدا گەرمانيانىڭ سىرتقى iستەر مينيسترi ف. شتاينمايەر ەۋروپانى كومiرسۋتەگiلەرمەن قامتاماسىز ەتۋدە ورتالىق ازيانىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقانىن، اسiرەسە، قازاقستاننىڭ ورنى ەرەكشە ەكەندiگiن مالiمدەگەن. ەكi جىلدان بەرi بوسفور مەن داردانەللا شىعاناعىن جالعاستىراتىن پان-ەۋروپالىق مۇناي قۇبىرىن (PanEuropean Oil Pipeline — PEOP) iسكە قوسۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋدا. تۇركيا مەن بولگاريا، ۆەنگريا، اۆستريا ارقىلى ەۋروپالىق نارىققا شىعاتىن Nabucco جوباسىنا قازاقتاردىڭ دا قاتىسۋىن قالايتىن ەو ەنەرگەتيكالىق قاۋiپسiزدiك ماسەلەسiن شەشۋگە قابiلەتتi ەلدەرمەن تىعىز قاتىناس ورناتۋدا بەلسەندiلiك تانىتۋعا مۇددەلi. ال استانا قارا تەڭiزدi اينالىپ وتەتiن بۋرگاس-الەكساندرۋپوليس مۇناي قۇبىرى جوباسىنداعى بولگاريا مەن گرەكياعا تيەسiلi ۇلەستi ساتىپ الۋعا ۇسىنىس بiلدiردi. سونىمەن قاتار كونستانتسا (رۋمىنيا) — تريەست (يتاليا) مۇناي قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسۋ تۋرالى ماسەلە دە جيi كوتەرiلiپ ءجۇر. پولشا قازاقستاننان باستاۋ الاتىن ودەسسا-برودى قۇبىرىنا ات سالىسۋدى كوزدەيدi. وسىدان ەكi جىل بۇرىنعى كەزدەسۋلەردiڭ بiرiندە ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى جوزە مانۋەل بارروزۋ مەن قر پرەزيدەنتi ن.نازارباەۆ ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى ەنەرگەتيكالىق سالاداعى سەرiكتەستiككە ستراتەگيالىق تۇرعىدا ءمان بەرiلەتiنiن ايتقان. دەمەك، بريۋسسەلدەگi وتىرىس تا باستى ماسەلە ەنەرگوقورلاردى تاسىمالداۋعا ارنالماق.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button