بەكبولات YنسIز ەمەس

سايلاۋدىڭ العاشقى قورىتىندىسى شىعا سالىسىمەن، ەل اراسىندا جاڭا پارلامەنتتiڭ الەۋەتi تۋرالى الىپ-قاشپا اڭگiمە كوبەيiپ كەتتi. بiر پارتيادان جاساقتالعان پارلامەنتتiڭ جۇمىسى قالاي بولادى ەكەن دەپ داعدارعاندار دا بولدى. كەيبiر گازەتتەر «قازاقستاندا پارلامەنت بولعانىمەن، پارلامەنتاريزم جوق» دەگەن قورىتىندى دا جاسادى.

قالاي دەسەك تە، جاڭا جاساقتالعان پارلامەنتتiڭ العاشقى جۇمىس اپتاسى ءوتتi. العاشقى سەنساتسيا دا ورىن الماي قويعان جوق. ەڭ الدىمەن، وتكەن شاقىرىلىم دەپۋتاتتارىنان مۇراعا قالعان، «جۋرناليستەردi پارلامەنت ءماجiلiسi زالىنا كiرگiزبەۋ» تۋرالى قۇجات شۋ كوتەرۋگە نەگiز بولدى. وتكەن اپتانىڭ قورىتىندى جاڭالىقتارىندا دا، گازەت-جۋرنالداردا دا بۇل ماسەلەگە كادiمگiدەي ورىن بەرiلدi. «استانا» تەلەارناسىنداعى «اپتا» قورىتىندى باعدارلاماسىندا بۇل ماسەلەنi اڭگiمە ەتكەن جۋرناليست ەسەنبەك سانات ۇلى «بiر پارتيادان جاساقتالعان پارلامەنتتiڭ ەندiگi ايتىسارى دا، پiكiر تالاسارى دا ءتورتiنشi بيلiك وكiلدەرi بولايىن دەپ تۇر. سوندىقتان، پارلامەنت الدىمەن باق وكiلدەرiن مونيتورعا تىعۋدى ءجون ساناپ وتىر» دەگەن بولاتىن. جۋرناليستەردi جەكە كابينەتكە شاقىرىپ، مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداعان جاڭا سپيكەر اسلان مۋسين ماسەلەنi وڭتايلى شەشۋگە كومەكتەسەتiندiگiن ايتقان ەدi. سوزiندە تۇردى. وسى سارسەنبiدەگi پلەنارلىق ماجiلiستە فوتوتiلشiلەر مەن تەلەوپەراتورلاردى پارلامەنتتiڭ وتىرىس زالىنا جiبەرەتiندiگiن ءمالiم ەتتi. «بۇگiننەن باستاپ، ءماجiلiستiڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ءباسپاسوزدiڭ جۇمىس مەحانيزمiن بۇرىنعى قالىپقا ءتۇسiرۋ قاجەت دەپ سانايمىن. فوتوتiلشiلەر مەن تەلەوپەراتورلار زالدا قالاعانىنشا جۇمىس iستەي بەرسiن» دەدi جاڭا سپيكەر ءماجiلiستiڭ وسى اپتاداعى پلەنارلىق وتىرىسىن اشا وتىرىپ.

ءسويتiپ، جۋرناليستەردiڭ بۇعان دەيiن «مونيتوردان تۇسiرگەن سيۋجەتتiڭ كورەرمەنگە نەسi قىزىق؟» دەگەن كۇمانi سەيiلدi. دەپۋتاتتار ۇيىقتاپ وتىرسا دا، سوزجۇمباق شەشiپ وتىرسا دا، ەلەكتروندى باق پارلامەنتتiڭ بۇكiل بولمىسىن ەل الدىنا جايىپ سالا الاتىن بولدى. بۇنىڭ ءوزiن بيلەۋشi پارتيادان جاساقتالعان پارلامەنتتiڭ ءسوز بوستاندىعىنا بەرگەن العاشقى مۇمكiندiگi دەپ باعالاسا بولعانى.

بiز پارلامەنتتiڭ جاڭا قۇرامىنان ۇلت ءسوزiن سويلەيتiن – امانگەلدi ايتالى، مۇحتار شاحانوۆ، امالبەك تشانوۆتاردى كورە المايتىندىعىمىزدى ايتىپ نالىعان ەدiك. دەگەنمەن، ولاردىڭ ورنىن جوقتاتپايتىندار دا شىعىپ جاتىر. وتكەن شاقىرىلىمدا دا ۇلت ءسوزiن سويلەۋدە اتالعان ارiپتەستەرiنەن قالىس قالماعان بەكبولات تiلەۋحان پارلامەنت سەسسياسىنىڭ العاشقى كۇنi-اق ءوز ميسسياسىنا كiرiستi. سپيكەر اسلان مۋسيننiڭ ءماجiلiس وتىرىسىن ورىسشا باستاعانىنا قىنجىلىس بiلدiردi. شاراسىزدان ەلباسىنىڭ، «قازاق پەن قازاق قازاقشا سويلەسسiن» دەگەن ۇندەۋiن كوتەردi. اسلان مۋسيننەن مەملەكەتتiڭ كونستيتۋتسيالىق ماڭىزى بار زاڭدارىن سىيلاۋدى ءوتiنiپ، ءماجiلiس وتىرىستارىن مەملەكەتتiك تiلدە وتكiزۋگە شاقىردى. بەكبولات تiلەۋحاننىڭ موينىنا ارتىلار جۇك ەسەلەندi. بۇرىن ونى قولدايتىن، ونىڭ سوزدەرiنە قۇلاق اساتىن ارiپتەستەرi بiرشاما ەدi. بۇل جولعى پارلامەنتتە ول جۇكتi جالعىز ءوزi كوتەرەتiن ءتۇرi بار. ويتكەنi، بەكبولات تiلەۋحاننىڭ اشىنىپ سويلەۋiنە ءۇن قوسقان ەشكiم بولمادى.

ال، كەيبiر دەپۋتاتتار دەپۋتاتتىق ساۋالعا قارسىلىعىن تانىتىپ جاتىر. ءماجiلiس دەپۋتاتى نۇرداۋلەت سارسەنوۆ دەپۋتاتتىق ساۋالداردى مۇلدەم الىپ تاستاۋ نەمەسە پلەنارلىق وتىرىستىڭ سوڭىنا قالدىرۋ تۋرالى باستاما كوتەردi. ازiرگە ول باستامانىڭ قانشالىقتى قولداۋ تاباتىندىعى بەيمالiم. دەگەنمەن، ەگەر پارتيالىق ارiپتەستەرi ونى قولداپ كەتەتiن بولسا، بۇرىنعىداي ۇكiمەت مۇشەلەرiن پارلامەنت مiنبەرiنە شاقىرىپ الىپ، سiلiكپەسiن شىعارۋ دا جايىنا قالاتىن شىعار.

سونىمەن، قازiرگi پارلامەنتاريزمنiڭ الەۋەتiن تانىتار ەكi ءتۇرلi ماسەلە تۇر الدا. بiرi – «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ» تۋرالى زاڭ جوباسى. بۇل زاڭ ەلiمiزدە ءوز ۇيiندە جۇرگەننەن ارتىق تايراڭداپ جۇرگەن شەتەلدiك ينۆەستورلاردى اۋىزدىقتايتىن زاڭ بولۋى تيiس. وعان قاتىستى العاشقى مالiمەتتەر ايتىلا دا باستادى. ماسەلەن، جاڭا زاڭ جوباسى بويىنشا، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسiنە نەمەسە ۇلتتىق قاۋiپسiزدiگiنە نۇقسان كەلتiرەتiن بولسا ۇكiمەت شەتەلدiك ينۆەستورمەن اراداعى جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى كەلiسiم-شارتتى بۇزا الادى. بۇل ماسەلە قازiر قاشاعاندى يگەرۋمەن دە قاتىستى بولىپ وتىر. دەپۋتاتتار پرەمەر-مينيستر كارiم ماسiموۆتەن قاشاعانداعى بولىپ جاتقان جاعدايدى اشىق جەتكiزiپ وتىرۋدى تالاپ ەتتi. ەكولوگيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ جونiندەگi كوميتەت پالاتاسىنىڭ توراعاسى ەرلان نىعماتۋللين «كارiم قاجىمۇقان ۇلى، كورسەتiلگەن مەرزiمدە پارلامەنتتi اتالعان ماسەلەلەر توڭiرەگiندە قۇلاقتاندىرىپ وتىرساڭىز. قازاقستان اۋماعىنداعى «قاشاعان» كەن ورنىن يگەرۋشi Agip KCO جانە كونسورتسيۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنىڭ iس-قيمىلدارىنىڭ ناتيجەسi جونiندە مالiمدەسەڭiز» دەدi.

پارلامەنتتiڭ تiسiن كورسەتەتiن ەكiنشi ماسەلە – «پروتون» زىمىران تاسىعىشىنىڭ جىلدا قازاق جەرiنە قۇلاپ ءتۇسiپ جاتقاندىعى. كۇنi كەشە عانا قۇلاعان زىمىران تاسىعىشتىڭ اكەلگەن زيانىن دۇرىس ەسەپتەپ، ەلدiڭ ەسەسiن جiبەرمەۋدە كۇش سالۋ. دەپۋتاتتاردىڭ العاشقى پiكiرiن دە بiلiپ ۇلگەردiك. 11-قىركۇيەكتە پارلامەنت ءماجiلiسiنiڭ ەكولوگيا ماسەلەلەرi جانە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتiنiڭ وتىرىسىندا دەپۋتاتتار ۆ. نەحوروشەۆ پەن ب. ءالiمجانوۆ «رەسەيدە راكەتا ۇشىپ وتكەنi ءۇشiن وتەماقى تولەنەتiن ايماقتار بار ەكەن، ال، بiز توبەمiزگە «پروتون» قۇلاپ، گەپتيلi توگiلiپ، زاردابى تيiپ جاتسا دا وتىرا بەرەمiز. سوندىقتان، رەسەي مەن قازاقستان اراسىنداعى بايقوڭىردى جالعا بەرۋ تۋرالى شارتتى قايتا قاراپ، مۇمكiن بولسا، زىمىران تاسىعىشتاردى ۇشىرماۋ جايىندا ماسەلە كوتەرۋ كەرەك» دەدi.

دەمەك، ءماجiلiستiڭ العاشقى اياق الىسى وسى بiر وقيعالاردان-اق بايقالىپ تۇر. الداعى جۇمىسى قالاي بولاتىندىعىن ۋاقىت كورسەتەدi.

ەسەنگۇل كاپقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button