الماتىداعى القالى جيىن

زاڭسىز ميگراتسيامەن كۇرەس جونىندەگى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى مۇشەلەرى الماتىدا جۇزدەستى. ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ ءححى وتىرىسىنا ۇيىمنىڭ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆالەري سەمەريكوۆ جانە قازاقستان، رەسەي، بەلارۋس، تاجىكستان ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

كەلەلى كەڭەستى قازاقستاننىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرلان تۇرعىمباەۆ اشتى. ۆيتسە-مينيستر ءوز سوزىندە: «قازاقستان – ەۋرازيانىڭ ءدال ورتاسىندا ورنالاسقان ىرگەلى مەملەكەت. سوندىقتان جىل سايىن شەت ەلدىڭ 3 ميلليون ازاماتى وسى اۋماقتان ترانزيتپەن وتەدى. تاعى 2،5 ميلليون ادام قىزمەت بابى، جەكە شارۋاسى نەمەسە ءبىلىم الۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ رەسپۋبليكاعا كەلۋدە. سولاردىڭ 90 پايىزى تمد ەلدەرىنىڭ ازاماتتارى. اسىرەسە، ەڭبەك ميگرانتتارى كوپ. جاسىراتىنى جوق، ەلدەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتىڭ قالىپتاسۋى، ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋى، تۋريستىك ءيميدجدىڭ ارتۋى جانە اسا ماڭىزدى حالىقارالىق شارالاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنىڭ ارقاسىندا قازاقستانعا كەلۋگە قۇلشىنىس تانىتىپ وتىرعانداردىڭ سانى جىلدان جىلعا كوبەيىپ كەلەدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى. ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ سوزىنە سەنسەك، وتكەن جىلى ەلىمىزدەگى XXVIII قىسقى دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادا مەن حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن تاماشالاۋ ءۇشىن 3 ميلليوننان استام تۋريست كەلگەن.

وتىرىستا ۆيتسە-مينيستر ەلىمىزدىڭ ورتا ازياداعى رەسەي فەدەراتسياسى باعىتىندا ترانزيتتىك مەملەكەت بولعاندىقتان، ۆيزا جانە شەكارا اسىپ ءوتۋ توڭىرەگىندە بىرقاتار ماسەلەلەر تۋىندايتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستانعا ينۆەستورلار مەن تۋريستەردى كوپتەپ تارتۋ ءۇشىن كوشى-قون راسىمدەرى جەӊىلدەتىلىپ، ەل اۋماعىنا زاӊسىز كەلەتىندەرگە قاتىستى زاӊ تالاپتارى كۇشەيتىلدى. اتاپ ايتساق، وتكەن جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىӊ كوشى-قون زاӊناماسىن بۇزعانى ءۇشىن 109 مىӊ 872 شەتەل ازاماتى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ، 13 مىӊ 685 ازامات سوت شەشىمىمەن ەل اۋماعىنان الاستاتىلدى»، – دەدى ەرلان تۇرعىمباەۆ.

كەزەكتى وتىرىستا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆالەري سەمەريكوۆ جىل سايىن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەرگە ميگرانتتاردىڭ كەلۋى ارتقاندىعىنا توقتالدى. «2014 جىلى اۋعانستان اۋماعىنان ۇقشۇ مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىنا جالپى سانى 10،8 مىڭ ميگرانتتىڭ كەلۋى تىركەلگەن، 2017 جىلى «نەلەگال» وپەراتسياسى بارىسىندا 23،4 مىڭ ادام تىركەلگەن. 2014 جىلدان بەرى ءبىز سيريا، يران، ليۆان اۋماقتارىنان كەلەتىن بوسقىنداردىڭ جەكە ەسەبىن جۇرگىزۋدى باستادىق. جىل سايىن بۇل ەلدەردەن ورتا ەسەپپەن 30 مىڭنان استام ادام كەلەدى. 2017 جىلى شامامەن 35 مىڭداي ادام كەلگەن. كوبى ترانزيتپەن كەلەدى، سولاردىڭ ىشىندە قالاتىندارى، بوسقىن ستاتۋسىن الىپ، سول ەلدىڭ كوشى-قون زاڭناماسىنا سايكەس تۇرعىلىقتى جەرگە يە بولاتىندار بار»، – دەپ اتاپ ءوتتى ۆالەري سەمەريكوۆ.

سونداي-اق، ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بايانداما بارىسىندا استانادا قۇرىلعان حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى. «ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي ۇيىتقى بولۋىمەن استانادا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قۇرىلدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – قارجىلىق قىزمەت سالاسىندا ينۆەستيتسيالاۋ ءۇشىن تارتىمدى ورتا قۇرۋ ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنا تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتۋعا جəردەمدەسۋ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باعالى قاعازدار نارىعىن دامىتۋ، ونىڭ حالىقارالىق كاپيتال نارىقتارىمەن ىقپالداسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. وسى ۇيىمنىڭ قۇرىلۋى ينۆەستيتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا، يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن əلەمدىك دەڭگەيدەگى قارجى قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ ءۇشىن قوسىمشا ينفراقۇرىلىمدى ىنتالاندىرۋعا جاڭا سەرپىن بەردى»، – دەدى ۆيتسە-مينيستر ەرلان تۇرعىمباەۆ.

بۇگىندە ەلىمىزگە 61 مەملەكەتتىك ازاماتتارى 30 تاۋلىككە دەيىنگى ۋاقىتقا ۆيزاسىز كىرە الادى. ترانزيتتىك باعىتپەن جۇرگەن قىتاي مەن ءۇندىستان ازاماتتارىنىڭ استانا مەن الماتى قالالارىنا 72 ساعاتقا ۆيزاسىز ەنۋ مۇمكىندىگى بار. سونىمەن قاتار، ەكونوميكاسى دامىعان، ساياسي تۇراقتالعان 56 مەملەكەتتىڭ ازاماتتارى شەكارادان اسقاندا ميگراتسيالىق قىزمەتكە ارنايى تىركەلمەي-اق، ونلاين رەجىمدە جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت، بيىلعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ەلەكتروندى ۆيزالار بەرىلە باستايدى. ياعني، ۆيزا الۋ نەمەسە تىركەلۋ قاجەتتىگى تۋىنداعان جاعدايدا ءار ازامات كونسۋلدىققا بارماي-اق، ۇيدە وتىرىپ ينتەرنەت ارقىلى ۆيزانى راسىمدەي الادى.

بۇدان بولەك ۇجىمدىق قاۋىپ­سىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى مۇشەلەرىنىڭ وتىرىسىندا ۇيىمعا مۇشە ەلدەردەگى كوشى-قون جاعدايىنا قاتىستى ماسەلەلەر، زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى جۇرگىزىلگەن شارالاردىڭ تيىمدىلىگى، تاجىكستان رەسپۋبليكاسى مەن اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكارالاس اۋداندارىندا قالىپتاسقان جاعدايلار كەڭىنەن تالقىعا سالىندى. سونىمەن بىرگە، ءىرى حالىقارالىق جانە سپورتتىق ءىس-شارالارعا دايىندىق جانە وتكىزۋ كەزىندەگى زاڭسىز كوشى-قوننىڭ جولىن كەسۋ، كوشى-قون سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىس تاجىريبەسى زەردەلەندى. ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارت ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردەگى كوشى-قون سالاسىندا رەداميسسيا تۋرالى كەلىسىمشارت جانە باسقا دا ەكىجاقتى كەلىسىمدەر جاساۋ باعىتىنداعى تاجىريبەلەر دە ورتاعا سالىندى.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button