تاعى دا “شىڭعىسحان” فيلمI تۋرالى...

ەكi بiردەي تەلەارنا جارىسىپ، بiر مەزگiلدە، بiر ۋاقىتتا كورسەتiلگەن "شىڭعىسحان" فيلمi دە اياقتالدى. 30 سەريادان تۇراتىن فيلمدi قازاق كورەرمەنi قازاقشا دا، ورىسشا دا تاماشالاي الدى. ونىڭ سەبەبi، "قازاقستاندا" قازاق تiلiندە باستالعان "شىڭعىسحان" فيلمi، iلە-شالا ورىس تiلiندە "حاباردا" جالعاستى. جالعاستى دەگەن جاي ءسوز، ەكi ارنا دا كورسەتiلiمدi بiر مەزگiلدە اياقتادى.

ەكi ارنانىڭ بiردەي تەلەسەريالدى بiر مەزگiلدە كورسەتۋiنiڭ سەبەبiن كەيiن ۇقتىق. سويتسەك، ەكi بiردەي تەلەارنا دا "شىڭعىسحاندى" بiر ۋاقىتتا ساتىپ العان ەكەن. تiپتi، تەلەارنالاردىڭ ەكەۋi دە وزدەرiنiڭ بiرiنشi ساتىپ العاندىعىن ايتادى. ارينە، باستى ماسەلە، اتالمىش فيلمدi كiمنiڭ بiرiنشi ساتىپ العاندىعى ەمەس، بiزگە تۇسiنiكسiزدەۋ بولىپ تۇرعاندىعى، "شىڭعىسحاندى" "حابار" ارناسىنىڭ ورىس تiلiندە ۇسىنعاندىعى. بiر ۋاقىتتا بەرiلگەندiكتەن، كوبiمiزدiڭ ورىسشادان گورi قازاقشا كورگەندiگiمiز دە جاسىرىن ەمەس. ال، كەيبiر ۇزىنقۇلاقتاردىڭ اڭگiمەسiنە قاراعاندا، "حاباردىڭ" ورىسشا اۋدارماسىنىڭ مۇلدەم ناشار ەكەندiگiن ايتادى. مۇمكiن بۇل ورىستiلدiلەر ءۇشiن اسا قاجەت بولعان شىعار، بiراق، نە دەسەك تە، "قازاقستانداعى" "شىڭعىسحاننىڭ" تiلi كوش iلگەرi ەكەنiن مويىنداساق كەرەك.

"شىڭعىسحان" فيلمi دەمەكشi، شىڭعىسحان تاقىرىبى كۇن تارتiبiنەن تۇسپەي تۇر. تاقىرىپ تابۋدىڭ قيىندىعى ما، الدە شىن مانiندە الەمدiك كينوگەرلەردi شىڭعىسحان تاقىرىبى قىزىقتىرا ما، ايتەۋiر ازiرگە اتى شۋلى تاريحي تۇلعانى تۇسiرۋشiلەردiڭ سانى ارتىپ كەلەدi. ونىڭ اۋەلگiسi ءوزiمiز جۋىردا عانا بەتپە-بەت كەزدەسكەن 30 سەريالى "شىڭعىسحان" فيلمi. ونى قحر Iشكi موڭعوليا اۆتونومياسى تۇسiرگەندiگi بەلگiلi. كەيبiر دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، فيلمدi ءتۇسiرۋ ءۇشiن شى چي كومپانياسى 60 ميلليون قىتاي يۋانىن بولگەن ەكەن. تابانى كۇرەكتەي سەگiز جىل بويى تۇسiرiلگەن فيلمدi قحر CCTV-1 ارناسى 1994 جىلدىڭ 24 تامىزىندا العاش كورسەتiپتi. ەڭ قىزىعى، اتالمىش فيلمگە قىتاي ۇكiمەتi بiر تيىن دا شىعارماعان كورiنەدi.

30 سەريالى فيلمدi ءتۇسiرۋ ءۇشiن شىعارماشىلىق توپتى قوسپاعاننىڭ وزiندە ەكi جۇزدەن استام مامان اتسالىسىپتى. ال باستى جانە قوسىمشا رولدەردi سومداۋعا ءۇش مىڭعا جۋىق اكتەرلەر قاتىسقان ەكەن. 5 مىڭنان استام جىلقى، مىڭداعان كيiز ءۇي تiگiلiپتi. جيىرمادان استام ەلدiڭ تiلiنە اۋدارىلعان "شىڭعىسحان" بۇگiنگە دەيiن بەلدi دەگەن تەلەارنالاردىڭ كوبiندە كورسەتiلiپ، كورەرمەنiمەن قاۋىشىپ ۇلگەرگەن. سول تەلەارنالاردىڭ iزiن الا، قازاق كورەرمەنiنە جول تارتقان فيلمنiڭ ستسەناريiن قىتاي جازۋشىلارى – ءۇي جى چيان جانە جۋي حۋەي تين مىرزالار جازىپتى.

"شىڭعىسحان" فيلمi بۇدان دا كوپ سەريالى بولىپ تۇسiرiلمەك ەكەن، بiراق فيلمدەگi كەيبiر وقيعالار، اسiرەسە دiني تۇرپاتتاعىلارى تسەنزۋرادان وتپەي قالىپتى. «دiني تۇرپات» دەمەكشi، اتالمىش فيلم كورسەتiلگەلi بەرi، كوپشiلiكتiڭ اراسىندا اڭگiمە قاۋلاپ تۇر. اسiرەسە، رۋلىق، تايپالىق وداقتارعا بايلانىستى جiككە بولiنۋشiلiك ۇدەي باستاعان سىڭايلى. "شىڭعىسحان پالەنشە دەگەن رۋدى ءويتiپتi، تۇگەنشە دەگەن رۋدى ءسويتiپتi-مiس" دەگەن اڭگiمەلەردiڭ شەتi قىلتيا باستادى. "شىڭعىسحان" فيلمiنiڭ كوركەم دۇنيە ەكەندiگi، ونىڭ ءون-بويىندا كەشەگi تاريحتىڭ، ەتنوگرافيانىڭ ەلەمەنتتەرi بار بولعانىمەن، كوركەم ونەر تۋىندىسىنان iلiك iزدەۋدiڭ قاجەتiنiڭ شامالى ەكەندiگiن ەسكەرiپ جاتقاندار از. ەسەسiنە، اتالمىش فيلمنەن كەيiن شىڭعىسحان تۋرالى بۇگiنگە دەيiن جەتكەن اڭىز-ءاپسانالاردىڭ كوبi جوققا شىعارىلىپ، تاريحقا ايگiلi تۇلعانىڭ قانقۇيلى، ز ۇلىم بيلەۋشiلiگiنەن گورi، اقىلدى، سانالى، اسكەري قولباسشىلىعى كوبiرەك ەستە قالاتىن بولدى. ايتپاقشى، بۇل فيلمنەن كەيiن كەيبiرەۋلەر دiن ماسەلەسiنە بايلانىستى دا وي-تولعامدار جاسايتىن بوپ الىپتى. بۇل بار بولعانى كينو عانا ەمەس پە؟! ونىڭ ورنىنا الىپ يمپەريانى اقىلدىلىقپەن، اسقان دارىندىلىقپەن بيلەگەن شىڭعىسحاننىڭ كەمەڭگەر اقىل يەسi بولعاندىعىن ەسكەرگەنiمiز ءجون شىعار. ەڭ باستىسى، فيلم كوپشiلiكتiڭ كوڭiلiنەن شىقتى. شىن دۇنيەنi قابىلداۋ قاي كەزدە دە وڭاي. مۇمكiن، كينوداعى كەيبiر كەمشiلiكتەر كەيبiرەۋلەر تۇرعىسىنان سىنعا دا ءتۇسiپ جاتقان شىعار. ول كەلەر كۇننiڭ ەنشiسiندەگi دۇنيە. رەسەيلiك "موڭعولعا" قاراعاندا، "شىڭعىسحاننىڭ" الار بيiگi جوعارى. شىندىعىندا دا، بiرەۋلەر الاي تارتىپ، بiرەۋلەر بىلاي تارتقانىمەن، "شىڭعىسحاننىڭ" سەرگەي بودروۆ تۇسiرگەن "موڭعولدان" كوپ ارتىقشىلىعى بار. سپەتسەففەكتi بەرۋ جاعىنان كەمشiلiكتەرi بار، ارينە. كەيبiرەۋلەر "شىڭعىسحاننان" گورi، "سۇلتان بەيبارىستىڭ" وتە ساپالى تۇسiرiلگەندiگiن العا تارتادى. "سۇلتان بەيبارىستىڭ" مىقتىلىعى اۋەلi سيريا مەن كۋۆەيتتiڭ بiرلەسiپ تۇسiرگەن جوباسى بولعاندىعىندا. ەكiنشiدەن، فيلمنiڭ مازمۇنى جاعىنان دا كوش iلگەرi ەكەندiگiن مويىنداۋىمىز قاجەت. "سۇلتان بەيبارىسپەن" سالىستىرعاندا كەمشiن تۇستارى كەزدەسكەنiمەن، "شىڭعىسحاننىڭ" ازiرشە وزگە "شىڭعىسحانداردان" وق بويى وزىق تۇرعانىن مويىنداۋىمىز قەرەك.

ازiرگە فيلم تۋراسىندا كورەرمەندەردiڭ اراسىندا الۋان ءتۇرلi پiكiرلەر ايتىلىپ جاتىر. ول پiكiرلەردiڭ بiر شيرەگiن وقىرمانعا ۇسىنۋدى ءجون كورiپ وتىرمىز.

باقىتبەك بامIش ۇلى، اقىن:

— شىڭعىسحان الەمدiك تاريحقا شىققاننان كەيiن ونىڭ شاۋجايىنا كiم جارماسپادى دەيسiز. ۇلى دالادان مۇنداي تەلەگەي تەڭiز اقىل مەن كۇشتiڭ يەسiنiڭ تۋى دۇنيەنiڭ ءتورت بۇرىشىن تۇگەلدەي دەرلiك تاڭ قالدىردى. ويتكەنi، ويلى ادامزات بالاسى ءۇشiن شىڭعىسحاننىڭ رۋحاني ءھام اسكەري كۇش قۋاتى تىم سۇراپىل ءارi اسا جۇمباق بولدى. اڭعارىڭىز، اسا جۇمباق بولدى. وسى جۇمباقتى شەشۋ ءۇشiن جۇمىلماعان عالىم، ۇقساپ باققىسى كەلگەن زالىم قالمادى. ءار كiم وزiنە قاجەتتiسiن زەرتتەدi، تاپتى، الدى، ۇيرەندi. بۇل ماسەلە بۇنىمەن توقتاپ قالمايدى. بiزگە بۇنىڭ ۇشقىنى عانا جەتiپ ەدi، بايبالام سالىپ باقتىق. جان-جاقتى زەرتتەپ، تالداپ، ساراپتاپ دۇرىسىن جاراتۋدىڭ ورنىنا ويبايلاپ، ات-تونىمىزدى الا قاشتىق. لاعىپ كەتكەندەرiمiز دە بولدى. شىڭعىسحاننىڭ تەك شىعۋ تەگi، رۋ-تايپاسى تاراپىنا عانا ءمان بەردiك. سويتتiك تە، ءوزiمiزدiڭ ورەمiزدi بايقاتىپ الدىق. ول تۋرالى بiلەرiمiز تىم از بولعاندىقتان ءۇستiرت پiكiر ايتامىز.

ال مىنا قىتاي، كەشە شىڭعىسحاننان كۇلتالقان بولىپ جەڭiلگەن قىتاي، قايتiپ جاتىر؟ بۇگiنگi كۇنi يمپەرياعا ءتاستۇيiن اۋىزبiرلiك كەرەك ەكەنiن، ءار بiر لاۋازىم يەسi سول ءۇشiن جانىن سالۋ كەرەك ەكەنiن وسى فيلم ارقىلى حاننىڭ دا قارانىڭ دا قۇلقىنا قۇيىپ جاتىر. باسسىز-باۋسىزدار جازاسىن الدى. قىتايدىڭ ماقساتى مىڭجىلدىقتاردى كوكسەيدi، يمپەريانى قۇلاتپاۋ، دامىتۋ، الەمدi بيلەۋ. فيلمنiڭ شىنايىلىعى بiز بiلەتiن تاريحي جازبا دەرەكتەرگە، سونىڭ iشiندە "موڭعولدىڭ قۇپيا شەجiرەسiندە" ايتىلاتىن مالiمەتتەرگە ەڭ جاقىن سومدالعان كوركەم دۇنيە. شەجiرەدە "ايەل بيلەمەۋ كەرەك، ايەل بيلiككە سۇيەۋ بولۋ كەرەك" دەيدi، فيلمدە دە سولاي كورسەتiلەدi. مiنە، ارام پيعىلسىز ونەر تۋىندىسى وزiنەن-ءوزi اقشا اكەلiپ جاتىر. سەبەبi، "شىڭعىس حان" – شىن.

سادىقبەك حانگەلدين، اقىن:

— جۋىردا شىڭعىس جونiندە تاعى بiر كەلەلi اڭگiمەنiڭ كۋاسi بولدىق. سول تاريحتان ءمالiم، اتى اڭىزعا اينالعان شىڭعىس جايلى كوپ سەريالى فيلم كوردiك. كوگiلدiر ەكراننان. قازاق تەلەديدارىنىڭ ۇلتتىق ارناسى قىتاي كينوشەبەرلەرi تۇسiرگەن 30 بولiمنەن تۇراتىن تاريحي فيلمدi بiزگە قازاقشالاپ كورسەتتi. ۇلى قاھان توڭiرەگiندەگi اڭگiمە، اڭىز، لاقاپ سەگiز عاسىرعا جۋىق ۇزiلمەي كەلە جاتقانىنا قاراماستان سول تاقىرىپقا سۋساپ قالعان ادامشا تاعى دا دەمiمiزدi iشتەن الىپ كوك كەبەجەگە دەمiگiپ ەنتەلەي ۇمتىلدىق.

نە دەۋگە بولادى؟ ەتەنە بiر جاقىنىڭ قول بۇلعاپ الىس ساپارعا جول تارتقانداي. قيماستىق پا؟ قىجىل ما؟ اجىراتۋ قيىن. ءوز تاعدىرىمىزدى كورگەندەي بولدىق قوي. سودان دا شىعار. وتە اۋىر فيلم. قازاققا قاتىسى بولعاندىقتان عانا ەمەس، كادiمگi ومiرگە اشىق كوزبەن ۇڭiلەتiن، تاريحقا iزگi ىقىلاسپەن قارايتىن قاراپايىم پەندە بولعاندىقتان دا. ادامزات الەمiنiڭ تاريحىنا تۇسكەن، سول داۋiردەگi جەكە تۇلعالاردىڭ باسىنا تۇسكەن كەشەندi سالماق تەبiرەنتپەي، ويلاندىرماي، جانىڭا باتپاي، جۇرەگiڭدi سىزداتپاي قويمايدى. (مۇمكiن سول سالماق سول تۇستاعى ومiرگە دەگەن، تاريحقا دەگەن، ەلدiككە دەگەن كوزقاراستى جاڭاشا قالىپتاستىرىپ وتكەن شىعار، بiز سونىڭ يگi جەمiسiن كورiپ كەلە جاتقان بولارمىز؟!) قالايدا بەيتاراپ وتىرا المادىق.

كوركەم شىعارمانىڭ باس كەيiپكەرi رەتiندە شىڭعىس ساناڭنان وشپەيتiن اسەر قالدىرادى. بۇل فيلمگە قاراپ شىڭعىستى باقىتتى ادام دەپ ايتۋ قيىن. ونىڭ ءومiرi ءومiر ەمەس – ازاپ، قورلىق، تراگەديا. اشىنا وتىرىپ ايايسىڭ، كوڭiلiڭ بوسايدى. بۇل تاريحي شىندىقتىڭ ىقپالى ما، الدە فيلم جاساۋشىلاردىڭ شەبەرلiگiنەن بە — ساراپتاۋ وڭاي ەمەس. ءبارi دە بار شىعار.

بۇكiل فيلمدi مۇقيات كورە وتىرىپ بiزدiڭ اڭداعانىمىز جانە باستى اتاپ وتەتiن جاعداي شىعارمادا تاريحي شىندىقتىڭ كوركەم بەينەلەۋ تاسiلiمەن بارىنشا بۇرمالانباي كورسەتiلۋi. شىندىق وسىنداي بولعانىنا نەمەسە سوعان جۋىق بولعانىنا سەنگiڭ كەلەتiنi. وسى رەتتە فيلم اۆتورلارىنىڭ ادiلدiگi جانىڭدى جىلىتپاي قويمايدى. قانشالىقتى قايشىلىقتى وقيعالاردى سيپاتتاي وتىرىپ، قانشالىقتى قانقۇيلى ساتتەردi سۋرەتتەي كەلە (سوعىس بولعان جەردە قان توگiلمەي تۇرمايدى عوي) كارتينانى جاساۋشىلار بiر ءسات تە دالدiكتەن اۋىتقىمايتىن سياقتى.

شىڭعىسحان الەمدi جاۋلاۋ جورىعىندا قىتايدى اينالىپ وتپەگەنi تاريحتان بەلگiلi. ول قىتايعا ءوز قولىمەن دۇركiن-دۇركiن شابۋىل جاساپ، شىعىستاعى وسى ۇلى ەلدiڭ تاعدىرىن وزگەرتۋگە ەلەۋلi ۇلەس قوسقانى ءمالiم. وسى جورىقتاردا قيساپسىز ادام شىعىنىن اكەلگەن قانتوگiس ايقاستار ءوتتi. سوعان قاراماستان قىتايلىقتار جاساعان شىعارمادا شىڭعىستى داتتاپ، وزدەرiن اقتاپ كورسەتۋ ماقساتى بايقالمايدى. كەرiسiنشە ءار قىردىڭ استىندا مال باعىپ قانا كۇن كەشكەن، ەلدiك تۇتاستىعى جوق، ونەر مەن عىلىمنان بەيحابار موڭعول جۇرتىن عانا ەمەس، سوناۋ كونە داۋiردەن دانالىعىمەن اينالاسىنا ءارتاراپتى ىقپال ەتiپ كەلە جاتقان كانiگi قىتاي تايپالارىنىڭ ەجەلگi قىم-قيعاش داۋ-دامايمەن قىرقىسىپ كەلگەن ءار بۇتاعىنىڭ باسىن بiرiكتiرiپ، اسا الىپ مەملەكەتكە اينالۋىنا تاريحي سەبەپشi بولعان شىڭعىسحانعا دەگەن iشكi iلتيپاتىن تانىتاتىن بiر ريزاشىلىق، سودان تۋعان بەلگiلi جىلىلىق تا بايقالماي قالمايدى.

ءوز حالقىنىڭ باقىتىن ويلاعان دارىندى كوسەم كوزدەگەن ماقساتىنا جەتكەننەن كەيiن ەل قۇرمەتiنە يە بولىپ حان سايلانعاننان سوڭ كوڭiلi تىنىپ، دامىل تابۋعا بەت بۇرادى. بiراق ەل iشiندە قيسىنىن تاۋىپ جاراسىپ كەتە قويماعان داستۇرلەر، قالىپتى iزگە تۇسە قويماعان تايپاارالىق قارىم-قاتىناستار، جاقىن جاتقان كورشi ەلدەردiڭ دۇركiن-دۇركiن ءجونسiز جاساعان جوسىقسىز جورىقتارى ونى تىنىش قالدىرا المايدى. قاسىندا ورىندى ءوتiنiش، اشىق ارىز ايتىپ كەلۋشiلەر، توتەنشە ارەكەتتەرگە جەتەلەۋشiلەر دە از بولمايدى. ونىڭ ءوز جاندۇنيەسiنiڭ وسىنداي جاعدايلارعا توزە المايتىندىعى بىلاي تۇرسىن، الگi وقيعالار مۇنى ۇزدiكسiز شالت قيمىلدارعا جۇمساپ، كۇتپەگەن كۇرەستەرگە يتەرمەلەيدi دە وتىرادى. بۇل جولدا ول بiردە ۇتىپ، بiردە ۇتىلىپ وتىرادى.

فيلم اۆتورلارى شىڭعىستى تاريحتا قالاتىن تۇلعا رەتiندە قالىپتاستىرعان ءوزiنiڭ جەكە باسىنىڭ، نەمەسە اۋلەتiنiڭ مۇددەسi عانا ەمەس، تiپتi ونىڭ مiنەزi دە ەمەس، ونى تۋدىرعان دالا مiنەزi، دالا تاعدىرى، دالا مۇددەسi، ءداۋiر تالابى دەپ كورسەتەدi. دەمەك شىڭعىس ءوز ءداۋiرiنiڭ قۇلاقكەستi ق ۇلى دا، ادال پەرزەنتi، ماقتانىش ەتەر جارقىن تۇلعاسى دا بولدى.

بiز بiلەمiز عوي دەيتiن شىڭعىستىڭ تاريحتاعى ورنىن قىتايلىق كينوشەبەرلەر وسىلاي كورسەتەدi. بiزدiڭشە ولاردىڭ بۇعان مولدەك قۇقىعى دا بار. ويتكەنi شىڭعىس تاريحى تۋرالى قۇجاتتاردىڭ بارلىعى دەرلiك وسى الىپ ەلدiڭ مۇراعاتىندا ساقتالعان. سوندىقتان ولار شىڭعىسقا دا، تاريحقا دا قيانات جاساي الماعان.

تاريحي وتە كۇردەلi تۇلعا شىڭعىستىڭ قايراتكەر رەتiندە كiسi مويىنداماي بولمايتىن كوپ قىرى اشىلىپ كورسەتiلگەن. ونىڭ تاريحتان بەلگiلi قاتالدىعى قولعا العان iسiن جۇزەگە اسىرۋدا اسا قاجەت قاسيەت. ول دا تاعدىردىڭ بۇيىرتقان سىيلىعى. ونىڭ جاعدايىندا قاتال بولماسا موڭعول جۇرتىنىڭ ەل بوپ قالىپتاسۋى ەكiتالاي ەكەن. ول قاتال بولماعاندا بiز بiلەتiن ادامزات مiنەزi بۇگiنگi تۇرپاتتا قالىپتاسۋى دا ءدۇدامال كورiنەدi.

ادام رەتiندە قولباسشىنىڭ ويلاندىراتىن جەرi از ەمەس. ءوزiن قورشاعان قاۋىمعا دەگەن ىستىق ىقىلاس، جاۋلاسىپ كەتكەن دوستارىنا دەگەن مەيiرiم، انا مەن بالاعا دەگەن ماحاببات، اعايىنعا دەگەن ايقىن تالاپ، شىن دوسقا دەگەن ادالدىقتى كورسەتەتiن ەپيزودتار كوزiڭە جاس الدىرماي قويمايدى. اتا ءداستۇرiن كوزiنiڭ قاراسىنداي ساقتاۋ، ۇلكەندi سىيلاۋ، اقىلدى سوزگە قۇلاق قويۋ – ۇلگi الارلىق-اق مiنەز. ءوزiنiڭ ماڭايىنداعى ادامداردىڭ پiكiرiمەن ەسەپتەسۋ، ولارمەن ۇنەمi اقىلداسىپ وتىرۋ، قامقورلىق جاساۋ، توڭiرەگiنە الەمدەگi اقىل يەلەرiن جيناۋعا تالپىنۋ — مۇنىڭ بارلىعى كۇنi بۇگiنگە دەيiن ۇلگi بولارلىق، تiپتi بيلiك يەلەرiنiڭ iس قاعيداسىنا اينالارلىق قالىپتار.

شىعىس دانالىعىن جاساۋشىلار — قىتاي كينوشىلارى بiزگە وسىنداي تاعلىم ۇسىنادى. شىڭعىستىڭ قاتالدىعى مەن دانالىعىن دالا مەن تاريحي ورتا قالىپتاستىردى. ونى مويىنداماي بولمايدى. شىڭعىسقا سىن كوزiمەن قاراي بەرمەي، ونىڭ ارەكەتتەرiنەن تيiمدi ساباق الۋعا كۇش سالعان دۇرىس دەگەن قورىتىندى جاسايدى. بۇعان كەلiسپەۋ توڭمويىندىق بولار ەدi.

بiز فيلمنiڭ كوركەمدiك دەڭگەيi جايلى، رولدەر مەن ورىنداۋشىلار جايلى اۋىز اشپادىق. ويتكەنi، بiرiنشiدەن، ول بiزدiڭ قولدان كەلە بەرمەيتiن شارۋا، ەكiنشiدەن، وسى اڭگiمە تۇسىندا ول جايلى ءسوز قوزعاۋدى مiندەت دەپ سانامادىق. قالاي دەسەك تە قازاق ونەرiنiڭ تۋىندىسى ەمەس كورشi ەلدiڭ ەڭبەگi عوي. بار مۇمكiندiكتi پايدالانىپ، بار ىقىلاسىن سالعان سياقتى.

گۇلزينا بەكتاسوۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button