ساباق بولسا يگI

قارجى مينيسترi قىزمەتiنەن بوسادى، ورنىنا وسى سالانىڭ مايىن iشكەن تاعى بiر مامان وتىردى. ەكi جىل بويى وتاندىق قارجى سالاسىن باسقارعان ەكس-مينيستردiڭ جىل سوڭىنا ساناۋلى ۋاقىت قالعاندا وتستاۆكاعا كەتۋiنە نە تۇرتكi بولدى؟ جاڭا مينيستر جامiشەۆ تۋرالى تاۋەلسiز ساراپشىلاردىڭ پiكiرi قانداي؟

وتكەن اپتانىڭ باستى جاڭالىقتارىنىڭ بiرi قارجى سالاسىنىڭ تiزگiنiن ەكi جىلدان بەرi ەشكiمگە بەرمەي، ءوزi ۇستاعان ن.كورجوۆا حانىمنىڭ قىزمەتتەن كەتۋi بولدى. ءاربiر شەنەۋنiككە مويىنعا جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشiلiك پەن سەنiمدi اقتاۋ ماسەلەسiن قاداپ ايتقان پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ قر قارجى مينيسترi ن.كورجوۆانى قىزمەتتەن بوساتاتىنىن مالiمدەدi. شىنىن ايتقاندا، كورجوۆانىڭ وتستاۆكاسى تۋرالى سىبىس بۇعان دەيiن-اق ەستiلە باستاعان بولاتىن. ۇزىنقۇلاق «ونىڭ ورنىنا پاۆلوۆ تاعايىندالادى ەكەن» دەگەن بولجام تاراتقان. دۇيسەنبi كۇنi ماجiلiسمەندەردiڭ الدىنا كەلiپ اعىنان جارىلعان ەكس-مينيستر سىبايلاس جەمقورلىق پەن ۇيىمداسقان قىلمىستىڭ قارجى مينيسترلiگiنە دە قۇرىق سالعانىن، وسىنداي كەلەڭسiزدiكتەردiڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ارنايى ءبولiم قۇرىلعانىن جانە ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتارمەن بايلانىسى بار دەگەن كەدەندiك ورگانداردان 87 لاۋازىمدى تۇلعا قىزمەتiنەن قۋىلعانىن مالiمدەگەن. مينيسترلiك جانىنان قۇرىلعان ءبولiمنiڭ جەمiستi ەڭبەگiنiڭ ناتيجەسiندە جىل باسىنان بەرi مەملەكەتكە 384 ميلليارد تەڭگە كولەمiندە وتەماقى ءوندiرiلiپ العانىن دا ۇمىتپادى. دەپۋتاتتار الدىنداعى جاساعان بايانداماسىنىڭ سوڭىندا قازاقستاندىق iرi قۇرىلىس كومپانيالارى مەن بانكتەرگە قاتىستى دا بiرقاتار زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالعانىن، الايدا سوت پروتسەسi باستالعانعا دەيiن ناقتى دەرەكتەر كەلتiرە المايتىندىعىن جانە ايتقان. كوپ كەشiكپەي، كورجوۆا قىزمەتiنەن بوسادى. قر پرەمەر-مينيسترi كارiم ءماسiموۆ ناتاليا ارتەمقىزىنىڭ مينيسترلiكتە اتقارعان ەڭبەگi ءۇشiن العىسىن ايتىپ، الداعى ۋاقىتتا دا جەڭiستەر مەن جەمiستەر تiلەي كەلە، كوپشiلiككە: «مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس، ناتاليا كورجوۆا جۇمىس ورنىن وزگەرتiپ، الداعى ۋاقىتتا پرەزيدەنت تاراپىنان بەرiلەتiن جاڭا تاپسىرمالاردى ورىندايتىن بولادى» دەپ مالiمدەدi. كورجوۆانىڭ قانداي قىزمەت اتقاراتىنى بەلگiسiز. تاۋەلسiز ساراپشىلاردىڭ كەيبiرi كورجوۆانىڭ وتستاۆكاعا كەتۋiن ونىڭ قالتالارى ونسىز دا قالىڭ بانك قۇرىلىمدارى مەن قۇرىلىس كورپوراتسيالارىنا مەملەكەت تاراپىنان 4 ميلليارد دوللار بولۋگە ءۇزiلدi-كەسiلدi قارسىلىق تانىتۋىمەن بايلانىستىرادى. ال، كەيبiر ماماندار پiكiرiنشە، مينيسترلiكتە ۇزاق ۋاقىت (2 جىل) وتىرعان ناتاليا حانىم قازاقستاندىق قارجى سالاسىنا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جاڭالىق ەنگiزگەن جوق. ونىڭ ۇستiنە، وسى ۋاقىت ارالىعىندا بiر ەمەس، ەكi رەت داعدارىستىڭ ەتەك الۋى دا «جىعىلعانعا – جۇدىرىق» بولسا كەرەك. «دۇكەندەردەن سىرا ساتۋ ءۇشiن ارنايى ليتسەنزيا السىن» دەگەن پارمەنiن وتانداستارىنىڭ كوپشiلiگi قۇپتاي قويمادى. ءارi شەتەلدەردەن تاۋار تاسيتىنداردان ارنايى دەكلوراتسيا تالاپ ەتۋiنەن ءالi كۇنگە ەس جيا الماي جۇرگەندەر كوپ. ويتكەنi، اتالعان قۇجاتتىڭ كەسiرiنەن شىعىنعا بەلشەدەن باتقان كاسiپكەرلەر كوپ. وتكەن اپتا سوڭىندا بيلiكتەگi اۋىس-كۇيiسكە قاتىستى شولۋ جاساعان ارiپتەستەرiمiزدiڭ كوپشiلiگi ناتاليانىڭ وسى ەكi «جاڭالىعىن» سىنعا الىپ، «مينيستردiڭ تۇبiنە دەكلوراتسيا مەن ليتسەنزيا جەتتi» دەگەن بولجام ايتتى. الايدا، وقيعانىڭ استارىنا ۇڭiلسەك، جاعداي ءسال باسقاشالاۋ. ەكi داعدارىسپەن بiرگە ەلiمiزدەگi تۇتىناتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ كۇرت قىمباتتاۋى، قازاقستاندىق بانكتەردەن حالىقارالىق قارجى نارىعىنىڭ سىرت اينالۋى، قۇرىلىس سالاسىندا تۋىنداعان قيىندىقتاردىڭ تۇرعىن ءۇي سالاسىنا ىقپال ەتۋi ەكس-مينيستردiڭ جىلى ورنىن سۋىتۋىنا ماجبۇرلەدi. ايتپاقشى، قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا وتاندىق بانك قۇرىلىمدارى مەن قۇرىلىس سالاسىندا ورىن العان جاعدايدى شەنەۋنiكتەر اراسىنان العاش رەت «قارجىلىق داعدارىس» رەتiندە باعالاعان كورجوۆا ەدi. بiراق «داعدارىس» سوزiنەن ات-تونىن الا قاشاتىن بiزدiڭ بيلiك ەكونوميكا جانە قارجى سالاسىندا ەشقانداي كەلەڭسiزدiكتەر مەن كەرi كەتۋشiلiكتiڭ بولمايتىنىن ايتادى. سونىمەن، وتكەن اپتادان باستاپ قازاقستاندىق قارجى سالاسىنىڭ قۇلاعىن ۇستاعان بولات جامiشەۆ 1957 جىلى تالدىقورعان وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. قازاق اۋىلشارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن تامامداعان. ماماندىعى – ەكونوميست، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. 2004 جىلى قر قارجىلىق نارىق پەن قارجىلىق ۇيىمداردى رەتتەۋ جانە باقىلاۋ اگەنتتiگiنiڭ توراعاسى، 2006 جىلى ەۋرازيالىق دامۋ بانكi باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتiن اتقارعان. تاۋەلسiز ساراپشىلار پiكiرiنە سۇيەنسەك، جاڭا مينيستر جامiشەۆ ساياسي ساحناداعى ىردۋ-دىردۋدان الىس، قولى تازا، قالتا قامپايتۋ ءۇشiن كەيبiرەۋلەر سياقتى جەمقورلىققا ۇرىنباعان، ءوز جۇمىسىن بەس ساۋساعىنداي بiلەتiن iسكەر ءارi بiرەۋدiڭ ايتقانىنا كونiپ، ايداعانىنا جۇرەتiندەردiڭ قاتارىنان ەمەس. ياعني، باسىنا قيىن كۇن تۋا قالسا، وتاندىق قارجى سالاسىن تۇراقسىزدىق پەن تۇرالاۋدان امان الىپ قالۋعا قابiلەتتi. ءوزiنiڭ بiلiكتiلiگiن جامiشەۆ قر ۇلتتىق بانكi مەن قارجى مينيسترلiگiندە جۇرگەن كەزiندە دالەلدەگەن.

P.S. ايتپاقشى، ەل iشiندەگi «اۋىس-كۇيiسكە» قاتىستى سوزدەردi تەرiسكە شىعارعان پرەزيدەنت جاڭا جىلعا دەيiن بيلiك پەن بانك سالاسىندا ايتارلىقتاي «ات اۋىستىرۋلاردىڭ» بولمايتىنىن جەتكiزدi.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button