«…БАЛАСЫ ҰРЫССА ӘКЕГЕ, ЖАРАСА МА?»

"…Тәлiмсiз өскен бозбала,

Өнерi шылым тартқаны.

Аталы сөздi бiлмейдi,

Алалай келер айтқаны.

Мұның бәрiн ойласаң,

Бағың қазақ қайтқаны…"

Ғұмар ҚАРАШ

ӘКЕГЕ ӘКIРЕҢДЕП…

Бала тәрбиесiне бей-жай қарайтын қазақ емеспiз. "Баланы өскенше, немеренi өлгенше" тәлiм берiп, ұлағатты ұрпақ қалыптастыру – салтпен сiңген қазақы қасиет. Мемлекеттiң мерейiн асқақтатып, оны өркениет көшiне iлестiру секiлдi салауатты да сауапты iсте жас буынға артылар жүк те жеңiл емес. Мұхаңша (Мұхтар Әуезов) айтқанда, ел болуды бесiктен бастаған халықпыз. Баланы тәрбиелеудегi мақсат туралы Мағжан Жұмабаев "Педагогика" атты еңбегiнде былай баяндайды: "Бала тәрбиесi – бiр өнер, өнер болғанда, ауыр өнер, жеке бiр ғылым иесi болуды тiлейтiн өнер. Баланы дұрыс тәрбие қылу үшiн өз тәжiрибесi жетпейдi. Басқа адамдардың тәжiрибесiмен танысу керек. Бала зағип болса, баладан емес, тәрбиешiден, бала тар ойлы ақымақ болса, бала кiнәлi емес, тәрбиешi кiнәлi, бала сұлулықтан ләззат ала бiлмейтiн мылқау жанды болса, бала айыпты емес, тәрбиешi жазалы. Қысқасын айтқанда, тәрбиеден мақсұт – адам деген атты құр жала қылып жапсырмай, шын мағынасымен адам қылып шығару". Иә, даналар айтып кеткендей, әкенiң балаға берер ең жақсы сыйы – тәрбие. Шығыс халқы айтатын: "Бала iстеген жауыздықтың жазасын тәрбиешi көтерсiн", – деген сөздiң мағынасы тым терең. Расында да, бала қымбат болса, баланың тәрбиесi одан да қымбат.

Өкiнiшке қарай, әкесiне әкiреңдеп, анасына ақырған кiшкентайларды көз көрiп жүр. Осындайда қолына қалам ұстаған тiлшi қауымның "Абай айтпақшы" деп бастап мақала жазатын жақсы әдетiне салсақ, данышпанның "…Әке ұрысса балаға, ол да – достық, баласы ұрысса әкеге, жараса ма?" деген дана сөзi ойға оралады. Абайдың айтқаны дәл бүгiнгi қоғамға сай келiп тұрғандай. Себебi баспасөз бетiнде ұлттық тәрбие жұмысы қағажу көрiп, балалардың әдебi тым нашарлап кеткенi туралы мәселе арагiдiк көтерiлiп жүр. Баланы бастан тәрбиелеудiң мәнiсi неде? Iзгiлiкке бастайтын жол қайсы? Осы сұрақтарға жауап iздеуге тырысқан едiк…

АЛДАСАҢ – АЛДАНАСЫҢ

Бiр нәрсенiң бетi ашық: бiреудi қорлаған адам өзi қорланады, алдаған алданады… Баласы өзiн алдап кетсе, оған долданады. Себебi "ұяда не көрсе, ұшқанда соны iлетiн" бала көргенiн айта-қатесiз қайталайды. Сосын "бұл бала бұзылыпты, бетiмен кетiптi…" деп жатқан жандар қаншама. Абайдың оныншы қара сөзiн оқып, осы жайтқа шындап қаныққандай болдық. Оқып көрелiк: "Әуелi балаңды өзiң алдайсың: "Әне, оны берем, мұны берем", – деп. Баста балаңды алдағаныңа бiр мәз боласың. Соңы… балаң алдамшы болса, кiмнен көресiң? "Боқта" деп бiреудi боқтатып, кәпiрқияңқы, осыған тимеңдершi деп, оны масаттандырып, әбден тентектiкке үйретiп қойып, сабаққа бергенде, молданың ең арзанын iздеп, хат таныса болады деп, қу, сұм бол деп, пәленшенiң баласы сенi сыртыңнан сатып кетедi", – деп тiрi жанға сендiрмей, жат мiнез қылып, осы ма берген тәлiмiң? Осы баладан қайыр күтесiң бе?!"

ЕЛ БОЛАМ ДЕСЕҢ, ЭКРАНЫҢДЫ ТҮЗЕ

Нарықты желеу етiп, нан табамыз деп нәрестенiң тәрбиесiн теледидарға тапсырып қойған жайымыз бар. Күнi бойы жұмыста болып, кешке сiлесi қатып келген ата-ана баласының атқан таңнан қара кешке дейiн не көрiп, не iстегiнен бейхабар. Ал "тележәшiктiң" "тәрбиесi" түсiнiктi: атыс-шабыс, кiсi өлтiру, зорлау, қарақшылық, тағысын тағы. Психолог Гүлден Батырованың айтуынша, бұл көрсетiлiмдер, әсiресе, баланың санасына көбiрек әсер етедi. Жас кезiнен ұрыс-төбелестi көрiп өскен балалардың есейе келе мейiрiмсiз, тасжүрек, қылмыс iстеуге бейiм келетiнi белгiлi.

Психологтың сөзiне қарағанда, баланың тәрбиесiне үш нәрсе әсер етедi: ата-анасы, ұстазы және жүрген ортасы. Қазiргi балалар жарты күнiн өз үйiнде өткiзсе, қалған уақытын мектептегi ұстаздары мен жолдастарының ортасында өткiзедi. Қала берсе, бос уақытында компьютерлiк клубқа барып, атыс-шабыс ойындарын ойнайды. Сәбидi кiшкентайынан бала күтушiнiң қолына берсек, одан кейiн балабақшаға тапсырамыз. Ата-ананың мейiрiмiнен мақұрым қалған балада өзгелерге деген мейiрiм қайтiп оянсын?

"СҮТПЕН СIҢГЕН МIНЕЗ, СҮЙЕКПЕН КЕТЕДI"

Баяғыда бiр кiсi ойшылға барып: "Балам бiр жасқа толды. Тәрбиесiн қай кезден бастаған дұрыс?" – дептi. Сонда әлгi ойшыл оған былай жауап қатқан екен: "Сiз тәрбиенi бiр жылға кешiктiрiпсiз ғой". Бұдан байқағанымыздай, сәбидi өмiрге келмей тұрып тәрбиелеу керек. Жақсы тәлiмдi жатырдан бастаған абзал. Оған жылы сөздер айту, кiтап оқу, тiптi онымен тiлдесу секiлдi әрекеттер баланы құрсақтан тәрбиелеудiң алғышарттары. Өйткенi жүктiлiктiң 17-20 аптасынан бастап бала анасының және сырттағы дауыстарды ести алады екен. Бұл туралы гинеколог Ақжан Бегманқызы былай дейдi: "Iште жатқан сәбидiң қимылдары анасының қуанғанына немесе қайғырғанына қарай өзгередi. Анасы мұңайғанда қимылсыз жатқан сәби анасы қуанғанда жыбырлап қозғала бастайды. Осылайша сәби жатырда жатқан кездiң өзiнде анасының психологиялық күйiне қарай көңiлдi, мұңды немесе томаға тұйық мiнездi бойына сiңiредi". Сондай-ақ ана осы кезеңдерден бастап барынша таза болғаны абзал. Себебi дәреттiң денсаулық үшiн пайдасы көп. Абайдың әжесi Зере Құнанбайды дәретсiз емiзбегенiн жақсы бiлемiз. Әрдайым басына орамалын тағып, Алла атымен бастап емiзген ананың сүтiнде береке болады. Басында орамалы жоқ, ұйпа-тұйпа шаштан бала да шошиды. Медицина мамандары бастағы қайызғақтың баланың аузына емшекпен бiрге кiрiп кететiнiн жиi ескертедi. Ондай бала әлбетте ашушаң, тұрақсыз болып өседi. "Сүтпен сiңген мiнез, сүйекпен кетедi" деген мақал осындайда айтылған деседi.

Сондай-ақ құрсақтағы бала мен ананың өмiрiн бiр-бiрiнен бөлiп қарауға әсте болмайды. Ана өз бойындағы қуатты, рухани құндылықты болашақ сәбиiне сiңiредi. Сонымен қатар ананың iшiп-жейтiн тағамы халалдан болуы тиiс. Бала дүниеге келгенде оған жақсы ат қою да өте маңызды. Ғалымдар адамға қойылған аттың кейiнгi өмiрiне оң әсерi болатынын айтқан. Халқымыз осы себептi нәрестеге ат қойғанда "атына заты сай болсын" деген тiлектерiн бiлдiрген. Есiмдi Ислам дiнiнiң шарттарына сәйкес, азан шақырып қою – бiздiң салтымызға сiңiп кеткен жақсы қасиет.

ТӘРБИЕ ТIРЕКТЕРI

Пайғамбарымыздың (с.ғ.с) заманында мынадай оқиға болған екен. Бiр кiсi бақшасында өсiп тұрған құрмасына тас лақтырған балаға ашуланып, сүйреген қалпы Алла Елшiсiне (с.ғ.с) әкеледi. Сонда пайғамбар (с.ғ.с) сабырлы кейiппен баладан сұрайды: "Балапаным, құрма ағашына неге тас лақтырдың?" Сонда бала: "Қарным қатты ашты. Құрма жегiм келдi", – дейдi. Сонда оған: "Жерге түскенiн жесең, же, бiрақ ендiгәрi құрмаларға тас лақтырма", – дейдi. Осы оқиғадан байқағанымыздай, баланың кiнәлi екенiн сезсек те ашу үстiмен оған ұрыспай, iстiң дұрыс-бұрыстығын даналықпен жеткiзген өте пайдалы. Бұл оқиғаның астарында педагогикалық тәлiм-тәрбие жатыр. Алдына ашумен алып келген балаға, оның кiнәлi екенiн бiле тұра пайғамбарымыз (с.ғ.с) зекiп, ұрыспады. Өйткенi балаға ұрысқаннан гөрi оған жақсы көретiнiңдi бiлдiру аса маңызды. Психология ғылымында бұл дәлелденген.

Қазiргi кезде "баланың тәрбиесiне бiрiншi ата-ана, онан соң мектептегi мұғалiм жауапты" деген түсiнiк бар. Бұлай болуы заңды да шығар. Бiрақ бұл жерде ең басты болып саналатын әке жауапкершiлiгiн де ұмытып бара жатқан сыңайлымыз. Жас бала жас шыбық секiлдi қалай қарай исең, солай өседi.

"Исламдағы бала тәрбиесi" кiтабының авторы Құдайбердi Бағашармен тiлдескенiмiзде, бiзге бүлдiршiнге тәлiм-тәрбие берудiң мынадай тәсiлдерiн тәптiштеп айтып бердi:

Бiрiншiден, баланың таным деңгейiн дұрыс анықтау. Пайғамбарымыз (с.ғ.с): "Әрбiр адаммен өз дәрежесiне сай қарым-қатынас жасаңдар", – дей келе: "Әркiмнiң санасына қарай шара қолданыңдар", – деп адамды тәртiпке салуда оның жағдайын басты назарға алуды ескерткен.

Екiншiден, байыптылық пен жұмсақтық. Ислам дiнiнде баланы әдептi, көргендi етiп тәрбиелеу – ата-ананың ең негiзгi мiндеттерiнiң бiрi. Тәрбиеде жұмсақтық пен жылылықты негiзге алу керек.

Үшiншiден, жақсы көру мен қорқыту. Бала тәрбиесiнде, әрине ең негiзгi ұстаным – сүйiспеншiлiк. Бiрақ мамандар жақсы көруде де артық кетпей, тепе-теңдiктi сақтау қажеттiгiн айтады.

Төртiншiден, жақсы сөз – жарым ырыс. Тәрбие барысында ата-ананың сөзге абай болғаны жөн. Себебi әрбiр жаман сөздi бала естiп, оны қайталайды. Пайғамбарымыз (с.ғ.с): "Мұсылман кiсi бiреудi жамандап, лағынет айтып қарғамайды, ұятсыз жаман сөздер айтпайды", – деген.

Бесiншiден, кемшiлiктерiн бетiне баспау. Жасалған қателiктi жағдайға қарай толықтай кешiру не көрмеген сыңай таныту немесе жанама жолдар арқылы ескерту жасаған жөн. Жөнге салудағы басты ұстанымдардың бiрi – кемшiлiктi бетке баспау.

Алтыншы, баламен ақылдасу. Жеткiншектiң өзiне қатысты мәселелерде үнемi пiкiрiмен санасып, бiрге ақылдасып шешу – баланы болашақ өмiрге дайындаудың ең оңтайлы тәсiлi.

Жетiншi, бүлдiршiннiң бiр тәулiктiк күн тәртiбiн енгiзу. Яғни оның өз-өзiне есеп беруiне итермелеу.

Сегiзiншi, балалардың арасын алаламау. Өзiн жанұяда артық адам секiлдi сезiнуi – баланың психологиясына керi әсерiн тигiзедi. Осының салдарынан оның бойында қызғаныш, дұшпандық, бойкүйездiк, т.б. жағымсыз сезiмдер пайда болады.

Бүгiнгi көтерiп отырған тақырыбымызға қатысты бiрқатар мамандардың пiкiрiн бiлген едiк.

Совет-Хан ҒАББАСОВ, педагогика ғылымдарының докторы, профессор:

ЖАСТАРЫМЫЗДЫ ЖАТЫРДАН ТӘРБИЕЛЕЙIК

– Адам тәрбиесi тәрiздi өте күрделi құбылыстың бастауы болып саналатын ұрық тазалығы мен ана құрсағындағы жетiлудiң сырына терең үңiлмей, ұрпақ тәрбиесiнiң iргелi мәселесiн дұрыс шешу дұрыс емес. Әсiресе бүгiнгi молекулалық биология мен генетика ғылымдарының қол жеткен табыстары осы ойымызды тапжылтпай дәлелдеп отыр. Себебi адам жаратылысындағы тек түйсiк ақыл мен iшкi сезiмдi былай қойғанда, онда тума қабiлеттерi мен мiнез-құлқы, психикалық жiгерi мен тектiлiк қасиеттерiнiң iштен туатындығы ғылыми әбден дәлелденген құбылыстар екенiн ескерген жөн.

Шынын айтсақ, соңғы жылдардағы ұрпағымыздың маңдайына тиiп жүрген күйелi көсеу де осы екенiн несiне жасырамыз. Оның жауапкершiлiгi тiкелей ата-ананың мойнында екенiн ашып айтқан жөн. Олай болса, келер ұрпақтың бақыты мен саулығы тiкелей алдыңғы буынның ұрық тазалығы мен ана құрсағындағы тәрбиенi түсiнуiне байланысты. Қалай десек те, бұл мәселенi ары қарай назардан тыс қалдыра беру бүкiл адамзат қауымын апатқа ұшыратуы да мүмкiн.

Ұрық тазалығы – еркектiң аталық парызы болғанда, ана құрсағындағы тәрбие – әйелдiң аналық парасаты екенiн тiршiлiктiң бұлжымайтын заңындай етiп өмiрге енгiзу қажет. Сондықтан да ананы да, атаны да, өзiнiң мiнәжат етер қағбасына бетiн түзеп, бұл кезеңдегi тәрбие тәсiлдерiнiң қыры мен сырына саналы түрде үйретудiң мiндетi мен қажеттiлiгi ұлттық идеологиямыздың негiзгi арқауы болуға тиiс.

Ана атаулы жүктi кездерiнде құрсағындағы жан иесiне тәрбиенi жеткiзу тәсiлдерiн бiлмейтiндiктен, осы кезеңнiң өзiне ғана тән тәрбиесi тас қараңғы қалпында қалып отыр. Соның салдарынан қазiргi нәрестелер түгелге жуық жүрек тәрбиесi оянбай, былайша айтқанда, жан дүниелерiнiң арналары ашылмаған күйде өмiрге келiп жатыр. Сондықтан да олар зердесi таяз, жiгерлерi құм, мiнездерi дөкiр, ұяттан безген, ешкiмдi де сүймейтiн, қабiлетi әлсiз, түйсiгi жоқ, көкiрек көздерi оянбаған, денсаулығының да ақаулары мол адамдар тобырын көбейтiп отыр. Осының барлығы да бұған дейiн ескерiлмей келген адам тәрбиесiндегi аса ауыр қателiктер болып есептелiнедi.

Нәзира ЖҰМАНАЗАРОВА, психология ғылымдарының кандидаты:

КIНӘ ӨЗГЕДЕ ЕМЕС, ӨЗIМIЗДЕ

– Психология ғылымы бойынша баланың ақыл-есiнiң, таным-түсiнiгiнiң қалыптасуы екi кезеңнен тұрады. Бiрiншi кезең – бүлдiршiн үш жасқа толғанда үлкен адамдармен қарым-қатынаста дағдарысқа тап болады. Осы кезеңде ата-ана оның сөйлеген сөзiн мұқият тыңдап, сұрағына байыппен, қанағаттанарлықтай жауап қатуы тиiс. Оны түсiнгiсi келетiн нәрселерден тыйып тастау әсте әбестiк болар едi. Себебi сәбидiң өз ойын ашық айта алмай, тұйықталып қалуы осыдан басталады. Ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынасқа қаяу түседi. Бiз өкiнiшке қарай, нәрестенi "болды, ендi көп сөйлеме, әйтпесе анау ата қазiр құлағыңды кесiп алады" деп қорқытып-үркiтемiз, сұрағына жауап беруден жалтарамыз. Бұл дұрыс емес.

Екiншi кезең – ойын қуған жетi жастағы баланың оқуға, ойлауға бейiмделуi. Баланың жамандық атаулыдан бойын аулақ ұстауы, көп жағдайда өскен ортасына байланысты. "Ұяда не көрсе, ұшқанда соны iледi". Бiзде бала бiр нәрсенi бүлдiрiп қойса, "сен адам болмайсың" деген қасаң көзқарас қалыптасқан. Ал жөйттер (еврейлер) баласына үнемi "сен академик, президент боласың" деп оның жiгерiн, ынта-ықыласын оятып, соған талпынуға деген ұмтылысына дем берiп отырады. Бiз болсақ, керi тартамыз. Оны ынжық қылып өсiремiз. Содан кейiн өзiмiзге емес, өзгеге ренжимiз. "Жұрттың баласы мал тапқыш, бiлiмдар, бiздiкiнiң қолынан түк келмейдi", – деймiз.

Кейбiр ата-аналар жұмысты желеулетiп бала тәрбиесiне жүрдiм-бардым қарайды. Бұл – үлкен қателiк. Бала тәрбиесi қашан да бiрiншi орында тұруы тиiс.

Бибiгүл ТӘШЕНОВА, ата-ана:

ҮЛГI БОЛУ – ҮЛКЕН IС

– Әрбiр дүниеге сәби әкелген ана өзiне жүктелген жауапкершiлiктiң аса маңызды екенiн сезiнуi керек. Баланың болашақта қандай адам болатыны тәрбиеге байланысты. Әуелi ол өзiнiң денсаулығын күтiп, адал тамақ жесе, өтiрiк айтпай, күнә iстемесе, бұл баланың денсаулығына да, рухани жан-дүниесiне де үлкен әсерiн тигiзедi. Жүктiлiктiң 17-20 аптасынан бастап, бала анасының және сырттағы дауысды ести бастайды. Сондықтан ананың жақсы сөз айтуы, бiреудi жамандамауы, өсек сөзге ерiп кетпеуi, бәрi-бәрi iштегi балаға әсер етедi.

Қазақтың салты мен дәстүрi тәрбие мен адамгершiлiкке негiзделген. Сондықтан баланы имандылық жолында тәрбиелеудiң маңызы ерекше. Қазiр техниканың дамыған заманы ғой, таңдау көп. Iзгiлiкке бастайтын, үлкенге құрмет, кiшiге iзет етуге үндейтiн үнтаспаларды тыңдау яки көру – iштегi балаға тiкелей әстер етедi.

Тәрбие берудiң негiзгi мәйегi – мейiрiм мен сүйiспеншiлiкте. Әсiресе, кiшкентайлар үшiн мейiрiм мен сүйiспеншiлiктiң орны ерекше. Олар мейiрiм мен махаббатқа мұқтаж. Бала кiмнен мейiрiм көрсе, соны ең жақын адамына балайды, көрген сайын iшi жылып, ерекше қадiр тұтады. Әрдайым соны iздеп тұрады. Айтқандарын орындауға тырысады. Жалпы адамның табиғатына тән құбылыс қой, кiшкентайлар өзiнiң жақсы көрген адамына елiктегiш келедi. Ендеше, бiз оларға сөзiмiзбен де, iсiмiзбен де үлгi бола бiлуiмiз керек. Баланың қатесiн түзетiп, жөнге салу, шектен шығып жатса, есiн кiргiзiп қоюдың орны ерекше. Бiрақ қателердi түзетуде ең әуелi мейiрiм мен насихаттың әсерi мол екенiн ескергенiмiз жөн. Себебi, балалар көбiне жасаған қателiктерiнiң парқына бара бермейдi. Мұндай жағдайда оларға ұрсып-зекудiң пайдасынан зияны басым болуы кәдiк.

Кей кезде баланы тыңдай да бiлу керек. Ойын ашық айтуға мүмкiндiк берсек, бiздiң де сөзiмiздi тыңдауға дағдыланады. Себебiн бiлмей, жөн-жосықсыз ұрса беру – балаға керi әсер етедi. Балалықпен қате жасайды. Ал үлкендер болса, олардан үлкен кiсiнiң iстейтiн iсiн күтедi. Бала өз iсiнiң қателiгiн түсiнбегендiктен, ата-анасының яки үлкендердiң не үшiн ұрысқанын түсiнбей дал болады. Сөйтiп, ата-анам менi жақсы көрмейдi деген ойға қалады.

Гүлзағира АРЫН, мұғалiм:

БАЛАНЫ ЕРТЕ ЕСЕЙТУ КЕРЕК

– Мектеп – баланың екiншi үйi. Ал мұғалiм – екiншi анасы. Менiң ойымша, бұл ретте мектеп мұғалiмдерiне де артылар жүк жеңiл емес. Дейтұрғанмен, бала тәрбиесiн бiржақты ысырып қоюға болмайды. Әркiм өзiне қатысты мiндеттi жауапкершiлiкпен атқарса, сонда ғана iс насырға шаппайды. Мәселен, мен мектепте 30 балаға жетекшiлiк етемiн. Әрқайсысының мiнезi әртүрлi. Бiлiм деңгейi де бiр-бiрiне ұқсамайды. Тәрбиесi де сондай. Кейбiр балалар үйдегi болған оқиғалардың бәрiн достарына, мұғалiмдерге ашық айта бередi. Бiрде бiр оқушының: "Кеше анам мен әкем жанжалдасып қалды. Сосын екеуi бiр-бiрiмен сөйлеспей қойды. Әкем бiраздан соң үйге гүл әкелiп, анама бердi. Сөйтiп екеуi бiр-бiрiмен сөйлесiп кеттi", – деп бiр күлдiрiп алғаны бар. "Балалы үйде ұрлық жатпайды" деген осы. Алайда кейбiр кiшкентайлар үйдегi сөздi мектепке, мектептегi сөздi үйге тасымайды. "Әкем "сыр сақтаған бала – жақсы бала, артық сөйлеме, сұрақ қойса, жауап бер, салмақты, сабырлы бол" деп үйреттi", – дейдi. Көрдiңiз бе, бұл да тәрбиеге байланысты. Мен ол баланың ата-анасын танимын. Имандылық жолында жүрген жандар. Ал ұл-қыздарының ата-анасынан тәлiм алғанын бiрден байқайсың. Жүрiс-тұрысы, киiм киiсi, сөйлеген сөзi үлкен кiсiлерге ұқсайды. Киiмiн таза ұстайды. Сабаққа кешiкпей келедi. Сабақ айтқанда, қысылуды бiлмейдi. Ойын ашық айта бiледi. Соған қарағанда, ата-анасы оны бала демей, үлкен кiсi ретiнде сөйлесетiн секiлдi. Не айтқың келiп тұрғаныңды сезiп қояды.

Сондықтан бiз баламен күнделiктi әңгiме-дүкен құруды әдетке айналдырғанымыз абзал. Әйтпесе ол ынжық, жасық болып өседi.

Қайрат ЖОЛДЫБАЙҰЛЫ, исламтанушы:

БАЛАҒА БАЛАМА ЖОЛДЫ ҰСЫНАЙЫҚ

– Ата-аналардағы қателiктердiң бiрi – баланы не болса содан тыйып, iс-әрекетiн шектей беруi. Баланың қате қылығын тыйған кезде, орнына басқа бiр дұрыс нәрсенi көрсету керек. Олай болмағанда бала баяғы iстеген қателiктерiне қайта басуы я болмаса қырсық мiнездiлiкке бейiмделуi мүмкiн. Мысалы бала ыдыс-аяқпен ойнағысы келгенде, дереу қолынан ыдысты жұлып алғаннан гөрi "ойнасаң, мә, мына сынбайтын ыдыспен ойна" деп оған басқа ыдыс беру керек. Үйдiң керегелерiн сызғыштап ойнаған баланың қолына дереу басқа бiр дәптер яки қағаз ұстатып: "Сызсаң мынаған сыз, "жүгiрсең, мұнда емес ана жерде жүгiр, көрсең, бұл фильмдi емес, ана фильмдi көр", – деген секiлдi баламаларды көрсетуiмiз қажет.

Қазiргi кездегi қалада балалар баратын ойын залдары мен кинотеатрларда көрсетiлетiн фильмдер бала тәрбиесiне, мiнез-құлқына залалды болуы мүмкiн. Сондықтан балаларға ана жерге, мына жерге барма дегеннен гөрi, оларға басқа жағдай жасау керек. Үйге компьютер алып, зияны жоқ ойындар мен фильмдердiң дискiлерiн дайындап, ойын ойнап, кино көретiн уақыттарын белгiлеу дұрыс.

Ата-ана қашанда баласының тiлегiн Құдайдан сұрауы жөн. Бұл педагогтар үшiн де маңызды. Көптеген хадистерде баласының тiлеуiн тiлеген ата-ана дұғаларының қабыл болатындығы айтылған. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) балаға дұға ету арқылы оның маңыздылығын бiлдiрген. Қолынан келер тәлiм-тәрбие берген педагогтар да бұдан кейiн балалар үшiн үнемi Жаратқаннан тiлек тiлеп жүргендерi дұрыс.

Қорыта келгенде, адамға әр жасқа сай тәлiм-тәрбие беруде ұлағаты мол тамаша ұстаз, ақиық Пайғамбардан (с.ғ.с) алар үлгiмiз көп. Оның бала тәрбиесiне қатысты көрегендiгiн көптеген оқиғалар дәлелдейдi. Кезiнде тұтастай бiр қоғамды жамандықтан тыйып, жақсылыққа тәрбиелеген хазiретi Мұхаммедтiң (с.ғ.с) өмiрi мұқият зерттелуi тиiс. Ол – бала тәрбиесiнде қиындық көрiп жүрген ата-аналар мен педагогтар үшiн таптырмас үлгi.

Гүлжан СЫДЫҚОВА

Редакция таңдауы

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...
pia23764 rovernameplateonmars web

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды...
Армения

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап...
unnamed 7

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта...

Жаңалықтар

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

Димаш – ақиқатқа айналған арман

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...

Қар, боран, көктайғақ: Еліміздің 16 өңірінде ескерту жарияланды

Бір тәулік ішінде республиканың автожолдарында 155 бірлік техника шығарылды, 294 адам құтқарылды және эвакуацияланды. Бұл туралы КР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли айтты. «Қазгидромет» РМК...

«Бірнеше күн нәр татпаған»: Ресейлік жазушы өз пәтерінде өлі күйінде табылды

Мәскеуде жас жазушы Аделина Шелдон өлі күйінде табылды. Бұл туралы Рен ТВ телеарнасы хабарлады.  Арна мәліметінге, 20 жастағы қыз өз пәтерінде көз жұмған. Соңғы бірнеше...

Пандемия салдарынан әлем әуежайлары қанша шығынға ұшырады?

Әлемдегі әуежайлар коронавирус кесірінен 112 млрд доллар шағынға ұшыраған. Мұндай мәліметті Әуежайлардың халықаралық кеңесі жариялады, деп хабарлайды «Хабар 24». Коронавирус жайлаған 2020 жылы шығын...

Коронавируспен ауырған балалардың денсаулығынан елеулі кінәрат анықталды

COVID-19-мен ауырған балалардың жартысында төрт ай бойы осы аурудың кем дегенде бір симптомы сақталады. Мұндай түйткілдер ғалымдар жүргізген зерттеу нәтижесінде анықталды, деп хабарлайды "Известия". Мамандардың...

Трамп жарлығының күші жойылды: Байден кейбір шетелдіктерге елге кіруге рұқсат берді

АҚШ президенті Джо Байден елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың 2020 жылдың сәуірінде шетелдіктердің кейбір санаттарына елге кіруге тыйым салған Жарлығын жойды. Бұл туралы РИА...

Жуынатын бөлмеге телефонын алып кірген оқушы көз жұмды

Ресейдің Братск қаласында жуынатын бөлмеге телефон алып кірген оқушы қыз тоқ соғып мерт болды. Оқиғаға қатысты тексеріс басталды. Бұл туралы РФ тергеу комитеті өңірлік...

Түркістанда Бекзат Саттарханов атындағы спорт мектебі бой көтереді

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Бекзат Саттарханов атындағы дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жобасын мақұлдады, деп хабарлайды Prosports.kz сайты өңір басшысының баспасөз қызметіне сілтеп....

Нұр-Сұлтанда аяз: 0-9 сынып оқушылары мектепке бармайды

Астанада ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «25 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9 сынып оқушылары үшін сабақ...

Алматыда 16 мыңнан астам студентке арналған бірнеше жатақхана салынады

Алматы қаласы әкімінің орынбасары Ержан Бабақұмаров жоғары оқу орындары басшылығымен жатақхана құрылысы мәселесі жөнінде кеңес өткізді. Жиында «Елбасының бес әлеуметтік бастамасы» аясында жатақхана құрылысының барысы...

Атырауда Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасы қаланды

Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетов пен Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы Атырау қаласының іргесіндегі Еркінқала ауылында атақты Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасын қалады,- деп хабарлайды...

«Менің пірім- Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысы

Абай атындағы ҚҰПУ-інде Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына арналған «Менің пірім-Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысының ақтық кезеңі 19 ақпанда өтті. Ақтық кезеңге 12...

Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған

Мемлекеттік сатып алулар сайтында ерекше лот  -  Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Балабақша 22,3 миллиард теңгеден астам...

БЖЗҚ еліміздегі ең жоғары зейнетақы қанша теңге екенін айтты

Еліміздегі ең жоғары зейнетақы 522 610 теңгеге жетті, деп хабарлайды БЖЗҚ баспасөз қызметі. Қордың мәліметінше, 2021 жылғы 1 ақпандағы көрсеткіш бойынша БЖЗҚ 167 423 алушыға...

Ертісбаев Путиннің беделін көтеретін факторды атады (видео)

«Спутник V» вакцинасы бүкіл әлемде мойындалса, бұл жетістік Ресей үшін алғашқы Жер серігі ғарышқа жіберілген сәттегі КСРО-ның даңқымен пара-пар болуы мүмкін. Мұндай пікірді Yertysbayev...

ҚР Мәдениет және спорт министрлігі аппаратына жаңа басшы тағайындалды

ҚР мәдениет және спорт министрінің бұйрығымен Ернат Архатұлы Мұхамадиев ҚР МСМ аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлайды. Ернат Мұхамадиев...

Елорданың ірі мәдени ошақтары пандемия салдарынан қанша шығынға батқаны белгілі болды

«Astana Venue Management» ЖШС-ның бас директоры Мәлік Хасенов елордадағы мәдени нысандардың 2020 жылғы шығыстарына қатысты нақты деректермен бөлісті. «Егер әр нысанға қатысты нақты айтар болсақ,...

Қарызын қайтармаған досына оқ атқан павлодарлық 8 жылын түрмеде өткізеді

Сот үкімі Павлодар облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында жарияланды деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Іс алқабилердің қатысуымен қаралды. Сот 28 жастағы павлодарлықты қылмысқа дайындалғаны және кісі...

Ертісбаев Ұлттық кеңес туралы заңға екіұдай пікір білдірді (видео)

 Белгілі саясаткер Ермұхамет Ертісбаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі туралы заң қабылдау жайлы ұсынысқа қатысты пікір білдірді. Бұл туралы ол өзінің Yertysbayev Live  атты Youtube-арнасында...

«Абай» мәдени-іскерлік үйінің атқарар міндеті мол

Бүгінде жер-жаһанның 43 елінде тұратын этникалық қазақтардың қарасы 7 миллионға жетіп жығылады, алайда, ақпарат көздерінен белгілі болғандай, шекараның арғы шебіндегі отандастар саны 5 миллион...

Әлемді мойындатқан актерге адам зорлады деген айып тағылды

Есімі әлемге белгілі француз актері Жерар Депардьеге адам зорлау және сексуалдық зомбылық бойынша айып тағылды. Бұл туралы Риа Новости France-Presse (AFP) агенттігіне сілтеме жасап...

Қазақстандықтар министрлерге қандай мәселемен келеді?

Nur Otan-ның Республикалық қоғамдық қабылдау бөлмесінде азаматтардың министрлермен және мемлекеттік органдардың басшыларымен онлайн-кездесулері жалғасуда. Қазақстандықтардың министрлерге қандай мәселелермен келетіні туралы партия Орталық аппаратының баспасөз...

1 наурыздан бастап Қазақстанда карантин жеңілдейді

Биылғы жылдың 1 наурызынан бастап Қазақстанда карантин талаптары жеңілдейді. Жағымды жаңалықты Facebook парақшасы арқылы Атамекен ҰКП төрағасының орынбасары Юлия Якупбаева хабарлады. «Сүйінші жаңалық! Ведомствоаралық комиссияның...

БҚО-да 24 елді мекен жарықсыз қалды

Батыс Қазақстан облысында 24 елді мекен электр жарығынсыз қалды. БҚО Төтенше жағдайлар департаментінің баспасөз қызметінен түскен мәліметке қарағанда, сегіз ауданда барлығы 3112 абонент жарықсыз қалды. Атап...

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы тағайындалды

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің бұйрығымен Серік Рахметоллаұлы Егізбаев ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы лауазымына тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің...

Жол апатына кінәлі әйел полициядан қашамын деп мерт болды

Ресейдің Благовещенск қаласында жол-көлік оқиғасын жасап, із суытпақ болған әйел жол апатына түсіп мерт болды. Тағы екі адам жарақат алған, деп хабарлайды РИА Новости....

Экология министрлігі «АрселорМиттал Теміртау» компаниясына қатаң талаптар қойды

Экология министрлігі "АрселорМиттал Теміртауға" Теміртауда 500 мың ағаш отырғызуды міндеттеді. Бұл туралы ҚР экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі ұйымдастырған брифинг барысында хабарланды. Министрліктің...

Алматыда қандай кәсіп иелері тапшы екені белгілі болды

Алматы қаласының Жұмыспен қамту орталығының директоры Диляра Иманқұлова онлайн брифинг барысында мегаполисте қандай мамандық иелері тапшы екенін айтты. Оның айтуынша, денсаулық сақтау саласында мамандар тапшылығы...

«Қытаймен бәсекені күшейтеміз»: АҚШ пен Канада күш біріктірді

АҚШ пен Канада Қытайға қарсы тұру үшін күш біріктірді.  Бұл туралы АҚШ президенті Джо Байден Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдомен өткізген бейнеконференциядан кейін мәлімдеді, деп...

Алматы мәйітханасының директоры ірі көлемде пара алған деп айыпталды

Алматы бойынша Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Қалалық паталогоанатомиялық бюросының директоры Б.Әлібековке қатысты тергеу ісін аяқтады. Ол 2020 жылы мемлекеттік сатып алу бойынша қол қойылған...

Шымкентте тойханаларды мектепке айналдыру ұсынылды

Шымкенттегі банкет залдары иелеріне жергілікті билік мектеп немесе кафе ретінде жұмыс істеуді ұсынды. Коронавирус пандемиясына байланысты көптеген ойын-сауық кешендері бір жылға жуық жұмыс істемейді. "Атамекен"...

Қазақстан нарығына екі жаңа автокөлік бренді шығарылмақ

Astana Group холдинг компаниясының негізін қалаушы және президенті Нұрлан Смағұлов екі жаңа автомобиль бренді биыл ел нарығына шығарылатынын мәлімдеді. Олар - Haval және Genesis...

Зейнет жасы: Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасы әзірленуде

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасының жобасы әзірленіп жатқаны туралы айтылды. Қазіргі уақытта зейнетақымен қамсыздандырудың барлық үш деңгейі (ынтымақты, базалық...

Мәжілісте қатесіз жазуға қатысты құжат мақұлданды

Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне көрнекі ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бұл...

Төменгі жалақы мөлшерін арттыру мақсатында Жол картасы әзірленеді – Үкімет басшысы

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде жалақының төменгі мөлшерін арттыру мақсатында арнайы Жол картасы әзірленетіні айтылды. «Ең төмен әлеуметтік стандарттар және олардың...

6,6 млрд теңге: Орал әуежайының ғимараты жаңартылмақ

БҚО құрылыс басқармасының басшысы Әлібек Антазиевтің айтуынша, «ҚПО б.в.» компаниясы арқылы әлеуметтік инвестициялар жобасы аясында құрылыс-монтаж жұмысы басталды. Жоба бойынша терминал алаңы 4 мыңнан 10...

ШҚО-да жасанды жолмен қар көшкіні түсірілді

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, соңғы күндері өңірде күн жылып, жиі қар жауып тұр. Жел жылдамдығы да артқан. Таулы аймақтарда көшкін жүру ықтималдығы жоғарылады....

210 мыңға жуықтады: коронавирус жұқтырғандар саны азаймай тұр

Қазақстанда өткен тәулікте 753 адамның коронавирус жұқтырғаны белгілі болды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 93, Шымкент қаласы...

Мас күйінде көлік тізгіндеген азаматтың бас бостандығы шектелді

Өскемен қаласында алкагольді ішімдік ішіп  алып көлік тізгіндеген ер адам жазаға тартылды. ШҚО бойынша ҚАЖ департаментінің мәліметіне сүйенсек, былтыр көктемде ер адам әкімшілік жауапкершілікке...

Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Телерадиокешенінің жаңа аппараттық-студия кешенін аралады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасы Президенті Телерадиокешенінің жаңа аппараттық-студия кешенін аралап көрді, – деп жазды Берік Уәли Facebook-тегі парақшасында. «Биыл Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешеніне...

Елімізде боран соғып, қар жауады – Қазгидромет

Сәрсенбі күні елімізде жел күшейіп, боран соғады, солтүстікте қалың қар жауып, оңтүстік өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болуы мүмкін, – деп хабарлады Қазгидромет. 24 ақпанда Қазақстан...

Oppo компаниясы ауа арқылы сымсыз қуаттау технологиясын ұсынды (видео)

OPPO компаниясы көпшілікті Oppo X 2021 құрылғыларын сымсыз қуаттаудың жаңа жүйесімен таныстырды, - деп хабарлайды EVO-RUS.COM. https://youtu.be/xALQxs1bJM0 Wireless Air Charging технологиясын Қытайлықтар MWC 2021 Shanghai көрмесінде...

Google қазақ тіліндегі аудиожазбаларды аудара бастады

Google Translate сервисі енді қазақ тіліндегі аудиожазбаларды аудара бастады, деп хабарлайды АА "NewTimes.kz". Бұл жаңарту 22 ақпанда пайда болды – 6.17.0. Айта кету керек, аудиоаударма тек...

АҚШ-та салынғанына 139 жыл болған үй алып тіркемемен жаңа орынға көшірілді (видео)

Калифорния штатындағы Сан-Франциско қаласының тұрғыны Тим Браун 139 жыл бұрын іргетасы қаланған өз үйін жаңа мекен-жайға көшірді. https://www.youtube.com/watch?v=u8l6eBUK-rM 1882 жылы салынған үй үлкен тіркемеге салынып, жүк...

«Алтын Орда» тарихына арналған киножобаға дайындық басталды

Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы Алтын Орда тарихына арналған ірі киножобаның тұжырымдамасын әзірлеуге кірісті. Осы мақсатта кино орталығының жанынан жұмыс тобы құрылған, ол ел...

Қандасымыз Риза Әлімжанқызы – Қытай киноиндустриясының жұлдызы

Қытайдың kazakcnr.com сайтында талантымен танылған қандасымыз, белгілі актриса Риза Әлімжанқызы туралы мақала жарық көрді. Аталған мақаладағы деректерге сүйенсек, Қытайда өнерімен көрермен көзайымына айналған Риза...

Елбасы Ақан Сатаевты қабылдады

Елбасы Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» акционерлік қоғамының президенті Ақан Сатаевты қабылдады, – деп хабарлайды elbasy.kz. Кездесуде Нұрсұлтан Назарбаев тәуелсіздік алғаннан бері мемлекет әрдайым өнер саласының...

«Nur Otan» партиясының жол картасы: «Баспанамен қамту – басты назарда»

«Nur Otan» партиясы Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларына арналған Жол карталарын бекітті. «Nur Otan» партиясы сайлаудан кейінгі бір ай уақыт ішінде өзінің 216 сайлауалды бағдарламасын...