يۆان بۋنين: قۇران مەنI قايران قالدىردى

قارعىس اتار

قۇراننىڭ امiرiنە ەرمەگەندiڭ،

قارعىس اتار

ناماز بەن شايقاسقا جوق، سونگەن ەردi.

قانسىز-ءسولسiز تiرi ولiك مۇنداي ادام،

بەدەۋ تۇلپار ءتارiزدi كورمەدەگi.

ي.بۋنين

ورىس اقىندارىنىڭ شىعارمالارىندا يسلامعا تاڭدانىس پەن تەبiرەنiستەن تۋعان ولەڭ جولدارى مول ۇشىراسادى. تاڭiرلiك دiننiڭ اسەرiنەن پۋشكين "قۇرانعا ەلiكتەۋدi" جازسا، لەرمونتوۆ ولەڭدەرiنiڭ بiرتالاي يسلام رۋحىندا وربiگەنi بوياماسىز شىندىق. پولونسكي پايعامبارعا ماداق جىرىن ارناسا، گۋميلەۆ ۇلكەن ىنتىزارلىقپەن يسلام ەلدەرi جونiندە قالام تەربەتەدi. دەگەنمەن وسىلاردىڭ iشiندە ءدال يۆان بۋنيندەي "مۇسىلماندىق" ءجايلi قۇلاش جىر جازعان ەشقايسىسى جوق. قۇراننىڭ ورىسشا ءتارجiماسى اقىننىڭ الىس جولساپاردا وزiمەن بiرگە الىپ جۇرەتiن ءارi جيi ۇڭiلەتiن كiتاپتارىنىڭ بiرi بولعان دەسەدi جۇرت. شارتاراپتى كەزگەن بۋنيننiڭ، اسiرەسە، يسلام ەلدەرiنە ات iزiن سالۋعا اڭسارى اۋىپ تۇراتىن. سول داۋiردەن سىر شەرتەتiن ەستەلiكتەر، ساپار ۇستiندە نەمەسە شىعىستىڭ الدەبiر كەنتiندە بولعاندا ونداعى بەيمازا تiرشiلiك اقىنعا تالاي مارتە شابىت بەرگەنi تۋرالى سىر سۋىرتپاقتايدى:

«زدەس تسارستۆو سنوۆ.

نا سوتني ۆەرست بەزليۋدنى

سولونچاكوۆ ناگيە بەرەگا.

نو ۆودى ۆ نيح — نەبەسنو-يزۋمرۋدنى

ي شەلك سنەگوۆ بەلەە، چەم سنەگا.

ۆ شەلكاۆ پەسكوۆ ليش سيزىە پولىني

راستيت اللاح دليا كوچەۆىح وتار،

ي نەبەسا زدەس نەسكازاننو سيني،

ي سولنتسە ۆ يح — كاك ادسكي وگون، ساكار.

ي ۆ زنوينىي چاس، كوگدا ميراج زەركالنىي

سولەت ۆەس مير ۆ ودين ۆەليكي سون،

ۆ بەزبرەجنىي بلەسك، زا گران زەملي پەچالنوي،

ۆ سادى دجيننات ۋنوسيت دۋشۋ ون.

ا تام تەچەت، تام لەتسيا زا تۋمانوم

رەكا ۆسەح رەك، لازۋرنايا كوۆسەر،

ي ۆسەي زەملە، ۆسەم پلەمەنام ي سترانام

سۋليت پوكوي. تەرپي، موليس — ي ۆەر».

"ەستەلiكتەر " اتتى ەڭبەگiندە قاسيەتتi قۇرانمەن تانىسقاننان كەيiنگi العاشقى اسەرi جونiندە يۆان بۋنين بىلاي دەپ جازدى: "قۇران مەنi قايران قالدىردى! مەن بۇعان دەيiن دە، بۇدان كەيiن دە مۇنداي كەمەل كiتاپتى كورگەن ەمەسپiن. ءۇش اي بويى ەشتەڭە وقۋعا زاۋقىم بولمادى، تەك وسىناۋ عاجايىپ حالىقپەن بiرگە جاساپ، قاسيەتتi جازبالاردى وقۋمەن بولدىم"… جازۋشى مۇسىلمانداردىڭ ومiرiمەن ءار قىرىنان تانىسادى. ولەڭدەرiنiڭ بiرقاتارىندا اقىندى قىزۋقاندى يسلام جىرشىسىنا ۇقساتاتىن تۇستار دا كوپ. اسiرەسە، بۋنين پوەزياسىنىڭ جاۋحارلارى قاتارىنا قۇراننىڭ ء"الiپ. ءلام. ميم" ەپيگرافىمەن باستالعان ونىڭ "قۇپيا" دەپ اتالعان ولەڭ جولدارىن ءسوزسiز قوسۋعا بولادى.

«ون نا كلينوك دوحنۋل — ي جالو

ەگو سيريسكوگو كينجالا

پومەركلو ۆ دىمكە گولۋبوي;

پود دىمكوي يارچە زابليستالي

ۋزورى زولوتا نا ستالي

سۆوەي چەرۆوننوي رەزبوي.

"ۆو يميا بوگا ي پروروكا،

پروچتي، سلۋگا نەبەس ي روكا،

سۆوي براننىي كليچ سكاجي، كاكيم

دەۆيزوم تۆوي كلينوك ۋكراشەن.

ون — تاينا تاين: ەليف. لاكم. ميم".

"ەليف. لام. ميم؟ نو ەتي زناكي

تەمنى كاك پۋت ۆ زاگروبنوم مراكە:

سوكرىل يح تاينۋ موحاممەد…

"مولچي، مولچي! — سكازال ون ستروگو، —

نەت ۆ ميرە بوگشا، كرومە بوگا،

سيلنەە تاينى — سيلى نەت".

سكازال ، كوسنۋلسيا ياتاگانوم

چەلا پود شەلكوۆىم تيۋربانوم،

وكينۋل جاركي اتمەيدان

لەنيۆىم ۆزگليادوم حيششنوي پتيتسى —

ي تيحو سينيە رەسنيتسى

وپيات سكلونيل نا ياتاگان».

اقىننىڭ كوپتەگەن ولەڭدەرiنەن ونىڭ ءۇش دiندi بولە-جارماي بiردەي قاراعانى كورiنەدi. بiراق بۋنين يسلامنىڭ ارتىقشىلىعىن دا سەزiنگەن. پراۆوسلاۆتىڭ اۋزىنان ەستۋ تاڭسىق كورiنەتiن جيحادقا شاقىرعان ونىڭ "جاسىل بايراق" اتتى ولەڭiندە اقىننىڭ ەرەكشە شابىت ۇستiندە بولعانى اڭعارىلادى.

«…تى ۋسنۋل، نو تۆوي سون — زولوتىە ۆيدەنيا.

تى سكۆوز سوروك شەلكوۆ

دىشيش زاپاحوم روز ي دىحانيەم تلەنيا —

اروماتوم ۆەكوۆ.

تى پوكويشسيا ۆ ميرە، و سلاۆا ۆوستوكا!

نو سەردتسا پوكوريل

تى ناۆەك. نە تەبيا لي ناد گلاۆويۋ پروروكا

ۆوزدۆيگال گاۆريل؟

ي نە تى لي پاريش ناد ۆوستوكوم دونىنە؟

رازۆەرنيسيا، ۆوسستان —

ي ۆوسستانەت يسلام، كاك سامۋمى پۋستىني،

نا سۆياششەننۋيۋ بران»!

يۆان بۋنيننiڭ شىعارماشىلىعىنداعى يسلاممەن العاش تانىسقان جىلدارىن سۋرەتتەيتiن كەزi تاڭىرقاۋ مەن تاڭدانىسقا تولى. دەگەنمەن ۋاقىت وتە كەلە ورىس اقىنىنىڭ بويىنداعى بۇل تاڭدانىس "مۇحاممەد دiنiنە" دەگەن ماڭگiلiك قۇرمەتپەن الماسا باستادى. وسىدان بولسا كەرەك، ونىڭ مۇسىلمان جىرشىسىنا بەرگiسiز ولەڭ جولدارىمەن تانىسقان كوپتەگەن ادام اقىندى ەرiكسiز "پايعامبار ۇممەتiنiڭ" قاتارىنا قوسىپ وتىرعان.

جولىمبەت ماكIشەۆ

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button