بارلىق مىندەتتەمەلەر تولىق ورىندالماق

اپتا باسىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قر ۇكىمەتىنىڭ وتىرىسىندا قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ «2018-2020 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭنىڭ نەگىزگى پارامەترلەرىن تانىستىردى.

قارجى ءمينيسترىنىڭ مالىمەتىنشە، جوبانىڭ نەگىزگى سيپاتتامالارى جاڭا بيۋدجەت ساياساتى تۇجىرىمداماسىنا جانە 2022 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنا سايكەس ايقىندالعان. ماسەلەن،  بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر قۇرىلىمى ساپالىق تۇرعىدان وزگەردى. مۇناي ەمەستىك تۇسىمدەر كولەمى 2018 جىلى 5 271،4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى، بۇل بيىلعى جوسپاردان 19،3 پايىزعا ارتىق.

ءوسىمنىڭ نەگىزگى فاكتورلارى ەل ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋ، ىشكى جانە سىرتقى ماكروەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ جانە سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋ بولدى. بيۋدجەتكە مۇناي تۇسىمدەرىنىڭ كولەمى بيىلعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1 901،3 ميلليارد تەڭگەگە تومەندەدى. سەبەبى كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرتتى كەزەڭ-كەزەڭىمەن تومەندەتۋ مەن ۇلتتىق قوردان ماقساتتى ترانسفەرتتى تارتۋدان باس تارتۋ ىقپال ەتكەن.

سونىمەن قاتار مينيستر شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ جۇرگىزىلگەنىن ايتتى. بۇل تۇستا بيۋدجەت جوباسى ۇكىمەت الدىنا قويىلعان بارلىق مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بىرىنشىدەن، شىعىنداردىڭ الەۋمەتتىك باعىتتىلىعىن كۇشەيتۋ جانە بۇرىن قابىلدانعان بارلىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ارقىلى ادام كاپيتالىن دامىتۋ. ەكىنشىدەن، ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جانە تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ، اگرارلىق سەكتوردى، كولىك جانە لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ. ۇشىنشىدەن، مەملەكەتتىڭ قورعانىس قابىلەتى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىندارى 2018 جىلى 9 217،9 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل بيىلعى جوسپاردان 134،6 ميلليارد تەڭگەگە ارتىق. «شىعىنداردىڭ  44،5 پايىزىن الەۋمەتتىك سەكتور شىعىندارى قۇرايدى، ولار بيىلعى جىلمەن سالىستىرعاندا 400 ميلليارد تەڭگەگە ءوستى»، – دەدى مينيستر.

2018 جىلى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا 1،4 تريلليون تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋعا 512،6 ميلليارد تەڭگە سوماسى كولەمىندەگى شىعىندار قاراستىرىلعان، ونىڭ ىشىندە 243،3 ميلليارد تەڭگە كەلەسى جىلى يگەرىلۋى ءتيىس. «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىنا 208،8 ميلليارد تەڭگە باعىتتاۋ ۇسىنىلادى، ونىڭ ىشىندە 125،2 ميلليارد تەڭگە كەلەسى جىلدىڭ ۇلەسىنە كوشەدى.

ال اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا 2018 جىلعا قارجى قىزمەتتەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ (سۋبسيديالار)، سۋ شارۋاشىلىعى مەن ۆەتەريناريانى دامىتۋ، فيتوسانيتارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنا 195 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان.

يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە اسىرۋعا 232،9 ميللارد تەڭگە سوماسى كولەمىندەگى شىعىندار قاراستىرىلىپ، ونىڭ ىشىندە 2018 جىلعا – 76،1 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر.

2018 جىلى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 292،6 ميلليارد تەڭگە باعىتتالادى. مەملەكەتتىڭ قورعانىس قابىلەتى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە، قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا جانە ىشكى تۇراقتىلىقتى قولداۋعا جۇمسالاتىن شىعىندار 2018 جىلى 1 088،9 ميلليارد  تەڭگەنى قۇرايدى.

باقىت سۇلتانوۆ اتاپ وتكەندەي، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تاپشىلىعى ءجىو قاتىستى 2018 جىلى 1،1 پايىزدان 2019-2020 جىلدارى 1 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلدى، بۇل مەملەكەتتىك قارىز كولەمىن ورتاشا دەڭگەيدە ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

زاڭ جوباسىن ۇكىمەت مۇشەلەرى قولدادى. زاڭ جوباسى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا بيىلعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا ۇسىنىلادى.

وسى وتىرىستا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ الداعى 5 جىلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىن جاريالادى. مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 2018 جىلى 86 ميلليون توننادان، 2022 جىلى 88،6 ميلليون تونناعا ارتادى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4،9 پايىزدان 2022 جىلى 4،7 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى. 2018 جىلى ەكسپورت كولەمى 47،5 ميلليارد دوللاردى قۇراسا، 2022 جىلى 60،6 ميلليارد دوللارعا دەيىن وسەدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ءۇش ستسەناري قاراستىرىلعان. ءبىرىنشىسى، وپتيميستىك كوزقاراس – مۇناي باعاسى 55 دوللار، ەكىنشى پەسسيميستىك كوزقاراس – مۇناي باعاسى 35 دوللاردان بولادى. ال قازاقستاندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىن جانە 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەت پارامەترلەرىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز رەتىندە مۇناي باعاسىن باررەلىنە 45 دوللار دەگەن بازالىق ستسەناري ازىرلەنگەن.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button