“قازاقستاندىق ۇلت” كوسەگەمIزدI كوگەرتپەس

تاۋەلسiزدiك العانىمىزعا وسىمەن 17 جىل تولسا دا مەملەكەتتiك تۇرعىدا ءالi ۇلتتى ۇيىستىرۋعا باعىتتالعان شارالار قولعا الىنباي وتىر. ەلدiگiن ساقتاۋدى كوزدەگەن كەز-كەلگەن مەملەكەت الدىمەن ۇلتتىق بiرتەكتiلiگiن (يدەنتيچنوست) قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلادى. مۇنى الەمدiك تاجiريبەدەن بايقاۋعا بولادى.

مەملەكەت iشiندەگi ۇساق ەتنيكالىق توپتار مەن دياسپورالاردى مەملەكەت قۇراۋشى ۇلتتىڭ اياسىنا بiرiكتiرiپ، ۇلىستان ىنتىماعى كۇشتi پاتشالىق جاساۋعا ۇمتىلۋ ادامزات تاريحىندا ەجەلدەن بار قۇبىلىس.

قازاقتىڭ "بولiنگەندi ءبورi جەيدi" دەگەن ناقىلى دا باستاپقىدا ەلدiڭ تۇتاستىعىن ويلاعاننان تۋعان بولاتىن. قازاقستانداعى قازiرگi جاعداي بۇلارعا مۇلدە كەرەعار باعىتتا دامۋدا. ماسەلەن، بiزدە ۇلتتى (قازاقستاندىقتاردى) بiرiكتiرۋگە ەمەس، ءوزارا جiكتەۋگە باعىتتالعان ساياسات جۇرگiزiلەدi. ەلباسىنىڭ تۇپكi ويىن تۇسiنبەگەن شولاقبەلسەندi-شەنەۋنiكتەردiڭ ارەكەتi ەرiكسiز وسىنداي ويعا جەتەلەيدi. مiنبەردەن ءسوز باستاپ، كوسەمسiپ جۇرگەن كوكەلەرiمiزدiڭ اۋزىنان: "قازاقستاندا جۇزدەن استام ۇلت تۇرادى” دەگەندi ەستiگەندە، ولاردىڭ كەيدە نە سويلەپ تۇرعانىنا ءمان بەرۋگە ۋاقىتى جەتپەي مە دەگەن ويدا قالاسىڭ. سەبەبi مەملەكەت حالقىن بۇلايشا ۇلتىنا قاراي iرiكتەۋ-بۇلiكشiلدiكتiڭ قازiرگi تiلمەن ايتساق ەكسترەميزمنiڭ ناعىز ءوزi. جiكتەلۋ ەشقاشان جاقسىلىققا اپارمايدى. ال بۇلاي ءسوز ساپتاۋ ساياسي قاتەلiك. سەبەبi قازاقستان جۇزدەگەن ۇلت تۇراتىن فەدەراتسيا، يا بولماسا قۇراما شتاتتار ەمەس، ۋنيتارلىق مەملەكەت. بiزدiڭ قۇرامىمىزدا رەسەيدەگiدەي اۆتونوميالار جوق. بiز مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت قازاق دەگەن بiر عانا حالىق تۇراتىن بiرتۇتاس مەملەكەتپiز. سوندىقتان ەلiمiزدi مەكەندەگەن ورىس، تاتار، تۇرiكتەردi ورىس حالقى، تاتار حالقى، تۇرiك حالقى دەپ ەمەس، ەلiمiزدەگi ەتنيكالىق توپتار دەپ اتاعانىمىز ءجون. ماسەلەن ورىس حالقى رەسەيدە تۇرادى. قازاقستانداعىلارى دياسپورالار. بiر حالىق قاتارىنان ەكi مەملەكەتتە ءومiر سۇرە المايدى. كەيدە قازاقستاندىق ۇلت نەمەسە قازاقستانداعى حالىقتار دەپ سويلەۋگە قۇمارلاردىڭ ءسوز ساپتاسىنان امەريكا نەمەسە رەسەيگە ەلiكتەگiسi كەلەتiندiگi اڭعارىلادى. ەگەر وسى ەلدەردiڭ تاجiريبەسiنە كوز سالساڭىز، بۇلار دا ەشقاشان وزدەرiن ۇلتىنا قاراي جiكتەمەيدi. كەرiسiنشە، “امەريكالىق ۇلت” دەگەن اتاۋعا ۇيىسۋعا تىرىسادى. ساياساتتارى دا بولiنۋگە ەمەس، بiرiگۋگە باعىتتالعان. فەدەراتسيا بولعانىمەن، رەسەيدە ۇلتتىق بiرىڭعايلىققا ۇمتىلادى، قۇرامىنداعى مەملەكەتتەردi ورىستاندىرۋعا تالپىناتىنى دا وسى يمپەريا iرگەسiنiڭ سوگiلمەۋiن ويلاۋدان تۋعان امال. بiزدەگi اتالعان كەمشiلiكتەر ءاۋ باستا بيلiككە ۋىزىنا جارىماعان ءدۇبارا شەنەۋنiكتەردi وتىرعىزۋدان باستالدى. ايتپەسە، قازاق مەملەكەتiنiڭ بابالار سالىپ كەتكەن ءوز جولى بار بولاتىن. بiز ورتالىق ازياداعى الاش جۇرتىنا ءجون سiلتەيتiن مەملەكەت بولۋعا تيiس ەدiك. قازاق تاريحىنىڭ ءون-بويىنا كوز جiبەرسەڭiز قاسىمنان باستاپ ابىلايعا دەيiنگi حاندار تەك قازاق ەلiنiڭ عانا ەمەس، الاش جۇرتىنىڭ قامىن ويلاعان. بiز الدىمەن ورىسشا ويلاپ، سوسىن قازاقشا سويلەۋگە تىرىساتىن، ءداستۇردiڭ وزىعى مەن توزىعىن سارالاي المايتىن شەنەۋنiكتەردiڭ ارقاسىندا وسى ۇلى مۇراتتان، ۇلى ميسسيادان كوز جازىپ قالدىق. ال جوعالعاندى جونگە كەلتiرۋ، قاشاندا قيىن.

جولىمبەت ماكIشەۆ، جۋرناليست

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button