لوندون  لوردتارى قول  سوققان

بەلگىلى جازۋشى، دراماتۋرگ، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دۋلات يسابەكوۆتىڭ 75 جىلدىق مەرەيتويى شەكسپير ەلىنەن باستاۋ الدى. ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ: بولاشاققا باعدار» ماقالاسىندا كورسەتىلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان فەستيۆال اعىلشىن جۇرتشىلىعىنىڭ قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ، ۇلتتىق ونەردىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتتى.

لوندون تورىندەگى فەستيۆالدىڭ شىمىلدىعى دۋلات يسابەكوۆتىڭ پەساسى بويىنشا م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى ساحنالاعان «جاۋجۇرەك» قويىلىمىمەن اشىلدى. بالۋان شولاقتاي سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى ەل ارداقتىسىنا ارنالعان سپەكتاكل ءبىر عانا تۇلعا ارقىلى قازاق xالقىنىڭ باستان كەشكەن اۋىر تاعدىرى، كەشەگى يمپەريالىق پيعىل مەن سۇراپىل ساياساتتى ەكى ساعاتتا اعىلشىن كورەرمەنىنىڭ كوز الدىنا اكەلدى. ونەر ساراپشىلارى باس كەيىپكەردىڭ وبرازىن ەرەكشە سومداپ، قازاق دالاسىنىڭ دارxان مىنەزىن، كەڭ پەيىلىن كورسەتكەن بەلگىلى اكتەر ەرلان ءبىلالدىڭ ونەرىنە ءتانتى بولدى.

ادەبيەتتانۋشى سارا كوپلەي قازاق جازۋشىسى د.يسابەكوۆ تۋىندىلارىمەن بۇرىن دا تانىس ەكەنىن، ال «جاۋجۇرەك» پەساسىنىڭ ءساتتى ساحنالانۋى ونى جاڭا ءبىر قىرىنان تانۋىنا ىقپال ەتكەنىن جاسىرمايدى. «جالپى دۋلات يسابەكوۆتىڭ شىعارمالارى تاريxي دۇنيەنى الىستان ءارى تۋرا جەتكىزەدى، مەنىڭ ونى ءسۇيسىنىپ وقيتىنىما دا سول سەبەپ»، – دەپ ول اعىنان جارىلدى.

بريتان-قازاق قوعامىنىڭ توراعاسى رۋپەرت گۋدمان دا جوعارى دەڭگەيدە ونەر كورسەتكەن اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگىنە ءتانتى بولعانىن ايتادى. «قويىلىمدا ەلدىڭ تاريxى دا، مادەنيەتى دە بار. مۇندا تەك قازاق حالقىنىڭ جاعدايى عانا ەمەس، xالىقارالىق ماسەلە دە قوزعالعان. جالپى، قازاق تەاترىنىڭ لوندونعا كەلىپ ونەر كورسەتۋى جاقسى ءداستۇر. بۇل ءداستۇر ءارى قاراي دا جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمىن»، – دەيدى ول.

بۇل – قازاق شىعارماسىنىڭ اعىلشىن جەرىندە العاش رەت ساحنالانۋى ەمەس. بۇعان دەيىن ۇلىبريتانيادا دۋلات يسابەكوۆتىڭ «وكپەك جولاۋشى»، «ءبىز سوعىستى كورگەن جوقپىز» تۋىندىلارى ساحنالانعان بولاتىن. سونداي-اق، بۇل جولى «جاۋجۇرەكتەن» بولەك، لوندونداعى فەستيۆالدا مەرەيتوي يەسىنىڭ «اكتريسا» اتتى مۋزىكالىق كومەدياسى ساحنالاندى. سپەكتاكلدى كورەرمەن نازارىنا رەسپۋبليكالىق اكادەميالىق كورەي تەاترىنىڭ ۇجىمى ۇسىندى. ال جازۋشىنىڭ «اققۋ-جىبەك» پەساسىن تۇڭعىش رەت جەرگىلىكتى ترۋپپا – بريتان تەاترىنىڭ ارتىستەرى اعىلشىن تىلىندە قويدى.

قازاقتىڭ قۋانىشىن ەسەلەگەن تاعى ءبىر جاڭالىق – دۋلات يسابەكوۆتىڭ پەسالار جيناعى اعىلشىن تىلىندە جارىق كوردى. كىتاپتىڭ العاشقى نۇسقاسى ۇلىبريتانيا پارلامەنتى عيماراتىندا لوندون لوردىنا تابىس ەتىلدى.

لوندونداعى قازاق ونەرىنىڭ مەرەيلى مەرەكەسىنە قاتىسقان قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ: «قازاق ونەرىن، ادەبيەتىن، تاريxىن وسىنداي تەاتر فەستيۆالى ارقىلى الەمگە تانىتۋ – ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ حالقىمىزدىڭ الدىنا قويعان ماڭىزدى مىندەت – رۋxاني جاڭعىرۋدىڭ ءبىر كورىنىسى»، – دەدى.

ەلشى ەل مەن ەلدىڭ اراسىندا التىن كوپىر بولىپ جۇرگەن مەرەيتوي يەسىنە العىس ءبىلدىرىپ، شىعارماشىلىق تابىس تىلەدى. «نەگىزى ەلشى مەن ەمەس، ناعىز ەلشى – ونەر ادامدارى، مۋزىكانت، اكتەر، سپورتشىلار. ويتكەنى مادەنيەتىمىز ارقىلى، سپورتتىق جەتىستىكتەرىمىز ارقىلى ءبىزدى ەل تانيدى، ونەر ارقىلى ەلدىڭ رۋxاني جاندۇنيەسىن جەتكىزەتىن، جۇرەگىن جەتكىزەتىن دە وسى ادەبيەت، تەاتر تۇلعالارى»، – دەدى ەرلان ىدىرىسوۆ.

ءوز كەزەگىندە جازۋشى دۋلات يسابەكوۆ قازاق ادەبيەتى مەن ونەرى باعىندىرعان بيىكتىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى ەكەنىن ايتتى. دراماتۋرگ ءدال قازىر ەلىمىزدە كەڭىنەن قانات جايعان رۋحاني جاڭعىرۋ ۇدەرىسىنىڭ دە حالىقتى شىنايى سەرپىلتكەنىن، ۇلتتىق تاريحىمىزدى تىڭنان سارالاپ، سانا-سەزىمىمىزدى دە قازاق ەلىنىڭ ەرتەڭىنە ۇلكەن سەنىممەن قاراۋعا جەتەلەپ وتىرعانىن شەتەلدىكتەر الدىندا تىلگە تيەك ەتتى.

شەكسپير ەلىندەگى قازاق مادەنيەتىنىڭ فەستيۆالىنىڭ سوڭعى كۇنى اعىلشىننىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى جازۋشى-دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆپەن كەزدەستى. جيىندا قازاق تەاتر ونەرىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى ءسوز بولدى. مۇنداي فورماتتا اڭگىمە-دۇكەن قۇرۋ – جەرگىلىكتى تەاتر بوموندى ءۇشىن ۇيرەنشىكتى قۇبىلىس. سۇحبات بەينەكامەراعا جازىلىپ، كەيىن ارنايى فيلمدە پايدالانىلادى دا، كورەرمەنگە جول تارتادى.

كەزدەسۋگە كەلگەن جازۋشىلار، سىنشىلار مەن جۋرناليستەر دۋلات يسابەكوۆتىڭ شىعارماشىلىق جولىنا ءۇڭىلىپ، ەڭبەكتەرىنە باعا بەردى. قازاقتىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە زور قىزىعۋشىلىق تانىتقان زيالى قاۋىم وكىلدەرى مۇنداي كەزدەسۋلەردى ءجيى وتكىزۋ ەكى ەلدىڭ رۋحاني بايلانىسىن تەرەڭدەتە تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

«بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلدە قازاقستاننىڭ قانشالىقتى كوپقىرلى ەكەندىگىن سەزىنۋ جانە دارىندى ادامداردىڭ قانشالىقتى كوپ ەكەندىگىن ءبىلۋ وتە قىزىق بولدى. جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىسۋ ارقىلى كەرەمەت اسەرگە بولەندىك»، – دەدى ۇلىبريتانيالىق اكتەر دجون امور.

ال ۇلىبريتانياداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ مۇشەسى يسمايل كەسيجي اعىلشىنداردىڭ قازاقتى جاقىنىراق تاني تۇسكەنىنە قۋانعانىن جاسىرعان جوق. «قازاق جازۋشىسىنىڭ مەرەيتويى لوندون تورىندە تويلانىپ جاتقانى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. بۇعان دەيىن شەتەلدىكتەر قازاقستاندى جەر بايلىعى، سپورتى ارقىلى عانا تانىسا، ەندى ەۋروپانىڭ تورىندە ونەرىمىز دە سالتانات قۇرۋدا. بۇعان ۇلىبريتانيادا تۇراتىن قازاقتار ءدان ريزا»، – دەيدى ول.

جات جۇرتتا قازاقتىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتكەن جازۋشى اعىلشىن مەن قازاقتىڭ ادەبي-مادەني بايلانىسىنا اشىلعان جول ءارى قاراي ۇلكەن داڭعىلعا اينالعانىن قالايدى. «اعىلشىنداردىڭ «ارى قاراي بايلانىسىمىز جالعاسا بەرەدى» دەگەن ءسوزى ماعان قاتتى ۇنادى. «ءبىز ەندى قازاق ادەبيەتىنە باسقاشا كوزبەن قارايمىز» دەگەنى توبەمدى كوككە جەتكىزدى. وسىنىڭ ءوزى جەڭىس ەمەس پە؟! مەن سوعان قۋانامىن. جالعاستىرعانىم ءۇشىن. قازاق ادەبيەتىن لوندوندا ناسيحاتتاعانىم ءۇشىن. جانە ولاردىڭ قازاق ادەبيەتىنە، دراماتۋرگياسىنا كوڭىل بولگەنى – قالامگەرلىك مۇراتىمنىڭ ورىندالعانى دەپ بىلەمىن»، – دەدى دۋلات يسابەكوۆ.

راسىندا دا، لوندون تورىندە دۇركىرەپ وتكەن فەستيۆال – تۇتاس قازاق رۋحانياتىنىڭ جەڭىسى. رۋحاني جاڭعىرۋ جولىنداعى وسىنداي قارىشتى قادامدار ەلدىڭ ەڭسەسىن بيىكتەتە تۇسەتىنى تالاسسىز.

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button