جاڭالىقتار

وتكەن كۇننەن ءبىر بەلگى

بيىل قازاقستاننىڭ كورنەكتi مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرi حاسان بەكتۇرعانوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولىپ وتىر. حاسان شاياحمەتۇلىنىڭ ەسiمi كەڭەستiك قازاقستاننىڭ بارشا ماڭىزدى دەرلiك تاريحي كەزەڭiمەن بايلانىستىرىلادى. ماسەلەن سوعىس، حالىق شارۋاشىلىعىن قايتا قالپىنا كەلتiرۋ جۇمىستارى، تىڭ يگەرۋ، اگرووندiرiستiك سەكتوردى كوتەرۋ، حيميا سالاسىن قولعا الۋ، يندۋسترياليزاتسيا. وسى اتاۋلى كۇنگە وراي قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنiڭ مۇراعاتى باستاما كوتەرiپ، دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىردى. دوڭگەلەك ۇستەلدiڭ قۇرمەتتi قوناقتارى رەتiندە حاسان شاياحمەتۇلىنىڭ ۇل-قىزدارىمەن قاتار، ول كiسiنi جاقسى تانيتىن، ارالاس-قۇرالاس بولعان ارiپتەستەرi, ءدام-تۇزداس قۇرداستارى شاقىرىلىپتى.

دوڭگەلەك ۇستەلدە وربىگەن اڭگىمەلەردەن اڭعارعانىمىز – حاسان شاياحمەتۇلىنىڭ جانى تازا، قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىسىنا شىنايى قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن، كىشىپەيىل بولا تۇرا ناعىز باسشىعا ءتان مىنەزگە يە ءوز زامانىنىڭ دارا تۇلعاسى بولعانى. «حاسان سىرتتا قاتال باسشى بولسا، ۇيدە قامقور اكە بولدى. بىردە قىزمەت بابىمەن ۇيىنە بارا قالسام، نەمەرەلەرىن ءوز قولىمەن جۋىندىرىپ جاتىر ەكەن، سونى كورىپ ءبىر تاڭداي قاققانىم بار»، – دەپ ەسكە الادى جازۋشى. «حيمپروم» وندىرىستىك بىرلەستىگىنىڭ (1979-1991ج.ج) باس ديرەكتورى م.ج. اتاباەۆ ح.بەكتۇرعانوۆتىڭ 80-جىلدىعىنا ارنالىپ جازىلعان ەستەلىك كىتابىندا بىلاي دەپ جازعان: «مەن ومىرىمدە كوپ اداممەن كەزدەسىپپىن، بىراق حاسان شاياحمەتۇلىنىڭ باسقالاردان ەرەكشەلىگى – ونىڭ كەز كەلگەن ماسەلەگە مەملەكەتتىك تۇرعىدان قاراپ، مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ويلاۋى. مۇنداي قاسيەتتى قازىرگى باسشىلىقتا جۇرگەن جاس ۇرپاقتان ىزدەسەڭ دە، تابا المايسىڭ. ەڭ باستىسى، سول كوڭىل-كۇيدى، قابىلەتتى ءوز اينالاسىنداعى ادامداردىڭ بويىنا سىڭىرە بىلەتىن».

دىنمۇحامەد قوناەۆپەن ۇزەڭگىلەس بولعان حاسان بەكتۇرعانوۆ پارتيالىق قىزمەتىنە اسا جاۋاپتى ازامات بولدى. نەگىزىندە، ديماش احمەتۇلىنىڭ قاناتىنىڭ استىندا تاربيەلەنگەن كادرلاردىڭ باسىم بولىگى سوعىستا شىنىققان، كەڭەستىك بيلىك پەن وزدەرىنە سەنىپ تاپسىرىلعان ىسكە شەكسىز بەرىلگەن ادامدار ەدى. ولاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن رەسپۋبليكانىڭ حالىق شارۋاشىلىعى دامىپ، جاڭا مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردىڭ، ينستيتۋتتاردىڭ ەسىگى اشىلىپ، قۇرىلىس يندۋسترياسى قالىپتاستى، اۋىلشارۋاشىلىعى جانداندى. حاسان شاياحمەتۇلى بەكتۇرعانوۆ تەك اقتوبەلىكتەردىڭ عانا جادىندا ەمەس، سولتۇستىك قازاقستان، كوكشەتاۋ، قىزىلوردا جانە جامبىل حالقىنىڭ ەسىندە پارتيا جەتەكشىسى، جاقسى ادام قالپىندا قالىپ قويدى.

ساياسي شەشىمدەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى، ساياساتتانۋشى، قازاقستان ساياساتتانۋشىلارى مەن الەۋمەتتانۋشىلارى اسسوتسياتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى. باقىتجامال بەكتۇرعانوۆا نەمەرە اعاسىنىڭ شەكسىز مەيىرىمى مەن كورسەتكەن قامقورلىعىن ءوز سوزىنە ارقاۋ ەتە كەلە، جالپى، حاسان شاياحمەتۇلىنىڭ عانا ەمەس كەڭەس ۇكىمەتى تۇسىنداعى ەل تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتارىمىزدىڭ اتقارعان ىستەرىن زەرتتەۋدى ءبىر جولعا قويۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى باسا ايتتى. «ول كەزەڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءبىر جۇيەگە كەلىپ، دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن جىلدارى ەكەنىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. تاريحىمىزدىڭ كەڭەس وداعى تۇسىنداعى پاراقتارى ءالى دە زەرتتەلۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ماسەلە تاريحشى-عالىمداردى الاڭداتۋى ءتيىس» – دەدى باقىتجامال حانىم دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا.

قر پرەزيدەنتى مۇراعاتىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير شەپەل، حالىقارالىق قوناەۆ قورىنىڭ باسقارما مۇشەسى جاننەت اسقاروۆا، ءوز تاراپتارىنان قازاقستاننىڭ تاريحىنداعى وسىناۋ بوس كەڭىستىكتى تولتىرۋعا ۇلەس قوسۋعا دايار ەكەندەرىن جەتكىزدى.

وتكەنىن ۇمىتۋ – وسەر ەلدىڭ تىرلىگى ەمەس. قازاق جۇرتى جاقسىسىن ەسىنەن ەشقاشان شىعارماعان ەمەس. ەل تاريحىندا تەرەڭ ءىز قالدىرعان تۇلعالاردى حالىق اراسىندا ناسيحاتتاپ، وعان سايكەسىنشە باعا بەرگەنىمىز – وتكەنگە قۇرمەت، تاريحقا تاعىلىم ەتكەنىمىز.

ەلميرا اسقارقىزى

Back to top button