ҚАЗАҚ КҮРЕСІ — ҰЛТТЫҚ НАМЫСТЫҢ ҚАЙРАҒЫ

 Бұл, әрине қоғамда қазақ күресі беделінің әлдеқайда артқанын айғақтаса керек. Алайда, айтулы дода барысында кертартпалық әрекеттердің де орын алғанын жоққа шығаруға болмас. Біз үшінші мәрте өз мәресіне жеткен «Қазақстан барысы» төңірегіндегі кейбір мәселеге қатысты сауалдарды «Қазақстан барысы» турнирі идеясының авторы Арман Төлегенұлына қойған едік.

– Арман мырза, «Қазақстан барысы» турнирінің жоғары деңгейде өткеніне халық куә. Алайда, бұл жолғы балуандардың белдесуі көрерменнің есінде ұзақ сақталатын сияқты. Үшінші турнир көңіліңізден шықты ма?
– Үшінші турнир сөзсіз көңі­лім­нен шықты. Ұйымдастыру жағында кемшілік болған жоқ деуіме толық негіз бар. Әлгіндей дау-дамай төрешіліктің шалағайлығынан, оралымсыздығынан орын алды деп баға бере аламын. Өзі бір ыңғайсыз жағдайға тап болдық. Оның алдындағы белдесуде Демьяненко деген балуан жеңіп жатты. Оған таза жеңіс беруге де болатын еді. Бірақ та төрешілерге біреуден «кіші Шынкеевті өткіземіз» деген тапсырма келді ме, білмеймін. Сол кезде 12 мың көрерменге риза болдым. Виктор Демьяненко басқа ұлттың өкілі болса да, жанкүйерлер дүр сілкінді. Соның нәтижесінде төрешілерге әділ шешім шығаруға тура келді. Яғни, халық өзінің позициясын ашық жарияласа, әділеттілік жеңеді дегенді түсіне бастады. Сөйтіп, айналып келгенде төреші халықты қоздырып қойды. Ал нағыз дауға қалған Бейбіт пен Ержанның күресіне келсек, бұл жерде Бейбіттің де кінәсі бар. Ол «Қазақстан барысы» деген атаққа ие бола тұра бес минуттың ішінде бірде-бір әдіс жасаған жоқ. Сылбыр күресті. Бұл да оның шалағайлығы. Ал Ержанның ешқандай жазығы жоқ. Әдіс жасауға талпынып, оны жартылай жасады да. Халық бәрін көріп отырды. Оған да төрешілер ешқандай баға берген жоқ. Содан кейін халық дүрлігіп кетті.
– Дүниежүзілік қазақ күре­сі федерациясы ұсынған төрешілер өз саласының білгір мамандары емес пе?
– Тағы қайталап айтам, кінә солардан. Бастапқы жауапкершілік сол федерацияны басқарып отырған Серік Түкеевке артылады. Ол қайда қарады?
– Әуелгіде Ержанның әдісін есепке алмай, Бейбіттің жеңгенін жария­ладыңыздар. Бірақ іле-шала шешім өзгеріп, жеңіс қай­­тадан Шынкеевке берілді. Бей­біт­тің «Қола белбеу» үшін белдесу­ге шығуға жігіттік намысы жібер­ме­гені түсінікті ғой.
– Төрешілердің қателік жібе­руі­нің кесірінен әділқазылар алқасы алдыңғы шешімді жоққа шығаруға тура келді. Әрине, әділқазылар қатарында Бейбіттің де жерлестері болды, сондай-ақ абыройын ешқашан сатпайтын азаматтар отырды. Шын мәнінде, Бейбіттің жазығы бар. «Қазақстан барысы» екенін дәлелдей алмады.
– Бәлкім, бар күшін соңғы ақ­тық белдесуге сақтаған шығар. Сіз де өз даусыңызды Бейбітке бе­ріп­сіз ғой…
– Ол дұрыс емес. Әр белдесуге шыққан сайын батыр екеніңді көрсетуің керек. Бейбіт әу бастан бір аяғыммен ақтық кезеңдемін деп ойлады. Бұлай болмайды ғой. Әділқазы мүшелерінен үш-ақ адам Бейбітке дауыс берсе, қалған бес азамат Ержанға берді. Бұл жерде саяси тұрғыдан дұрыс шешім қабылданды. «Қазақстан барысы» турнирі төрт жылда бір мәрте өтетін олимпиада емес. Құдайға шүкір, жыл сайын өтеді. Жыл дегенің әп-сәтте өте шығады. Сондықтан Бейбіт барыс екенін дәлелдегісі келсе, келесі жылы көрсетер. Міне, қазір есептеңізші, небәрі он бір ай ғана қалды.
– Бейбіт жанкүйерлері алдында үш мәрте «Қазақстан барысы» атанамын деп уәде берген еді. Сіздіңше, оның дайындығы нашар болды ма, әлде дандайсып кетті ме? «Семіздікті қой ғана көтереді» деген осындайдан айтылған шығар…
– Көбінің дайындықтары өте жоғары болды. Кейбіреулері әлсіздігін алғашқы айналымда көрсетіп, өте алмады. Ақтық сынға «мен» деген мықтылар ғана шықты. Ержан Шынкеев те қатардағы жәй балуан емес. Айбек Нұғымаров та былтыр үшінші орын алды. Бейбіт те осал емес. Бірақ қазақ күресі Бейбіттің меншігі емес. Ол үш рет «Қазақстан барысы» боламын десе, оған мүмкіндігі жетеді. Әлі күш-қуаты мықты жас жігіт қой.
– Бір сұхбатыңызда «Бейбітке шара қолданамыз…» деген екенсіз. Ол қандай шара? Егер ережені бұзса, келесі жолы жарысқа қатыстырмауға құқыңыз бар ма?
– Бейбіттен кешірім сұрауды талап еткен жоқпын. Шын мәнінде, мұндай қателікке жол бергендерді қазақ күресіне қатыстырмайтын боламыз. Ең әділетті, ар-намысын сатпайтын төреші азаматтарды жинаймыз. Оларды балуандарға таныстырамыз. Келіссе қатысады, көнбесе шет қалады. Біздің балуандардың көбі ақылды, намысты, салмақты жігіттер. Сондықтан ендігі жылы мұндай келеңсіздік болмайды деп ойлаймын. Айтулы додадан кейін Бейбітпен сөйлестік. Ешқандай реніш жоқ. Бейбіттің айтуынша, үшінші орынға таласу үшін бозкілемге шыққысы келген. Бірақ бозкілемге жаттықтырушысы Елдос Далабай мен маңайындағылар жібермей қойыпты. Негізі бізден бір қателік кетіпті. Өздеріңізге белгілі, біз «Алтын белбеу» алған балуанға берілетін қомақты сомадан бөлек, оның жаттықтырушысына да 50 мың АҚШ долларын беріп келдік. «Алтын көрсе, періште де жолдан таяды» демекші, Елдос Далабай мырзаның ойын­да сол ақша тұрды. Соны қимай, шу шығарды. Соның кесірінен келесі жылы жаттықтырушыға берілетін сыйақыны үш есеге азайтатын боламыз. Енді басқа жаттықтырушылар бізді емес, сол Елдос Далабай мырзаны кінәласын.
– Шынында да, бірінші орынды иемденген балуан 150 мың АҚШ долларымен қоса, су жаңа көлік мінсе, оның бапкері де 50 мың долларды қанжығасына байлайды. Ал бозкілемде белдесіп, күшін сарқа жұмсап, үшінші орын алған балуанға он мың доллар беріледі. Бұл әділетсіздік емес пе?
– Дұрыс айтасыз, бірінші орынның жүлдесі қомақты. Олимпиада чемпионы алтын медаль алса, оған 250 мың АҚШ долларын береді. Біз тым болмаса, соның жартысына жеткізгіміз келді. Мысалы, Айбекке біздің берген сый-сияпатымыздан бөлек, Шығыс Қазақстан облысы үш бөлмелі пәтер, көлік тарту етіпті. Мұнымен қоса жерлестері Астанадан тағы да пәтер мен «Джип» сыйлады. Шынында да, 150 мың АҚШ долларына қосымша көлік бергеніміз артық сияқты деген ой келді. Одан да көлікті көрермен көзайымына айналған балуанға берсе де жарасады екен. Мысалы, биыл бұл атаққа Демьяненко сөзсіз лайық еді. Сосын келесі жылдан бас­тап үшінші орынды екі адамға беруді қарастырып жатырмыз. «Қазақстан барысы» турнирін біршама өзгерістер күтіп тұр. Алайда, бірінші орынның жүлдесі 150 мың АҚШ доллары күйінде қалады. Себебі, жеңген барысымыз ештеңеден таршылық көрмеуі тиіс. Басқа балуандар да соған тырысып бағуы қажет. Бұл әлеуметтік лифт.
– Бозкілемде кімнің ақ, кімнің қара екенін төрешілер шешеді. Бірақ та спорт кешеніне жиналған кө­рер­мендер де мәдениетсіздігін көр­сетті. Кейбір басылымдар «Олар Шынкеевтің қарағандылық жерлес­тері. Әділқазы алқасы шу шығып кет­песін деп шешімді өзгертті» дейді. Сіз не дейсіз?
– Әрине, көрермендердің әділқазы отыр­ған қапталға су құтыларын лақ­тыруы мәдениетсіздік. Келесі жылы құ­тылармен су сатылмайды. Мұны күзетшілер қатаң қадағалауға алады. Ал спорт кешенінде тек қарағандылықтар ғана болған жоқ. Айбек Семейдің жігіті болса да, оның жанкүйерлері Оңтүстік Қазақстанда да, Жамбыл облысында да бар. Бұл жерде елге, жерге бөліну дұрыс емес. Ержанның да жанкүйерлері басқа облыста көп. Мәселен, Демьяненко қай руға, қай жүзге жатады? Бірақ та бүкіл қазақ оған жанкүйер болды. Әрине, әр облыс өз батырымен мақтанады. Бейбіт үшін Жамбыл облысы мақтанса, Ұлан Қызылорда облысының мақтанышына айналды. Сондықтан кім жеңсе де, қазақтың жеңгені ғой.
– «Қазақстан барысы» турнирі әлеуметтік желілерде үлкен талқыға айналды. Көпшіліктің пікіріне құлақ ассақ, «Ержанның жеңісі шынайы емес… ал Бейбітке әділетсіздік жасалды» делінген. Ал тағы бір пікірде Астананың 15 жылдығына орай әділқазылар қалай да Ержанды алып шығу керек болды дейді. Бұған не айтар едіңіз?
– Бұл пікірлерге қосылмаймын. Астананың 15 жылдығына Ержанның немесе Бейбіттің қатысы қанша? Ал Ержанға таразының басын бұрып жіберді дегенге келсек, шешімді бұруға тағы да сол төрешілер талпыныс жасады. Бірақ оларды өз орнына қойдық. Қазірдің өзінде атын атамай-ақ қояйын, төрт-бес төрешіні қара тізімге кіргізіп қойдым. Енді олар ешқашан «Қазақстан барысы» турниріне төрешілік жасай алмайды, қатыса алмайды. Бұған дейін бұл мәселені Қазақ күресі федерациясына тапсырып келсем, енді өзім қадағалаймын. Келесі жылы төрешілер тек қана менің келісіміммен тағайындалатын болады. Өйткені, бас ұйымдастырушы Серік Түкеев мырза емес, өзім. Сондықтан жауапкершілік те менің мойнымда. Жаман ат та, жақсы ат та маған келеді. Қазақта «Бақташы көбейсе, мал арам өледі» деген бар ғой. Сондықтан бақташылық жасауға тырысқан адамдарды шет қалдыру ойым­да бар.
– Ал қазақ күресінен Жамбыл облыстық федерациясы «Қазақстан Барысы» турниріндегі күрес ережелерінің бұзылуына қарсылық білдіріп, жазбаша наразылық хатын жолдады. Бұл тұрғыда пікіріңізді білсек.
– Жамбыл облыстық федерациясы Қазақ күресі федерациясының құрамына кіреді. Олар қандай да бір талаптары мен өтініштері болса, Түкеев мырза бастаған мекемеге айтсын, шағымдансын. Сол ашық хат жазғандар Түкеевке бағынатын адамдар. Оған: «Айналайын, өзің бақташысың ғой, қойларыңа ие бол. Бұған менің еш қатысым жоқ. Өзің жауап қайтар», – деп кесіп айтқанмын.
– Әділқазылар алқасының тө­ра­ғасы Жақсылық Үшкемпіров басы­лым­ға берген сұхбатында: «Енді бұл жа­рысқа бармаймын», – депті. Турнир аясында болған даулы мәселе аға­мыз­дың көңілін қалдырған сияқты.
– Ол кісі бастапқы кезде «бармаймын» деп айтып қалған шығар. Өзіме «көрермен ретінде келемін, бірақ төрешілік жасай алмаймын» деді. Жақсылық аға ешкімге зияны жоқ қарапайым кісі. Оның үстіне жарыс қайнаған саясатқа айналып кетті. Сондықтан ол кісінің бұл шешіміне түсіністікпен қараймыз. Ал көрермен ретінде келемін десе, әрқашан төрден орны дайын.
– Жақсылық аға тағы да: «Тө­ре­шiлердiң айтқаны елеусiз, шешi­мi құнсыз болса, несiне кiлемге шы­ға­рады? Одан да балуандарды күрес­тiр­сiн де, халықтың айқайымен шеш­сiн мәселенi…» деп ашыныпты. Орын­ды сын емес пе?
– Әрине, бұл пікірдің жаны бар. Мысалы, футболда, теннисте болсын, төрешіге де, көрерменге де аутсайд белгілі. Ал қазақ күресінде балуан әдіс жасаса, оған бүк, жартылай жеңіс және толық жеңіс беруге болады. Өкінішке қарай, ереженің жетілдірілмегендігінен кемшілікке бой алдырдық. Төрешіден «Неге Демьяненкоға таза жеңіс бермедің?» деп сұрағанымызда, ол «жартылай жеңіс те, таза жеңіс те беруге болады» деп шыға келді. Олай болмау керек. Не жеңді, не жеңілді деп ақ-қарасын ажырату керек. Жапонияның сумо күресінде балуан кілемнен шығып кетсе, жеңілді деген сөз. Дәл сол сияқты біз де күрес ережесіне өзгерістер енгізіп, толықтыруымыз керек. Сондықтан қазан айында ғылыми-практикалық конференция өткізуді жоспарлап отырмыз. Қазір дайындыққа кірісіп кеттік. Тарихшылар мен ғалымдарды шақырып, ережеге біраз өзгеріс енгіземіз. Егер бұған Қазақ күресі федерациясы келіспесе, онда өз ережеммен қосалқы федерация ашамын. Өйткені маған абырой керек. Анаған, мынаған жүлдені бере салу керек деген болмайды. Дау-дамайдың бәрі ереженің жетілдірілмегендігінен болғанына көз жеткіздік. Мұны Түкеев мырза мойындауы тиіс. Егер мойындамаса, оларды «Қазақстан барысы» турнирінен шет қалдырамын. Керек болса, әлем чемпионаттарын Үндістанда, Латын Америкасында, Африкада, т.б. елдерде өткізе берсін. Бірақ «Қазақстан барысына» жақындатпаймын. Айтарым осы.
– Ержан мен Бейбіттің белдесуіне күмәнмен қарағандар көп болды. Осы жерде белгілі саясаттанушы Айдос Сарым мырзаның: «Шынкеев пен Ыстыбаевты Алматыға ша­қы­рып, тағы да белдестіру керек еді. Сонда халық кімнің мықты екеніне көз жеткізетін болады» деген ұсынысы еске түсіп отыр. Шынында да, неге сөйтпеске?
– Иә, Айдос хабарласты. Өте жақсы идея. Бұл ұсынысты Бейбітке айттым. Ержанды жекпе-жекке шақыр дедім. Бірақ Тараз бен Қарағандыда емес, басқа бейтарап қалада өткіземіз деген ойымды жеткіздім. Неге екенін білмеймін, Бейбіт үндеген жоқ, ойланып қалды. Өзі білсін. Бірақ жекпе-жек болса, біз өткізуге көмектесеміз, қолдаймыз. Әлі уақыт бар, ойланып көрсін. Бәлкім, жарты жылдан кейін, үш айдан кейін өткізсек те, үлгереміз.
– «Қазақстан барысы» турнирін «Боец» телеарнасы арқылы 35 мемлекет тамашалапты. Ұлттық спорт ойынының соңы осындай шуға айналып кеткеніне іштей ренжідіңіз бе, әлде бұл үлкен жарнама болды ма?
– Бұл жаңалық емес. Ондай жиі болып тұрады. Өткенде футболда «Қайрат» пен «Шахтер» ойынында жанкүйерлер бір-бірін сабады. Құдайға шүкір, бізде мұндай жағдай болған жоқ. Ешкім зардап шекпеді. Жедел-жәрдемнің көмегіне жүгінген жоқ. Сондықтан мұндай болып тұрады. Келесі жылы да дәл осындай шу болмайды деп айта алмаймын. Өйткені бұл біздің турниріміздің беделі әлдеқайда өскенін аңғартады. Қарасаңыз, велоспорттағы шетелдік спортшылар осыдан он екі жыл бұрынғы Олимпиада медаліне қайта қол жеткізіп жатыр. Ондай шу дода болған жерден шыға береді. Спорт кешеніне жиналған он екі мың адамды көрген Премьер-министр Серік Ахметов те: «Мұншама адамды Азиада ойындарының ашылу рәсімінде ғана көріп едім»,– деп таң қалды. Шынында да, үш жылдың ішінде ұлттық күресімізді үлкен дәрежеге жеткіздік.
– «Қазақстан барысы» турнирі идеясы авторы ретінде алға қойған мақсатыңыз қандай? Ұлттық спорт түрін олимпиадалық ойындар қата­рына енгізу ме, әлде?
– Менің мақсатым – қазақ күресін Жапонияның сумосының деңгейіне жеткізу. Сумо ешқандай олимпиада ойындарына кірмесе де, көрермені көп спорт түрі. Осы жолы «Боец» телеарнасы арқылы 35 мемлекетпен қоса, Грузия, Украина мемлекеті тамашалады. «Боец» арнасы жіберген мәлімет бойынша, Ресейдің өзінде басынан аяғына 1,5 млн. көрермен көріпті. Ал басқа ТМД мемлекеттерінен тағы 1,5 млн. халық тамашалаған. Еліміздің халқын қоспағанда, сырттан 3 млн. көрермен көз тіккен екен. «Боецқа» комментаторларды осы жерден жібердік. Құдай қаласа, келесі жылы Еуропа, АҚШ-та көретін болады. Айтпақшы, Қазақстанда да рейтингісі жоғары болды. «Қазақстан» мен «КТК» телеарнасын жеті сағат бойы 6 млн.-дай азамат тамашалаған. Әлбетте, мұның бәрі қазақ күресін насихаттаудан туған ой. «Боецтан» да, ешкімнен ақша талап еткен жоқпыз. Қазақ күресін тегін насихаттаса, басқа мемлекеттер көрсе екен деген мақсат қана. Бәлкім, бес-алты жылдан кейін сумоның деңгейіне жеткізсек, ақылы жасауға болатын шығар. Соған үмітпен қараймыз. Қазір бізді үкімет, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры, «Форбстағы» қазақ азаматтары қолдап отыр. Солардың көмегінің арқасында бес жылдың ішінде қазақ күресі бүкіл әлемге танымал болады деп сенемін.
Осы жобаның арқасында «Астана моторс» компаниясының басшысы Нұрлан Смағұлов, сондай-ақ Қайрат Мажыбаев, Қуанышбек Есекеев, Кеңес Рақышев сынды азаматтармен жақсы дос болып қалдым. Әрине, қаржыны өзің үшін сұрауға қиналасың. Ал бұл жерде ұлттық құндылығымыз – қазақ күресін дамыту, көтеру мәселесі жатыр. Азаматтар әрқашан қолдау білдіруде. Ешкім бетімізді қайтарған жоқ. Сондықтан қазақ күресінің дамуына атсалысып, қаржылық демеу беріп жүрген намыс­ты жігіттерге алғыс айтамын. Себебі, бұл доданың бюджеті өте жоғары. Мәселе ақша шашқанда емес. Бұл ұлттық жоба. Қазақ күресі – ұлттық намыстың қайрағы. Бұл балуандарға ғана емес, көрермендерге, кішкентай бүлдіршіндерге жақсы тәрбие береді. Бейбіт, Ұлан, Айбектей болсам дейтін жас ұрпақты тәрбиелеуге тырысып жатырмыз. Олар қазір бір кездегі арман-қиялымыздағы деңгейіне жетті.
– Балалар арасында «Жас барыс» атты турнир өткізуді қолға алғандарыңызды естіп едік. Осы жайында айта кетсеңіз.
– Бұйырса, «Жас барыс» турнирі қазан айында Қызылорда қаласында өтеді. Осы тұрғыда қазақ күресін мектеп бағдарламасына енгізуді қарастырып жатырмыз. Жапонияда у-шу, каратэ, айкидоны енгізіп жатса, біз неге қазақ күресін оқыта алмаймыз? Бұл мәселені Премьер-министр Серік Ахметов мырзаға айттық. Амандық болса, бес-алты жылдың ішінде қазақ күресін мектеп бағдарламасына енгіземіз. Қазақ күресінің әдістерін қыздар білсе де, артық емес. Қазір қылмыстық оқиға өршіп тұрған уақытта өздерін қорғай білу үшін керек. Қазақ күресі намысты қайрайды. Ұлттық спорттың бұл түрі балаларды түзу жолға салады. Бүгінде тойларда бір-бірінің тұмсығын бұзып жүрген қара күш иелері бар. Одан қала берді қолы бос жастар түрлі бұзақы әрекеттерге барып, өмірін қорлықпен өткізуде. Міне, олардың да заңды түрде ақша табуына құқы бар. Оған «Қазақстан барысы» турнирі жол ашады.
– Әрине, қазақта «Біткен іске сыншы көп» деген бар. Алайда, көпшілік көрермен турнир барысындағы кемшіліктерге де көзжұмбайлықпен қарамаған сияқты. Таяқтың бір ұшы комментаторларға да тиіп жатыр.
– «Қазақстан» телеарнасы футболға комментаторлық жасап жүрген жігіттерді беріпті. Олар кейбір жайтты футболдың тілімен жеткізгісі келеді. «Қазақстан» ұлттық арнасы комментаторларының шалағайлығы осыдан-ақ білініп қалды. Осы жарысқа мұрындық болып, қазаншы азамат ретінде «мына жігіттер комментатор болсын» деп ұсыныс жасап едік, олар мұны құптаған жоқ. «Қазақстан» ұлттық телеарнасына құлаққағыс, біз келесі жолы ойланатын боламыз. Ал «КТК» арнасы комментаторлыққа былтыр «Қазақстан барысы» турнирінде екінші орын алған балуан Шалқар Жоламановты шақырды. Бұйырса, Шалқардың болашақта №1 комментатор болатын түрі бар.
– Көрерменнен тағы бір са-уал. Неге балуандар иықта­ры­на барыстың емес, арланның терісін асып келеді?
– Иә, осыны интернеттен оқып, біраз күлдім. Барыстың терісімен шығатын болса, екі-үш жылда барыс қалмайды ғой. Онсыз да бұл жануар «Қызыл кітапқа» енген. Мұндайға бара алмаймын. Керегі де жоқ. Негізі табиғатта барыс арланды жеңеді. Әр балуанның арлан терісімен шыққанын, ол арланды жеңіп, алып кетіп барады деп түсіну керек. Арлан адам баласына бірде жау, бірде дос. Меніңше, бұл да қазақтың тотемі. Жалпы, тарихта балуандар арланның терісін жамылып шыққан емес. Бұл біздің ойлап тапқан дүниеміз. Сырт көзге әдемі көрінеді. Жоқтан бар жасап, дәстүрге айналдырсақ деген ой ғана. Сондықтан қандай пікір болмасын, бәріне рахмет. Сын болу керек. Сыннан бас тартқан емеспіз. Қателіктер мен кемшіліктерді келесі жылы ескереміз. Кейде осындай олқылықтың бастапқы кезде ұшырасқаны дұрыс шығар деп ойлаймын. Себебі, бұл болашақта келеңсіздікті жоюға, қайталамауға ұмтылдырады.
– «Қазақстан барысы» турни­рін ұйымдастыру идеясы сізге қай­дан келді?
– Маған ешкім айтқан жоқ. На­мыстан туындаған нәрсе. Моңғолия­ның өз күресін жоғары деңгейге көтер­генін көріп, намыстандым. Біздің олардан қай жеріміз кем? Біз де моңғолдар сияқты көшпенді халық болдық емес пе?! Біздің де қазақ күресіміз бар. Неге оны үлкен дәре­жеге көтермейміз? Балуандар бір байдың, әкімнің тойында көлік үшін күресіп жатады. Олар белгілі бір аймаққа ғана танымал. Неге олар танымал болмауы керек? Міне, Алла қолдап, халық қостап, үлкен дәрежеге жеттік. Бұл біз үшін үлкен мақтаныш. Осы өмірде «Қазақстан барысын» дүниеге келтірсем, басқа арманым жоқ деп айтып едім. Міне, үш жылдан кейін арманым орындалды деп айта аламын. Әрине, жарысқа бір ай қалғанда уайымдап, түн ұйқым төрт бөлінді. Турнир мәресіне жеткеннен кейін де екі жұма дәл солай жүрдім. Әлгіндей шудың шығуы, оның БАҚ-та талқылануы біздің жобамыздың ең жоғары деңгейге жеткендігінің дәлелі. Бұл кәдімгі жарнама болды. Қазақ күресін көрмейтін адамдардың да қызығушылығы артып, жазып алынған бейнетаспаны тамашалады. Ол ол ма, «Сарыарқа» спорт кешенінде ине шаншар орын болмады. Бәлкім, бес-алты жылдан кейін доданы отыз мың адам сиятын «Астана-арена» спорт кешенінде өткізерміз деген ой келді.
– Қазақ күресіне қатысуға бас­қа мемлекет балуандары да кетәрі емес көрінеді. Бұл да қуанышты жа­ңалық емес пе?!
– Биыл «Стенка на стенку» жекпе-жегі бойынша Алматыда Украинаның бес жігіті біздің балуандармен белдеседі. Бір қуантарлығы, Киевте де олар қазақ күресінің әдісімен белдесуге келісіп отыр. Құдай қаласа, «Қазақстан барысынан» бөлек, келесі жылы «Еуразия барысын» өткіземіз. Ресейліктер де бізбен хабарласуда. ТМД, бұрынғы КСРО құрамындағы елдердің балуандарын жинап, жарыс өткізу жоспарда бар. Бәрі қазақ күресінің әдісімен белдеседі. Бірақ еліміздегі бірінші дода – «Қазақстан барысы» болып қала береді. Оған тек Қазақстан азаматтары ғана қатыса алады. Бұл қазағымыз үшін жасалған жоба. Осындай дүниені қолға алғаным үшін өзіме-өзім риза боламын. Бәлкім, «КТК» болмаса, бұл жоба дүниеге келмес пе еді, кім білсін? Телеарна – үлкен күш. Бұл жалғыз менің ғана жеңісім емес. Жанымда жүрген мықты азаматтардың үлесі басым.
– Әңгімеңізге рахмет! «Қазақ­с­тан барысы», қазақ күресі жасай бер­сін!

Сұхбаттасқан
Динара Мыңжасарқызы

Редакция таңдауы

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...
d81e6f5d a826 48d9 919c decebc4b5382

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады,...
154378406 3841821515866092 7224205549337919950 o

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы...
bas prokuror

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған...

Жаңалықтар

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Қазақстан Елшісі Моңғолияның Премьер-Министрімен кездесті

Қазақстанның Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев Моңғолия Премьер-Министрі Лувсаннамсрай Оюун-Эрдэнэмен кездесуі өтті. Ж.Әділбаев Л.Оюун-Эрдэнэ мырзаны Премьер-Министр қызметіне тағайындалуымен және дәстүрлі Шаған мерекесімен (ай...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

Димаш – ақиқатқа айналған арман

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...

Қар, боран, көктайғақ: Еліміздің 16 өңірінде ескерту жарияланды

Бір тәулік ішінде республиканың автожолдарында 155 бірлік техника шығарылды, 294 адам құтқарылды және эвакуацияланды. Бұл туралы КР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли айтты. «Қазгидромет» РМК...

«Бірнеше күн нәр татпаған»: Ресейлік жазушы өз пәтерінде өлі күйінде табылды

Мәскеуде жас жазушы Аделина Шелдон өлі күйінде табылды. Бұл туралы Рен ТВ телеарнасы хабарлады.  Арна мәліметінге, 20 жастағы қыз өз пәтерінде көз жұмған. Соңғы бірнеше...

Пандемия салдарынан әлем әуежайлары қанша шығынға ұшырады?

Әлемдегі әуежайлар коронавирус кесірінен 112 млрд доллар шағынға ұшыраған. Мұндай мәліметті Әуежайлардың халықаралық кеңесі жариялады, деп хабарлайды «Хабар 24». Коронавирус жайлаған 2020 жылы шығын...

Коронавируспен ауырған балалардың денсаулығынан елеулі кінәрат анықталды

COVID-19-мен ауырған балалардың жартысында төрт ай бойы осы аурудың кем дегенде бір симптомы сақталады. Мұндай түйткілдер ғалымдар жүргізген зерттеу нәтижесінде анықталды, деп хабарлайды "Известия". Мамандардың...

Трамп жарлығының күші жойылды: Байден кейбір шетелдіктерге елге кіруге рұқсат берді

АҚШ президенті Джо Байден елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың 2020 жылдың сәуірінде шетелдіктердің кейбір санаттарына елге кіруге тыйым салған Жарлығын жойды. Бұл туралы РИА...

Жуынатын бөлмеге телефонын алып кірген оқушы көз жұмды

Ресейдің Братск қаласында жуынатын бөлмеге телефон алып кірген оқушы қыз тоқ соғып мерт болды. Оқиғаға қатысты тексеріс басталды. Бұл туралы РФ тергеу комитеті өңірлік...

Түркістанда Бекзат Саттарханов атындағы спорт мектебі бой көтереді

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Бекзат Саттарханов атындағы дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жобасын мақұлдады, деп хабарлайды Prosports.kz сайты өңір басшысының баспасөз қызметіне сілтеп....

Нұр-Сұлтанда аяз: 0-9 сынып оқушылары мектепке бармайды

Астанада ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «25 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9 сынып оқушылары үшін сабақ...