ماسكەۋ كەڭەس وداعىن اڭسايتىنداي

رەسەي مەن گرۋزيا اراسىنداعى شيەلەنiستiڭ سوڭى بiتەر ەمەس. كۇن وتكەن سايىن جاڭا بiر قىرلارى اشىلا تۇسۋدە. ال، رەسەي وزiنە وداق iزدەپ شارق ۇردى. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دا (شىۇ)، ۇجىمدىق قاۋiپسiزدiك جونiندەگi كەڭەستiڭ دە سامميتiن وتكiزiپ، بۇرىنعى كەڭەس وداعى مەملەكەتتەرiن ءوزiنiڭ ءسوزiن سويلەۋگە ۇگiتتەۋدەي-اق ۇگiتتەدi. شىۇ-دا وعان مۇشە مەملەكەتتەردi بەلگiلi بiر دەڭگەيدە ءوز دەگەنiنە كوندiرگەن سىڭايلى بولعان مەدۆەدەۆ ءبارiبiر ەڭ باستى ماسەلەگە — ابحازيا مەن گرۋزيانىڭ تاۋەلسiزدiگiن تانۋعا قول جەتكiزە المادى.

ۇجىمدىق قاۋiپسiزدiك كەڭەسi ۇيىمىنىڭ سامميتiندە دە سولاي. ستراتەگيالىق ارiپتەستەر ازiرگە گرۋزيانىڭ تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتiرەر مالiمدەمەنi جاساۋعا اسىقپاي وتىر. گرۋزيانى اگرەسسور رەتiندە ايىپتاپ، رەسەيدiڭ كاۆكاز ايماعىندا بەيبiتشiلiك ورناتۋ ماقساتىن قولداۋدان اسا المادى. بiراق، وسىنىڭ ءوزi رەسەي پرەزيدەنتiن قاناعاتتاندىردى. دميتري مەدۆەدەۆ ۇجىمدىق قاۋiپسiزدiك كەڭەسiنiڭ سامميتiنەن كەيiن جۋرناليستەرگە وتكiزگەن بريفينگتە: "مەن پوستكەڭەستiك ەلدەردەن بۇدان وزگەنi كۇتكەن جوقپىن. ۇجىمدىق قاۋiپسiزدiك ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردiڭ ارقايسىسى ءوزiنiڭ ۇلتتىق مۇددەسiنە وراي، ابحازيا مەن وڭتۇستiك وسەتيانىڭ تاۋەلسiزدiگiن قابىلداۋ قابىلداماۋ جايلى شەشiم قابىلداي الادى. سوندىقتان، ستراتەگيالىق ارiپتەستەرiمنiڭ ساقتىعىن تۇسiنەمiن" دەگەن ەكەن.

الايدا، رەسەي ستراتەگيالىق ارiپتەستەرiن نەمەسە كەشە قول استىندا بولعان مەملەكەتتەردi ەكونوميكالىق تاۋەلدiلiكتە مىقتاپ شەگەلەۋگە كiرiستi. تۇركiمەن مەن وزبەكستاننىڭ گازى، قازاقستاننىڭ مۇنايى، ت.ب. دا ەنەرگورەسۋرستار رەسەي تەرريتورياسى ارقىلى تاسىمالدانادى. رەسەيدi اينالىپ وتەتiن قۇبىرلاردىڭ دۇنيەگە كەلۋiنە رەسەي مۇددەلi ەمەس، ءارi ونىڭ جولىن بوگەۋگە تىرىسىپ باعۋدا. وزبەكستان مەن تۇركiمەنستانعا ارنايى ساپاردىڭ ماقساتى وسى. دەمەك، وسى ارقىلى رەسەي پوستكەڭەستiك مەملەكەتتەردiڭ اياق-قولىن مىقتاپ ماتاۋعا كiرiستi. ەكونوميكاسى تاۋەلدi مەملەكەتتiڭ سىرتقى ساياساتتا بەلگiلi بiر ۇستانىمعا كەلۋi، وزiندiك كوزقاراسىن تانىتۋى ەكiتالاي. ەگەر، باتىس رەسەيگە قارسى سانكتسيا قابىلداۋدا باتىل شەشiمگە كەلە الماي وتىرسا، رەسەي بۇل تۇرعىدان وزiندەگi كوزiرلەرiن ەشبiر قينالىسسىز پايدالاناتىندىعى قاق. بiز ونى رەسەيدiڭ توقپاعىنا كونبەي بۇلقىنعان ۋكراينا مەن گرۋزيا ساباعىنان كورە الامىز.

ال، وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا كاۆكاز ايماعى مەن ۋكرايناعا ارنايى ساپارمەن كەلگەن اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتi ريچارد چەيني رەسەيدi "كسرو كەزiندەگi ىقپالىن قايتا ورناتۋعا كۇش سالىپ ءجۇر" دەپ ايىپتادى. يتاليانىڭ امبروزەتتي قالاسىندا ەۋروپانىڭ بiرنەشە ەلiنiڭ باسشىلارىمەن كەزدەسكەن ريچارد چەيني ماسكەۋدi وڭتۇستiك وسەتيا مەن گرۋزيا شەكاراسىندا بەيبiتشiلiك ورناتۋعا باعىتتالعان فرانتسۋز پرەزيدەنتiنiڭ دەلدال بولۋى ناتيجەسiندە قابىلدانعان كەلiسiمدi بۇزىپ، ابحازيا مەن وڭتۇستiك وسەتيانىڭ تاۋەلسiزدiگiن مويىنداعانى ءۇشiن، ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز ايماعىنا ساياسي قىسىم كورسەتۋ قۇرالى رەتiندە پايدالانعانى ءۇشiن، ۋكراينا مەن گرۋزيانىڭ ناتو-عا ەنۋiنە قارسىلىق تانىتقانى ءۇشiن ايىپتادى. ونىڭ ويىنشا "رەسەيدiڭ ماقساتى — كسرو كەزiندەگi بيلiگiن قايتا ورناتۋ. الايدا، كسرو ادامزات بوستاندىعىنا قاۋiپ توندiرەتiن قاتەر بولعانى بەلگiلi". ءدال وسى ايىپتاۋدان كەيiن رەسەي پرەمەر-مينيسترi پۋتين "رەسەي ەشقانداي ەلدiڭ الدىندا كەشiرiم وتiنبەيدi" دەگەن مالiمدەمە جاسادى.

9-قىركۇيەكتە ماسكەۋگە نيكوليا ساركوزيدiڭ باسقارۋىمەن ارنايى ساپارمەن كەلگەن ەۋرووداق كوميسسياسى رەسەيدi گرۋزياداعى بiتiمگەرشiلiك iسiن اياقتاۋعا ۇگiتتەدi. رەسەي مەن فرانتسيا پرەزيدەنتتەرiنiڭ كەزدەسۋiنەن كەيiن، مالiمدەمە جاساعان رەسەي سىرتقى iستەر مينيسترi سەرگەي لاۆروۆ كاۆكازداعى بەيبiتشiلiككە ەندi ەۋروپا جاۋاپ بەرەتiندiگiن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، شيەلەنiس ايماعىنا حالىقارالىق باقىلاۋشىلار جiبەرiلiپ، رەسەي اسكەريلەرi وڭتۇستiك وسەتيا مەن ابحازيا اۋماعىنىڭ ماڭايىنان شىعارىلاتىن بولعان. بۇل تۋرالى رەسەيدiڭ "ۋترو.رۋ" ينتەرنەت گازەتi مالiمدەپ وتىر.

رەسەي اسكەريلەرi 15 قازانعا دەيiن گرۋزيا تەرريتورياسىنان شىعارىلىپ، بۇرىنعى ورىندارىنا جايعاساتىن بولادى. ال، حالىقارالىق بiتiمگەرشiلiك كۇشi بۇل ايماققا 1-قازاننان باستاپ كەلەدi. سونداي-اق، رەسەي بۇل كەلiسiمدە 15-قازاندا جەنەۆادا وتەتiن كاۆكاز ايماعىنداعى جاعدايدى رەتتەۋ تۋرالى جيىنعا ابحازيا مەن وڭتۇستiك وسەتيانىڭ وكiلدەرiن قاتىستىرۋدى تالاپ ەتتi. "بۇل پiكiرتالاستىڭ قاتىسۋشىلارى قۇجاتتا ايقىندالماعان. بiراق بiز وڭتۇستiك وسەتيا مەن ابحازيا بۇنداي پiكiرتالاستا ءوز ورنىن الۋى تيiس ەكەنiن ەسكەرتتiك" دەيدi لاۆروۆ.

ساركوزي بۇل كەلiسسوزدەرگە قول جەتكiزگەننەن كەيiن گرۋزياعا اتتاندى. فرانتسيا ليدەرiمەن اراداعى اڭگiمەدەن كەيiن گرۋزيا پرەزيدەنتi م. سااكاشۆيلي فرانتسيا جانە رەسەي باسشىلارىنىڭ كاۆكاز ايماعىنداعى بەيبiتشiلiكتi رەتتەۋ جونiندەگi جوسپارىمەن كەلiسەتiندiگiن مالiمدەدi. "مەن رەسەي اسكەريلەرiن حالىقارالىق كۇشتەر الماستىرادى دەگەنi ءۇشiن بۇل قۇجاتقا قول قويدىم. رەسەي اسكەريلەرiن گرۋزيا اۋماعىنان شىعارۋ كەلiسiمiنە قول جەتكiزۋدiڭ ءوزi بۇل iستiڭ العا قادام باسقانىنىڭ بەلگiسi" دەدi ول. سااكاشۆيلي، سونىمەن قاتار، "گرۋزيا ءوز ەگەمەندiگiنەن، ءوز ەلiنiڭ بولشەگiنەن ەشۋاقىتتا باس تارتپايدى. تبيليسي ەلدiڭ بiرلiگi ۇشiنگi بەيبiت كۇرەسiن جالعاستىرا بەرەتiن بولادى" دەگەندi ايتتى.

سونداي-اق، 9-قىركۇيەك كۇنi رەسەي وڭتۇستiك وسەتيامەن رەسمي ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتتى. بۇل كۇنi وڭتۇستiك وسەتيا مەن رەسەي بiر-بiرiنە رەسمي نوتا جiبەرiپ، ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ورناعانى تۋرالى مالiمدەدi. ءارi دوستىق تۋرالى، بiر-بiرiنە كومەك جانە ارiپتەستiك قارىم-قاتىناس جونiندە كەلiسسوزدەر دايىنداۋعا كەلiستi.

ءسويتiپ، 70 مىڭ تۇرعىنى بار شاعىن اۋماقتىڭ جەكە ەل رەتiندە ءومiر سۇرۋiنە رەسەي العاشقى العىشارتتاردى جاساپ بەردi.

ەسەنگۇل كاپقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button