Смағұл ЕЛУБАЙ: БАСТЫ МӘСЕЛЕ – «ҚАЗАҚ МӘСЕЛЕСI»

Ұлт зиялыға қарайды, зиялы қайда қарайды? Бiздiң қоғамда қазiр дәл осы сауал өзектiлiгiмен ерекшеленiп тұр. Зиялыларымыздың көбi ұлттың сөзiн сөйлеп, мұңын мұңдағаннан гөрi, шенеунiктердiң сойылын соғып кеттi. Елдiң ертеңi үшiн шырылдап, астындағы тағын да, басындағы бағын да тәрк етуге дайын санаулы зиялыларымыздың бiрi, жазушы Смағұл Елубаймен арадағы әңгiме — газет бетiнде жиi көрiнiс табатын ұлт және қазақ мәселесiне арналды. Төменде сол сұхбатты оқырман назарына ұсынып отырмыз.

— Смағұл аға, осы кезге дейiн өзiңiз қазақ қоғамының жанды жарасы, тiптен қанды жарасы деуге келетiн тiл, дiн, ашаршылық, демография тәрiздi жанып тұрған тақырыптарға талмай қалам тарттыңыз. Алайда, сiз саяси тақырыптарға аяқ баспаған екенсiз. Сонда Сiздi саясаттан тыс тұлға деуге бола ма?

— Жоқ, мүлдем олай емес. Саясаттан ешкiм де тыс қала алмайды. Әсiресе, елiмiз тәуелсiздiк жариялаған күннен бастап Қазақстан азаматтары өз бала-шағасының болашағын қалай ойласа, осы жас мемлекеттiң болашағын да дәл солай ойлайтын болды. Өйткенi, қарасаң, ертең сенiң ұрпағың өмiр сүретiн үй iргесi бүгiн қаланып жатыр. Бүгiнгi аға ұрпақ сол iргетасты қалай қаласа, ертеңгi бала ұрпақ дәл сол үйде тұратын болады. Тiптен, келер ұрпаққа ол үй ұнамаса қиратып қайта салуы да мүмкiн. Бiрақ, ол жақсылық емес. Бiз ертеңгi немере, шөберелерiмiзге ондай дүрбелең проблемаларды мұра етiп қалдырмауға тиiспiз. Мiнеки, сондықтан да бүгiнде күнде құбылып тұрған саяси самал-желге бейтарап болуға бiздiң құқымыз жоқ.

— Ендеше, Сiзге әсер еткен саясаттың соңғы самал-желi туралы бiлгiмiз келедi…

— Ол Ресейден соққан самал-жел. Ресейдегi Президент сайлауының әсерi. Ресей Президентi пендешiлiкке салынып, «Осы сайлауға түсемiн» дегенде халқы қарсы болмас едi. Керiсiнше, тiк тұрып қуана қарсы алар едi. Ал, Путин Ата Заңнан аттамады.

— Одан кiм ұтты деп ойлайсыз?

— Одан менiңше бәрi ұтты. Ең алдымен Ресей ұтты. Ресей өзiнiң әлемдiк қауымдастық алдындағы демократиялық бет-бейнесiн сақтап қалды. Кiр жұқтырмады. Конституцияға құрмет салтанат құрды. Екiншiден, тарихи тұлға ретiнде Путиннiң өзi де ұтты. Бұл саяси қайраткерге деген құрмет Ресейдiң iшiнде де, сыртында да бұрынғыдан да бетер арта түстi.

— 2012 жылы Қазақстанда да президенттiк сайлау келе жатыр ғой. Осы сайлауда Қазақстан қай жолды таңдайды деп ойлайсыз?

— Сөз жоқ, Қазақстан бұл сайлауда Ресей жолын таңдар деп ойлаймын. Өйткенi, Путин таңдаған жол болашағы бұлдыр ортағасырлық қоғам жолы емес, болашағы жарқын өркениеттi ел жолы. Қазақстан да осы жолды таңдайды деп сенемiн. Бұл таңдау әлем алдында Қазақстан беделiн көтере түспек.

"ОЛ ЖЕЛI — БҮГIНДЕ БАЙЛЫҚ ПЕН БИЛIК ЖЕЛIСI БОЛЫП ТҰР"

— Саясаттан сырт тұрмайтыныңыз көрiнiп тұр. Ендеше жаңадан құрылған оппозициялық "Азат" партиясының төрағасы, белгiлi кәсiпкер Болат Әбiловтiң Алматы қаласының әкiмi Иманғали Тасмағамбетовке жазған ашық хатынан да хабардар боларсыз?

— Әрине.

— Бұл хатта белгiлi кәсiпкер қала әкiмiне көптеген айыптар тағыпты. Бұған сiздiң көзқарасыңыз?

— Болат Әбiлов келтiрген айыптаулардың рас-өтiрiгiн тексерiп жату, әрине, бiздiң шаруамыз емес. Бiрақ, өзiмiз бiлетiн бiр дерек туралы ғана айтқым келедi. Болат Әбiлов "Көшпендiлер" фильмi тура¬лы: "ол фильм 10 миллион АҚШ долларына түсiрiлдi", — дейдi. Ал, кешегi күнге шейiн "Қазақфильм" АҚ-ын басқарып келген, сол үлкен жоба үшiн тiкелей өз басымен жауап берген Сергей Әзiмов болса: "Көшпендiлер" фильмi 34 миллионға түсiрiлдi" – дейдi. Б.Әбiлов: "Фильм прокатта небары 200 мың доллар қаржы жинады" дептi. Бұл да жаңсақ. С.Әзiмов: "Фильм тек Қазақстанның өзiнде 1,5 миллион доллар, Ресейде 2,5 миллион доллар қаржы жинады" дейдi. Және "әлемнiң 77 елi бұл фильмдi сатып алып, өз прокатына шығарды" – дегендi айтады. Фильмнiң мақсаты — ақша табу емес, дүниеде "қазақ" деген халықтың барын әлем көрермендерi назарына ұсыну болған. Фильм барысын тiкелей қадағалауда ұстаған Елбасы ұстанымы да осы болды дейдi.

— Осы хаттың өмiрге келуiне түрткi болған не деп бiлесiз?

— Себеп?! Себебi… жоғарыда айтылған, алда келе жатқан — 2012 жылғы Қазақстандағы президент сайлауы деп бiлемiн. Кез келген партия билiк үшiн таласады. Кез келген партия басшысы мемлекет басшысы да болғысы келедi. 2012 жылғы президент сайлауына бүгiнгi негiзгi оппозициялық партия жетекшiсi ретiнде Болат Әбiловтiң те түсетiнi анық. Сонда оған сол сайлауда ықтимал бақталастар iшiнде кiм болуы мүмкiн? Әрине, Иманғали Тасмағамбетов болуы мүмкiн. Сондықтан да Болатқа ертеңгi "кедергiнi" бүгiн қирату керек болған сияқты. Болат Әбiлов сол ертеңгi негiзгi "кедергiнi" бүгiнгi күнi "қиратумен" айналыса бастады деп бiлемiн. Әйтпесе, егер "Азат" партиясының жетекшiсi шын мәнiнде ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрескiсi келетiн болса, ұйымдасқан қылмыс мәселесi, ол ертегiлерде айтылатын алты басты айдаһар сынды құбыжық. Бiр басын кессең, екi-үш бас өсiп шығатын жалмауыз. Елiмiздегi ұйымдасқан қылмысты топтарда азуы алты қарыс акулалар жетерлiк шығар. Олармен күресуге жалғыз кiсiнiң, тiптi, Иманғалидың да аса қауқары жетпейдi. Яғни, бүкiл қоғам болып аяусыз қарсы күресуiмiз керек. Болат шын мәнiнде шындық үшiн, қоғамдағы тазалық үшiн күрестi бастаған екен, алдымен сол акулалардан бастауы керек едi.

— Сонда сiз Әбiловтiң кiнәлауының себебi негiзсiз деп ойлайсыз ба?

— Мен ешкiмдi де перiште демеймiн. Бiз өмiр сүрiп отырған қоғамда, әсiресе билiк пен байлық майданынан бүгiнде перiште табу қиын. Оның себебi былай. Ескi ауылда көген дейтiн болған. Көген дегенiмiз бiр желiдегi жүздеген бас сұғатын тұзақ. Сол тұзақтарға қатар-қатар жүздеген қозы көгенделедi. Көгенделген жүздеген қошақандар қашан мойнын шешкенше тырп ете алмайды. Бiздегi шенеунiктер шебi де сол бiр желiге байланған қошақандарға ұқсайды. Тырп ете алмайды. Тағдыры желiге байланып тұр. Сол желiдегi тәртiптен шығып олар қапталға қалт баса алмайды. Ол желi — бүгiнде байлық пен билiк желiсi болып тұр. Бай болғысы келген, лауазымды қызметке ие болғысы келген жан сол көгенге өзi ұмтылып, сол тұзаққа өз еркiмен бас сұғады. Бұл желiге тiзiлгендер арасынан перiште iздеп әуре болудың қажетi жоқ. Оларға "неге перiште болмадыңдар!" деп ұрсу да мәселенiң бергi жағы. Бұл желiге iлiккендер арасынан перiштелiктi сақтағысы келетiндер алдында жалғыз жол бар: ол — мойынды көгеннен босату. Иманғали билiк iшiнде жүрiп-ақ мемлекетке, халыққа қажеттi реформаларды жасауға болатындығын дәлелдеп жүр емес пе?! Бiз қаласақ та, қаламасақ та, сол желi, сол элита Қазақстанды басқарып тұр. Ғасырға татырлық қыруар жұмыстар жасалынды. Сол элита арасында Иман¬ғалидай азаматтардың жоқ болғанынан кiм ұтады? Шенеунiктер қатарында жүрiп те ұлтына қыруар пайда келтiруге болады!

Қарапайым адам қазiргi саясат оп-оңай нәрсе деп ойлауы мүмкiн. Жоқ, мүлдем олай емес! Тәуелсiз елдiң саясаты аса күрделi, су астындағы көзге көрiнбес кедергiлерi мол саясат. Жалпы, саясат дегенiңiздiң өзi теңгенiң екi бетi секiлдi. Бiрiнде бүгiн ұлтқа, мемлекетке тез әрi аса пайдалы деп бiлек сыбанып, бел шешiп кiрiскен нәрсеңiз жылдар өте зияны мол боп шығуы ықтимал. Ал ендi бiрде жұртшылыққа зияны тиедi-ау дегенiңiз түптiң-түбiнде халық, мемлекет үшiн аса қажеттi боп шығатыны бар. Сондықтан популизмнен сақ болу қажет. Қазақ жерi талай популистердi көрген, қазiр де ондайлардың арамызда жүргендерi жетерлiк. Қай қызметте жүрсе де, қандай мансап иесi болса да, адам ең әуелi ұлтқа, мемлекетке тигiзер пайдасын ойлауы тиiс. Сонда ғана шенеунiктерiмiз беделдi билiк иелерi бола алады.

"ҚАЗАҚСТАНДА ҚАЗАҚ МӘСЕЛЕСI ШЕШIЛМЕЙ, ӨЗГЕ ҰЛЫСТАРДЫҢ ДА МӘСЕЛЕСI ШЕШIЛМЕК ЕМЕС"

— 1991 жылы қазақ элитасының басшылығымен Қазақстан тәуелсiздiгiн жариялады. Қазақ 2,5 ғасырға созылған бодандық бұғауынан құтылды. Одан берi де 17 жыл өттi. Тәуелсiздiк жариялаған қазақ элитасы өзiнiң сол тарихи ұлы миссиясын адал атқара алды ма?

— Бұл тым ауқымды сауал. Оған толық жауапты асықпай абыз тарихтың өзi беруге тиiс. Алайда, көзге ұрып тұрған бар мен жоқты айту парыз. Тоқсаныншы жылдардағы қиындықтарға қарамастан қазақ саяси элитасы Елбасы басшылығымен астананы Ақмолаға көшiрдi. Небары 10 жылда Еуразия кiндiгiнде мүлдем жаңа сипатты заманауи қала – Астана пайда болды. Астана әлемге қазақ пассионарлығын паш еттi. Астана ұлт бойындағы жасампаз ұлы дүмпудiң айғағына айналды. Шекара заңдастырылды. Экономикалық реформа жүзеге асты. Қазақстан Орта Азия көшбасшысына айналды. Тiптен, ТМД-да алдыңғы қатарлы ел атанды. Жүздеген тарихи тұлғалардың аруағы ұлықталып, халқымен қайта қауышты. Жер бетiне шашылып кеткен қазақпен мәдени мұраларымыз жинала бастады.

— Ал, iстелмеген iстерге келсек… Ол да аз емес қой!

— Рас, iстелмеген iстер де шаш етектен. Үкiмет өткен 17 жыл бойы негiзiнен экономикалық мәселелермен айналысты. Саяси элита солай шештi. Алайда өмiр ненi көрсеттi? Өмiр самғаудың екiншi қанаты — мәдени-идеологиялық дамусыз ұлттың божырайтынын көрсеттi. Өмiр мәдени-идеологиялық майданымыздың игерiлмей қалғанын, тiптен оның кейбiр сай-салаларын арам шөп басып кеткенiн көрсеттi. Екi жүз жылдан астам отарлық езгiден ұлттық құндылықтары оңбай ойрандалып, есеңгiреп шыққан қазақ халқын қалпына келтiру үшiн Тәуелсiздiкпен қоса отаршылық салдарларын жою жоспарлары да қабылдануы керек едi. Яғни, деколонизация — отарсыздану бағдарламасы да қабылдануы керек едi. Осындай мемлекеттiк Бағдарламамен Үкiмет жүйелi түрде қазақтың ұлттық құндылықтарын қалыпқа келтiрумен айналысуы керек едi. Бүгiнгi тiлмен айтқанда ғасырлар бойы қордаланып қалған қазақ мәселесiн шешумен айналысуы керек едi. Тәуелсiздiк үшiн ғасырлар бойы күрескен, қан төккен қазақ халқы тек қарнымыз ғана тоқ болсын деген жоқ едi ғой! Рухымыз азат, өзгелермен тереземiз тең ел болсақ деп аңсап едi ғой! Орыс отаршылдығы тiлiмiзден айыруға жақындады. Дiнiмiздi талқандады. Тарихи санамызды таптады. Жарты қазақты қырып салып, оны айтқанның ұртына ұрды. Қазақты мәңгүрттендiрдi. Тәуелсiздiк мақсаты осынау қордаланған қазақ мәселесiн шешу едi ғой. Әйтпесе, тұрмыстық тұрғыдан алғанда қазақ халқы отаршыл Одақ кезiнде жаман тұрып па едi?! Тiптен ауыл жағдайы бүгiнгiден жаман болды деп кiм айта алады?! Қазақстанда қазақ мәселесi шешiлмей, өзге ұлыстардың да мәселесi шешiлмек емес. Үй қожасы тынышталмай қонақтың жағдайы болмақ емес. Сондай, бүгiнгi саяси элита жеткiлiктi дәрежеде көңiл бөлмей кеткен қазақ мәселелерiнiң бiрi — халқымыздың жартысы қырылған отызыншы жылдар ойраны. Немесе, сол ұлы ұлттық апатқа баға беру мәселесi. Коммунистер қолдан ұйымдастырған ашаршылыққа саяси баға беру мәселесi. Голощекин басқарған Қазақстан коммунистерi қазақ халқына зорлық-зомбылық жасады, халықтың малын, астығын тартып алып, Орталыққа айдады. Осы өз халқына өзi қырғын ұйымдастырған мемлекеттiк террор салдарынан Қазақстандағы 40 миллион мал саны 10 есе қысқарды. 2 млн. 300 мың қазақ қырылды. 1921-22 жылдардағы ашаршылық та коммунистiк зорлық-зомбылықтан болды. 1922 жылы Ташкентте қазақ зиялыларының бас қосуында елдегi жағдай жәйлi баяндама жасаған жазушы Мұхтар Әуезов: «1921-22 жылдардағы аштықта 1 млн. 700 мың қазақ қырылды» деп мәлiмдеген. КГБ мұрағатынан алынған бұл деректi тарихшы-жазушы Тұрсын Жұртбаев тауып алып жария еттi. Сонда өткен ғасырдың 20-30 жылдарында қолдан ұйымдастырылған ашаршылықтан 4 млн. қазақ қырылған болып шығады.

Ендi ресми статистикаға жүгiнелiк. Ресей империясында 1897 жылы алғашқы халық санағы өттi. Оның қорытындысы (Брокгауз — Эфрон энциклопедиясында) бойынша Орта Азия халықтарының саны былай көрсетiлген: қырғыздар — 201 мың, түрiкмендер – 281 мың, қарақалпақтар — 104 мың, тәжiктер — 350 мың, сарт пен өзбектi қосқанда 1 млн. 690 мың, қазақтар — 4 млн. 84 мың адам. Яғни, қазақтың саны 1897 жылы Орта Азиядағы өзге халықтардың бәрiн қосқанда олардан екi еседей көп болған. Арадан жүз жыл өткенде осы халықтардың барлығы 10-12 есе өсiм бергенi белгiлi. Тек, қазақтар ғана екi еседен сәл ғана асатын өсiм бердi. Егер, 20-30 жылдар ойраны болмағанда қазақтар да бүгiнде 10-12 есе өсiм берiп, саны 40 миллионнан асқан болар едi. Статистика ненi көрсетiп отыр? Статистика жиырмасыншы — отызыншы жылдары қолдан ұйымдастырған аштықтан қырылған қазақтың 4 миллион өкiлiнiң өмiрге келмеген ұрпағының орны үңiрейiп тұрғанын көрсетiп отыр. Яғни, 30 миллиондай қазақтың орны үңiрейiп тұр.

20-30 жылдардың қызыл қырғыны — сөзсiз, қазақ тарихында бұрын-соңды болмаған ұлттық қасiрет. Ұлы ұлттық апат. Саяси тiлмен айтқанда, ұлы империяшыл кемсiтуге негiзделген мемлекеттiк масштабтағы зорлық-зомбылық, қазақтарға қарсы жасалған коммунистiк геноцид. Осы шындықты бiз әлi ресми тұрғыдан мәлiмдей алмай келемiз. Оның себебi коммунистiк геноцидтi Совет Одағын басқарған Кремль көсемдерi жасады. Совет Одағының заңды мұрагерi — Ресей Федерациясы. Қазақстан Ресеймен мәңгi достыққа қол қойған ел. Сол мәңгi орыс достарымызды ренжiтпеймiз деп, 4 млн. қазақтың аруағын өз дәрежесiнде мемлекеттiк деңгейде ұлықтай алмай келемiз. Яғни, 4 млн. халықты жоқтай алмадық. Жылдың бiр күнiн яғни 31 мамырды "Ашаршылық және репрессия құрбандарын еске алатын күн" деп жариялаймыз дедiк. Өкiнiшке қарай, Парламент қабылдаған ол заңнан "ашаршылық" деген сөз түсiп қалды, "31 мамыр репрессия құрбандарын еске алатын күн" болып жарияланды. Астанаға кiре берiсте ашаршылық және репрессия құрбандарына арналған монумент те бой көтердi. Алайда, артында 4 млн. қазақ тұрған "ашаршылық" деген сөз, ол жерде де жоқ деп естимiз. Совет заманында өз қылмысын жасыру үшiн коммунистiк идеология 20-30 жылдардағы ашаршылық туралы жұмған ауызын ашпады, ауыз ашқандардың ауызына ұрды. Сол отаршылдық дәстүр Қазақстанда әлi күнге шейiн созылып келе жатқаны ма деген ой келедi.

Жуырда Астанада болып кеткен Украина президентi Виктор Ющенко Қазақстан басшыларын 30-жылдардағы қолдан ұйымдастырылған аштықты Ресей империясы тарапынан бодан халықтарға қарсы ұйымдастырылған геноцид болды деген идеяны қолдауға шақырды. Бұл аштықта украин халқы да 7-8 миллион кiсiден айырылған едi. Алайда Қазақстан басшылығы үнсiз қалды. Биыл Қазақстандағы ашаршылыққа — 65 жыл. Тағы да үнсiз отырмыз.

Кезiнде Алматыда Көктөбенiң үстiне мемориал-холокост орнату туралы қозғалыс болған едi. Билiк бiрақ зиялы қауымның ол айқайына құлақ аспады.

— Қазақ қаламгерлерi 20 ғасырдың 20-30 жылдарында қазақ даласында орын алған алапат ашаршылық туралы бiршама қалам тербедi. Оның iшiнде өзiңiз де барсыз. Ендi сол 4 млн. жазықсыз қырылып, жоқтаусыз кеткен халықтың рухын ұлықтауда қандай iс-шаралар iстелуге тиiс деп бiлесiз?

— Ондай iс-шаралар неден басталуы керек? Бiздiңше, ең алдымен бұл шараға Үкiмет мұрындық болуы керек. Яғни, қазақ халқының атынан сол ашаршылықты ұйымдастырған Коммунистiк партияға ашық сот үдерiсi өтуi керек. Коммунистiк партия Қазақстанда заңнан тыс деп жариялануы керек. Астана, Алматы қалаларында Қазақстандағы 20-30 жылдары болған ашаршылық және репрессия жәйлi мәлiмет беретiн мемориал кешендер бой көтерiлсе деп ойлаймын. Ол мемориал жас ұрпақтың тарихи-патриоттық санасын қалыптастыратын тәрбие орталығына айналып, Ашаршылықта болған қазақ бастан кешкен сол сұрапыл сұмдықтарды еске алған көнекөз қариялардың үнi күңiренiп тұруы қажет. Алматы, Астана және облыс орталықтарында 4 млн. жазықсыз қырылған қазақ рухына тағзым ететiн алаңдар жасақталып, ескерткiштер қойылса… Әр жылдың 31 мамырында Республика Парламентi 1 минут үнсiз тұрып, ашаршылық және репрессия құрбандарын еске алуы керек. Мешiттерде сол күнi ашаршылық және репрессия құрбандарына арналып құран оқылуы керек.

Барлық елдi мекендерде көнеден қалған көз — куәгер қариялардың отызыншы жылдар ойраны туралы естелiктерi таспаға жазылып алынып, аудан орталықтарындағы мұражайларға тапсырылуы керек. Ондай қариялар ендi бiрер жылдардан кейiн арамызда қалмауы мүмкiн.Сондықтан асығу керек. Бұл iс-шараны ұйымдастырған қандай да болмасын партия халық сүйiспеншiлiгiне бөленетiнi хақ.

"ҚАЛАМ ҰСТАҒАН АҒАЙЫН ҚАШАННАН БИЛIККЕ ӨЗIНШЕ БIР ОППОЗИЦИЯ"

— Смағұл аға, саяси элита атқаруға тиiс iс тiптi көп сияқты. Мысалы кеңестiк тоталитарлық жүйе халқымызды дiнiнен айырды, тiлiнен айыруға күш салды дедiк…

— Айта-айта жауыр болған тақырыпқа тағы айналып соғатын болдық. Тiлден бастасақ, бұ салада азды-көптi жұмыстар жасалып жатыр. Бiрақ, бұның бәрi мәңгүрттенген қалалық қазақ санасына әсер етер емес. Бүгiндердiң өзiнде Алматы, Астана қалаларында ата-аналар, тiптен қалт-құлт еткен қариялардың өздерi тәй-тәй басқан немерелерiмен орысша тiлдесiп келе жатады. Бұл деген сөз — қазақтың орыстану үдерiсi әлi тоқтамады деген сөз. Неге тоқтамады? Қазақтың тәуелсiздiк алғанына – 17 жыл өттi емес пе дейсiз. Бұл жерде мен тағы да қазақтың орыстану үдерiсiнiң тоқтамауына қазақтың саяси элитасы кiнәлi деп бiлемiн. Өз санасы орыстанған ол элитадан не күтуге болады? Өзiнде жоқ қасиеттi ол элита халыққа қалай үлгi етпек? Үлгi етсе тек өзiнiң мәңгүрт қалпын ғана үлгi етедi емес пе? Саяси элитаның орыстануы бiртiндеп қазақты жоюға бастар ұлттық қасiретке ұласу қаупi жоқ емес. Ол үшiн билiк басына мемлекеттiк тiлде сөйлеп қана қоймай, сол ана тiлiнде ойлай алатын ұлтжанды басшылар келуi керек. Онсыз, яғни, Президент аппараты, Үкiмет, Парламент қазақша сөйлемей, тiл туралы мың заң қабылданса да түк шықпайды. Мемлекет басшысынан бастап үлкен жиындар түгел мемлекеттiк тiлде өтуi керек. Егер бiз орыстiлдiлердi мүсiркеп, үлкен мiнберлерден үнемi Ресей мемлекеттiк тiлiнде сайрай берер болсақ, өз халқымызды аямағанымыз болып шығады. Бүйтiп, тiл проблемасын ешқашан шеше алмаймыз. Онымен тек, қазақтың орыстану үдерiсiн үдете түсемiз. Үкiметке разы емеспiн. Осы Үкiмет телеарналардағы қазақша хабарларды түннен күндiзге ауыстыруға шешкен және мемлекеттiк тiлде бiр телеарна ашылады деп жариялап едi. Әлi жоқ.

— Дiндегi жағдай тiптен одан да сорақы сияқты ғой…

— Рас. Дiн сияқты санаға, ұлт бiрлiгiне тiкелей қатысты мәселеде есiк-тереземiздi әлемге ашып тастап, жалпақшешейлiк жасадық. Нәтижесiнде қазақ бiрлiгi бұзылды. Дiни негiзде ата — балаға, бала атаға жау болып жатқан жағдайлар бар. Адамды ата-анасынан, қоғамынан, мемлекетiнен бездiретiн әзәзiл экстремистiк пиғылдағы дiни секталардың бұйдасын түрiп, халық арасына тайраңдатып жiбердiк. Нәтижесiнде Қазақстан Әнұранын айтудан бас тартқан қазақ ұрпақтары пайда бола бастады. Бұл жәйлi ақпарат құралдарының жан айқайы естiлiп жатыр. Бұл да жұрттың бәрiне ұнап, арзан абыройға ие болғысы келген саяси элитаның қатесi. Ол қателiктiң дүмпуi әлi алда. Дiни тұрғыдан қырық руға бөлiнген қазақ күндердiң күнiнде өзара қырықпышақ болуы әбден ықтимал. Бүгiнгiден арғыны болжай алмайтын саяси меркантилизмге ұрынған қазақ элитасы халқының сорына сондай болашаққа жол ашып қойды ма деп қорқамын. Бұл кесел тым асқынбай тұрғанда ес жинау керек. Ел аралап тайраңдап кеткен секталарды ұлт рухын бiржола ойрандап кетпей тұрғанда тоқтатуымыз керек. Халықаралық ұйым¬дар сана бостан¬дығына жол аштыңыз деп арқадан қаққанға мәз болмауымыз керек. Сол халықаралық ұйымдардың да мақсаты қазақ халқын шоқындыру болмасына кiм кепiл? Сырттан келген сырты жылтыр ұсыныстардың бәрiне тек ұлттық мүдде тұрғысынан қарағанда ғана ұтылмаймыз. Ұлт бiрлiгiне түптiң -түбiнде нұқсан келтiретiн идеялардан мың жерден сырты жылтырап тұрса да сақтануымыз керек. Iшiне үңiлуiмiз керек. Қазақстан тәуелсiздiгiнiң мұрат-мақсаты сайып келгенде қазақ халқының рухани саулығы емес пе? Ол — жалпы Қазақстан халқының да саулығы емес пе?

— Аға, мiнеки қазақ даласына көктем, жаңғыру, жаңа жыл басы Наурыз мерекесi келдi. "Түркiстан" оқырмандарына тiлегiңiз?

— Бiз, қалам ұстаған ағайын, бар нәрсе бар ғой, бар нәрсе қайда кетер дейсiң деп, көбiнесе жоқ нәрселердi айтамыз. Яғни, қоғам назарын шешiлмеген түйiндерге аударамыз. Соған қарап қалам ұстаған ағайын азат елiмiздiң өмiрiнде болып жатқан орасан оң өзгерiстердi көрмей ме деген пiкiр тумаса керек. Қалам ұстаған ағайын қашаннан билiкке өзiнше бiр оппозиция. Ұрдажық оппозиция емес, ақылгөй оппозиция. Бұхар жырау да кезiнде Абылайға сондай ақылгөй оппозиция болған. Хан Абылайға кiсiнiң сай-сүйегiн сырқыратарлық сындар айтқан. Сол дәстүрдi сыйлағандықтан да Абылайды халқы төбесiне көтердi. Ақылгөй ақынын әспеттеген халқымыздың осынау алтын сабақ дәстүрi жаңа ғасырда да үзiлмесе екен деймiз. Халқымыз қашанда жылбасы Наурыздан жаңа леп келгендей жақсылық күткен. Бүгiнде тәуелсiз Қазақстан тағдырын қолда ұстап отырған саяси элитадан да халқы сондай жақсылық күтедi. Жаңа жылда жаңа леп келгендей жақсылық күтедi. Ұлт игiлiгiне жарайтын үлкен iс, iрi қадамдар күтедi.

— Әңгiмеңiзге рахмет! Наурыз құтты болсын!

Әңгімелескен Гүлзина БЕКТАСОВА

Редакция таңдауы

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...
pia23764 rovernameplateonmars web

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды...
Армения

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап...
unnamed 7

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта...

Жаңалықтар

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

Димаш – ақиқатқа айналған арман

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...

Қар, боран, көктайғақ: Еліміздің 16 өңірінде ескерту жарияланды

Бір тәулік ішінде республиканың автожолдарында 155 бірлік техника шығарылды, 294 адам құтқарылды және эвакуацияланды. Бұл туралы КР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли айтты. «Қазгидромет» РМК...

«Бірнеше күн нәр татпаған»: Ресейлік жазушы өз пәтерінде өлі күйінде табылды

Мәскеуде жас жазушы Аделина Шелдон өлі күйінде табылды. Бұл туралы Рен ТВ телеарнасы хабарлады.  Арна мәліметінге, 20 жастағы қыз өз пәтерінде көз жұмған. Соңғы бірнеше...

Пандемия салдарынан әлем әуежайлары қанша шығынға ұшырады?

Әлемдегі әуежайлар коронавирус кесірінен 112 млрд доллар шағынға ұшыраған. Мұндай мәліметті Әуежайлардың халықаралық кеңесі жариялады, деп хабарлайды «Хабар 24». Коронавирус жайлаған 2020 жылы шығын...

Коронавируспен ауырған балалардың денсаулығынан елеулі кінәрат анықталды

COVID-19-мен ауырған балалардың жартысында төрт ай бойы осы аурудың кем дегенде бір симптомы сақталады. Мұндай түйткілдер ғалымдар жүргізген зерттеу нәтижесінде анықталды, деп хабарлайды "Известия". Мамандардың...

Трамп жарлығының күші жойылды: Байден кейбір шетелдіктерге елге кіруге рұқсат берді

АҚШ президенті Джо Байден елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың 2020 жылдың сәуірінде шетелдіктердің кейбір санаттарына елге кіруге тыйым салған Жарлығын жойды. Бұл туралы РИА...

Жуынатын бөлмеге телефонын алып кірген оқушы көз жұмды

Ресейдің Братск қаласында жуынатын бөлмеге телефон алып кірген оқушы қыз тоқ соғып мерт болды. Оқиғаға қатысты тексеріс басталды. Бұл туралы РФ тергеу комитеті өңірлік...

Түркістанда Бекзат Саттарханов атындағы спорт мектебі бой көтереді

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Бекзат Саттарханов атындағы дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жобасын мақұлдады, деп хабарлайды Prosports.kz сайты өңір басшысының баспасөз қызметіне сілтеп....

Нұр-Сұлтанда аяз: 0-9 сынып оқушылары мектепке бармайды

Астанада ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «25 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9 сынып оқушылары үшін сабақ...

Алматыда 16 мыңнан астам студентке арналған бірнеше жатақхана салынады

Алматы қаласы әкімінің орынбасары Ержан Бабақұмаров жоғары оқу орындары басшылығымен жатақхана құрылысы мәселесі жөнінде кеңес өткізді. Жиында «Елбасының бес әлеуметтік бастамасы» аясында жатақхана құрылысының барысы...

Атырауда Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасы қаланды

Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетов пен Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы Атырау қаласының іргесіндегі Еркінқала ауылында атақты Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасын қалады,- деп хабарлайды...

«Менің пірім- Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысы

Абай атындағы ҚҰПУ-інде Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына арналған «Менің пірім-Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысының ақтық кезеңі 19 ақпанда өтті. Ақтық кезеңге 12...

Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған

Мемлекеттік сатып алулар сайтында ерекше лот  -  Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Балабақша 22,3 миллиард теңгеден астам...

БЖЗҚ еліміздегі ең жоғары зейнетақы қанша теңге екенін айтты

Еліміздегі ең жоғары зейнетақы 522 610 теңгеге жетті, деп хабарлайды БЖЗҚ баспасөз қызметі. Қордың мәліметінше, 2021 жылғы 1 ақпандағы көрсеткіш бойынша БЖЗҚ 167 423 алушыға...

Ертісбаев Путиннің беделін көтеретін факторды атады (видео)

«Спутник V» вакцинасы бүкіл әлемде мойындалса, бұл жетістік Ресей үшін алғашқы Жер серігі ғарышқа жіберілген сәттегі КСРО-ның даңқымен пара-пар болуы мүмкін. Мұндай пікірді Yertysbayev...

ҚР Мәдениет және спорт министрлігі аппаратына жаңа басшы тағайындалды

ҚР мәдениет және спорт министрінің бұйрығымен Ернат Архатұлы Мұхамадиев ҚР МСМ аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлайды. Ернат Мұхамадиев...

Елорданың ірі мәдени ошақтары пандемия салдарынан қанша шығынға батқаны белгілі болды

«Astana Venue Management» ЖШС-ның бас директоры Мәлік Хасенов елордадағы мәдени нысандардың 2020 жылғы шығыстарына қатысты нақты деректермен бөлісті. «Егер әр нысанға қатысты нақты айтар болсақ,...

Қарызын қайтармаған досына оқ атқан павлодарлық 8 жылын түрмеде өткізеді

Сот үкімі Павлодар облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында жарияланды деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Іс алқабилердің қатысуымен қаралды. Сот 28 жастағы павлодарлықты қылмысқа дайындалғаны және кісі...

Ертісбаев Ұлттық кеңес туралы заңға екіұдай пікір білдірді (видео)

 Белгілі саясаткер Ермұхамет Ертісбаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі туралы заң қабылдау жайлы ұсынысқа қатысты пікір білдірді. Бұл туралы ол өзінің Yertysbayev Live  атты Youtube-арнасында...

«Абай» мәдени-іскерлік үйінің атқарар міндеті мол

Бүгінде жер-жаһанның 43 елінде тұратын этникалық қазақтардың қарасы 7 миллионға жетіп жығылады, алайда, ақпарат көздерінен белгілі болғандай, шекараның арғы шебіндегі отандастар саны 5 миллион...

Әлемді мойындатқан актерге адам зорлады деген айып тағылды

Есімі әлемге белгілі француз актері Жерар Депардьеге адам зорлау және сексуалдық зомбылық бойынша айып тағылды. Бұл туралы Риа Новости France-Presse (AFP) агенттігіне сілтеме жасап...

Қазақстандықтар министрлерге қандай мәселемен келеді?

Nur Otan-ның Республикалық қоғамдық қабылдау бөлмесінде азаматтардың министрлермен және мемлекеттік органдардың басшыларымен онлайн-кездесулері жалғасуда. Қазақстандықтардың министрлерге қандай мәселелермен келетіні туралы партия Орталық аппаратының баспасөз...

1 наурыздан бастап Қазақстанда карантин жеңілдейді

Биылғы жылдың 1 наурызынан бастап Қазақстанда карантин талаптары жеңілдейді. Жағымды жаңалықты Facebook парақшасы арқылы Атамекен ҰКП төрағасының орынбасары Юлия Якупбаева хабарлады. «Сүйінші жаңалық! Ведомствоаралық комиссияның...

БҚО-да 24 елді мекен жарықсыз қалды

Батыс Қазақстан облысында 24 елді мекен электр жарығынсыз қалды. БҚО Төтенше жағдайлар департаментінің баспасөз қызметінен түскен мәліметке қарағанда, сегіз ауданда барлығы 3112 абонент жарықсыз қалды. Атап...

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы тағайындалды

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің бұйрығымен Серік Рахметоллаұлы Егізбаев ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы лауазымына тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің...

Жол апатына кінәлі әйел полициядан қашамын деп мерт болды

Ресейдің Благовещенск қаласында жол-көлік оқиғасын жасап, із суытпақ болған әйел жол апатына түсіп мерт болды. Тағы екі адам жарақат алған, деп хабарлайды РИА Новости....

Экология министрлігі «АрселорМиттал Теміртау» компаниясына қатаң талаптар қойды

Экология министрлігі "АрселорМиттал Теміртауға" Теміртауда 500 мың ағаш отырғызуды міндеттеді. Бұл туралы ҚР экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі ұйымдастырған брифинг барысында хабарланды. Министрліктің...

Алматыда қандай кәсіп иелері тапшы екені белгілі болды

Алматы қаласының Жұмыспен қамту орталығының директоры Диляра Иманқұлова онлайн брифинг барысында мегаполисте қандай мамандық иелері тапшы екенін айтты. Оның айтуынша, денсаулық сақтау саласында мамандар тапшылығы...

«Қытаймен бәсекені күшейтеміз»: АҚШ пен Канада күш біріктірді

АҚШ пен Канада Қытайға қарсы тұру үшін күш біріктірді.  Бұл туралы АҚШ президенті Джо Байден Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдомен өткізген бейнеконференциядан кейін мәлімдеді, деп...

Алматы мәйітханасының директоры ірі көлемде пара алған деп айыпталды

Алматы бойынша Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Қалалық паталогоанатомиялық бюросының директоры Б.Әлібековке қатысты тергеу ісін аяқтады. Ол 2020 жылы мемлекеттік сатып алу бойынша қол қойылған...

Шымкентте тойханаларды мектепке айналдыру ұсынылды

Шымкенттегі банкет залдары иелеріне жергілікті билік мектеп немесе кафе ретінде жұмыс істеуді ұсынды. Коронавирус пандемиясына байланысты көптеген ойын-сауық кешендері бір жылға жуық жұмыс істемейді. "Атамекен"...

Қазақстан нарығына екі жаңа автокөлік бренді шығарылмақ

Astana Group холдинг компаниясының негізін қалаушы және президенті Нұрлан Смағұлов екі жаңа автомобиль бренді биыл ел нарығына шығарылатынын мәлімдеді. Олар - Haval және Genesis...

Зейнет жасы: Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасы әзірленуде

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасының жобасы әзірленіп жатқаны туралы айтылды. Қазіргі уақытта зейнетақымен қамсыздандырудың барлық үш деңгейі (ынтымақты, базалық...

Мәжілісте қатесіз жазуға қатысты құжат мақұлданды

Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне көрнекі ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бұл...

Төменгі жалақы мөлшерін арттыру мақсатында Жол картасы әзірленеді – Үкімет басшысы

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде жалақының төменгі мөлшерін арттыру мақсатында арнайы Жол картасы әзірленетіні айтылды. «Ең төмен әлеуметтік стандарттар және олардың...

6,6 млрд теңге: Орал әуежайының ғимараты жаңартылмақ

БҚО құрылыс басқармасының басшысы Әлібек Антазиевтің айтуынша, «ҚПО б.в.» компаниясы арқылы әлеуметтік инвестициялар жобасы аясында құрылыс-монтаж жұмысы басталды. Жоба бойынша терминал алаңы 4 мыңнан 10...

ШҚО-да жасанды жолмен қар көшкіні түсірілді

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, соңғы күндері өңірде күн жылып, жиі қар жауып тұр. Жел жылдамдығы да артқан. Таулы аймақтарда көшкін жүру ықтималдығы жоғарылады....

210 мыңға жуықтады: коронавирус жұқтырғандар саны азаймай тұр

Қазақстанда өткен тәулікте 753 адамның коронавирус жұқтырғаны белгілі болды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 93, Шымкент қаласы...

Мас күйінде көлік тізгіндеген азаматтың бас бостандығы шектелді

Өскемен қаласында алкагольді ішімдік ішіп  алып көлік тізгіндеген ер адам жазаға тартылды. ШҚО бойынша ҚАЖ департаментінің мәліметіне сүйенсек, былтыр көктемде ер адам әкімшілік жауапкершілікке...

Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Телерадиокешенінің жаңа аппараттық-студия кешенін аралады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасы Президенті Телерадиокешенінің жаңа аппараттық-студия кешенін аралап көрді, – деп жазды Берік Уәли Facebook-тегі парақшасында. «Биыл Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешеніне...

Елімізде боран соғып, қар жауады – Қазгидромет

Сәрсенбі күні елімізде жел күшейіп, боран соғады, солтүстікте қалың қар жауып, оңтүстік өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болуы мүмкін, – деп хабарлады Қазгидромет. 24 ақпанда Қазақстан...

Oppo компаниясы ауа арқылы сымсыз қуаттау технологиясын ұсынды (видео)

OPPO компаниясы көпшілікті Oppo X 2021 құрылғыларын сымсыз қуаттаудың жаңа жүйесімен таныстырды, - деп хабарлайды EVO-RUS.COM. https://youtu.be/xALQxs1bJM0 Wireless Air Charging технологиясын Қытайлықтар MWC 2021 Shanghai көрмесінде...

Google қазақ тіліндегі аудиожазбаларды аудара бастады

Google Translate сервисі енді қазақ тіліндегі аудиожазбаларды аудара бастады, деп хабарлайды АА "NewTimes.kz". Бұл жаңарту 22 ақпанда пайда болды – 6.17.0. Айта кету керек, аудиоаударма тек...

АҚШ-та салынғанына 139 жыл болған үй алып тіркемемен жаңа орынға көшірілді (видео)

Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласының тұрғыны Тим Браун 139 жыл бұрын іргетасы қаланған өз үйін жаңа мекен-жайға көшірді. https://www.youtube.com/watch?v=u8l6eBUK-rM 1882 жылы салынған үй үлкен тіркемеге салынып, жүк...

«Алтын Орда» тарихына арналған киножобаға дайындық басталды

Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы Алтын Орда тарихына арналған ірі киножобаның тұжырымдамасын әзірлеуге кірісті. Осы мақсатта кино орталығының жанынан жұмыс тобы құрылған, ол ел...

Қандасымыз Риза Әлімжанқызы – Қытай киноиндустриясының жұлдызы

Қытайдың kazakcnr.com сайтында талантымен танылған қандасымыз, белгілі актриса Риза Әлімжанқызы туралы мақала жарық көрді. Аталған мақаладағы деректерге сүйенсек, Қытайда өнерімен көрермен көзайымына айналған Риза...

Елбасы Ақан Сатаевты қабылдады

Елбасы Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» акционерлік қоғамының президенті Ақан Сатаевты қабылдады, – деп хабарлайды elbasy.kz. Кездесуде Нұрсұлтан Назарбаев тәуелсіздік алғаннан бері мемлекет әрдайым өнер саласының...

«Nur Otan» партиясының жол картасы: «Баспанамен қамту – басты назарда»

«Nur Otan» партиясы Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларына арналған Жол карталарын бекітті. «Nur Otan» партиясы сайлаудан кейінгі бір ай уақыт ішінде өзінің 216 сайлауалды бағдарламасын...