Jañalıqtar

SAAKAŞVILI: MAQTALA MA, DATTALA MA?

Küni keşegi prezidenttik saylauda bäsekelesine ese
jiberip alğan Gruziyanıñ qazirgi basşısı Mihail Saakaşvilidiñ üstinen qılmıstıq
is qozğaluı mümkin. Q
azirgi ükimet
pen qwqıq qorğau organdarınıñ ökilderi
tarapınan bildirilgen resmi mälimdeme
auanı osığan sayadı. Bwl turalı halıqtıñ pikiri är aluan. Sotqa süyreytindey,
Saakaşvili qanday qatelik jiberdi? 

Gruziyadağı prezidenttik saylauğa sanaulı kün qalğanda
gruzindik keybir BAQ ökilderi «dauıs beru procesinen keyin gruzinderdiñ qwqıq qorğau
organdarı Saakaşvilidiñ üstinen qılmıstıq is qozğaluı mümkin» degen aqparat
tarattı. Osı mäselege oray resmi mälimdeme jasağan prem'er-ministr Bidzina
Ivanişvili: “Saakaşvili sayasi quğınğa wşıramaydı, biraq oğan qoyılatın swraqtar
bar. Eger bwrınğı prem'er (Vano Merabişvili) qazir türmede otırsa, bwrınğı qorğanıs
ministri (Baço Ahalaya) de abaqtığa jabılsa, tağı bir eks-qorğanıs ministri
(David Kezeraşvili) qaşıp jürgen jerinen Franciyada qolğa tüsse, bwrınğı bas
prokuror äri ädilet ministri (Zurab Adeişvili) men qazirgi Tbilisidiñ qazirgi
meriniñ (Gigi Ugulava) üstinen bir emes, baqanday üş qılmıstıq is qozğalsa, älbette,
Saakaşvilige de qoyılatın swraqtardıñ tuındauı – zañdılıq. Alayda, sayasi twrğıda
quğınğa wşıraydı deu qisınğa kelmeydi”.

  Ivanişvilidiñ aytuınşa, 2006 jılı qaza
tapqan prem'er-ministr Zurab Jvaniyanıñ qazasına baylanıstı Mihail Saakaşvilidiñ
üstinen qılmıstıq is qozğaluı mümkin. “Saakaşvilige qatıstı qılmıstıq
is qozğaluı äbden mümkin. Tım qwrığanda Zurab Jvaniyanıñ ölimine qatıstı jäne
basqa da köptegen jağdaylarğa baylanıstı. Mäselen, 2001 jıldıñ 26 mamırı küni
bolğan oqiğanı alıñızdar. Şerudi tarqatu kezinde birneşe jazıqsız jan ajal qwştı.
Prezident bwl turalı bilmedi deysizder me? Ärine, bildi. Men Gruziya azamatı
retinde prezidentimdi jauapqa tartqanın jäne onıñ türmege tüskenin qalamaymın.
Bwl eldiñ bedeline nwqsan keltiredi. Alayda, sot pen prokuratura bar, olardıñ
isine men aralaspaymın”, – degen
Ivanişvilidiñ emeurniniñ astarında Saakaşvilige qiın tietinin aytqan eskertu
jatqan siyaqtı. Alayda, mwnday qoqan-loqqıdan
ıqqan Saakaşvili joq. Saakaşvili Ahalkalakidegi kezdesuleriniñ birinde
prezidenttik taqtı bäsekelesine tapsırğannan keyin onı Putin-Medvedev,
Ivanişvili jäne armyandardıñ sayasi belsendisi V.Çahalyannıñ jazağa tartuğa qwlşınıp
otırğanın aytadı: “Toğız jıl bwrın, Şevarnadzeniñ kezinde osı aymaqta
tipti tudıñ özi tolqi jelbiremeytin. Qanday deñgeydegi gruzin mektebin salğanımızğa
qarañızşı. Gruzin tili päniniñ mwğalimderin äkelip, balalardı Ana tilinde
sayrattıq. Eñ bastısı, gruzindik sana qalıptastı. Infraqwrılımdı damıttıq,
temir jol men gaz tarttıq. Tbiliside eşkim män bermegen şığar, biraq Ahalkalaki
Gruziyanıñ zañdı menşigine ötti. Endi qazir Çahalyan degen baskeser bügingi
bilikpen birge “Saakaşvili eldi twralattı, bardı joq qıldı” dep
attandap jür. Onıñ pikirinşe, Saakaşvilidi sottau kerek eken. Saakaşvilidi
sottauğa jantalasatındar: Putin-Medvedev, Ivanişvili men Çahalyan. Mwnı kezdesoqtıq
dep oylaysızdar ma? Separatisterdiñ sanı qazir sausaqpen sanarlıqtay. Gruziya ükimetin
bwnday qauipti oyınmen äuestenbeuge şaqıramın. Öytkeni wsaq-tüyekten bastalğan
närseniñ barlığı keyin uşığıp, özimizge sor boladı. Jeke bastıñ qıjılın, öşpendiligi
men şeteldikterdiñ sayasi tapsırmasın Gruziya qauipsizdigine qater töndiruge
paydalanuğa bolmaydı. Bwl meniñ Gruziya ükimetine keñes retinde bildirgen soñğı
eskertuim. Bizdi tek Şevarnadzeniñ däirine qayta oraltıp, sol kezdegi soralıqılıq
pen bılıqqa qayta batırmañdar”. Saakaşvilidiñ qıtığına tigen jayt,
Ahalkalakidegi şirkeuge barğan onı Çahalyannıñ “Bwl jerdegi mektepterde
armyan ädebietin oqıtılmaydı, Saakaşvilidi sottau kerek”, – dep jiılğandardıñ
közinşe sınğa aluı. Oğan “Gruzin şirkeulerin jermen-jeksen etip, şirkeuler
men Ahalkalaki uçilişesiniñ mañında baskeserleriñmen birge soyqan salğan –
sensiñ!».

  Prezidenttik saylauda jeñiske jetken ümitker
Margvelaşviliden keyin twrğan Barkadze – Saakaşvili bastağan «Birtwtas wlttıq qozğalıstıñ»
ümitkeri. Saylauşılardıñ 62 payızdan astam dauısına ie bolğan Margvelaşviliden
keyin eñ köp dauıs Barkadzege bwyırdı – 22 payızğa juıq. Sarapşılar men
sayasattanuşılar qauımı: «Saakaşvili elde özin qoldaytındar sanı äli de köp
ekenin körsetti. Demek, bwl Saakaşvilidiñ artında onıñ üstinen qılmıstıq is qozğauğa
ülken kedergi keltiretin top twr degen söz», – deydi.  

  «Gürjiler saylaualdı nauqanğa dayındıqtı
qalay jürgizude?» degen saualdıñ jetegimen Gruziya astanası Tbilisidiñ köşelerinde
äleumettik
saualnama jürgizu barısında tbilisilikterden “Saakaşvilidiñ üstinen qılmıstıq
is qozğaluına qalay qaraysız?” dep swrağan edik.

Zurab,
taksist:


Saakaşvili elge köp jaqsılıq jasadı. Ädilet ministrligi siyaqtı alıp da ädemi ğimarattardı,
qala ortasındağı keremet köpirdi saldı. Eldegi korrupciyamen küresti. Meniñşe,
onı jazağa tartu, türmege otırğızu ädiletsizdik bolmaq.

Nino,
student:


Bilmeymin, tipti, ne aytarımdı da bilmeymin…

Nikolay,
zeynetker:


Saakaşvili – auru.
Esi dwrıs emes. Eldi iritip-şiritti, aldadı. Gruziyanı keri ketirdi. Bwrın köşede
wyalı telefonmen de aşıq söylese almaytınız. Öytkeni qasıñda tıñ tıñdap,
Saakaşvilidiñ jansızı otıratın. Ayttım ğoy sağan auru dep! Oñbağan adam! Qanşa
adamnıñ qanın moynına jüktedi. Sottağanı dwrıs!

Georgiy,
jwmıssız:


Saakaşvili elge köp jaqsılıq jasağanı ras. Biraq jamandığı odan da köp boldı.
mısalı, meniñ mektep jasındağı eki qızım bar. Ivanişvilige kelgenge deyin
ekeuine jıl sayın 500 lar şığın şığaratınmın kitap satıp aluğa. Qazir ükimet bärin
tegin berip otır. Byudjetten şığarıp. Men nege Saakaşvilige araşa tüsuim kerek?!
sottay bersin!

Daviti,
zeynetker:

– Mağan
aytu qiın. Biraq Saakşvili korrupciyamen küresem dep jürip, öziniñ qasına jemqorlardı
jinap aldı. Eldi salıqpen qinadı. “Anağan töl”, “mınağan töle”,
bitpeytin “töle”! Tipti, baqşadan mandarin jwlıp äkelip satsañ da, töletedi.
Sonda nanğa aqşanı qaydan tabadı jwmıssız jwrt? Jazağa tartsın Saakaşvilidi!

Tamara, memlekettik qızmetker:

– Bir
şaruamen şığıp edim dalağa. Asığıspın… Jauap bere almaymın…

Larisa, mektepte mwğalim:

– Mişa
memlekettegi jemqorlıqtı tübirimen joydı. Mektepterde tipti, bir qorap şokolad
aluğa tıyım salınatın. Soñğı bir jılda, Ivanişvili bilikke kelgeli ol ürdis özgerdi.
Basqanı qaydam, men jwmıs isteytin mektepte wstazdar aqşa da, şokolad pen basqa
qımbat, bağalı sıylıqtı da eş qorıqpastan ala bastadı… Mişa kimderge jaqpay qaldı?
Älbette, Reseyge! Putin bizge, Gruziyağa jaqsılıq oylaydı deysiz be? Oylamaydı ğoy.
Mişa qarsı şıqqanı üşin öz halqın oğan qarsı qoyıp, arandatuğa tırısuda. Meniñ wltım
– orıs. Gruziyada tuğanmın. Gamsahurdiyanıñ kezinde «Gruziya – tek gruzinder üşin!»
degen wran boldı. Men qoğamdıq kölikterge mingende gruzinder «nege orısşa söyleysiñ?»
dep eskertu jasaytın. Al Mişa kelgeli elde wltşıldıq ta bäseñdedi. Öytkeni
demokratiyalıq qwndılıqtardı wstanatın ol eşkimdi wltına, dinine, jınısına qaray
böluge bolmaydı degen wstanımda boldı. Nağız ädil, demokratiyaşıl basşı. Ras, soñğı
kezderi onıñ komandası jii qatelesti. Tıñ tıñdau, adamdarğa psihologiyalıq twrğıda
qısım jasau t.b. aytam. Biraq ol eldi damıtuğa qwlşındı ğoy! Onı halıq sezindi
de. Sonda Mişanı ne üşin, kim üşin sottauı kerek?

Levan Pançvidze, bwrınğı jurnalist:

–Men jurnalist edim, odan qol üzdim. Kinäli – Saakaşvili.
Eki gazetim bolatın. Ekeuin de jauıp tastadı. Onıñ adamdarı mağan «oppoziciyanı
tastap, Saakaşvilidi jaqtasañ, sağan 4 million beremiz» dedi. Men bas tarttım. Qudalau,
izime tüsu sol sätten bastaldı. Tipti, ömirime qauip töndirip, qastandıq ta
jasaldı. Meni öltirgisi keldi! Bar kinäm – gazet şığarıp, basılım arqılı öz
oyımdı erkin jetkizgim kelgeni. Älbette, Saakaşvili jazasın aluı tiis. Moynında
jazıqsız qanşa adamnıñ qanı bar. Men siyaqtı jazıqsız zardap şekken qanşa adam
tağı bar…

Abeli, Tbilisi twrğını:

– Osıdan
on jıl bwrın, Mişa bilik basına kelmey twrğanda siz Tbilisdiñ qanday jağdayda
bolğanın kördiñiz be? Tbilisi ğana emes, bükil Gruziya bılıqqa batıp, twralap
jatqan. Nebarı 37 jastağı Mişa elge su, gaz, jarıq äkeldi, jol salıp berdi. Jemqorlıqpen
ayausız küresip, onı joydı. Biz tipti, alğaşqıda sene almağanbız. Köşelerdi qarasañız,
qazir qoqısqa tolı. Mişanıñ kezinde onday emes edi. Mwntazday taza bolatın.
Aynaldırğan bir jıldıñ işinde Ivanişvilidiñ ükimeti Mişağa deyingi qoqısqa tolı
qalanı qayta äkeldi bizge. Tazalıq qayda?! Mişa wrılardı da ayamadı. Onıñ
kezinde esigimiz aşıq-şaşıq jata beretin. Qazir esikti bekituge mäjbürmiz. Öytkeni
jwmıssız jürgender, alayaqtar türmeden bosatıldı. Negizi kinäli adam jazasın öteui
kerek qoy. Sonda Mişanı ne üşin sottamaq? Wrını, jemqordı jazalağanı üşin, eldi
damıtuğa jantalasqanı üşin be? Bwl ädiletsizdik qoy!

Cicino, zeynetker:

– Men qazir
zeynettemin. KSRO kezinde suretşi bolğam. 
Keñestik elderdiñ köpşiligin araladım, Mäskeude biraz jıl twrdım. Biraq
bäribir öz eliñe jetpeydi. Men Mişa qalıptastırğan elimdi aytam. Özgeler tek özin
oylaydı. Mişa eldi oyladı. Infraqwrılımdardı qalpına keltirdi, ekonomikanı
damıttı, Europalıq Odaqpen, AQŞ-pen ıntımaqtastıqtı arttırdı… Jazağa tartılmau
kerek. Kerisinşe, Saakaşvili –demokratiyalıq qoğamdı qwrğan twñğış prezident
degen ataq bersin.  

Näziya JOYAMERGENQIZI

Back to top button