ОЛ — СТАЛИН ЕДI…

Соңғы жарты ғасыр бойы И.В.Сталин туралы айтылмаған сөз аз. Бiреулер оны миллиондардың басын жұтқан қаныпезер десе, ендi бiреулер мемлекеттiк мүдде үшiн бәрiн де құрбан еткен асқан мемлекетшiл басшы ретiнде бағалайды.

Қалай десек те, ХХ ғасырдың алғашқы жартысының аяқ кезiне таман Батыс — капиталистiк, Шығыс — социалистiк лагерь болып, екiге жарылған ғаламшарды Шығыс бөлiгiнiң бiрегей билеушiсi Иосиф Виссарионович Сталин болды. Көзi тiрi кезiнде оның аты аңызға айналды. Атақты антикоммунист, Ұлы Британияның Премьер-министрi Уинстон Черчилль, ССРО-да Хрущев бастаған партаппаратчиктер тарих пен баспасөз өкiлдерiн алға салып, Сталинге табынушылықты әшкерлеп жатқан кезде, бүкiл Батыс сол ұлы дүбiр у-шуға қосылып, жанығып-жамырап жатқан кезде, 1959 жылы Сталиннiң туғанына 80 жыл толу қарсаңында, Англияның Палаталар қауымында — өзi ғана емес, АҚШ-тың қайтыс болып кеткен Президентi Делано Рузвельт атынан да — сөз сөйлеп, аса iрi тарихи тұлға болып табылатын Сталин жөнiнде өз ойын айтты. Сол сөзден үзiндi келтiрсек артық бола қоймас: "…Сталин бiзге кереметтей қатты әсер еттi. Ол ешқашан да қорқып-үркудi бiлмейтiн, iстiң қисыны мен мән-жайын терең түсiнетiн данышпан едi. Ол өмiр жолының тығырықтан шыға алмайтындай ең қиын жағдай туған аса ауыр сәттерiнен шығуды табатын, жеңiлудi бiлмейтiн шебер болды. Бұған қоса Сталин ең ауыр сын сағаттары мен салтанат құру сәттерiнде де байсалды қалпынан әсте аумайтын және ешқашан да бос қиялға емексiп көрген жан емес. Ол ғажайып күрделi тұлға болды. Ол орасан зор империяны құрып, оны өзiне бағындырды. Ол өз жауын жауының қолымен құртатын адам едi. Сталин әлемде ешбiр теңдесi жоқ, аса ұлы диктатор болды, ол Ресейдi соқамен қабылдап, оны атомдық қарумен жарақтап кеттi. Несiн айтасыз, тарих пен халық мұндай адамдарды ұмытпайды".

Сол бiр құдiреттi, ұлы империяны аңсау ма, әлде сол империяның соңғы сәулетшiсi Сталиндi қисынсыз кiнәлады деп ұғу ма, әйтеуiр соңғы жылдары Совет халқының миллиондаған адамын "халық жауы" деп жариялап, атқан, асқан, "жер-Сiбiрге" айдаған жауыз билеушiден гөрi құбылмалы, қатыгез заманда, қанды қырғын соғыс жылдарында ел iргесiн жауға сөктiрмей, аман алып қалған жайсаң Сталин бейнесi соңғы жылдары путиндiк Ресейде көбiрек көрсетiле бастады. Орыс жазушысы В.Карповтың Сталин жөнiндегi екi томдық романы "Генералиссимус" аз жылдар iшiнде төрт рет қайта басылды. Ресей Жазушылар одағы мен кәсiпкерлер қауымының шешiмiмен кiтап авторына елдiң ең мәртебелi Александр Невский атындағы сыйлығы берiлдi. Мәскеудiң "НТВ" телеарнасынан "Күн-көсем" жөнiндегi сериалдық 17 сериясы көрсетiлдi. Газеттердiң жазуына қарағанда бұл кино-дастан 47 сериялы болуға тиiс. Ал биылғы наурыз айында И.Сталиннiң қайтыс болуының 55 жылдығын Ресей телерадио арналары кеңiнен атап өттi.

Тек бiржақты пiкiр айтпау керек деген принцип тұрғысынан, Ф.Чуевтiң "Тарихтың жел-құзы" кiтабынан үзiндiнi берген жөн тәрiздi.

Аудармашы

Менiң Сталинмен бiрге жұмыс iстеген , тым болмаса онымен кездесiп тұрған ондаған адамдармен сөйлесуiме тура келдi. Соның кейбiреулерi менiң кiтаптарыма, мақалаларыма, өлеңдерiме енген едi, әрине, түгелдей емес. Дос-жарандарыммен әңгiмелескен кездерi мен көп жылдар бойы естiгендерiмдi соларға талай рет айтып жүрдiм. Мұны жазу керек, әйтпесе, олардың жоғалып кететiнiне, ұмытылатынына достарым көзiмдi жеткiздi…Есiме түскендерi, мiне, осылар…

ФЕЛИКС ЧУЕВ:

ЗАСЯДЬКО

Көмiр өнеркәсiбi министрiнiң орнына баратын кiсiнiң кандидатурасы талқыланады. Шахталардың бiреуiнiң директоры Засядько ұсынылады. Әлдекiм қарсы шығады.

— Бәрi дұрыс, бiрақ ол спирттi iшiмдiктерге үйiр!

— Оны маған шақырыңыздар, — дейдi Сталин.

Засядько келедi. Сталин онымен сөйлесе бастайды, сосын iшiмдiк ұсынады.

— Бәрекелдi, — дейдi Засядько, ыстақанға арақ құйылады.

— Сiздiң денсаулығыңыз үшiн, жолдас Сталин! — iшедi де, әңгiмесiн жалғай бередi.

Сталин ұрттайды да қояды, бұған байыптай қарап отырады, сосын екiншiсiн көтередi. Засядько екiншi ыстақанды да қағып салады, бiрақ мүлде сыр бермейдi. Сталин үшiншiсiн ұсынады, бiрақ оның сұхбаттасы ыстақанын әрiрек ысырып қояды да:

— Засядько шама-шарқын бiледi, — дейдi.

Бiраз сөйлеседi. Саяси бюроның отырысында министрдiң кандидатурасы туралы мәселе қойылған кезде, тағы да ұсынылып отырған кандидаттың спирттi iшiмдiкке әуес екенi айтылады, трубкасымен жүрген Сталин:

— Засядько шама-шарқын бiледi! — дейдi.

Хош, сонымен Засядько ұзақ жылдар бойы бiздiң көмiр өнеркәсiбiмiздi басқарады.

КӨП ЖАСАУДЫҢ МӘСЕЛЕСI

Академик А.А.Богомолец ұзақ жасқа келудiң теориясын алға тартады. Сталин бұл үшiн, оның бұл iсiне институт құрып бередi. Алайда академиктiң өзi 1946 жылы, небәрi 65 жыл жасап, қайтыс болады.

— Бәрiмiздi алдап соқты! — дейдi оның өлгенiн естiген Сталин.

БУЛГАНИН

Соғыстан кейiн Н.А.Булганиндi қорғаныс министрi етiп тағайындайды, ол ендi парадты қабылдау iсiне әзiрлене бастайды — атқа мiнiп жүруге жаттығады. Оған ең жуас байталды жетелеп әкеледi, ендi ол Кремль ауласында жаттыға бастайды. Бiр кезде Сталин шығып, бұған қарап тұрып:

— Сен ат үстiнде әскери сауданың бастығы сияқтанып отырады екенсiң! — дейдi.

Ендi көз алдыңа ә дегеннен әскери киiм киген, шоқша сақалды Булганиннiң жай қарапайым бейнесi келiп тұра қалады… Парадты кейiн автомобиль үстiнде қабылдайтын болады.

"Қанша айтқанмен, Сталиннiң әзiлдей бiлетiнiн сезесiң" — деп күлушi едi осы бiр жәйттi маған айтқан генерал-полковник А.Н.Пономарев.

МАО

"Берлиннiң құлауы" фильмiнде бас рөлдi ойнаған киноактер Борис Андреевтi Мао-Цзедунге таныстырып жатып:

— Борис Андреев деген артист осы. Бiз екеумiз бiрiгiп, Берлиндi алғанбыз, — дейдi Сталин.

Маған бұл туралы — мұны сол қабылдауға қатысқан, сол кезде әйгiлi болған "Ақ қайың" кiтабының авторы Михаил Бубеннов айтқан едi.

Мао Цзедун Сталиннiң қабылдауы кезiнде, ол одан 20 миллион қытайлықты Советтiң Қиыр Шығысына қоныстандыруға рұқсат сұрайды.

— Менiң өзiмнiң 200 миллионым да жетедi, — деп жауап бередi Сталин.

ЛАҚАП АТСЫЗ

Сталин Көркем өнер театрының спектаклiне барады. Оны Станиславский қарсы алып, қолын берiп жатып: — Алексеев, — дейдi өзiнiң шын фамилиясын айтып.

Сталин: — Джугашвили, — деп жауап бередi де, оның қолын бiр қысып, өзiнiң креслосына қарай беттейдi.

ӘРТIС ПЕН ХАЛЫҚ

Көп рөлдердiң бiреуiн онша сәттi орындай алмаған әртiс Большаков қатысатын опера аяқталғаннан кейiн, Сталин:

— Ол не, ССРО-ның халық артисi ме? — деп сұрайды.

— Иә, жолдас Сталин.

— Бiздiң халқымыз қандай жомарт! — дейдi Сталин.

РЕЙЗЕН

Әншi Рейзен Сталиннiң сүйiктiсi болады. Ол оны тiптi отызыншы жылдары байқап қалады да, Ленинградтан Мәскеуге алдырады. Рейзен үкiметтiк концерттер атаулының бәрiнде әндетiп жүредi.

Оған Поскребышев телефон шалады.

— Марк Осипович, сiз бүгiн әндетесiз ғой, бiз сiзге машина жiберемiз.

— Жоқ, сiз бiлесiз бе, мен ендi әндете алмаймын: менi Үлкен театрдан шығарып жiбердi.

Бiрақ Поскребышевтiң бiр бiлетiнi: Сталин концерттiң Рейзенсiз өткенiн бiрден байқайды ғой.

— Бiз сiзге машина жiберемiз, Марк Осипович.

…Кремльдегi кабинетiнде Сталин олай-былай кезiп жүредi. Оның алдында сiресiп, Беспалов тұр. Кабинетке Рейзен келiп кiрген кезде, Сталин оны нұсқап көрсетiп:

— Бұл кiм? — деп сұрайды.

— Рейзен, жолдас Сталин.

— Ал сен кiмсiң?

— Көркем өнер iстерi жөнiндегi Комитеттiң председателi Беспаловпын!

— Ал ол кiм?

— Совет Одағының халық артисi Марк Осипович Рейзен!

— Үлкен театрдың солисi ме?

— Дәп солай, жолдас Сталин.

— Ал сен кiмсiң?

— Көркем өнер iстерi жөнiндегi Комитеттiң председателiмiн!

— Ал ол кiм?

— Совет Одағының халық артисi, Үлкен театрдың солисi Марк Осипович Рейзен!

— Ол солист, ал сен боқсың! Кет, бұл арадан!

"ИВАН СУСАНИН"

Үлкен театрда Глинканың операсы "Иван Сусаниннiң" жаңа қойылымы әзiрленiп жатады. Оны председатель Большаков бастаған комиссия мүшелерi тыңдайды да, "Орыс халқының даңқы артсын!" деген финалын алып тастау керек — шiркеудi уағыздайды, патриархалды нәрсе деседi.

Мұны Сталинге айтады.

— Ал бiз басқаша жасаймыз — финалды қалдырамыз да, Большаковты қызметтен алып тастаймыз, — дейдi Сталин.

ЛАЖДЫҢ ЖОҒЫНАН АЯЛДАУ

Сталинмен бiрге фильмдердi көрулерiне тура келген әртүрлi адамдар маған сол тақырып туралы көптеген эпизодтарды айтып бердi. Соның бiреуi мынадай:

1949 жылы "Пойыз шығысқа кетiп барадыны" көредi. Фильм анау айтқандай жақсы емес: пойыз жүрiп бара жатып, тоқтап қалады…

— Мынау қандай станция? — деп сұрайды Сталин.

— Демьяновка.

— Мен осы арадан түсемiн, — дейдi де Сталин залдан шығып кетiп қалады.

"КРЕМЛЬ КУРАНТТАРЫ"

Н.Погодиннiң "Кремль куранттары" пьесасы бойынша көркем суреттi фильм де түсiрiлген болып шығады. Сталин оны көредi де былай дейдi:

— Немене, әне бiр сағатты жүргiзу үшiн, орыс адамы табылмады ма?

Гәптiң бәрi, елдiң ең басты сағатын жөндейтiн кiсiнiң рөлiн фильмде еврейдiң орындағанында екен.

Картина тоқтап қалады, сонымен бiз оны мүлде көре алмадық.

"ҰМЫТЫЛМАЙТЫН 1919-ЫНШЫ"

"Ұмытылмайтын 1919-ыншы" фильмiн үкiмет мүшелерi көргеннен кейiн, жұрттың бәрi Сталиннiң не айтатынын күтедi. Бiрақ ол үндемейдi. Тек залдан шығып бара жатқанда:

— Жарық тым шақырайып кеттi! — дей салады.

Бар болғаны осы.

Фильмдi жасаушылар Бериядан бұл сөздiң мәнiсiн түсiндiрiп беруiн сұрайды.

Лаврентий Павлович оны:

— Екi күн қатарласа шықпайды! — деп жориды.

Фильмде Ленин мен Сталин өте көп көрсетiледi екен, сол себептi де Ленин көрiнетiн жерлердi кесiп, азайтады. Дегенмен, әсiлiнде, Сталин басқа бiрдеңенi мегзеген болуға тиiс: салтанатшылдықты, шындықтан қол үзгендiктi…

ЖАЗУШЫЛАР

Сталин ұдайы:

— Көркем туындыға үкiм шығаруға болмайды — ол туралы тек айтысып, тартысу керек, — дейдi екен.

… "Советский писатель" баспасын ашқан кезде, Сталин, бұл Жазушылар одағының баспасы, ендi Пушкин мен Толстойды қайдан шығарамыз. Тағы бiр баспа қажет дейдi. Сөйтiп "Художественная литература" баспасы пайда болады.

…Партия қызметкерi Поликарповқа оны Жазушылар одағына жауапты хатшы қызметiне жiберетiнiн хабарлайды. Поликарпов жалынып, жалбарына бастайды:

— Мен бiр қалыпты байсалды адамдармен жұмыс iстеп дағдыланған жанмын — олар шеттерiнен маскүнемдер, басқаруға көнбейдi… — деп.

Бұл жәйттi Сталинге жеткiзедi, сонда ол:

— Поликарпов жолдасқа айта барыңыздар, менiң олардан өзге жазушыларым жоқ, — дейдi.

Ираклий Андронников сөзбен әр түрлi қайраткерлер бейнесiн шебер жасайды екен, ол тiптi Сталиндi де айнытпай бейнелейтiн болыпты. Сталин соны есiтiп бiледi де, зәуiмен бiр кездескенде, өзiн бейнелеп көрсетуiн сұрайды.

— Сiздi ме — батылдығым жетпейдi! — дейдi Андронников қолында дәп бiр трубкасы бардай-ақ, бiр сiлтеп қояды.

СЫЙЛЫҚТАР

Жазушы әйел Вера Панованы жаңа романы үшiн Сталиндiк сыйлыққа ұсынады — ол бұған дейiн де бұрынғы романдары үшiн бiрiншi, екiншi дәрежелi сыйлықтарды дәйектi түрде алып келе жатқан едi. Комитет романды оқып шыққаннан кейiн, бұ жолы сыйлықты бермеу жөнiнде шешiм қабылдайды. Бiрақ бұған Сталин араласады:

— Тағы да — үшiншi дәрежелi сыйлықты берелiк. Бiрақ бiзде төртiншi дәрежелi сыйлықтың жоқ екенiн Панова жолдасқа айтыңыздар, — дейдi.

Сталин Фадеевтен "Степан Разин" романы үшiн С.Злобиндi Сталиндiк сыйлық алуға неге ұсынбадыңыздар деп сұрайды. Фадеев оған Злобин қоғамдық жұмыспен айналыспайды, оның еш жерден қарасы да көрiнбейдi…дейдi.

— Бәлкiм, ол дәп сол кезде жазып отырған шығар? — деп сұрайды.

ХАТШЫЛАР

…Сталин Жазушылар одағына телефон соғады — бiрақ оны Фадеевпен де, Сурковпен де — Одақтың ешбiр басшысымен жалғастыра алмайды. Тек олардың хатшылары ғана жауап бередi. Сталин Саяси бюро мүшелерiне:

— Рим империясының нелiктен күйрегенiн бiлесiздер ме? — деп сұрайды. Және оған өзi жауап бередi: — Өйткенi оны хатшылары басқара бастаған едi!

ДЕМЬЯН БЕДНЫЙ

Сталин Демьян Бедныйға:

— Сiз өзiңiздiң нелiктен жаман ақын екенiңiздi бiлесiз бе? Өйткенi поэзия мұңлырақ болуға тиiс, — дейдi.

ПАСТЕРНАКПЕН СӨЙЛЕСУ

Түнде Пастернактiң пәтерiнде телефон қоңыраулата жөнеледi.

— Сiзбен Сталин деген кiсi сөйлесiп тұр. Борис Леонидович, сiз ақын Мандельштам туралы не ойлайсыз?

Пастернак Мандельштамның тұтқынға алынғанын жақсы бiлетiн, сол себептi де:

— Иосиф Виссарионович, бiз бұдан да басқа бiрдеңе туралы сөйлеселiк, — дейдi абайлап.

— Жолдас Пастернак, бiз тиiстi кезiнде дос-жарандарымызды сiзден гөрi тәуiрiрек қорғаушы едiк, — деп жауап қайтарады Сталин. Сөйтiп трубканы iле салады.

Жұрттың айтуына қарағанда, Мандельштам қаза тапқаннан кейiн, Пастернак ғұмыр бойы өкiнумен, ар азабын тартып өткен көрiнедi.

ӨЗIҢНIҢ САУЛЫҒЫҢДЫ ОЙЛА

Кремльде болған қабылдау кезiнде артист Абрикосов:

— Сiздiң денсаулығыңыз үшiн, жолдас Сталин! — деп стақан толы арақты аузына құя салады.

Сталин оған:

— Өзiңнiң саулығыңды ойла, — дейдi бәсең үнмен.

* * *

Мемлекеттiк әнұран авторларының бiрi, ақын Эль-Регистанға Сталин:

— Сiз неге үрiмкелерiңiздiң бәрiн түбiне дейiн iшесiз? Сiзбен сөйлесе беруге кiсi онша қызықпайды, — дейдi.

Мұны маған С.В.Михалков айтқан едi.

БӘРI ҚОЛДАЙДЫ, БIРЕУI — ҚАРСЫ

Ждановтың ұсынысы бойынша, өзiнiң бiр симфониясы үшiн, композитор Голубев Сталиндiк сыйлық алуға ұсынылады. Оны кiмнiң қолдайтынын елдiң бәрi бiлетiн де оның сыйлықты алатынына және бiрiншi дәрежесiн — ешкiм күмәнданбайды. Лауреаттардың тiзiмiн Сталинге қол қойдыруға әкелгенде, ол:

— Голубев… Симфония… Бәрi қолдайды, бiреуi — қарсы. Ал мына қарсы бiреу кiм?

— Шостакович, жолдас Сталин.

— Шостакович жолдас бiзден гөрi музыканы көбiрек түсiнедi, — дейдi де Сталин Голубевтi лауреаттар тiзiмiнен сызып тастайды. Симфония шынында да әлсiз болады, бiрақ бәрi қолдап, дауыс берген ғой.

"МИРОТВОРЦЕВ " — ПАТШАНЫҢ ҰЛЫ

Алдияр Александр III өзiнiң бiр жол-сапарында қайдағы бiр қарапайым әйелмен жақындасып, күнә жасайды да, одан кейiн кездейсоқ бала бола қалса, кiм туғанын хабарлауын сұрайды.

Айы-күнi жеткеннен кейiн, алдияр ұл туды деген хабар алады. Бұған жауап ретiнде жоғарыдан жеделхат келедi: "Ұлан Сергий деп аталсын, әкесiнiң аты менiкi, ал фамилиясы — лақаптан". Хош, сонымен жалғанның жарығына Сергей Александрович Миротворцев пайда болады. Өз уақытында ол патша отбасының қанды зауалынан аман қалады, өйткенi өзiнiң шыққан тегiн жария етпейдi. Алайда кейiнiрек, отызыншы жылдары, чекистер оның кiмнiң ұрпағы екенiн түрткiлеп жүрiп, тауып алады да оның алдағы тағдыр-таланына, дәуiрге лайықты сыбағасын бермек болады. Ол туралы қағаз Сталинге келiп түседi де, оның бетiне өз шешiмiн жазады: "Әкесiнiң сондай жәлеп болғаны үшiн, ол айыпты емес".

С.А.Миротворцев профессор болады, құнарлы қызметi үшiн Сталиндiк сыйлықты алады.

АЛЫСЫРАҚ КЕТСЕҢ…

Сталин Қара теңiзде "Троцкий" кемесiмен жүзiп жүрген кездерi Саяси бюроның адамдары:

— Сен не, Троцкийдiң үстiнде әлi де ұзақ жүзесiң бе? — деп әзiл қашырғанын Молотовтың айтқаны бар.

Мұның есесiне Троцкий Одессадан шет жұрттарға "Ильич" пароходымен мәңгi жүрiп кеткен ғой. Бәлкiм, бұл кездейсоқ нәрсе шығар…

Ал, бұған дейiн ол орасан көп дүние-мүлiк алып, баяу жүрiстi пойызбен Алматыға жер аударылып кетерде, ол Сталиннен:

— Жайымен жүрсем алысқа жетемiн бе, қалай? — деп мән-жайды анықтай түспек болады.

— Алысырақ кетсең, тыныш боласың, — деп Сталин сөздi нақтылай түседi.

КҮТIП ҚАЛДЫҚ

Жоғары мектептiң халық комиссары Кафтанов соғыс кезiнде ғылыми жұмыстарға басшылық етедi. Ол тығыз байланыста болған минометтiк басқарманың бастығын тұтқынға алады. Мұны бiлетiн Кафтанов Саяси бюроның отырысында Сталинге төрт күннен берi сол жолдасқа телефон шалып, таба алмай жүрмiн, — дейдi де:

— Сталин жолдас, сiзден бiр өтiнiш, соны жазаласаңыз! — дейдi үстемелеп.

— Оның өзi қайда? — дейдi Сталин.

— Бiзде, — деп жауап бередi Берия.

…Бiраз уақыттан кейiн әлгi жолдас есiк жақтан көрiнедi.

— Отырыңыз, бiз сiздi күтiп қалдық, — дейдi Сталин.

БАҒАЛАУ

Артиллериялық жүйенiң конструкторы В.Г.Грабин, маған, өзiн 1942 жылдың қарсаңында Сталин шақырып алып:

— Сiздiң зеңбiрегiңiз Ресейдi құтқарып қалды. Сiз ненi қалайсыз — Социалистiк Еңбек Ерi атағын ба, әлде Сталиндiк сыйлықты ма? — деп сұрайды.

— Маған бәрi бiр, жолдас Сталин.

Оған анасын да, мынасын да бередi.

"МҰНАЙ БОЛАДЫ…"

Соғыс кезiнде Сталин Байбаковқа қысқа мерзiм iшiнде жаңа мұнай кенiшiн табуға тапсырма бередi. Бұл мүмкiн емес, деп Байбаков қарсылық бiлдiргенде, Сталин:

— Мұнай болса — Байбаков та болады, мұнай болмаса — Байбаков та болмайды! — деп жауап қайтарады.

Тез арада Татария мен Башкириядан жаңа мұнай кендерi ашылады.

ВАННИКОВ

Соғыс алас-қапасында Ванниковты аяқастынан абақтыдан босатады да Сталинге алып келедi, бұл оны дереу халық комиссары етiп тағайындайды. Ванников:

— Ертең мен — кешегi зэк (тұтқын) халкоматқа барамын. Қарауымдағылар арасында менiң қандай абырой-беделiм болмақ? — дейдi.

— Сiздiң абырой-беделiңiздiң болуына бiз қамқорлық жасаймыз. — Түрмеде отыратын уақытты тапқан екенсiң! — деп жауап бередi Сталин.

Ертеңгiлiк Ванников жұмысқа келгенде, оның столының үстiнде оған Социалистiк Еңбек Ерi атағын беру туралы Указ жарияланған "Правда" газетi жатыр екен.

ТӨРТ РЕТ ТАРАН

Ұшқыш Борис Ковзан — Ұлы Отан соғысының бiрегей батыры, ол әуеде төрт рет (!) таран жасап (жау ұшағымен соқтығысып) тiрi қалған. Ол маған Батырлық Жұлдызын тапсырғаннан кейiн, оны Сталин шақырып алып, iстiң мән-жайын егжей-тегжейiне дейiн анықтап сұрағанын, айтып бердi. Ол тiптi Ковзанның бұдан әрi нендей iспен айналысқысы келетiнiне ықылас бiлдiредi.

— Өз бөлiмшеме қайтып барамын да соғыса беремiн, — дейдi металл кескiлеп тастаған жаралы ұшқыш-истребитель (жойымпаз).

— Менiң ойымша, сiздiң осы соғысқаныңыз да жетедi, — дейдi Сталин. — Ал, әлi де болса оқи түссеңiз, мәселенки, академияда бөгет болмас едi.

— Менiң оған шамам келмейдi, жолдас Сталин, — деп ол имандай шынын айтады.

— Сiз маған оқимын деп уәде берiңiз!

— Уәдем-уәде, жолдас Сталин.

— Ал үйдегi жай-күйiңiз қалай?

— Осы жаңада ғана ұлды болыппын.

— Құтты болсын! Елiмiзге адамдар керек.

Ұшқыш аулаға шыққан кезде оны машина тосып тұр екен, оның артқы отырғышында жатқан үлкен құтыны ашып қараса, жаялықтар мен жөргектер қойшы әйтеуiр жаңа туған нәрестеге қажет нәрселердiң бәрi бар екен.

Ковзан өз бөлiмшесiне қайта оралады, оны жоғары жақтағы генерал шақырып алады:

— Кәне, ендi не iстеймiз?

— Қызметке әзiрмiн, — деп жауап бередi ұшқыш.

— Ал, Сталин жолдасқа нендей уәде берiп едiң?

— "Бәрiн де бiледi" — деп ойлады Ковзан. Оның академияға түсуiне тура келедi, ал қабылдау емтиханы кезiнде ол бiрде-бiр сұраққа жауап бере алмайды. Бiрақ бәрiбiр қабылданады.

КҮМӘН-КҮДIК

Брондытанкiлер әскерiнiң маршалы Катуков бiр сөзiнде өзi Сталиннiң кабинетiнде болған кезде — генерал Ивановтың фамилиясын атап өтедi.

— Ол әлгi өз ұлтына опасыздық жасайтын Иванов емес пе? — дейдi Сталин.

Бұрын Ивановтың еврейлiк фамилиясы болған екен.

— Соның дәп өзi, — деп жауап бередi Катуков.

— Ал, ол орыс халқына опасыздық жасамай ма?

НЕ IСТЕЙМIЗ?

Қызыл Армия Бас штабының бастығы А.М.Василевский армия генералы И.Д.Черняховскийдiң үстiнен түскен тұтас бiр папка өсек-өтiрiктi И.В.Сталинге көрсетедi. Онда сөз болатын нәрсе, оның тамыр әйелдерi көп дегенге саяды екен

— Бұған не iстеймiз? — деп сұрайды Василевский.

— Не iстеймiз? Не iстеймiз? — деп Сталин ойланып қалды да артынша. — Қызығып-қызғанамыздағы! — дедi.

ЦУНАМИ

Соғыстан кейiн Курил аралдарындағы аса қуатты цунамиден 28 мың адам қаза табады, олардың арасында әскерилер де көп болады.

Бiр әскери бөлiмшеде ту ұстаған солдат тiрi қалады. Бұл туралы Сталинге айтқан кезде, ол сол солдатты Батыр атағын алуға ұсынуға шешiм қабылдайды. Солдатпен басшылары сөйлеседi, сонда ол стихиялық күйзелiс кезiнде, мен қайтсем де аман қалу қамын ойладым, ал ту маған тек кедергi жасады, жалпы алғанда мен оған кездейсоқ тап болдым деп шынын айтады, Сталин бұны бiлгеннен кейiн:

— Қап әттеген-ай, бiзде адалдық үшiн награда жоқ қой! — дептi.

Дегенмен де солдатты ынталандыруға әмiр етедi. Маршал Василевский оған офицерлiк матадан форма тiгу жөнiнде, үйiне барып-қайтуға, жолды есептемегенде, 30 тәулiк демалыс беруге бұйырады.

МӘҢГIЛIК ДАҢҚ

"Отанымыздың ар-намысы мен тәуелсiздiгi жолындағы соғыстарда қаза тапқан батырлар даңқы мәңгi арта берсiн!" деген сөздердiң Жоғарғы командашының бұйрығында тұңғыш рет қалай пайда болғанын генерал И.Н.Рыжков айтып берген едi.

— Василевскиймен бiрге Сталинге бара жатырмыз. Бiздегi бұйрық жобасында "Мәңгi есте сақтайық…"— болатын. Сталин дереу оқып шықты да "есте сақтайықты" — "даңқпен" ауыстыруды ұсынды: "еске сақтайықтан шiркеудiң иiсi аңқып тұр" — дейдi Сталин.

ШIРКЕУ

Бүкiл Русьтiң патриархы Алексий Мәскеуде шiркеулер ашу туралы өтiнiшпен Сталинге сөз салады.

— Ашыңыздар. Орыс аналарын ардақтап, дұға оқитын да, жоқтап, жылайтын адамдары да баршылық, — дейдi Сталин.

Бұдан жiгерленген патриарх ендi рухани оқу орындарын ашуға да рұқсат сұраудан тайынбайды. Сталин дiн iлiмi мектептерiн ашуға да рұқсат етедi, ал семинариялар туралы былай дейдi: "Рухани семинариялардан орта қолды революцияшылдар шыққан жәйттердi тарих кәмiл бiледi! Ал, бiрақ солар бiрдеңе iстеп жарытпады. Мiне, көрдiңiз бе, мен де семинарияда оқыдым, бұдан оңды iштеңе шықпады ғой".

Бұл туралы маған Югославия гвардиясының бұрынғы бастығы Момо Джурич айтқан едi — ол бiздiң патриархпен бiр ұшақта ұшырасады және онымен бiрге тiптi арақ та iшедi.

Осы тақырыпта тағы бiр тыңдауға тұрарлық оқиға бар. Бiрiншi әлемдiк соғыста бiр дәрiгер-хирург ауыр жараланады. Өзiнiң тiрi қалатынына онша сенбеген пақырың, егер өлмесе, Құдайға қызмет етермiн-ақ деп өзiне-өзi серт бередi. Шынында да өлмейдi. Сертiнде тұрып, село священнигi болады. Екiншi әлемдiк соғыста партизандар қатарына қосылады да өзгелерден көбiрек сауатты болғаны себептi, партизан әтрәдi штабының бастығы болады, бiрақ жаралылар мен аурулардың молаюына байланысты, өзiнiң алғашқы кәсiби мамандығын есiне түсiруге тура келедi. Және көптеген адамдарды ажалдан құтқарады.

Айрықша көзге түскен партизандар құрметiне Кремльде өткен қабылдау кезiнде бұның күллi тарихын естiген Сталинге оны ертiп апарады. Сталин соғыстан кейiн оның немен айналысатынын бiлгiсi келедi. Бұл оған өз шiркеуiне оралатынын айтады. Сталин, әсiлiнде, оны медициналық қызметке ыңғайлағысы келген бе, қалай: "Еһе, Сiз кетсеңiз, бiз қандай ғажап хирургтен айрылатын болдық!" — дейдi. "Ал сiз кеткенде шiркеу қандай пастырден айрылды, Иосиф Виссарионович!" — деп жауап бередi поп-хирург-партизан.

ӘРIПТЕС

Парижден Мәскеуге православие шiркеуiнiң iрi қайраткерi келедi, ол кезiнде Тифлисстiң рухани семинариясында Сталинмен бiрге оқыған екен. Өзiмен бiрге оқыған әрiптесiн көргiсi келедi, шақыру хатты алғаннан кейiн, ол қандай киiммен — шiркеулiк киiммен бе, әлде жай, дүниеуәи киiммен келуге болатынын сұрайды.

— Дүниеуәи киiм тәуiрiрек, — деп оған кеңес бередi.

…Өте жылы кездеседi. Сосын Сталин оның штаттық кәстөмiн қолымен ұстап:

— Құдайдан қорықпайсың, ал менен қорықтың ба? — дептi.

НАҚТЫЛАЙДЫ

Әскери баспаның бастығы генерал Маринов грузинге ұқсас, бұйра қарашашты, мысық мұртты кiсi болатын. Ол сөйлеп тұрғанда Сталин оған байыптай қарайды да содан кейiн:

— Сiздiң ұлтыңыз кiм, жолдас Маринов? — деп сұрайды.

Өзiн халықтардың көсемiне, оған қоса грузинге, грузинмiн деп айтуға Мариновтың жүрегi дауаламайды, бiрақ есебiн табады:

— Мен грузиндiк евреймiн, жолдас Сталин.

Сталин бұған:

— Жолдас Маринов, менiң бiлетiнiм мынадай: не грузинсiң, не еврейсiң, — деп жауап қайтарады.

ГАРРИМАНҒА ЖАУАП

Потсдам конференциясында Гарриман Сталиннен:

— 1941 жылы немiстер Мәскеуден он жетi шақырым-ақ жерде болған едi, мүмкiн, ендi қазiр сiзге құлатылған Берлиндi бөлiсу жаныңызға жағатын шығар? — деп сұрайды.

— Александр патша Парижге дейiн жеткен, — деп жауап бередi Сталин.

БIР ШЫНЫ БАЛТЫҚ СУЫ

Шабуылды операция нәтижесiнде совет әскерi Балтық теңiзiнен барып бiр-ақ шығады, сосын командашы генерал Баграмян Сталиндi қуанту үшiн, оған бiр шыны балтық суын жiбередi. Бiрақ сол шыны Кремльге жеткенше, немiстер плацдармды қайта тартып алып, бiздiң әскерiмiздi жағалаудан тықсырып, шегерiп тастайды. Сталин, өзiне шыныны әкелiп берген сәтте, бұл жәйттi жақсы бiлетiн, сол себептi де:

— Мұны Баграмян жолдасқа қайтарыңыз, ол мына суды Балтық теңiзiне қайтадан төксiн! — дейдi.

ПОМИДОРЛАР

Бүкiлодақтық ауылшаруашылық көрмесiне барған кезде Сталин экспонат ретiнде қойылған помидорлардың бұзылғанын байқап қалады, сосын ол машинаға отырып жатқанда бұны тағы да естерiне салады.

— Помидорды алып тастауды ұмытпаңдар! Алайда, тек қана помидорды — мен басқа ештеңенi де айтқан жоқпын, — дейдi.

ҰЛЫ ОҚЫТУШЫ

Чан Кайши Сталиндi "ұлы оқытушы" деп атайды, сонда Сталин оған:

— Балалардың сиқын! — дейдi.

ПЕТРУ ГРОЗА

Румынияның премьер-министрi Петру Гроза банкеттен кейiн Сталинге:

— Сiз бiлесiз бе, мен әйелдердi өте жақсы көремiн, — дейдi.

— Мен коммунистердi өте жақсы көремiн, — деп жауап қайтарады Сталин.

БIРДЕН-БIР, ОНЫҢ ӨЗI ДЕ…

Чехословакия коммунистерiнiң сәруары (лидерi) және Чехословакияның бiрiншi президентi Клемент Готвальдқа:

— Сен өзiңнiң бүкiл елiңдегi бiрден-бiр оңды адамсың, бiрақ соның өзiнде маскүнемсiң, — дейдi Сталин.

Орысшадан аударған Әбiлмәжiн ЖҰМАБАЕВ

Редакция таңдауы

Желіде Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген суреттері жарияланды

Желіде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген сәтінің фотосы пайда болды. Суретті Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook желісіндегі парақшасында жариялады. "Тамаша күн. Таңғы серуен....

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды. Бұл туралы студенттің өзі Instagram парақшасында жазды. Жаннұр Ниязбекова – Қызылорда қаласының тумасы. Осыдан 3 ай бұрын 17...

Президент әйелдер қауымын мерекесімен құттықтады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барша әйелдер қауымын Халықаралық әйелдер күнімен құттықтады. Құрметті ханымдар! Баршаңызды Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймын! Көктемнің шуақты мерекесі қашанда жүрегімізді сүйіспеншілік пен...

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...
20171123013834

Қостанайда полиция сыныптасын атып өлтірді

Қостанайда 8-наурызда таңғы 3-те екі сыныптастың арасында шыққан жанжал кісі өлімімен аяқталды. Аталмыш қылмыс туралы...
2021 03 08 crop 6 30 671x1257 9c8b6cf0 c8e1 4063 8bdc 96e9aa4587bc

Атырауда базарлар мен сауда үйлері күн сайын жұмыс істейді

Атырау облысында базарлар мен сауда үйлерінің күн сайын жұмыс істеуіне рұқсат берілді. Бұл туралы...
210308091522220e

Аршалы маңында 600 көлік 4 шақырымдық кептелісте қалды

Аршалы ауданы маңында автомагистральдің ортасын жүк көлігі жауып қалып, 600 автокөліктен тұратын...

Жаңалықтар

Қостанайда полиция сыныптасын атып өлтірді

Қостанайда 8-наурызда таңғы 3-те екі сыныптастың арасында шыққан жанжал кісі өлімімен аяқталды. Аталмыш қылмыс туралы облыстық Полиция департаментінің басшысы Бекет Аймағамбетов әлеуметтік желідегі жеке парақшасында жазды. «Бүгін Қостанайда қатардағы...

Атырауда базарлар мен сауда үйлері күн сайын жұмыс істейді

Атырау облысында базарлар мен сауда үйлерінің күн сайын жұмыс істеуіне рұқсат берілді. Бұл туралы облыстың бас санитар дәрігері Мәдениет Танауовтың жаңа қаулысында айтылған. «Күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді, бетперде кию режимін,...

Аршалы маңында 600 көлік 4 шақырымдық кептелісте қалды

Аршалы ауданы маңында автомагистральдің ортасын жүк көлігі жауып қалып, 600 автокөліктен тұратын 4 шақырымдық кептеліс пайда болған, деп хабарлайды Ақмола облыстық Полиция департаментінің баспасөз...

Қазгидромет алдағы үш күнге жасалған ауа райы болжамын жариялады

«Қазгидромет» РМК баспасөз қызметі алдағы үш күнге жасалған ауа райы болжамын жариялады. «Екатеринбург жақтан көшкен циклон Қазақстанның басым бөлігінде қар мен жаңбыр жаудырады. 10 наурыз...

Елімізде полиция қатарында 11 мың қыз-келіншек қызмет етеді

Полиция қатарында ер-жігіттермен бір сапта күндіз-түні аянбай 11 мың қыз-келіншек қызмет етеді. Бұл туралы Қазақстан Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев Халықаралық әйелдер күнімен құттықтау...

Әнші Диляра Дидарқызы «Украина дауысы» байқауына қатысады

Қазақстандық Диляра Дидарқызы «Украина дауысы-11» жобасындағы сынақтан өтіп, Олег Винниктің командасына қабылданды, деп хабарлайды украиналық ТСН арнасы. Диляра әлемдік жұлдыз Мэрайя Кэридің «My All»...

Желіде Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген суреттері жарияланды

Желіде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тазымен серуендеп жүрген сәтінің фотосы пайда болды. Суретті Президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook желісіндегі парақшасында жариялады. "Тамаша күн. Таңғы серуен....

Головкиннің келесі қарсыласы

Бірінші орта салмақта бұрынғы әлем чемпионы Хайме Мунгия (36-0, 29 КО) келесі жекпе-жегін орта салмақта IBF және IBO белбеулерінің иегері қазақстандық Геннадий Головкинге (41-1-1,...

Құрмаш Маханов аэропортта аруларға арнап ән шырқады (видео)

8-наурыз мерекесін «Қазақконцерт» мемлекеттік концерттік ұйымының әртістері әйелдер қауымын ерекше форматта құттықтады. Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайымен бірлесіп өткізілген іс-шара аясында елорда тұрғындары мен қонақтары Қазақконцерт...

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды

Қазақстандық Жаннұр Ниязбекова Қытайдың үздік студенті атанды. Бұл туралы студенттің өзі Instagram парақшасында жазды. Жаннұр Ниязбекова – Қызылорда қаласының тумасы. Осыдан 3 ай бұрын 17...

Алғашқы ҰБТ 10-наурызда басталады

Жоғары оқу орнының ақылы бөліміне түсуді жоспарлаған талапкерлер үшін ұйымдастырылатын наурыз айындағы Ұлттық бірыңғай тестілеу компьютерлік форматта өтеді. Егер бұған дейін көктем айындағы тестілеу...

Қазақстанның кей аймақтарында жол ашылды

Ауа райының жақсаруына байланысты еліміздің кей өңірлерінде жолдар ашылып, көлік қозғалысы қалпына келтірілді.  07.03.2021 күні 08.00-ден бастап Шығыс Қазақстан облысындағы «Өскемен-Алтай-Рахман шоқысы» тасжолының 7-66 шақырымы,...

Жандолла Мандатұлы: Кореяда стипендия арқылы білім алуға болады

Жандолла Мандатұлы – Баян-Өлгий аймағында туған. Авиация инженері мамандығы бойынша Оңтүстік Корея елінің Пусан Ұлттық университетінің студенті. Ол Кореяда қалай стипендия арқылы білім алуға...

Пеле: Мбаппе ізбасарым болады

Әлем футболының королі атанған Пеле болашақта өз ізін «ПСЖ» клубының шабуылшысы Килиан Мбаппе басады деп болжайды. - Мбаппе менің ізбасарым бола алады және мен бұны...

Киік мүйізін Қытайға сатқандар ұсталды

Атырауда киіктің мүйізін Қазақстаннан Қытайға сатумен айналысқан ұйымдасқан қылмыстық топтың 12 мүшесіне қатысты сот үкімі шықты. Топты басқарған бұрын ҚХР азаматы болған қазақ, -...

Бітімгер әйел

Елімізде әскери салада әйелдер қауымы елеулі еңбек етіп келеді. Тіптен олардың саны жыл сайын артуда. Заңгер, қаржыгер, телефонист  секілді мамандықтарды игерген. Олар ұшақты басқарып,...

Елімізде 480 адам коронавирустан жазылды

Қазақстанда бір тәулікте 480 адам коронавирус індетінен емделіп шықты, деп хабарлайды coronavirus2020.kz сайты. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 54, Шымкент қаласы...

Темекіні оңай тастаудың 5 тәсілі

Дүниежүзінде коронавирусқа қатысты шындыққа сай келмейтін түрлі ақпарат тарады. Осындай мифтің бірі - темекі шегетіндер COVID-19 инфекциясын сирек жұқтырады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы төтенше жағдайлар...

Президент әйелдер қауымын мерекесімен құттықтады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барша әйелдер қауымын Халықаралық әйелдер күнімен құттықтады. Құрметті ханымдар! Баршаңызды Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймын! Көктемнің шуақты мерекесі қашанда жүрегімізді сүйіспеншілік пен...

8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні

Бүгін Қазақстанда «8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні» мерекесі аталып өтеді. Биылғы мереке алғаш рет коронавирусқа қарсы карантин шектеулерімен тұспа-тұс келіп отыр. Атаулы күннің тарихы әйелдер...

«Маттео Пеликоне»: Қазақстан спортшылары үш алтын медаль алды

Римде күрес түрлерінен "Маттео Пелликоне" рейтингтік турнирі мәресіне жетті. Еркін күрестен Қазақстан құрамасы соңғы жарыс күнінде үш алтын, екі күміс және үш қола медаль...

Жансай Смағұлов: қолда тұрған алтыннан айырылып қалдым

Ташкентте дзюдодан әлемдік "Grand Slam" жарысында 73 келі салмақ дәрежесінде күресіп, күміс жүлдегер атанған Жансай Смағұлов алтыннан қалай айырылып қалғаны туралы айтып берді.  "Жарыс...

Дабылды ескерту жарияланды

Ауа райының күрт нашарлауына байланысты Қазгидромет синоптиктері Нұр-Сұлтан қаласы мен еліміздің 9 облысында дабылды ескерту жариялады. 8 наурызда Нұр-Сұлтанда көктайғақ болып, жаяу бұрқасын соғады деп...

Алматы облысының дәрігер қыз-келіншектері марапатталды

Алматы облысының әкімі Амандық Баталов Талдықорған көп салалы ауруханасына барып, облыстағы денсаулық сақтау саласында еңбек етіп жүрген, індетпен күресте алдыңғы шепте болған бірқатар нәзік...

Дзюдодан париждегі Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды

Дзюдодан 5-7 мамыр күндері Парижде өтуі тиіс Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды. Бұл туралы Халықаралық дзюдо федерациясының (IJF) баспасөз қызметі хабарлайды.  Франция тарапының...

Жансай Смағұлов Grand Slam турнирінің күміс медалын иеленді

Дзюдодан Ташкентте өтіп жатқан Grand Slam турнирінің финалында бақ сынаған Қазақстан балуаны Жансай Смағұлов турнирдің күміс жүлдегері атанды деп хабарлайды Olympic.kz. 73 келіде сынға түскен...

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021 оқу жылының үшінші тоқсанында мыналарға рұқсат етіледі: оқушылар саны 300-ге дейін контингенті...

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір білдірді - деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Облыстық жануарлар дүниесі инспекциясының мамандары бұл мәселені талқылады....

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Қазақстанда апта ішінде болған тағайындауларға шолу

Осы аптада еліміздің орталық және жергілікті атқарушы органдарында бірқатар кадрлық ауыс-түйіс болды. Президенттік жастар кадр резервінің төрт өкілі басшылық лауазымға тағайындалды. 1-7 наурыз аралығында...

Ақмола облысының қыздары 4 алтын медаль иеленді

ШҚО Өскемен қаласында жалауын көтерген әйелдер арасындағы еркін күрестен Қазақстан чемпионаты өз мәресіне жетті. Бәсекеде Ақмола облысының төрт қызы төрт алтын медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық...

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды, деп хабарлайды NewTimes.kz. Экология министрлігі бұл оқиғаның мән-жайын анықтап, арыстан Қарағанды хайуанаттар...

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген ақпаратқа сәйкес, баланың еш жеріне зақым келмесе де, аман қалмады. Бала әкесімен бірге...

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта өтеді. Жыл сайын іс-шараға 40 мың көрермен қатысатын. Онымен қоса 25 елден 300-ге...

Атырауда автотұрақтағы 5 автобус өртеніп кетті

Оқиға салдарынан қаза болғандар мен зардап шеккендер жоқ. Атырау облысындағы Теңіз кенішінде 5 автобус өртеніп кетті, деп хабарлайды inbusiness.kz Оқиға 5 наурызда сағат 19:30-да Жылыой...

Елімізде 2021 жылғы алғашқы екі айда 120 адам жемқорлыққа қатысты сотты болған

2021 жыл басталғалы бері  шамамен 120 адам жемқорлық ісіне қатысты сотты болған. Бұл жөнінде ҚР сыбайлас жемқорлыққар қарсы іс-қимыл агенттігінің Telegram каналында хабарланды. Cотталғандардың ішінде 28...

Экстремистік идеология жақтастарын райынан қайтару – басты міндет

Қазақстанда  жат діни ағымдарды түбегейлі ауыздықтау мүмкін болмай отыр. Діни ахуалдың тереңдеуіне қауіптің  алдын алу жұмыстарының жеткіліксіздігі себеп болуда. Бұл туралы Алматыда Абай атындағы...

Әлемде адам тіршілігі үшін қажетті негізгі тауарлардың бірі таусылуға жақын

Дүние жүзінде адам тіршілігі үшін маңызды тауарлардың бірі — құмның тапшылығы сезіле бастады. Құм судан кейінгі ең көп сұранысқа ие ресурс болып саналады, деп...

Бас санитардың жаңа қаулысы шықты

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды.  Жаңа қаулыға сәйкес, қылмыстық-атқару мекемелерінде санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтау алгоритмі» атты 24-қосымшада 4-тармақ өзгертілді. «4. Маскаларды...

Дәрігер әйел адамның денсаулығына қауіп төндіретін ең зиянды өнімдерді атады

Ресейлік диетолог Наталья Круглова әйел адамның денсаулығы мен сұлулығы үшін ең қауіпті тағам түрлерін атады, деп хабарлайды Lenta.ru. Дәрігердің сөзінше, әйелдер жейтін тағамының калориясына мән...

Елорда асханаларының бірінде өрт шықты (видео)

"5 наурыз күні сағат 11.48-де өрт сөндіру бөлімнің қызметкерлері шұғыл түрде Достық көшесінде орналасқан "Избушка" дәмханасына аттанды", – делінген астаналық төтенше жағдайлар департаментінің хабарламасында. Тұрғын...

«Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны қолды болды

Ақмола облысында «Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны ұрланды, деп хабарлады zakon.kz. «Ақмола облыстық полиция қызметкерлері 2 наурызға қараған түні «Қазақалтын» АҚ-қа тиесілі катодты алтынды ұрлау...

Орыс тілінде сөйлеген депутат партия қатарынан қуылды

Украинада Харьков облыстық кеңесінің депутаты Александр Дорошенко орыс тілінде сөз сөйлегені үшін  партия қатарынан шығарылды, деп хабарлайды РИА Новости. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясы баспасөз қызметінің мәліметінше, ...

Жамбылда 38 елді мекенді қызыл су басуы мүмкін

Жамбыл облысында 38 елді мекен су астында қалуы мүмкін. Олардың басым көпшілігі су қоймаларының маңайында орналасқан. Егер көктемде күн күрт жылып, таудағы қар ерісе...

Елімізде жаңа мереке пайда болды

ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына толықтыру енгізетін бұйрыққа...

«Алаяқтардың қолына түсуі мүмкін»: Маман телефоннан қандай хабарламаларды жойып отыру керегін айтты

"Цифрлық платформалар" автономды коммерциялық емес ұйымының бас директоры Арсений Щельцин смартфоннан қандай хабарламаларды өшіріп отыру керегін айтты, деп хабарлады РИА Новости.     Маманның айтуынша, телефоннан...

Алматылық оқушы халықаралық математика лигасында топ жарды

Алматы қаласындағы «Білім-Инновация» мамандандырылған лицейінің 9-сынып оқушысы Нұрасыл Бейсенбай  The Math League – Халықаралық математика лигасында топ жарды, деп хабарлайды Алматы арнасы.  Олимпиадаға әлем бойынша...

Өр тұлғалы өңір басшысы

Күрделі кезеңдерде республикамыздың бес облысының әкімі болған, Елбасының сенімді сардарына айналған Бердібек Сапарбаевтың атқарған еңбегін, көзбен көріп, көңілге түйген сол облыстардың халқы әлі күнге...

Қасым-Жомарт Тоқаев түрік халқына көңіл айтты

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Кугар» әскери тікұшағының апатқа ұшырап, бірнеше адамның қаза болуына байланысты Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоғанға Қазақстан халқының және жеке өзінің...

8 наурызға 18 кітап

Көктемнің алғашқы шуақты мерекесі жақындаған сайын көпшілігімізді, әсіресе ер-азаматтарды жақындарыма «не сыйласам?» деген сауал мазалайтыны белгілі. Кітап сыйлаңыз. Жақсы таңдалған құнды кітап басқа жанның...

Елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыт салынады – министр

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев 2025 жылға дейін елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыттың құрылысы аяқталатынын айтты. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында мұнай және газ-химия...

Қазақстанда әйелдер мемлекеттік қызметтерді алуға аз жүгінеді

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Азаматтарға арналған үкімет мемлекеттік қызметтерге қанша әйел жүгінетінін есептеп көрді. Белгілі болғандай, 2020 жылы мемлекеттік корпорацияға түрлі қызметтерді алу үшін 6,2...

8 наурыздан бастап Өзбекстанға жаңа әуе рейсі ашылады

2021 жылғы 8 наурыздан бастап «SCAT» әуе компаниясы Ақтау және Үргеніш қалалары арасында аптасына 2 рейс орындай бастайды, – деп хабарлады ҚР ИИДМ баспасөз...

АҚШ ғалымдары коронавирус инфекциясын қоздыратын қан тобын анықтады

АҚШ ғалымдарының зерттеуі бойынша, ІІ қан тобының иелері коронавирус инфекциясының жұқтыруға «бейім» келеді. Гаврард медициналық мектебінің «Бригэм энд уименз» клиникасында қызмет ететін ғалымдардың бұл...

Коронавирус: 226 адамның жағдайы ауыр

5 наурыздағы мәлімет бойынша, Қазақстанда 18 882 адам короновирус инфекциясынан (13 236 КВИ+ және 5 646 КВИ-) емделіп жатыр. Денсаулық сақтау министрлігінің Telegram каналында олардың...

Ауа райының бұзылуына байланысты 7 өңірде көлік қозғалысы шектелді

ҚР ИИДМ баспасөз қызметінің мәліметінше, республикалық маңызы бар жолдардың төмендегідей учаскелерінде қозғалысқа шектеу енгізілді. Ақмола облысында: 1. 03.03.2021 ж. сағат 16.00 «Жезқазған-Петропавл» автожолының 377-536 шақырымында,...

Ақылы автожолдарда көлігі бұзылған жүргізушілерге тегін көмек көрсетіледі

«ҚазАвтоЖол» Ұлттық компаниясы ақылы автожолдарда жанармайы таусылған немесе автокөлігі бұзылған жүргізушілерге көмек тегін көрсетілетінін мәлімдеді. Павлодар облысының Павлодар, Екібастұз, Ақсу, Аққулы, Железин және Тереңкөл аудандарында...

5 наурыз: еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалар болды

Осыдан 25 жыл бұрын, яғни 1996 жылы 5 наурызда Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры «Ақан сері-Ақтоқты» пьесасының (режиссер Ж. Омаров) қойылымымен ашылды. Сол жылы...

Елордада ауа райының бұзылуына байланысты оқушылар қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы бүгін ауа райының күрт бұзылуына байланысты мектеп оқушылары мен колледж студенттері қашықтан оқыту форматына көшірілгенін хабарлады. «Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы хабарлайды:...

ШҚО-да дүкенге маскасыз кірген адамға айыппұл салынды

Шығыс Қазақстан облысының 5 ауданында карантиндік шектеуді бұзғандар тіркелді. ШҚО Ақпарат орталығының мәліметіне сүйенсек, мониторингілік топтар Шемонаиха ауданында 74 нысанға тексеру жүргізіп, ереже бұзудың 1...

Өткен тәулікте 857 адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 857 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 132, Алматы қаласы - 134, Шымкент қаласы - 27,...

Еліміздің басым бөлігінде қар аралас жаңбыр жауады – Қазгидромет

5 наурыз күні Қазақстанның басым бөлігіне әлі де Солтүстік-Батыс циклонның әсері сақталады, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын күтіледі, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың оңтүстік...

Абай атындағы университет үздіктер қатарына енді

Абай университеті екі бағдарлама бойынша QS World University Ranking by Subject-2021 рейтингінде топ-250 үздіктер қатарына енді. Абай атындағы ҚазҰПУ алғаш рет «QS World University Ranking...

Кремль: «Cанкцияның әсері де, мағынасы да жоқ»

АҚШ-тың "Навальныйдың ісі" бойынша жаңа санкциялары екіжақты қатынастарға "қатты әсер етеді", қазірдің өзінде "жағдай нашар". Бұл туралы Кремльде айтылды. АҚШ-та Ресейдің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасын...

«Құтадғу біліктің» жаңа аудармасы оқырманға тарту етілді

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Отырар» кітапханасында Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» еңбегінің жаңа аудармасының таныстырылымы өтті. Қарахандар дәуірінде 1069 жылы жазылған құнды жәдігер...

Министрлік коронавирус «гүл арқылы жұғады» деген ақпаратқа түсінік берді

Коронавирус инфекциясы гүл арқылы жұғады деген ақпарат жалған. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті өкілдері айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі. Департамент мәліметіне қарағанда, Желіде...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Бішкекте қандасымызға арналған музыкалық кеш өтті

1 наурызда  Бішкектегі К.Молдобасанов атындағы Қырғыз ұлттық консерва­тория­сында Қыр­ғыз Республикасындағы қазақтардың арасынан шық­қан талантты әнші, қырғыз елінің  мә­дениетіне еңбек сіңірген қайраткер Ержан Му­синді еске...

Енді WhatsApp-тың компьютерлік нұсқасында бірнеше адаммен видео арқылы сөйлесуге болады

WhatsApp мессенджерінің компьютер арқылы қосылатын нұсқасында бірнеше адам видео және аудио байланыс арқылы сөйлесе алады, - деп хабарлайды Tech Crunch. Аудио және видео қоңыраулар шифрлау арқылы...

Ауылдағы іскер әйелдерге 4000 доллар қайтарымсыз грант беріледі

Ауылды жерлерде кәсіпкерлікпен айналысатын әйелдердің 4000 доллар қайтарымсыз грант ұтып алу мүмкіндіктері бар, деп хабарлайды Аtameken Business.     https://youtu.be/rIWRXS-QT2Q Ол үшін өз ісіңізді ашуға деген...

2020 жылы Қазақстанда 48 ірі сүт фермасы іске қосылған

Өткен жылы ауыл шаруашылығы саласында импорттық өнімдерді алмастыру жоспары бойынша Қазақстанда 48 тауарлы сүт фермасы, 3 ет комбинаты іске қосылды. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы...

Пандемия кезінде гендерлік теңсіздік күшейді – ДДСҰ

Пандемия Еуропадағы гендерлік теңсіздікті күшейтті. Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Еуропалық аймақтық бюросының директоры Ханс Клюге бейсенбі күні Facebook-те жарияланған Копенгагенде өткен...

Украина коронавирустың үшінші толқынына дайындалуда – Премьер-министр

Украина премьер-министрі Денис Шмыгаль елде COVID-19 үшінші толқынының басталғанын мәлімдеп, келесі локдаунның мүмкіндігін жоққа шығармайтынын айтты.  Укринформ сайтының мәліметінше, Денис Шмыгаль жағдайды бейімделген карантин құралдарымен...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Еліміздегі мешіттер қазақы стильде болуы керек – Бас мүфти

Елордада Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының төрағалығымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жанынан құрылған Қазақы стильдегі мешіт құрылысы бойынша жұмыс тобының алғашқы мәжілісі өтті, –...

«Nur Otan»: Түркістанның тазалығына жауапты көпбалалы аналар ардақталды

Бүгін «Nur Otan» партиясының Түркістан облыстық филиалында 8 Наурыз – әйелдердің халықаралық мерекесіне орай, бір топ көпбалалы анаға құрмет көрсетілді. Партияның «Бақытты отбасы» жобасы...

Жаңа орда құратын ұрпақ тәрбиелегіміз келеді

Парасат ТАНЕН, Orda Gen жобасының директоры: Тәуелсіздіктің ақ таңында дүниеге келген сәбилердің емін-еркін ойланып, жан-жақты дамып, қазақы мінез қалыптастыруына ертегі арқылы жол ашу – Orda...

Жасотандықтар мереке қарсаңында жас аналарға құрмет көрсетті

8 наурыз қарсаңында жасотандықтар Нұр-Сұлтан қаласындағы №2 көпбейінді орталық аурухананың акушерлік бөлімнің нәзік жанды қызметкерлері мен аналарын құттықтады. «Jas Otan» ЖҚ жетекшісі Нұржан Жетпісбаев: «Әйелдер күнімен...

Өскеменде баланы еденге лақтырған тәрбиешіге іс қозғалды (видео)

Өскемен қаласындағы «Арман» балабақшасының тәрбиешісіне қатысты қылмыстық іс қозғалды. ШҚО әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, 3 наурызда облыстық білім басқармасына хабарласқан ата-ана «Арман» балабақшасындағы «Еркетай» тобы...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...

Алма ҚҰНАНБАЕВА, Стэнфорд университетінің профессоры: Америкалықтар қазақтың киіз үйіне келіп, күйін тыңдауға құмар

АҚШ-тағы әлемге әйгілі Стэнфорд университетінің профессоры Алма Құнанбаева көп жыл бойы америкалық студенттерге қазақ мәдениеті туралы лекция оқыған. Сонымен қатар ол Беркли қаласында Орта...

Ақмола облысында шахтада топырақ басып қалған жұмысшылар құтқарылды

Ақмола облысында шахтада топырақ үйіндісінің астында қалған екі жұмысшы құтқарылды. Oблыстық ТЖД баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға 4 ақпан күні Астрахан ауданындағы «Айна – ресурс» ЖШС...

Сарқылмас сезім бұлағы

Өнер атаулы сұлулықты дәріптеуден тұрады десек, сол дәріптеудің таусылмас кені, сар­қыл­­мас шабыт көзі – әйелдер. Және бұл өнер­­дің барлық түріне тән. Ежелгі дәуірден бері...

Ақұштап БАҚТЫГЕРЕЕВА: Ақынның мақсаты – әлдекіммен қылыштасу емес, ақиқатқа көз жеткізу

8 наурыз Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Túrkistan басы­лымы арқылы қазақ қыздарына өз ақыл-кеңесімді айтқым келеді. Басылымдарыңызды замандастарыммен қатар оқитын жас қыз-келіншектер пайдалысын көңіліне тоқып,...

Рухани жаңғыру − рух тазалығына ұмтылу

Әр дәуір өз жаңалығымен келеді десек те, ұлт ретінде қалып­тас­қан халықтың өзгермейтін бір талабы болады, ол − ру­хани тұрғыдағы біртектіліктен ажырамау. Елді ел ететін...

Енді педагогтер жұмысқа конкурс арқылы қабылданады – министр

Бүгін Парламент Сенатында депутаттар білім саласына қатысты бірнеше маңызды жаңа нормаларды қамтитын заң жобасын қарастырып, мақұлдады. Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов осы құжатта...

Қазынаның шығыны көп, кірісі аз

2020 жыл әлем экономикасы үшін сынақ жылы болды. Көрсеткіштердің бәрі кері кетті. Алыс-беріс азайып, барыс-келістің тоқтауы көп елдің қазынасын ортайтып, қарызын еселеді. Пандемия  Қазақстан...

Тәж-Махалдан мыңнан астам турист эвакуацияланды

Бейсенбі күні таңертең Үндістанның Агра қаласындағы Тәж-Махал кесенесі аумағынан кем дегенде мыңнан астам турист эвакуацияланды, – деп жазды Hindustan Times газеті. Басылымның мәліметінше, жергілікті полицияға...

Жоғарғы соттың екі судьясы қызметінен босатылды

Парламент Сенатының жалпы отырысында ҚР Жоғарғы сотының судьялары қызметінен босатылды. «Сіздердің қарауыңызға Анатолий Сергеевич Смолинді және Серік Қазбекұлы Әбнәсіровті Жоғарғы Сот судьясының қызметінен босату туралы...

Қаржы министрлігі аппаратының жаңа басшысы тағайындалды

ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Абзал Бейсенбекұлы Қаржы министрлігі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, – деп хабарлады осы ведомствоның баспасөз қызметі. Абзал Бейсенбекұлы 1985 жылы Жамбыл облысында дүниеге...

Австралияда «жұмбақ рейстерге» билет сатыла бастады

Австралиялық Qantas әуе компаниясы бағыты беймәлім рейстердің ашылғаны туралы хабарлады. Компания "жұмбақ рейстер" деп атаған тасымалдың бұл түрі – шекаралар жабық кезде ішкі рейстерді...

Шетелден 500 млн доллардан астам қаржыға сатып алған малдың пайдасы болды ма?

Қазақстан соңғы жылдары шетелден 153 мыңнан астам асыл тұқымды мал сатып алған. Оған барлығы 500 миллионнан астам доллор жұмсалған. Бірақ сатып алып келген малдан...

Оралда көпірдің астынан жас жігіттің мәйіті табылды

Азиат пішіндес жас жігіттің мәйіті бүгін сағат 07.01-де Орал қаласына қарасты Деркөл кентіндегі көпірдің астынан табылған. Бұл туралы БҚО денсаулық сақтау департаменті хабарлады.  Жасы шамамен...

Терезеден құлап кеткен баланы құтқарған павлодарлық 1 млн теңге сыйақы алды

Павлодар қаласының тұрғыны Александр Жұмабаевқа терезеден құлаған баланы құтқарғаны үшін миллион теңге берілді. Ер адам биіктен құлап кеткен қызды қағып алуға үлгермей қалды, алайда...

Туысының үйінен соғым етін ұрлаған жамбылдық бас бостандығынан айрылуы мүмкін

Соғым етін ұрлаған жамбылдық тұрғын бас бостандығынан айрылуы мүмкін,  деп хабарлайды Polisia.kz. Ағымдағы жылдың 1 наурызында Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көгершін ауылының тұрғыны xабарласып, үйінің...

Қазақстанда төлқұжаты жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды

Қазақстанда жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды. Бұл жайында Мәжіліс депутаттарының сауалына ҚР Премьер-Министрі Асқар Маминнің жауабында айтылған. «2020 жылғы қыркүйек...

Apple саңылаусыз iPhone шығарады

Apple физикалық порттарсыз жұмыс істейтін смартфон өндірісін қолға алды. Бұл туралы Appleosophy басылымы хабарлады. Дереккөздердің хабарлауынша, америкалық компанияның инженерлері iPhone-ды компьютермен синхрондаудың жаңа әдістерін жасауда....

Алматыда «Рахат» базарының 300-ге жуық саудагері наразылыққа шықты

Алматыда "Рахат" базарының 300-ге жуық саудагері өздері жан бағып отырған сауда орнының жабылуына қарсылық білдіріп, наразылыққа шықты. Айтуларынша, орнына жиһаз фабрикасын салуға рұқсат беріпті,...

Жұмыс істеуге ең қолайлы мемлекет анықталды

Әлемдегі еңбек мигранттарының ширек бөлігіне жуығы жұмыс істеу үшін Канадаға қоныс аударуды құп көреді екен. Бұл туралы BCG және The Network-тің бірлескен зерттеуінде айтылған,...