بIر تەرەزە جەمقورلىقتىڭ الدىن الا ما؟

كەدەن دەسە جۇرتتىڭ جەمقورلىقتى مەڭزەيتiنi بار. اسiرەسە، كەدەن بەكەتiنەن تاۋارىن رەسiمدەپ جۇرگەن كاسiپكەرلەردiڭ جانىنا باتقان جارا سياقتى بۇل. ويتكەنi، قىتاي مەن قازاقستان اراسىن بايلانىستىرىپ تۇراتىن اتى شۋلى "قورعاس" بەكەتiنiڭ قورعاس بولعانعا دەيiن ەزۋi اق مايدان ارىلماي كەلەدi. قانداي دا بiر تەكسەرiس بولسا، قىزمەتكەرلەرi ۇستiنەن قىلمىستىق iس قوزعالىپ، تاۋاردى دەكلوراتسيالاۋ نەمەسە رەسiمدەۋ كەزiندە جەمقورلىققا جول بەرiلگەن دەرەكتەر شىعىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس.

شىنىندا دا، بiر كەزدەرi جاعداي سولاي بولدى دا. بiراق بۇگiنگi تاڭدا كەدەن بەكەتتەرi iسi دە جاڭا زاماناۋي تالاپقا ساي وڭتايلاندىرىلىپ، بiرشاما جاقسارتىلدى. "جاقسىنى كورمەك ءۇشiن" دەمەكشi، جاقىندا الماتى وبلىسى بويىنشا كەدەندiك باقىلاۋ دەپارتامەنتi جۋرناليستەردiڭ باسىن قوسىپ، كەدەن بەكەتتەرiنiڭ قىزمەتiمەن تەرەڭiرەك تانىستىردى. الماتى وبلىسى كەدەندiك باقىلاۋ دەپارتامەنتiنە باسشى بولىپ كەلگەنiنە 3-4 ايدىڭ ءجۇزi بولعان قۇرمانعالي ارتىقباەۆ مىرزانىڭ كەدەندە كەدەرگi بولدىرماس ءۇشiن جاساپ جاتقان شارۋاسىنا كۋا بولعان جۋرناليست قاۋىمى بiر جاساپ قالدى. ەلباسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەدەن ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن كۇردەلi تۇردە وزگەرتۋ جايلى تاپسىرماسىن ورىنداۋدا قر قارجى مينيسترلiگi كەدەندiك باقىلاۋ كوميتەتi جانە ونىڭ ايماقتىق قۇرىلىمدارىمەن "جۋرناليستiك دەسانت" iس-شاراسىن وتكiزدi. ماقساتى — كەدەن ورگاندارى قىزمەتكەرلەرiنiڭ دارەجەسiن كوتەرۋ ارقىلى جەتiستiكتەرiن كورسەتۋ، كەدەندiك زاڭنامالارىن جەتiلدiرۋ نەگiزiندە قاجەت ەمەس توسقاۋىلداردى الىپ تاستاۋ، باستىسى — كەدەندiك راسiمدەۋدiڭ اشىقتىعىنا كوز جەتكiزۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەۋ.

باق وكiلدەرiنەن قۇرالعان توپ اۋەلگi ايالداما — ءسۇيiنباي جانە رايىمبەك داڭعىلى قيىلىسىندا ورنالاسقان الماتى كەدەندiك رەسiمدەۋ ورتالىعىنا اتباسىن تiرەدi. مۇندا كەدەن ورگاندارىنىڭ كەدەندiك باقىلاۋ قۇرالدارى جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى اتقارىلاتىن شارۋاعا قانىقتىق. كەدەندiك رەسiمدەۋ ورتالىعىندا 62 تەرەزە جۇمىس iستەپ، وندا الماتى قالاسى بويىنشا كەدەندiك باقىلاۋ دەپارتامەنتiنiڭ ەڭ تاجiريبەلi قىزمەتكەرلەرi بiر كەزەڭدi باقىلاۋ جانە بiر تەرەزە جۇيەلەرi بويىنشا كەدەندiك راسiمدەۋدi جۇرگiزەدi. دەمەك، بارلىق رەسiمدەۋ جۇمىسى بiر جەردە اتقارىلادى دەگەن ءسوز. الماتى كەدەندiك رەسiمدەۋ ورتالىعىنىڭ باستىعى الياسقاروۆا ايگەرiمنiڭ ايتۋىنشا، بۇل سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەيتiن ءادiس.

بۇدان كەيiن الماتىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايىنداعى "جەتiسۋ" كەدەن بەكەتiنە كەلگەن توپ "دامۋ" يندۋستريالدىق-لوگيستيكالىق ورتالىعىن تاماشالاپ، تۇستكەن كەيiن الماتى وبلىسىنداعى "قورعاس" بەكەتiنە جول تارتتى.

كەدەندIك بەكەتتەر بIر ورتالىقتان باقىلانادى

ەلiمiزدە قاي سالا بولسىن، بiرتiندەپ جاڭا كوشكە iلەسiپ كەلەدi. كەدەندiك بەكەتتەردi شۇعىل قاداعالاپ، تەكسەرiپ وتىراتىن ارنايى ورتالىق اشىلدى. بۇدان بىلاي شەكارادان وتەتiن تاۋارلار جايلى بار اقپارات تا قولما-قول وسى ورتالىققا كەلiپ تۇسەتiن بولادى. ياعني، كەدەندiك بەكەتتەر مەن كوميتەتتiڭ شۇعىل باسقارۋ ورتالىعى ءوزارا ونلاين جۇيەسiندە جۇمىس iستەۋگە كوشتi. ول ءۇشiن رەسپۋبليكاداعى كەدەندiك بەكەتتەردە ارنايى ەلەكتروندى قۇرىلعىلار ورناتىلادى. بۇل باستامانى قولعا الۋداعى ماقسات — كەدەندەگi كوپ تەكسەرiستi ازايتىپ، اكiمشiلiك كەدەرگiلەردiڭ الدىن-الۋ. ەڭ باستىسى، بۇل ءۇردiس ارقىلى وتاندىق كاسiپكەرلەردiڭ شارۋاسىن وڭتايلاندىرۋ كوزدەلدi. قازiر رەسپۋبليكاداعى 60-تان اسا بەكەتتiڭ بارلىعىن قاجەتتi تەحنيكامەن جابدىقتاۋ جاعى قاراستىرىلۋدا. جاڭا جوبانىڭ العاشقى كەزەڭi قىركۇيەك ايىنان باستاپ جۇزەگە اسىرىلا باستايدى.

بiر سوزبەن ايتساق، بۇل باستاما شەكارادا ىقپالداسقان باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ، كاسiپ ءۇشiن اكiمشiلiك توسقاۋىلداردى جويۋ، تاۋارلاردىڭ ءوتۋiن جەدەلدەتۋ، كەدەندەگi جۇمىستاردىڭ اشىق ءارi جاريالى بولۋىن قامتاماسىز ەتپەك. بۇل ەلەكتروندىق وتكiزۋ بەكەتتەرi ارقىلى كەدەندiك اقپاراتتىق جۇيەمەن ىقپالداستىرىلىپ، جۇكتەر تۋرالى اقپاراتتى بiردەن الۋ مۇمكiندiگiنە قول جەتەدi. ايتالىق، iشكi iستەر، كولiك باقىلاۋى ورگاندارى جۇكتەردiڭ ولشەمدەرi، جۇرگiزۋشi كۋالiكتەرi، كولiك قۇرالدارىنىڭ مەملەكەتتiك تiركەلiمi سياقتى بارلىق اقپاراتتى بiر مەزگiلدە الا الادى.

"قورعاس" كەدەنI جاڭا تالاپقا كوشكەن

نەگiزi "قورعاس" كەدەنi ەل ەكونوميكاسىن iلگەرi جىلجىتاتىن بiردەن-بiر قاقپا ەكەنi بەلگiلi. سوندىقتان دا بۇل بەكەتتەن قىتاي مەن قازاقستان اراسىندا تاۋاردان بولەك كۇنiنە قانشاما ادام ارى-بەرi ءوتiپ جاتادى. الايدا، بۇل شارادا كوپتەگەن فاكتور ۇشىراسادى. ماسەلەن، كەيiنگi كەزدە كەدەن سالاسىنا جاڭادان ەنگەن تاۋار دەكلوراتسياسىن كورسەتۋگە بايلانىستى داۋ-داماي تۋىپ، كاسiپكەرلەر بiراز شىعىنعا باتقاندىعى جايلى ايتىلىپ جاتتى. ويتكەنi، بۇل نورماتيۆتi اكت ەكسپورتتى دەكلوراتسيا تۇرiمەن بiرگە دەكلوراتيۆتi جۇكتiڭ بiر كەلiسiنە 0،6 ەۆرو جاڭا كەدەندiك باعانى ەنگiزدi. ءدال وسى نورما جۇيەسi كاسiپكەرلەردi بiراز تۇسiنiسپەۋشiلiككە اكەلگەن ەدi.

قازiر بوگدە ەلدەن تاۋار تاسىساڭ، ونىڭ "راستاموجكا" دەگەن بالەسi بار. ول كەي ادامعا وڭاي جولمەن جاسالسا، ەندiگi بiرiن اۋرە-سارساڭعا سالىپ قويادى. وسى كەزدە اراعا دەلدال تۇسەدi. ونى بۇگiندە "تولكاچتار" جانە "كۋبوۆشىلار" دەپ اتايدى. ال ولار ءوزiنiڭ كورسەتكەن قىزمەتi ءۇشiن تيەلگەن جۇكتiڭ كۋبومەترiمەن انىقتايدى. ايتالىق، بiر كۋبومەتر تاۋاردان كەمiندە 400 دوللار پايدا كورگiسi كەلەتiن بولسا، جۇك كولiگiندە ەڭ از دەگەندە 80 كۋب تاۋار بولسا، ول 32 مىڭ دوللار كورەدi دەگەن ءسوز. بۇل اقشانىڭ شامامەن 10 مىڭ دوللارى رەسمي كەدەندiك سالىق قورجىنىنا تۇسەدi. 5 مىڭ دوللاردى جول، كولiك كەرەك-جاراعىنا، سۆح قىزمەتiن وتەۋگە كەتسە، سوندا تازا 17 مىڭ دوللار تولكاچتىڭ، كۋبوۆشى، كەدەنشiلەردi تويدىرۋشىلاردىڭ، كولiك ينسپەكتورىنىڭ، پروكۋرورلىق قىزمەتكەرلەردiڭ، باسقا دا كوزگە كورiنبەيتiن جەبەۋشiلەردiڭ قالتاسىنا ءتۇسiپ وتىرادى. قىسقاسى، ءاربiر دەلدالدىڭ كەدەن سالاسىندا ادامى، جول پوليتسياسىندا ينسپەكتورى، كولiكتi قاداعالاۋ مەكەمەسiندە وكiلi، قارجى پوليتسياسى مەن كەرەك بولسا قاۋiپسiزدiك كوميتەتiندە دە "كوكەسi" بار. مiنە، وسى دوكەي "كوكەلەرiنiڭ" ارقاسىندا جۇكتiڭ امان-ەسەن جەتۋiنە كەپiلدiك بەرەدi. تiپتi، كەدەنشiلەر مەن كاسiپكەرلەردiڭ ءوزi دە كەز كەلگەن جۇك تاسىمالىنىڭ قورعاۋشىسى بولادى دەگەندi ايتادى. ەكونوميكاسى قارىشتاپ بارا جاتقان قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى باس قاقپادان تۇسەتiن كiر اقشانىڭ كولەمi دە اۋقىمدى. ماسەلەن، جىل سايىن "قورعاس" كەدەنiنەن كەمiندە 1 ملن. اقش دوللارى تۇسەدi ەكەن.

ال، كەدەن iسi قىزمەتكەرلەرi جاڭا جۇيەگە بايلانىستى بۇدان بىلاي ەشقانداي كەرتارتپالىق ارەكەتتەرگە دەلدالشىلاردىڭ جىمىسقى پيعىلىنا جول بەرiلمەيدi دەگەندi العا تارتادى. دەمەك، كەدەندiك جاڭا نورماعا سايكەس، ياعني، ەلەكتروندى پلومب پەن سەيف-پاكەتتiڭ، 0،6 ستاۆكاسىنىڭ ەنۋi سىبايلاس جەمقورلىقتى تومەندەتەتiن سياقتى.

"قورعاس" كەدەنi بەكەتiندە ەندi كولiك تىعىنى ازايادى. بۇگiندە سول باعىتتا كوپتەگەن شارۋا اتقارىلىپ جاتىر. "كاسiپكەر مەن ساۋداگەر ايتتى ەكەن" دەپ ەل زاڭنامالارىن بۇزۋعا بولماس. قاجەت بولسا، بەكەت جانىندا ۋاقىتشا جۇك ساقتاۋ قويماسى قىزمەت كورسەتۋگە دايىن. بۇدان بىلاي كەدەندiك راسiمدەۋ شاراسى الماتى قالاسى iرگەسiندە جاسالىنادى. ونىڭ ۇستiنە مۇنداعى قويمانىڭ ءبارi جاڭا زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالعان.

ۇكiمەت جاڭا "كەدەن" كودەكسiن ازiرلەۋدi قولعا الدى. وسى شارا قارساڭىندا ەلiمiزدەگi كەدەن بەكەتتەرiنiڭ قىزمەتiن بiرiزگە كەلتiرiپ العان ءجون. قازiردiڭ وزiندە كەدەندەگi كەسiردi رەتكە كەلتiرۋگە كiرiسiپ كەتكەن الماتى وبلىسى بويىنشا كەدەندiك باقىلاۋ دەپارتامەنتi باستىعى قۇرمانعالي ارتىقباەۆ: "شامام كەلگەنشە جۇمىس iستەۋگە تىرىسامىن" — دەيدi. بiز دە جاڭا باسشىنىڭ iسiنە وڭ باعا بەرiپ، ءسات-ساپار تiلەپ قايتتىق.

دينارا مىڭجاسارقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button