ححI عاسىر ادامدارى ءومIر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ارتا تۇسكەنIن قالايدى

بiرiككەن ۇلتتار ۇيىمى 2009 جىلى قازاقستاندى ادام پوتەنتسيالىنىڭ دەڭگەيi جوعارى سانالاتىن ەلدەر ساناتىنا قوستى. كونستيتۋتسياسىندا «الەۋمەتتiك مەملەكەت» ەكەنi تاسقا تاڭبا باسىلعانداي جازىلعان ەلدiڭ iشكi قۋاتى مەن امبيتسياسىنا بەرiلگەن وڭ باعا بۇل.

ال بەلگiلi «فوربس» جۋرنالى 2005-2009 جىلدار ارالىعىندا جۇرگiزگەن الەۋمەتتiك ساۋالناما ناتيجەسiندە قازاقcتان باقىتتى تۇرعىندارىنىڭ سانى جاعىنان 70-شi ورىندا ەكەنiن انىقتادى. بۇل ساۋالناما 155 مەملەكەتتەگi مىڭداعان ازاماتتار اراسىندا جۇرگiزiلگەن ەكەن. رەسپوندەنتتەردەن ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيiنە قانشالىقتى ريزا ەكەندiكتەرiن 1-دەن 10-عا دەيiنگi كورسەتكiش بويىنشا باعالاۋ سۇرالعان.

ارينە، بۇل جەردە قازاق حالقىنىڭ قانىنا سiڭگەن قاسيەت – قاناعاتشىلدىقتىڭ ايتارلىقتاي رول اتقارعانى انىق سياقتى. «قاناعات قارىن تويدىرادى» دەيتiن حالقىمىز قانداي قيىنشىلىقتى دا ەڭسەرiپ، كەلەشەككە زور ۇمiتپەن قارايدى. داۋiرلەر ءوتiپ، يمپەريالار ىدىراپ جاتسا دا، وسى قالپىنان اينىمايدى.

سوڭعى 20 شاقتى جىلدا الەم ايتارلىقتاي وزگەرiستەرگە ۇشىرادى. كسرو سىندى الىپ يمپەريا ىدىراپ، ونىڭ ورنىندا جاڭا تاۋەلسiز مەملەكەتتەردiڭ پايدا بولۋى عالامدىق ساياسي-ەكونوميكالىق احۋالعا زور اسەرiن تيگiزدi.

وسى ۋاقىت ارالىعىندا قازاقستان تاۋەلسiز ەل رەتiندە مەملەكەتتiلiكتi قالىپتاستىرۋ، دەربەس ەكونوميكالىق ساياسات ءتۇزۋ، قايتالانباس سارا سىرتقى ساياسات جۇرگiزۋ سياقتى دامۋ ساتىلارىن باستان وتكەردi. توقسانىنشى جىلداردىڭ تاپشىلىعىن، ءۇش بiردەي (1992، 1997 جانە 2007) ەكونوميكالىق داعدارىس قيىنشىلىعىن قارا نارداي كوتەرiپ، امان-ەسەن شىقتى. شيكiزاتتىق ەكونوميكا قامىتىنان ارىلىپ، وتاندىق ءوندiرiستi جولعا قويۋعا قام جاسادى.

ەڭ باستىسى، وسى جىلداردا قازاقستان الەۋمەتتiك مەملەكەت ەكەنiن iس جۇزiندە دالەلدەپ كەلەدi. ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جىلدان جىلعا جاقسارا ءتۇسۋi – ۇدايى مەملەكەتتiڭ باستى نازارىندا.

2010 جىلدىڭ 1 جارتى جىلدىعى بويىنشا رەسپۋبليكانىڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق دامۋىن قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر كارiم ءماسiموۆ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتiك حال-احۋالى جاقسارىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ ءوتتi. «مەن ءتۇرلi الەۋمەتتiك زەرتتەۋلەر قورىتىندىلارىمەن تانىسىپ شىقتىم، وسى الەۋمەتتiك زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا، قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتiك حال-احۋالى جاقسارىپ كەلەدi.

…پرەزيدەنتتiڭ 2009 جانە 2010 جىلدارى زەينەتاقى، الەۋمەتتiك جاردەماقىلار كولەمiن ۇلعايتۋ تۋرالى شەشiم قابىلداعانى، وسىنىڭ ءبارi جاقسى ناتيجە بەرiپ وتىر، مۇندايدى كەز كەلگەن ەل جاساي العان جوق».

عالامدىق قارجى داعدارىسى ءورشiپ تۇرعان 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا، بۇگiنگە دەيiن ەلدەگi جالاقى كولەمi 5 ەسە، زەينەتاقىنىڭ ورتاشا كولەمi 3 ەسە وسكەن.

«ادامدار 2008-2009 جىلدارعى داعدارىستى نەعۇرلىم از شىعىنمەن ەڭسەرiپ، جەڭiپ شىقتى» دەدi، ۇكiمەت باسشىسى.

دەگەنمەن، پرەمەر-مينيستردiڭ ءوزi ايتپاقشى، «ء;الi شەشiلمەگەن تۇيتكiلدi ماسەلەلەر بارشىلىق، ءالi اتقاراتىن شارۋا كوپ».

حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى تاراتقان دەرەككە جۇگiنسەك، بىلتىرعى جىلى الەم بويىشا جۇمىسسىزدار سانى 212 ميلليونعا جەتكەن. سودان ەكi جىل عانا بۇرىن، ياعني 2007 جىلى بۇل كورسەتكiش 34 ميلليون بولعان. عالامدىق قارجى داعدارىسىنىڭ سالدارىن وسى كورسەتكiشتەن-اق بايقاۋعا بولار.

دۇنيەجۇزiندە 1 ميللياردتان استام ادام اش-جالاڭاش كۇيدە ءومiر سۇرەدi. كۇنiنە 1 دوللاردان از اقشاعا كۇن كورەتiندەر دە بار.

پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ Iح ەۋرازيالىق مەديا-فورۋمدا سويلەگەن سوزiندە: «الەمگە جاڭا قاتەر تونۋدە. كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءورشي تۇسكەن كەدەيلiك، قايىرشىلىق جانە كەسەل اتاۋلىنى جويۋدا دارمەنسiز. جەر بەتiندەگi ايماقتاردىڭ الەۋمەتتiك-ەكونومكالىق دامۋىنداعى تەڭسiزدiك كۇشەيە تۇسۋدە. جاھاندىق قارجى داعدارىسى جاعدايدى ۋشىقتىرا ءتۇستi» دەدi.

بۇدان سوڭ ەلباسى كەمەڭگەر ابايدىڭ قارا سوزiنەن مىسال كەلتiردi: «…كەدەي ادامدار بiر-بiرiنە جاقسىلىق تiلەي مە؟ كەدەيلiك كوپ بولسا، ەڭبەگi سوعۇرلىم ارزان بولماق. ولاردىڭ بiر-بiرiنە دەگەن كورiنبەيتiن وشپەندiلiگi بiرتiندەپ اشىق، ىمىراسىز جاۋلىققا اپارادى. ولار وشiگەدi، سوتتاسادى، پارتيالارعا بولiنەدi، قارسىلاسىنان باسىم ءتۇسۋ ءۇشiن ىقپالدى جاقتاستارىن ساتىپ الادى، شەن-شەكپەنگە تالاسادى».

2007 جىلى باستالعان عالامدىق ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ شارپۋى قازاقستانعا كەلiپ تيگەندە، مەملەكەت قارجى سالاسىندا تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالۋ ءۇشiن جانە الەۋمەتتiك ساياساتتى قورعاپ قالۋ ءۇشiن بار جاۋاپكەرشiلiكتi موينىنا الدى. ەلباسى «داعدارىستان – جاڭارۋ مەن دامۋعا» اتتى جولداۋىندا: «بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ وركەندەۋi، قاۋiپسiزدiگi مەن ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋى بiزدiڭ مەملەكەتiمiز ءۇشiن اسا ماڭىزدى ۇشتۇعىرلى مiندەت بولىپ قالا بەرەدi» دەپ اتاپ كورسەتتi.

حالىقتىڭ الەۋمەتتiك حال-احۋالىن جاقسارتۋ ءۇشiن ۇكiمەت تاراپىنان ءتۇرلi شارالار جاسالىپ وتىر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان جىل سايىنعى جولداۋىندا بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرiنiڭ جالاقىسى مەن الەۋمەتتiك تولەمدەردiڭ، زەينەتاقى مەن شاكiرتاقىلاردىڭ كولەمiن ءوسiرۋ جونiندە ۇدايى ۇكiمەتكە تاپسىرما بەرiپ وتىرادى. پرەزيدەنتتiڭ سوزiمەن ايتقاندا، «ۇكiمەت الەۋمەتتiك تولەمدەردi جانە بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرiنiڭ جالاقىسىن ۇلعايتۋ جونiندەگi مەملەكەتتiڭ بارلىق مiندەتتەمەلەرiن تولىق كولەمiندە ساقتالۋىنا كەپiلدiك بەرۋگە مiندەتتi».

بيىل بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرiنiڭ جالاقىسى مەن ستۋدەنتتەر شاكiرتاقىسى 25 پايىزعا ءوستi، كەلەسi جىلى تاعى 30 پايىزعا ۇلعايتىلۋى تيiس. ال زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرi بيىل 25 پايىزعا كوبەيتiلسە، 2011 جىلى وعان تاعى 30 پايىز ۇستەمە قوسىلادى. سايىپ كەلگەندە، زەينەتاقى تولەمiنiڭ نەگiزگi بولiگi قازاقستانداعى ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيiنiڭ ەڭ تومەنگi مولشەرiنiڭ تەڭ جارتىسىنا ساي بولادى.

سونداي-اق 2010 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن الەۋمەتتiك كومەك رەتiندە بەرiلەتiن قارجى 19،8 پايىزعا ۇلعايتىلدى. بيىلدان باستاپ جاڭا الەۋمەتتiك تولەم ءتۇرi ەنگiزiلدi – مۇگەدەك بالالاردى تاربيەلەۋشi وتباسىلار مەن قامقورشىلارعا ەڭ تومەنگi جالاقى دەڭگەيiندە، ياعني 14 952 تەڭگە كولەمiنە كومەك بەرiلەدi. بۇدان بولەك، مۇگەدەكتiگiنە، اسىراۋشىسىنان ايرىلعانىنا بايلانىستى تاعايىندالاتىن الەۋمەتتiك جاردەماقىلار كولەمi دە وسكەن.

جۇمىسسىزدىق دەڭگەيi 6،3 پايىز، جىل باسىنداعى دەرەككە سايكەس، 524 مىڭ ادام جۇمىسسىز ءجۇر. 40 مىڭ جۇمىسسىز كاسiبي بەيiمدەۋ كۋرستارىنا جiبەرiلگەن. قوعامدىق جۇمىستارعا 60 مىڭ ادام قاتىسقان. 2010 جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىندا جاڭادان 140 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان. ونىڭ 68 مىڭى اۋىلدىق جەرلەردە.

«مينيسترلiك وسىلايشا تۇرعىندار تۇرمىسىنىڭ بارلىق الەۋمەتتiك قىرلارىن قامتيتىن كەڭ اۋقىمداعى شارالار اتقارىپ وتىر، مۇنداعى ماقسات – قازاقستاندىقتاردىڭ ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيi مەن ساپاسىن ارتتىرۋ» دەيدi ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتiك قورعاۋ مينيسترi گۇلشارا ابدiقالىقوۆا.

جالپى، رەسپۋبليكا ازاماتتارىنىڭ تابىسى جىلدان جىلعا ءوسiپ كەلە جاتقانى جاسىرىن ەمەس. مىسالى، 2001-2005 جىلدار ارالىعىندا تۇرعىنداردىڭ تابىسى 118 اقش دوللارىنان 256 دوللارعا دەيiن، ياعني ەكi ەسەدەن ارتىق وسكەن. الەۋمەتتانۋشى مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەلiمiزدە ەڭ باي 20 پايىز بەن ەڭ كەدەي 20 پايىز تۇرعىندار اراسىنداعى ايىرما جىلدان جىلعا قىسقارىپ كەلەدi.

قازiرگi تاڭدا ازاماتتاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورلارىنداعى اقشاسى 2 تريلليون تەڭگەدەن استى. بۇل دا ەلدەگi تابىس كولەمiنiڭ ايتارلىقتاي وسكەنiن كورسەتەدi.

ءومiر ءسۇرۋ ساپاسى ۇعىمىنىڭ اياسىنا ادامنىڭ كۇندەلiكتi تاماق iشۋ، كيiنۋ، باسپانا جانە باس قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ مۇقتاجدىقتارى عانا ەمەس، ونىڭ رۋحاني جانە شىعارماشىلىق دامۋ مۇمكiندiكتەرi دە كiرەدi. بۇل ورايدا مەملەكەت وسى باعىتتاردىڭ بارلىعىندا ازاماتتارعا كەشەندi جاعداي جاساپ وتىرۋى كەرەك.

«ادامداردىڭ دەنساۋلىعى مەن بiلiم الۋ مۇمكiندiگi – الدىڭعى كەزەكتەگi ماسەلە. ەگەر بiز باسەكەگە قابiلەتتi ەلگە اينالعىمىز كەلسە، وندا بiزدiڭ ادامداردىڭ دەنساۋلىعى مىقتى جانە بiلiمi ساپالى بولۋى كەرەك» دەدi پرەزيدەنت وتاندىق تەلەارنالار باسشىلارىنا بەرگەن سۇحباتىندا. دەگەنمەن، بۇل سالاداعى ءار ادامنىڭ جەكە جاۋاپكەرشiلiك جۇگiن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى.

سوڭعى جىلدارى بiلiم بەرۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ 7 ەسە، ال دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قارجىلاندىرۋ كولەمi 5-6 ەسە ءوستi. ناتيجەسiندە، 4000 بالالار اۋرۋحاناسى جاڭا قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتiلiپ، 2500 دارiگەر باتىس ەلدەرiندە وسى قۇرىلعىلارمەن جۇمىس iستەۋدi ۇيرەنiپ كەلدi.

استانادا مەديتسينالىق كلاستەر بويىنشا قۇرىلىستار اياقتالۋعا جاقىن، وعان التى iرi مەديتسينالىق ورتالىق كiرەدi. بۇدان بولەك، رەسپۋبليكا دەڭگەيiندە جۇرەك-قان تامىرلارى، iسiك اۋرۋلارى مەن قۇرت اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ مەن ەمدەۋ شارالارىنا ارنايى اقشا بولiنۋدە.

ادامداردىڭ دەنساۋلىعى تازا اۋىزسۋعا، قورشاعان ورتا تازالىعىنا، ساپالى ازىق-تۇلiكپەن، تاماق جانە دەمالىس يندۋستريانىڭ دامۋىنا ت.ب. جاعدايلارعا دا بايلانىستى.

سوندىقتان دا اۋىلداردى تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى ءالi كۇن تارتiبiنەن تۇسكەن جوق. تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسiن ەندi سۋ رەسۋرستارى جونiندەگi كوميتەت تiكەلەي ءوز قاداعالاۋىنا الماق. الداعى ونجىلدىققا ارنالعان باعدارلاما اياسىندا بولiنەتiن 450 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قارجىنى قاجەتتi جوبالارعا جۇمساۋدى ارنايى كوميسسيا تالقىلاپ، ءاربiر تيىنىنا دەيiن قاداعالاپ وتىرادى. بۇل قارجىنىڭ تۇگەل تيiستi ورنىنا جۇمسالۋىن سۋ رەسۋرستارى كوميتەتi ءوز جاۋاپكەرشiلiگiنە الىپ وتىر.

پرەزيدەنت قازاقستاندىقتاردىڭ 30 پايىزعا جۋىعىن بۇقارالىق سپورتپەن شۇعىلدانۋعا تارتۋ قاجەتتiگiن ۇكiمەت الدىنا مiندەتتەردiڭ بiرi ەتiپ قويدى. ازيادا 2011 ويىندارىنا ارنالعان ينفراقۇرىلىم وسىعان العىشارت بولا الادى.

تۋريزم جانە سپورت مينيسترلiگi سپورت كوميتەتiنiڭ توراعاسى ەلسيار قاناعاتوۆتىڭ پiكiرiنشە، پرەزيدەنتتiڭ وسى «30 پايىزعا» بايلانىستى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشiن جاستاردىڭ سپورتقا دەگەن سۇيiسپەنشiلiگiن ارتتىرۋ كەرەك. قازiرگi تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا تۇرعىنداردىڭ سپورتپەن قامتىلۋ كورسەتكiشi بار-جوعى 16،4 پايىزدى قۇرايدى. جىل سايىن بۇل كورسەتكiش 1،2-1،4 پايىزعا ءوسiپ وتىر. دەگەنمەن، سپورت كوميتەتi الداعى ونجىلدىقتى بۇقارالىق سپورت ءتۇرiن دامىتۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيلi جوسپارىن جاساپ قويعان. ەڭ اۋەلi، سپورتتى دامىتۋدى بالالار باقشاسى مەن مەكتەپتەردەن باستاۋ كەرەك. قازاقستاندا قازiرگi تاڭدا 425 سپورت مەكتەبi بار. سپورتقا بەيiمi بار دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتار جانە وليمپيادالىق رەزەرۆ دايىندايتىن ورتالىقتار دا جۇمىس iستەپ جاتىر.

«بiز «جاپپاي اۋەسقويلىقتان – شىنايى شەبەرلiككە!» ۇرانىن ۇستانۋىمىز كەرەك. سپورتپەن اينالىساتىن ادامداردىڭ قاتارى ارتقان سايىن، حالىقارالىق جارىستاردا ەلiمiزدiڭ نامىسىن قورعايتىن جاس جانە تالانتتى سپورتسمەندەردi تابۋ وڭايعا تۇسپەك» دەيدi ەلسيار قاناعاتوۆ.

اقش-تا ادام كاپيتالىن دامىتۋعا جالپى العاندا ءIجو-نiڭ 26 پايىزى جۇمسالادى ەكەن. ەلدiڭ قازiرگi پرەزيدەنتi باراك وباما بۇل كورسەتكiشتi ءالi دە ۇلعايتۋ كەرەكتiگiن مالiمدەدi. بىلتىر امەريكالىق ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جيىنىندا سويلەگەن سوزiندە اقش پرەزيدەنتi: «بiز iرگەلi جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەرگە قارجى قۇيۋ ارقىلى، جەكە يننوۆاتسيالاردى دامىتۋعا جاڭا مۇمكiندiكتەر بەرۋ ارقىلى، ەنەرگەتيكا مەن مەديتسيناداعى الدىڭعى قاتارلى جوبالارعا قولداۋ بiلدiرۋ ارقىلى، ماتەماتيكالىق جانە جاراتىلىستانۋ سالالارىندا بiلiم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ارقىلى بiر كەزدەگi «عارىشتىق جارىسۋ» كەزەڭ دەڭگەيiنە جەتiپ قانا قويمايمىز، بiز ودان دا اسامىز» دەدi.

قىتاي مەملەكەتi 2020 جىلى قوعامدى ورتا تۇرمىس دەڭگەيiنە جەتكiزۋدi ستراتەگيالىق دامۋ باعىتتارىنىڭ بiرi رەتiندە بەكiتكەن. ال 2050 جىل قىتايلىقتار الەۋمەتتiك دامىعان ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋدى كوكسەيدi. مالايزيا، وڭتۇستiك كورەيا، جاپونيا سياقتى مەملەكەتتەر دە كەزiندە ادام كاپيتالىن دامىتۋعا زور ءمان بەرۋدiڭ ارقاسىندا بۇگiندە باقۋاتتى ەلدەرگە اينالىپ وتىر.

قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيiنگi ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا مەملەكەتiمiز الەمدەگi باسەكەگە قابiلەتتi ەلۋ ەلدiڭ قاتارىنا ەنەدi دەپ مەجەلەنگەن. بۇل كەزەڭدە قازاقستان عالامدىق داعدارىستان ديۆەرسيفيكاتسيالانعان ەكونوميكاسى بار، ازاماتتارى جاڭا ەكونوميكاعا بەلسەندi تۇردە اتسالىساتىن كۇشتi مەملەكەت بولىپ شىعۋى كەرەك. الداعى ۋاقىتتا بولاتىن داعدارىستارعا تولىقتاي دايىن بولۋى تيiس.

ەڭ باستىسى، وسى كەزەڭگە دەيiن ەلدەگi ءومiر ءسۇرۋ ساپاسى ارتىپ، انا مەن بالا ءولiمi 2 ەسەگە، جالپى ءولiم-جiتiم 30 پايىزعا، ال قۇرت اۋرۋى كورسەتكiشi 20 پايىزعا ازايۋى كەرەك.

1987 جىلى رەسپۋبليكادا بولجامدى ءومiر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ كورسەتكiشi – 70،5 جاس بولعان ەكەن. قازiر 68 جاس شاماسىندا. وسىدان ون جىل بۇرىن بۇل كورسەتكiش 65 جاس ەدi. 2020 جىلى ازاماتتاردىڭ بولجامدى ءومiر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى – 72 جاسقا دەيiن ۇزارۋى كەرەك.

ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا بەلگiلەنگەنiندەي، 2020 جىلى ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيiنiڭ ەڭ تومەنگi دەڭگەيiندە تابىس تاباتىن ادامدار سانى 8 پايىزعا دەيiن ازايادى. 2000 جىلى بۇل كورسەتكiش 31،8 پايىز، ال 2008 جىلى 12،7 پايىز بولعانىن ەسكەرسەك، جىلدان جىلعا الەۋمەتتiك جاعدايدىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانىن كورەمiز.

ال الەۋمەتتiك جاردەماقىلار كولەمi ءومiر ءسۇرۋدiڭ ەڭ تومەنگi دەڭگەيiنە بارا-بار بولماق.

2020 جىلى جۇمىسسىزدىق سانى 5 پايىزعا دەيiن ازايتىلۋى تيiس. 2015 جىلى بازالىق زەينەتاقى كولەمi ءومiر ءسۇرۋ دەڭگەيiنiڭ ەڭ تومەنگi دەڭگەيiنiڭ 60 پايىزىنا دەيiن كوبەيتiلۋi تيiس. الەۋمەتتiك جاعدايى تومەن تۇرعىندار، مۇگەدەك جاندار، قوعامدا وزدەرiنە لايىقتى ورنىن قينالماي تابا الادى. سالاۋاتتى ءومiر سۇرەتiندەر سانى ارتىپ، حالىق سپورتپەن جاپپاي اۋەستەنەتiن بولادى. كوپەتنوستار ءوزارا تاتۋلىق، ىنتىماق پەن بiرلiكتە ءومiر سۇرە بەرەدi.

قازاقستان ححI عاسىردا ءوز الدىنا وسىنداي iرi مiندەتتەر قويىپ وتىر. بۇل مiندەتتەردi ورىنداۋعا ەلدiڭ ەكونوميكالىق قۋاتى، حالىقتىڭ جiگەرi، بيلiكتiڭ پارمەندiلiگi جەتەدi.

گۇلبيعاش وماروۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button