Ерлан ҚАРИН: ҚАЗАҚТЫҢ УАЙЫМЫ КӨП, БIРАҚ ТIЛЕГI БIР

Дәуiр өзгерiстерi белгiлi бiр тұлғалардың қолында ма деймiн. Әлде ойы озық тұлғалар Дәуiр тынысын өзгелерден бұрынырақ сезiп, алдын ала қам жасай ма екен? Қалай дегенмен де, ХХ ғасырдың басындағы Алаш азаматтары Қазақ мемлекеттiгiн сақтап қалу үшiн басын тауға да ұрды, тасқа да ұрды. Ғылыммен де, саясатпен де, ағартушылықпен де, журналистикамен де қатар айналысты. Санаулы ғана жылдарда Толағайша талай еңбек бiтiрдi. Алаш мұрасы толық зерттелмек тұрмақ, әлi тұтастай зерделенiп де болған жоқ. Бiрақ бұл – басқа әңгiменiң шетi.

Бiздiң бүгiнгi әңгiмемiз – Дәуiр мен Тұлғаға қатысты. Қазiргi қазақ қоғамында жаңаша ойлау жүйесiмен көзге түсiп жүрген бiр топ бар. Әбдiғалиев, Қарин, Сарым, Саиров… Бұлар кешегi тоталитарлық жүйенiң былығына батып үлгiрмеген, Тәуелсiздiк ұғымынан терең мағынасындағы мән iздеген өзгеше топ сияқты. Осы азаматтардың айналасына бүгiнгi көзiқарақты жастар топтаса бастады. Олар бәрi жиналып, желтоқсан айының басында Астана қаласында Қазақ журналистерiнiң тұңғыш халықаралық форумын өткiзбекшi.

Не үшiн?

Мұны белгiлi саясаттанушы, қазiр «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесiнiң хатшысы Ерлан Қарин мырзадан сұрадық.

ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫ – ӨТЕ ТУРАШЫЛ ЖӘНЕ ШЫНШЫЛ

– Не үшiн дейсiз бе? Есiңiзде болса, үш-төрт жыл бұрын бiздiң елде көңiлге қонымсыз бiр оқиға болды, Астанада орыстiлдi журналистерiнiң басқосуы өттi. Орыстiлдi журналистер жиналып, Қазақстанда орыс баспасөзiнiң мәселесiн талқылады. Ендеше, Қазақстандағы қазақ баспасөзiнiң жағдайын неге талқыламасқа? Оның үстiне, бiз бұған Моңғолиядағы, Өзбекстандағы, Түркиядағы, Қытайдағы т.б. елдердегi журналистердi де шақырмақпыз. Астанадағы Тәуелсiздiк сарайын жалдап, кемi 300 адамның басын қосып, үлкен әңгiме өткiзсек деймiз. Алдағы форумда аймақтық журналистика, мамандарды дайындау, қазақтiлдi ақпарат құралдары мен билiк, қазақ ақпарат құралдарының саясаттағы ролi, ұлттық рух, ұлттық мүдденiң қазақтiлдi ақпарат құралдарында көрiнiс табуы т.б. мәселелердi талқыламақпыз. Ең бастысы, бұл басқосуды өз бастамамызбен, өз қаржымызға өткiзуге ниеттiмiз. Егер бiз шын патриот болсақ, ұлттық мәселелердi шешуде бiзге я қаулы немесе жарлық керек емес қой, өзара бiр нәрсеге келiсiп алайықшы. Мысалы, ақпарат құралдарынан жыл бойы ашаршылық тақырыбын түсiрмейiк немесе тiл мәселесiн қайта-қайта жазып айта берейiк. Түптiң түбiнде қоғамдық пiкiрдiң салмағын түсiрмейiк. Санасуға мәжбүр болады. Себебi қазiргi таңда қазақ журналистерi бас қосып, талқылайтын мәселелер жетерлiк. Мысалы, қазақ тiлiнiң интернетте дамуы. Қазiр, Құдайға шүкiр, қазақтiлдi сайттардың саны көбейiп жатыр, бiрақ интернетте ақпарат берудiң формасы көп қой: блог құру, сайт ашу, әлеуметтiк желi т.с.с.

– Оны айтасыз, кейбiр қазақ газеттерiнде әлi күнге сол сайттың өзi де жоқ қой…

– Иә, солай. Бұрын интернетке қазақша шрифт келмейдi деушi едi, қазiр көзiмiз жеттi: ғаламторда қазақша хабар-ошар алысудың түк қиындығы жоқ. Екiншi талқылауға тиiстi мәселе – жарнама. Бұрын «Орыстiлдi хабарлардың сұранысы жоғары, сондықтан оларға жарнама көп түседi» дейтiн. Қаншалықты бұл рас? Прайм-тайм деген уақыт бар, 19.00 бен 21.00-дiң арасы. Осы уақытта теледидарды қосып қараңызшы, көбiне қазақтiлдi жарнамалар берiледi. Себебi маркетингтiк зерттеулер нәтижесiнде сол жарнама агенттiктерiнiң де көздерi жеттi: негiзгi тұтынушы – қазақтiлдi аудитория, сондықтан жарнаманы қазақша жасау керек. Медиа менеджментте баяғы стереотиптi көзқарас бар: қазақтiлдi баспасөзге орыстiлдi басылымның қосымшасы сияқты қарайды. Жарнамадан түскен пайда тең үлестiрiлмейдi. Жарнама мәселесiн талқылау кезiнде бiз екi бiрдей жарнама агенттiгiнiң басшысын, рейтингтiк агенттiктiң басшысын және орыстiлдi басылымның басшысын шақырып, сосын бәрiне бiрдей сұрақ қояйық. Бiздiң ойымыз – қатысушыларды секция-секцияға бөлмей, барлық талқылауларды ортақ әңгiме ретiнде өткiзу.

— Осыдан бiрнеше жыл бұрын елiмiзде қоғамдық телеарна ашу жөнiнде қызу талқылау жүрiп, бiраз жұмыстар атқарылған сияқты едi. Бiрақ осы мәселенi әлi пiсiре алмай жүрген сияқтымыз. Қоғамдық телеарна тақырыбын да талқыға салған жөн шығар, бәлкiм?

– Бiз «Abai.kz» сайтымен келiсiп, үш-төрт электронды поштаға осы форумда талқылануы тиiс мәселелер бойынша пiкiр жинасақ деп отырмыз. Бәрiмiздiң басымыз бiр қосылып қалады екен – көкейде жүрген ойдың бәрi ортаға салынсын, айтылып қалсын. Бiр күнi бiр телеарна басшысымен сөйлестiм. Ол қазақтiлдi жаңалықтардың уақытын ыңғайлы уақыттан ыңғайсыз уақытқа көшiрмек екен, менiң естуiмше. «Неге олай iстемекшiсiз? Сiздiң арнаның басымдылығы қазақтiлдi жаңалықтарында едi ғой? Қазiр тұтынушы аудиторияның басым көпшiлiгi – қазақтiлдi көрермен. Керiсiнше, қазақтiлдi хабарлардың ыңғайлы уақыттағы санын көбейту керек» дегенiмде, әлгi азамат: «Қажет болса, көрермен сол уақытта да қарайды ғой» дедi. Осындай кереғар көзқарастан құтыламыз ба, жоқ па? Керек болса, қазақ газеттерiн бүкiл қаланы шарлап жүрiп тауып алады, оған бола почта қызметiн жетiлдiрiп қажетi жоқ деген сияқты…

– Талқылауға түсетiн мәселелер көп сияқты?

– Тәуелсiздiк алғанымызға жиырма жылға жуықтады. Осы уақыт iшiнде елiмiзде ұлттық мәселенi көтерген бiрде-бiр ұлттық қозғалыс, партия болған жоқ. Бiрақ ұлттық мәселелердi қорғауға мүдделi бiр топ болды: ол – қазақтiлдi ақпарат құралдары. Осы жиырма жылда қазақ журналистерi бiзге – саясаткерлерге, сарапшыларға ұлттық мәселе жөнiнде қайта-қайта сұрақ қойып, талап етiп, қазақша айтқанда, түрткiлеп отырмағанда, бiздiң де осы мәселелердi билiкке айтып, талап етуiмiз екiталай едi. Шындығын айтқанда, қазақ журналистерi мен қазақтiлдi ақпарат құралдары 20 жыл бойы ұлттық партияның рөлiн атқарып келдi. Басқаларға бұл керек емес сияқты. Ономастика жөнiндегi конференция өткiзгенде, белгiлi бiр телеарнаның қазақтiлдi жаңалықтар бюросы ол туралы хабар бередi, ал орыстiлдi жаңалықтар қызметi оны көрсетпейдi, себебi бұл оқиғаның олар үшiн маңызы шамалы. Сондықтан да, ұлттық мәселе қазақ журналистерiне ғана керек сияқты. Шындығы – осы. Алдағы форумның аты – қазақтiлдi ақпарат құралдарының форумы болғанымен, заты – ұлттық инттелектуалды қауымның жиналысы.

БИЛIККЕ ҚОЯТЫН ТАЛАПТАРДЫ ЖАҢАРТУ ҚАЖЕТ

– Мемлекеттiк тiлдегi ақпарат құралдарының басты проблемасы – билiктiң мемлекеттiк тiлдi менсiнбеуi сияқты. Өткенде Бекболат Тiлеухан мырза мәлiмдеме жасады: билiктегi шенеунiктердiң 90 пайызы мемлекеттiк тiлдi бiлмейдi екен. Мемлекеттiк тiл билiк үшiн уақытша ұпай жинаудың құралына айналды ма деймiн… Шындығында, билiк мемлекеттiк тiлге қашан құрметпен қарап, оны толықтай мойындамақ?

– Мемлекеттiк тiл мәселесiне келгенде, билiкке айтылған сын – орынды. Себебi, билiк қоғамның барлық саласындағы уәделер мен мiндеттемелердiң орындалуына жауапкершiлiктi өз мойнына алған. Мен билiктi ақтау үшiн айтып отырған жоқпын. Бiрақ мәселеге бiржақты қарауға болмайды. Тiл мәселесiнде билiктiң жауапкершiлiгiн де айту керек және қоғамның мүдделiлiгiн де айту керек. Билiк пен қоғамның мүддесiн тоғыстырудың бiр амалы, көпшiлiктiң есептеуiнше – мемлекеттiк тiл туралы заң қабылдау. Кезiнде мемлекеттiк тiл туралы заң қабылдау Заң жобаларының жоспарында болған екен, бiрақ сол кездегi ақпарат және әдiлет министрлерiнiң ұсынысымен жоспардан түсiп қалған. Кейбiр кiсiлер: «Мұндай заң керек емес, Конституцияда бәрi жазылған ғой» дейдi. Менiңше, азаматтардың мемлекеттiк тiлге қатысты мiндеттемелерiн бекiту керек.

Бұл мәселеге билiк тарапынан түбегейлi қарсылық жоқ, дегенмен iшiнара кейбiр адамдардың қарсылығы бар. Сондықтан талаптарды жаңартып отыру керек. Мысалы, Үкiмет басшысы Үкiмет отырысын қазақша өткiзсе, соған алақайлап қуанып, сүйiншi сұрап, мақтап жатамыз. Жалпы, қазақтiлдi журналистердiң арасында ортақ көзқарас, ортақ ұстаным жоқ. Үкiмет отырысы қазақ тiлiнде өттi, бiрiмiз оны жатып кеп мақтаймыз, ал бiрiмiз сынаймыз, бiз әуелi анықтап алайықшы: бiзге осы не керек? Билiктiң қазақша сөйлегенi ме, әлде дұрыс сөйлегенi ме? Шала-шарпы сөйлегенi не керек? Шынымды айтсам, мен «Хабар» телеарнасынан шенеунiктердiң қазақша шала-пұла сөйлеп тұрғанын көргенде, жүрегiм айниды. Шындығын айтқанда, бұл – саналы түрде қабылданған шешiм емес, бар болғаны pr-әдiс. Көзалдау үшiн жасалған амал. Сондықтан тәттiге алданған баланың кейпiн кимей, талапты күшейтiп, билiктiң жәй қазақша сөйлегенiн емес, қазақша дұрыс, сауатты сөйлеуiн талап етейiк. Бiлдей бiр министр қазақша шала-шарпы, тiл бұзып сөйлегенiнiң бiзге не керегi бар? Оны мақтау емес, сынау керек! Осыдан он жыл бұрын жағдай басқаша болатын: бiз неге шенеунiктер қазақша сөйлемейдi деушi едiк. Ендi жағдай өзгердi. «Қазақша, неге дұрыс сөйлемейдi?» деген сұрақ қою керек. Қазақтар орысша сөйлегенде, қате жiберуге ұялады, ал қазақша сөйлегенде қате жiберуге олар неге ұялмайды? Нонсенс!

Мәселенiң екiншi жағы қоғамдық мүдделiлiк дедiк. Жақында Саясаттанушылар конгресi өттi. Сонда мен бiр мәселенi айттым: Қазақстанда қазақ тiлiн бiлмей, саясаттанумен айналысуға болмайды! Қазақ тiлiн бiлмейтiн маман қазақ қоғамының не ойлап, немен өмiр сүрiп жүрген бiле алмайды, ендеше ол қалайша қоғамдық процестер жөнiнде пiкiр айтып, болжам жасай алмақ? Кейбiр саясаттанушылар тек орыс газеттерiн оқиды, қазақ газеттерiн ашып та қарамайды. Олар қазақтың не ойлап, ненi уайымдап жүргенiн қайдан бiлсiн? Саясаттану қазақ тiлiнде дамымай, саясат та сапалы болмайды. Саясаттану деген не? Ол саяси шешiмдердiң дұрыс қабылдануына үлес қосудың тағы бiр тетiгi ғой. Ал саясаттанушылар қазақша бiлмесе, саясат та қазақы болмайды. Мысал үшiн айтайын, Қазақстанда саясаттану ғылымында (жылына) отыз диссертация қорғалса, соның бесеуi ғана қазақ тiлiнде жазылады екен. Ал саясаттану мамандарын дайындау үшiн мемлекеттiк грант орыс тобына қарағанда қазақ тобына көбiрек бөлiнедi. Яғни, мамандарды көбiрек дайындаймыз, бiрақ олардың арасынан шығып, ғылымға барып, саясаттануды дамытуға үлес қосып жүргендердiң саны, керiсiнше, аз. Бұл жағдай барлық ғылым салаларына тән.

Тағы бiр мысал. 1997 жылы Қазақстанда барлық ғылымдар бойынша қорғалған кандидаттық-докторлық диссертациялардың 4 пайызы ғана қазақша болған. Он жылдан кейiн, яғни 2007 жылы олардың 22 пайызы ғана мемлекеттiк тiлде қорғалған. Сонда он жылда академиктер мен профессорларымыз қазақ тiлiнде сауатты ғылыми еңбек жазатын шәкiрт дайындап үлгермедi ме? Жалпы, терминологиялық, категориялдық бағыттар қазақ тiлiнде жетiлiп, жаңа теория, жаңа терминология жасалмай, ғылым дамымайды! Бiрақ сол академиктерiмiзге ешкiм қазақ мамандарын дайындама деген жоқ қой! Мен барлық деңгейдегi жауапкершiлiк туралы айтып отырмын. Әлi күнге дейiн балаларын саналы түрде орыс мектебiне беретiн қазақтар жетерлiк. Оны ешкiм балаңды орысша оқыт деп итермелеп отырған жоқ қой? Бiр мысал келтiрейiн. Елiмiздегi 175 жоғарғы оқу орындарында 760 мың студенттiң 44% ғана қазақ тiлiнде бiлiм алуда. Демек, бiз мемлекеттiк тапсырысты өзге тiлде оқытуға көбiрек беремiз деген сөз. Бiр жағынан, қазақ балабақшасы мен қазақ мектептерiнiң жетiспейтiнi рас, яғни бәрiн бiрдей қамтып, бiрдей дамытып отыруымыз керек. Бiр қалада мектепке он мыңдап бала кезекте тұр, қаншама балабалабақшаға орналаса алмай жүр. 2007 жылы 1391 балабақшаның тек 487-сi ғана қазақ тiлiнде тәрбие берген. Бiрiн айтсаң, екiншiсi шығады. Тiл мәселесi өзiңiз көрiп отырғандай – жүйелi кең тақырып.

– 2010 жылы iс қағаздарын мемлекеттiк тiлге көшiремiз деген мәселе жарымжан, шала-шарпы жасалған жоба болып тұр ғой. Кейде қарап тұрсаң, билiктiң мемлекеттiк тiлге жасаған жақсылығы – «аюдың жақсылығы» сияқты. Мемтерминкомның жасаған сөздiктерiн қарап отырсаңыз, қазақтың құнарлы, шұрайлы тiлiн бұзатын небiр сөздердi табасыз. Көп сөздердiң әдемi баламасы байырғы қазақ тiлiнiң қорында бар екенiн тiл мамандары айтып жүр. Ал Мемтерминком әйтеуiр сөз жасау керек болған соң, «жаңа» сөздердi ойлап табумен, басқаша айтқанда тiл бұзумен әлек қой!

– Негiзi, iс қағаздарын мемлекеттiк тiлде жүргiзу жобасы әу бастан дұрыс жолға қойылмаған едi. 90-жылдардың аяғында мен диссертациялық кеңестiң хатшысы болдым. Қорғалатын диссертацияларды қарап шығамын, бiрақ олардың қазақшасын оқып-түсiну мүмкiн емес! Жалпы, бiздiң кейiнгi ұрпақтарымыз бiздiң қазiргi жазбаларымызды түсiнбейтiн шығар деп қауiптенемiн.

– Осындайды көрiп-бiлгенде, кейде тiптi билiк мемлекеттiк тiл мәселесiмен мүлде айналыспай-ақ қойса дейсiң…

– Дұрыс айтасыз. Бiз билiктен бiр нәрсенi талап етемiз. Бiрақ кейде оның сол бағытта iстегенi бiз күткеннен керi нәтижеге ұласып жатады. Бiз жоспарлап отырған форум осындай мәселелердi анықтау үшiн де керек. 20 жылда бiз ұлттық саясатта белгiлi бiр нәтижеге жетсек, соның бәрi – ақпарат құралдарының жұмысының нәтижесi. Ендi жаңа кезеңде, бұдар арғы iс-жоспарымызды анықтап, билiк пен қоғамға қандай талап қоямыз, осыны келiсiп алуымыз керек. Меншiк түрiне қарамастан, бәрiмiзге ортақ мүдде болуы керек. Ұлттық мүддеге келгенде, айтарымыз бiр жерден шығуы керек, ынтымағымыз бiр жағадан бас, бiр жеңнен қол шығаратындай ажырамас болуы керек. Ұлттық мүдде «Нұр Отандiкi» де, оппозициянiкi де емес.

Биыл республикадағы жалпыұлттық халық санағы өттi. Санақ туралы айтқанда бiз бүгiнде Қазақстандағы қазақтардың ғана санын айтпауымыз керек. Осы елде тұратын татарлар, башқұрттар, ұйғырлар, өзбектердi де қосып санауымыз қажет. Егер қазақша бiлетiн татарларды, ноғайларды т.б. қоссақ, бiздiң санымыз 67 пайыз болмайды, бiз одан да көп боламыз! Онда бiз абсолюттi басымдылыққа ие, мемлекеттiк тiлде – қазақ тiлiнде сөйлейтiн ұлтқа айналамыз! Маған Әзiмбай Ғалидiң «ғаламат қазақ ұлты» («большая казахская нация») деген концепциясы ұнайды. Қазақ ұлтына осы жерде тұрып жатқан түркiтiлдес ағайындарды да қосып, оларды бауырға тарту керек. Ұлттық мәселелердi шешуде осындай жүйелi, жаңаша көзқарас қалыптастырып, соған сәйкес жаңа талаптар қою керек. Билiктi де, оппозицияны да осыған үйрету керек. Неге кейбiр тұлғалар мемлекеттiк қызметте жүргенде мемлекеттiк тiлдi «бiлмейдi», ал оппозицияға кетсе, бiр-ақ күнде қазақша «сайрап» шыға келедi? Неге? Себебi бүгiнде қоғамдық саясатты анықтайтын орта – қазақ аудиториясы. Қоғамға жаққысы келген саясаткер – қазаққа жағуы керек. Амал жоқ, ол қазақ тiлiн үйренедi. Евгений Жовтис түрмеде қазақ тiлiн үйренiп жатыр. Ал оған бұрынырақ мемлекеттiк тiлдi үйренуiне кiм кедергi болды? Ол неге қазақ тiлiн үйренiп жатырмын деп жариялайды? Себебi шынымен де әдiлдiктi талап ететiн орта – қазақ қоғамы ғана. Қазақ газеттерi ғана – турашыл, объективтi. Бұрынырақта газеттердi билiктiк және тәуелсiз деп бөлетiн болсақ, бүгiнгi жағдай өзгеше: қазақ газеттерi меншiк нысанына қарамастан, мейлi ол жеке болсын, мемлекеттiк болсын, олар – турашыл, объективтi, шыншыл. Сондықтан, әдiлеттiлiктi iздесе, түбiнде қазақтардан қолдау iздейдi.

ҚАЗАҚСТАНДА ӘУЕЛI ҚАЗАҚТЫҢ МӘСЕЛЕСIН ТИЯНАҚТАП АЛУ КЕРЕК

– «Қазақстандық ұлт» идеясы да қазақ зиялыларын дауға салып болды. Осы мәселеге байланысты Шаханов пен Әбдiғалиевтiң арасында кереғар көзқарас бар. Сiз не дейсiз?

– Бiзде көп уақытқа дейiн ұлттық мәселелерге дискуссия болмады. Саясатта ұлттық тақырыптағы талқылаулар екiншi, үшiншi қатардағы мәселелер сияқты әсер қалдыратын. Соңғы жылдары ұлттық саясатқа қатысты жаңа тұлғалар пайда бола бастады немесе басқаша айтар болсақ, бұрынғы тұлғалар жаңа қырынын танылып жатыр. Осы тұлғалардың қатысуымен жаңа дискуссиялар пайда бола бастады. Дегенмен, бiр өкiнiштiсi, бұл дискуссиялар адамдар арасында дауға айналып кетедi. Мен мұндай дауға Берiктi де қимаймын, Мұхтар ағаны да қимаймын. Берiктi сынаушылар аз емес, бiрақ бiр анық нәрсе – оның сөздерiнiң, ойларының, ұлттық мүдде тұрғысынан бастау алып жатқандығында еш күмән болмауы керек. Егер де, кемшiлiк пен қателiк болса, әрине бiр-бiрiмiздi сынауымыз керек, бiрақ мысалы сол Берiктiң басқалармен бiрдей ұлттық бағытта көп еңбек етiп жүргенiн де мойындауымыз керек.

– «Бәрiмiздiң илеп жүргенiмiз бiр терiнiң пұшпағы» дейсiз ғой…

– Осы жүргенде бәрiмiз бiр-бiрiмiзге себепкермiз, түрткiмiз. Мысалы, Мұхтар Шаханов ағамен кездесiп, сөйлескенде, ол менi жаңаша ойға жетелесе, қуат берсе, мен өз кезегiмде оның сөзiнiң әсерiнен басқа бiр кiсiге ой салуым мүмкiн. Ал жаңағы идеяға келеск, бұрын да айтып жүрмiн, қазiр де қайталап айтайын, мен «қазақстандық ұлт» концепциясын қолдаушылардан емеспiн. Менiң ойымша, ұлттық саясатта ең әуелi қазақтың бiрлiгiн қалыптастыруды ойлау керек. Қазақтың мүддесi шешiлмейiнше, ресми түрде насихатталып жүрген «қазақстандық ұлт» идеясы жүзеге аспайды. «Ғаламат қазақ ұлтын» жасаймыз ба, «қазақстандық ұлт» концепциясын жасаймыз ба, қай-қайсысының да өзегi – қазақ ұлты болуы керек. Қазақстанда ең әуелi қазақ мәселесiн тиянақтап алу керек.

Тәуелсiздiктiң алғашқы жиырма жылында бiз тәуелсiздiктен не алдық, нендей жетiстiкке жеттiк? Осы тәуелсiздiктi қазақтың игiлiгiне, қазақтың мүддесiне жарата алдық па? Ендi екi-үш жылда осы сұрақтар алдымыздан шығады. Қазақтың жерi бай, кең деймiз. Сол жердiң байлығы, кеңдңiгi қазақтың игiлiгiне жұмсалып жатыр ма? Бiр ғана ономастика мәселесiн алайықшы. Осы мәселеге орай республикалық конференция ұйымдастырдық. Облыс әкiмдерiн, депуттарды жинадық. «Нұр Отанға» бұл не керек? Басқа нәрселермен айналыссаңдаршы» деген кiсiлер де болды. Кейбiр шенеунiктердiң ойынша, тәуелсiздiктiң 20 жылдығы той сияқты дүркiреп өтсе болғаны. Бәйге, мүшәйрамен ғана шектелетiн сияқтымыз. Шын мәнiнде, 20 жылдық – қорытындылау болады. Сол кезде мен жаңа айтып өткен сұрақтар туындайды. Осы 20 жылда көптеген мүмкiндiктер болды. Қайсысын пайдаландық, қайсысын пайдалана алмадық? Осы уақытта жер-су аттары түгел қазақшаланды ма? Жоқ. Iшiнара ғана. Жаз бойы «Нұр Отан» партиясының облыстық филиалдарына тапсырма берiп, дерек жинатып, сараптама жүргiздiк. Қазақстандағы көптеген облыс орталықтарында 80 пайызға жуық көше атаулары әлi өзге тiлде, өткен жүйенiң елесi iспеттес. Мен Ұлы Отан соғысының, Кеңес одағы Батырларының аттарымен аталған көшелердi айтып тұрғаным жоқ. Мысалы, «Комсомольский», «ВЛКСМ», «Мехколонна» немесе Дзержинский атындағы көшелердiң аттары әлi ауыспаған. Өскемен қаласында көше аттарының 90 пайызға жуығы – орыс тiлiнде. Павлодар мен Петропавлдың атын қазақшалай алмаған соң, не дейсiз? Солтүстiк Қазақстанға сапарлатсаңыз, «Макинка», «Железенка», «Ромашкина» деген атауларға кезiгесiз. Сол өзге тiлдi аталатын ауылдарда тек қазақтар тұрады. Осы жердiң байырғы тарихи атауын жаңғыртуға болмай па? Көшпелi қазақ әрбiр бұлақ, әрбiр тау, әр сайға ат қойып отырған. Моңғолияға барған бiр сапарымда ондағы жер-су атауларынан әуез естiгендей әсерленiп қайтқаным бар. Жол бастаушы жiгiт жердiң жай-жапсарымен таныстырып тұрып былай дедi: «Қазiр Сырғалыдан асып, Жыландыға өрлеп, Қарағайлыға құлаған кезде…» дегенiн тыңдап отырғанда, құлағыңа поэтикалық сарын естiлгендей болады екен. Ономастика – тiл ғылымының кiшкентай бiр саласы ғана. Осының өзiн дұрыстай алмасақ, бұл 20 жылда бiз не бiтiрдiк? Кеңсайға барсаңыз, өзiңiз де көресiз, бейiтке апаратын, төбеге шығатын жол – Мұстафа Шоқай атымен аталды. Тiптi кiмнiң атындағы екенi туралы жазылған тақтайша да жоқ, сол жердегi бiр жаман контейнердiң бүйiрiне «Улица Шокая» деп жазып қойыпты. Бiз Шоқайды дәрiптеп, кино түсiрiп, конференция өткiзiп, мәз болып жүрмiз, ал берген көшемiздiң сиқы анау. Ол кiм едi? Алашорда өкiметiнiң он бес адамнан тұратын Ұлттық кеңесiнiң мүшесi. Оған анау-мынау емес орталықтағы кең көшелердiң бiрiн беру керек қой! Оны айтасыз, Қарағанды қаласында Әлихан Бөкейхановқа әлi көше бере алмай жүрмiз! Ол кiм едi? Ол – бүкiл қазақ съезiнде сайланған ел басшысы! Ономастикадан басқа да, қордаланып жатқан мәселелер жетерлiк. Мұражайларды алыңыз. Тарихтан тәлiм алсын деп балаларды мұражайға апарсаң, қазақтың түп-тамырын, табиғатын танытатын дерек таппай, дал боласың. Бiздiң мұражайлардың пiшiнi: әуелi – хайуанаттар әлемi, онда қасқырдың, бүркiттiң, киiктiң тұлыбы тұрады. Одан кейiн кеңестiк кезең: Ұлы Отан соғысы, одан соң – бiр-екi сауыт-сайман, киiз үй бұйымдарын көресiз. Жаңа кезең: Елбасының суретi, Ту, Конституция мәтiнi… бiттi. Мұражайға барып, “қазақ қандай ел, қайдан шықты, кiм болды?” дегендi ұғу мүмкiн емес. Шымкенттiң мұражайында – шымкенттiк сыраның шынысы, ал Таразда – тараздық арақтың шынысы тұрады.

Мен Шымкенттегi мұражайда Кенесарының қылышы бар дегендi естiп, биылғы Наурызда балаларға көрсетпек болып, сонда ертiп бардым. Ауызша аңыздай қылып айтқанменен, оның бiр мүлкiн көрудiң өзi – тәлiм-тәрбие емес пе?! Сонымен, Шымкент орталық мұражайының о шетi мен бұ шетiн түгел аралап, көре алмадым қылышты. Ақыры, амал жоқ, ұяла-ұяла сол жердегi мұражай қызметкерлерiнен сұрадым. Сөйтсем, Кенесарының қылышы шеткi бiр бұрышта елеусiз iлiнiп тұр екен. Ау, Кенесары кiм едi? Қазақтың соңғы ханы, ұлт-азаттық көтерiлiстiң басшысы! Оның қылышын бiз төрге iлуiмiз керек емес пе? Бәлкiм, ол қылышты Ұлттық гвардияның қатысуымен арнайы рәсiм бойынша Астанадағы мемлекеттiк мұражайға алып келу керек шығар? Астананың неден басталғанын еске түсiрiңiзшi? Ол Министрлiк үйiнен немесе Бәйтеректен басталған жоқ, Астана Кенесарының ескерткiшiнен басталды. Кезiнде осы жерде орыс бекiнiсi болғаны, оны Кенесары қайта-қайта шауып ала алмағаны – тарихи факт. Ал тәуелсiз Қазақстанның астанасы Ақмолаға көшiп келген кезде, осы жерге қазақтың туын тiккендей болып, Елбасының пәрменiмен ең бiрiншi Кенесарының ескерткiшi қойылды. Демек, Кенесарының қылышының осы жерде тұруының жөнi бар. Сондықтан көрiп отырғаныңыздай, қай жерге бас сұқпаңыз, барлық жерде әлi атқарылмаған жұмыс көп.

– Қыруар шаруа бар дейсiз ғой…

– Смағұл Елубай ағамыз ашаршылық мәселесiн көтерiп жатыр. ХХ ғасырдағы ашаршылықта Қазақстанда 2 миллионға жуық адам қырылған екен. Ал 11 сыныпқа арналған тарих оқулығында ол туралы бiр абзацта ғана айтылған. 2 миллион адамның өлiмi – бiр-ақ абзац! Ал осы абзац кiрiктiрiлген тараудың аты – «Кеңес өкiметiнiң селқос саясатының көрiнiстерi». Геноцид емес, әдейi жасалған емес, ұжымдастыру саясатының бiр кемшiлiгi ғана сияқты! Осындай қордаланған мәселелердiң бәрi жөнiнде ойланатын-толғанатын кез жеттi.

– Билiк қолға алған «үш тұғырлы тiл» саясаты мемлекеттiк тiлдiң өрiсiн кеңiте ме, кемiте ме?

– Егер қазiргi уақытта ұлттық мемлекет құруға бағытталған саясат болса, бiз «үш тұғырлы тiл», «қазақстандық ұлт» концепциялары жөнiнде дауласпай, қолдауымыз керек едi. Өйткенi бұл концепциялар қазақ тiлi мен ұлтының ықпалын кеңейтер едi. Ал бiзде қазiр жағдай керiсiнше ғой. Онсыз да қазақ мәселесi екiншi, үшiншi қатарда. Сондықтан қазақтың мүддесiн шешуге қызмет етуi тиiс идеялар түптiң түбiнде қазаққа қарсы жұмыс iстейдi. Жақында Түркияға бардым. Билiк етушi Ақ партия қазiр «Түрiк ұлтын» тек түрiк ұлтымен шектемей, оған әзiрбайжан, грузин, шешендердi т.т. қосып айтуымыз керек» дейдi. Бiздегi «қазақстандық ұлт» идеясына пара-пар ой. Бiрақ ол жердегi дау – басқа. Түркиядағы өзге ұлт өкiлдерi ассимиляциядан қорқып, қарсы болып жатыр. Ал бiз жалтақтықпен ұлттық мәселелердi түбегейлi шешудi әлi сөзбұйдаға салып келе жатырмыз.

Осыдан бiрнеше жыл бұрын ресейлiк ақпарат құралдарында Қазақстандағы тiл саясатына қатысты «Қазақ тiлi күшейiп барады» деген мазмұндағы мақалалар жарияланды, одан кейiн Астанада осы мақалаларға орай бiр жиын болды. Оған лауазымды қызмет iстейтiн азаматтар қатысты. Ол кезде мен Президент әкiмшiлiгiнде жұмыс iстеймiн. Талқылау үстiнде бiреу «iс қағаздарын мемлекеттiк тiлге көшiру мерзiмiн тағы 10 жылға ұзартайық» дедi. Бiреу «мемлекеттiк қызметке орналастыру кезiнде басқа ұлт өкiлдерiне квота беру керек» дедi. Сонда бiр кiсi күлiп айтты: «Ең ғажабы, Қазақстандағы қазақыландыру мәселесi күшейiп кеттi деген мәселенi бiз екi сағат бойы орысша талқылап отырмыз» дедi. Маған сөз бергенде мен былай дедiм: «Бiзде iшкi саясат – екiжүздi. Қазақ шуласа, қазақтың ыңғайына жығыламыз, орыс шуласа, орыстың ыңғайына жығыламыз. Екеуiне де жаққымыз келедi. Тұрақты ұстаным жоқ».

Тәуелсiздiк алдық. Тәуелсiздiктi не үшiн алдық. Ұлттық мемлекет құру үшiн алдық. Осы ойдың басын айтамыз: Тәуелсiздiк алдық дегендi. Тәуелсiздiк өзiнiң ұғымына қай уақытта сай болады? Осыдан келiп шығатын екiншi тiркестi ашық айтатын болсақ қана: Не үшiн тәуелсiздiк алдық? – Ұлттық мемлекет құру үшiн. Бұл бiзге сол үшiн берiлген мүмкiндiк едi. Түркiлердiң кезiнде «мәңгiлiк ел» деп айтып жүргенi, менiң пайымдауымша, ол – мемлекеттiлiк. Қай ел мәңгi? Мемлекеттiлiгi бар ел – мәңгi. Құдайдың, тарихтың, тағдырдың берген мүмкiндiгi – тәуелсiздiктi алып отырмыз. Осы тәуелсiздiктi қазақтың игiлiгiне жарата алуымыз керек. Осындай мемлекеттiлiкке жете алмай жүрген, саны бiзден екi есе, үш есе көп халықтар бар. Тәуелсiздiгiмiзге сол ұлттардың тағдыры тұрғысынан қарауымыз керек. Олармен салыстырғанда, өзiмiздi бақыттырақ сезiнуiмiз керек сияқты. Бiрақ екiншi жағынан, бiздiң сорымыз – тәуелсiздiгiмiз де, жерiмiз де, мемлекеттiлiгiмiз де бар, бiрақ соның игiлiгiн толық көрiп отырмыз ба? Сол ұлттардың тағдырымен салыстырсақ, артықшылығымызды да, кемшiлiгiмiздi де көремiз.

ҚАЗАҚТЫҢ ҚАЗАҚТЫҒЫН САҚТАП ҚАЛҒАН – ДIН

– «Мәңгiлiк президент» идеясы кiмге, не үшiн керек болды деп ойлайсыз?

– Оны бiлмедiм (Күледi). Мен бұл жөнiнде өз пiкiрiмдi ғана анық айта аламын. Мен бұл идеяны қолдамаймын, тiптi қарсымын.

– Ал Президенттiң өзi бұл идеяны қолдай ма?

– Президентке бұл керек емес. Мұндай идеялардың пайда болу себебiн жоққа шығара алмаймыз. Қоғамда, халық арасында Президентке деген ықылас зор, сенiм күштi. Әлеуметтiк зерттеулер халықтың көпшiлiгi Президенттiң ел басында жүргенiн қалайтынын көрсетедi. Елдiң бар үмiтi сол кiсiнiң есiмiмен байланысты. Сондықтан мұндай идеяның қалай пайда болғаны түсiнiктi. Тiптi қазiрше тыйылса да, болашақта да қайта-қайта туындауы мүмкiн. Менiңше, билiктегi кейбiр тұлғалар халықтың осы ықыласын өз пайдасына жаратқысы келетiн сияқты. Сенiм бар, ықылас бар, олар оны бұрмалап, «мәңгiлiк президент» деген сияқты идеяға айналдырғысы келедi. Бiрақ оған ешқандай қажеттiлiк жоқ. Президентке менiңше, оның қажетi шамалы. Ол кiсi бұл идеяға селқос қарайтын сияқты.

– Өзiңiз де байқап жүрген шығарсыз, қазiр қоғамда бiр келеңсiз жайт қалыптасты: лауазымды шенеунiктер болсын, облыс әкiмдерi болсын, тiптi ауыл әкiмдерiнiң өзi кез келген әлеуметтiк жоба, шараны, тiптi зауыт ашылып, жол салынып жатса да, оның бәрiн Елбасының атымен байланыстырып, «Президенттiң тапсырмасымен» деп жалаулатып жатқаны. «Жол картасы», «Жүз мектеп, жүз аурухана» секiлдi iрi жобалардың өзiн Президенттiң атымен байланыстырамыз. Бiр қарағанда, Елбасыны ұлықтау, дәрiптеу сияқты, ал екiншi жағынан… орға жығу сияқты. Себебi сол айтылған жобалардың бәрi дерлiк жемқорлыққа байланысты былық-шылыққа батып жатыр. Сонда жақсылығы да, жамандығы да – бiр кiсiге, яғни, Президентке ме?

– Дұрыс айтасыз. Элитаның Президенттiң алдындағы жауапкершiлiгiн арттыру керек. Мен бiр сараптама жасадым. Соңғы 4-5 жылда Президенттiң протоколды тапсырмаларын қарадым (ал протоколды, яғни тiркелген тапсырмалар мiндеттi түрде орындалуы керек!), Президент соңғы 4-5 жылда әртүрлi салада, әртүрлi бағыттарға қатысты 750-ге жуық тапсырма берген. Оның 300-ден аса көлемi орындалмаған!

Бiз, негiзi, шектен шығуға бейiмбiз. Не асыра мақтайды, не бәрiн жоққа шығарып, даттайды. Елбасына келгенде де, солай. Елбасы, ең әуелi, қазақтың ынтымағы үшiн керек. Бүгiнде қазақтың ыдырауына жол бермеу, ынтымағын арттыру – өзектiлiгi кетпеген мәселе. Сондықтан бiзге ұлтты ұйыстыратын тұлғалар керек. Ұлтты алға жетелейтiн көсем қашанда керек, ал қазiр тiптi керек. Ресейдегi Таулы Алтай республикасындағы Қосағаш ауылына бардық. Он мың қазақ тұрады екен. Сайлау кезiнде төрт қазақ пен бiр орыс сайлауға түсiп, қазақтар төрт топқа бөлiнiп, ақыры әлгi орыс жеңiске жеткен. Моңғолияға барған сапарда, бiр үйдегi екi қазақтың бiрi «ақ», бiрi «қызыл» болып бөлiнетiнiн көрiп, қынжылдым. «Ақ» партия – демократтардiкi, «Қызыл» партия – коммунистердiкi. Сол жердегi бiр әкiм маған ренжiп, «Сiз билеушi партияның өкiлiсiз, неге бiрiншi маған келмейсiз, мен – осы жердегi билеушi партияның өкiлiмiн ғой» дедi. Мен оған ренжiдiм: «Мен «қызылды», не «ақты» iздеп келгенiм жоқ, мен қазақты iздеп келдiм. Сiздердiң өзара iштей бөлiнiстерiңiз идеология, саясатқа байланысты шығар, бiрақ қара шаңырақтан қазақ келiп тұрғанда, осы бөлiнулерiңiздi бiлдiрмей-ақ қойсаңыздар қайтедi?» дедiм. Қазаққа билiк тигенде, ол билiктi қазақтың ынтымағына, бiрлiгiне жарата алмаса, ол билiктiң пайдасы қанша?

Қазақтың бiр ерекшелiгi – ұлттық сипаттан оңай айни салады. Өзбек Жапонияда да – өзбек. Ресейде он жыл, жиырма жыл тұрса да – өзбек. Акцентi, тамағы, киiмi, бәрi – өзбекше, өзгермейдi. Грузин Кеңес үкiметiнiң тұсында мiнезiн де, тiлiн де сақтап, грузин болып тұрған. Әзiрбайжан– қашан да әзiрбайжан. Ал қазақ қай елге барса, сол елге сiңiп кетедi. Осы мәселе менi қатты алаңдатады. Герольд Бельгер «Қазақ – елiктегiш халық» дейдi. Бiр жағынан Смағұл Елубай ағаның айтып жүргенi де дұрыс: екi миллион адам аштықтан қырылып, қаншама марғасқа тұлғалары атылып кетсе, қазақ жалтақ болмағанда кiм жалтақ болады? Мұның бәрiне түсiнiстiкпен қарауға болар. Ең қызығы, жетпiс жылда қазақтың қазақтығын сақтап қалған жалғыз фактор – дiн. Дәстүрiмiздi, тiлiмiздi ұмыта жаздағанда, ұлтты сақтап қалған – дiнiмiз болатын. Қазақ қазақша сөйлемесе де, баласын сүндетке отырғызды. «Бiссiмiлласын» аузынан тастаған жоқ. Бәлкiм, бүгiнгi тәуелсiздiгiмiз – осы таза ниетiмiз үшiн берiлген сый шығар!

Қазақтың уайымы көп. Жер-жердегi қазақтың ойы – әр тарапта. Бiрақ тiлек – бiр. Ол – қазақтың бiрлiгi. Бiзге қазiр жетпегенi – дiнге байланысты ыдырау. Сондықтан осы мәселелердiң бәрiн ашық айтып, басын ашып алғанымыз дұрыс шығар.

Сұхбаттасқан Гүлбиғаш ОМАРОВА

Редакция таңдауы

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...
5f3fc06d 86e4 400e 8267 08cf4ae009b0

Асқар Мамин «Роскосмос» басшысы Дмитрий Рогозинмен кездесті

Премьер-Министр Асқар Мамин «Роскосмос» ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий...
dec68a78 f30e 4b4f 970e ce1c2c5a8d6a

«Nur Otan» партиясының жанынан 9 жаңа қоғамдық кеңес құрылады

Осылайша, олардың жалпы саны 14-ке жетті, – деп хабарлады партияның баспасөз қызметі. «Nur...
taldy or an

Талдықорған қаласына жаңа әкім тағайындалды

Алматы облысы әкімінің өкімімен Жасыбаев Ержан Бәкірбайұлы Талдықорған қаласының әкімі болып тағайындалды....

Жаңалықтар

Асқар Мамин «Роскосмос» басшысы Дмитрий Рогозинмен кездесті

Премьер-Министр Асқар Мамин «Роскосмос» ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий Рогозинді қабылдады, – деп хабарлады primeminister. Тараптар ғарыш саласындағы Қазақстан – Ресей ынтымақтастығының...

«Nur Otan» партиясының жанынан 9 жаңа қоғамдық кеңес құрылады

Осылайша, олардың жалпы саны 14-ке жетті, – деп хабарлады партияның баспасөз қызметі. «Nur Otan» партиясының Лидері, Елбасы Н.Назарбаевтың партияның «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!»...

Талдықорған қаласына жаңа әкім тағайындалды

Алматы облысы әкімінің өкімімен Жасыбаев Ержан Бәкірбайұлы Талдықорған қаласының әкімі болып тағайындалды. Бұл туралы Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Бәкірбайұлы Жасыбаев 1965 жылы...

Белгілі әнші Индира Еділбаева «Nur Otan» партиясын таңдады

«Nur Otan»-ның құрылғанына 22 жыл толуына орай, партияның Алматы қалалық филиалы белсенді және жігерлі алматылықтармен толықты. Партияның жаңа өкілдері қатарында денсаулық сақтау, мәдениет және...

Әуе компанияларының табысы 41% азайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі әуе компанияларының жылдық табысы 41% төмендегенін, ал жолаушылар тасымалы қызметі 6 пайызға арзандағанын хабарлады. Биыл қаңтарда еліміздің әуе компанияларының кірісі...

Белгілі журналистің еміне қаржы жиналуда

Бүгін «Қазақстан» телерадиокорпорациясы «Мың алғыс» қайырымдылық телемарафонын өткізеді. Шараның негізгі мақсаты – көмекке мұқтаж жандарға көпшіліктің атсалысуымен қолұшын созу, мейірімділікті, қайырымдылықты насихаттау, қайырымды жандарға алғыс...

Атырау дәрігерлері Алғыс айту күніне орай челлендж бастады

«Мерекелік шараға өңірдегі 35 медициналық ұйымның қызметкерлері қатысты»,-деп хабарлайды Атырау облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі. «Туған елге мың алғыс!» челленджі өңірде бір апта бұрын...

Дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жетеді – министр

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 2023 жылы дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жететінін айтты. Ведомство басшысы Президенттің биылдан бастап дәрігерлердің жалақысын кезең-кезеңімен көтеру міндетін қойғанын...

Әлем тұрғындарының қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екені анықталды

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас ғылыми қызметкері Сумия Сваминатан Жер бетіндегі тұрғындардың қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екенін айтты, деп хабарлайды РИА Новости.  Ұйым...

Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі Қазақстан имиджі

Ақпарат кеңістігінде мемлекеттің имиджі мен медиаобразын жасау – дамушы елдердің алдында тұрған күрделі міндеттердің бірі. Қазақстан тәуелсіздік алған 30 жыл ішінде дүние жүзінің алпауыт...

Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақыру басталды

Осы көктемде 13 500-ден астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші ел Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады. Қорғаныс ведомствосы...

ҚазҰУ ректоры француз ғалымдарына бірлескен археологиялық зерттеулер жасауды ұсынды

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры Жансейт Түймебаев Қазақстандағы Франция Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі Дидье Канеспен кездесіп, ғылым-білім  және мәдени бағыттар бойынша өзара ынтымақтастықты тереңдету...

Ресейдің ең бай депутаты қамауға алынды

Ресейдің Сахалин облыстық Думасының миллиардер депутаты Дмитрий Пашов қамауға алынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Сот оған екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану...

«Борат 2» ең үздік комедия ретінде «Алтын глобус» лауреаты атанды

Лос-Анджелес пен Нью-Йоркте кино және теледидар саласындағы "Алтын глобус" сыйлығының 78-ші марапаттау рәсімі өтті. Коронавирус пандемиясына байланысты марапаттау тарихта алғаш рет виртуалды форматта өтті.  Ең...

Түркістандағы қайғылы оқиғаға қатысты алғашқы мәліметтер жарияланды

Түркістан қаласында орын алған қайғылы жағдайдың себебін анықтау үшін құзырлы органдардан құрылған топ болған жайтты жан-жақты тексеріп жатыр. Орын алған оқиғаның мән-жайын анықтаумен айналысатын...

15 жыл бойы қос азаматтығын жасырып келген павлодарлық жазаланды

Қос азаматтығын жасырып келген Павлодар облысы Железинка ауданының тұрғыны айыппұл арқалады, деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Аудандық соттың баспасөз қызметінің мәліметінше, Железинка аудандық полиция бөлімінің көші-қон қызметінің...

Бұл – қазақ халқының шексіз дархандығының жарқын үлгісі.

Джамалайл ЭЛИМХАНОВ, «Емир-Ойл» ЖШС басқарма басшысы: Қазақстан Тәуелсіздік алған сәттен бастап Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев әрбір азаматтың өз Отанында қауіпсіз және жарқын өмір сүруі үшін және...

COVID-19: Елорда «сары» аймаққа енді

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия 2021 жылдың 1 наурызы күнгі қазақстан амақтарындағы эпидемиялық жағдайды бағалау матрициасын жариялады. Бұл туралы...

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды. Партияның құрылуы мен қалыптасу тарихы Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың есімімен тығыз байланысты. 1998 жылғы 21 қазанда Қазақстан...

ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Ержан Ерікұлы Біржанов ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Біржанов 1979 жылы Солтүстік...

Алматы түрмесінен қашқан сотталушы Ақтөбеде ұсталды

Алматыдағы бас бостандығынан айыру орындарының бірінен қашып шыққан адам Ақтөбеде қолға түсті, деп хабарлайды ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық атқару жүйесі комитетінің баспасөз қызметі. «Алматы...

«Nur Otan» қатары жаңа мүшелермен толықты

Партияның 22 жылдық мерейтойы қарсаңында «Nur Otan» облыстық филиалында салтанатты түрде партия билеттері табыс етілді. Партияның аймақтық филиалының төрағасы, облыс әкімі Әбілқайыр Сқақов партия...

«Тұмар-2021» ұлттық телевизиялық байқауына өтінімдер қабылдау басталды

Бүгіннен бастап tvtumar.kz сайтында «Тұмар-2021» ұлттық сыйлығын алуға өтінімдер қабылдау басталды. Сыйлыққа 2020 жылы қазақстандық телеарналардың эфиріне шыққан телевизиялық жобалар қатыса алады. Өтінімдерді республикалық және...

Америкалық телеарна Трамптың саяси жоспарларын ашты

АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп елде жаңа партия құру мүмкіндігін қарастырмайтынын жариялайды. Оның саяси жоспарларын американдық Fox News телеарнасы ашты. "Біз жаңа партиялар құрмаймыз және...

Президент: Біртұтас және еңбекқор ұлт болсақ, көздеген мақсаттарымызға жетеміз

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады. «Құрметті отандастар! Сіздерді Алғыс айту күнімен шын жүректен құттықтаймын! Елбасы 2015 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында жариялаған осы...

Ақтауда жәндіктерді уламақ болған әйел көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтірді

Пәтердегі жәндіктерді уламақ болған Ақтау тұрғыны көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтіріп қойды. Бұл туралы Қоғамдық коммуникациялар орталығына сілтеме жасап Lada.kz хабарлады.  Зарарсыздандыру құралынан...

Елбасы қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады, деп хабарлайды Elbasy.kz. Қымбатты отандастар! Алғыс айту күні Қазақстан халқының бірлігін паш етеді,...

2020 жылдың ең танымал құпиясөздері анықталды

2020 жылы қандай құпиясөздер жиі қолданылды? Бұл сауалға DLBI деректер ағынын барлау қызметін жасаған зерттеуге сілтеме жасай отырып "Известия" басылымы жауап берді.  Рейтинг көшбасшысы тағы...

Жел, көктайғақ: Еліміздің 9 өңірінде ескерту жарияланды

1 наурызда елорда мен 8 өңірде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды "Қазгидромет". 1 наурызда Нұр-Сұлтан қаласында жел, көктайғақ болады. Оңтүстік - батыстан соққан...

1 наурыз: Атаулы күндер мен оқиғалар

Бүгін – елімізде Алғыс айту күні. Бұл мереке  ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2016 жылғы 14 қаңтардағы Жарлығымен бекітілген. 1995 жылдың 1 наурызында елімізде...

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Бүгін – Жамбыл Жабаев дүниеге келген күн

Бұдан 175 жыл бұрын 99 жасына дейін жүрегінен жыр төгілген ақын,  дүлдүл жырау, жүйрік жыршы, КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты Жамбыл ЖАБАЕВ (1846-1945)  дүниеге келді. Ол...

NASA Марстың алғашқы панорамасын жариялады

АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Ровер Perseverance түсірген Марстың алғашқы панорамалық суреттерін жариялады. NASA алдағы апталарда көптеген қызықты суреттері жариялайтынын мәлімдеді.  

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи ізімен» ғылыми-экспедициясы аясында Өзбекстан Республикасының Наманган қаласынан Қожа Ахмет Ясауи шежіресінің бір...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына үндеу жасады, - деп хабарлайды өңірлік СЭБД баспасөз қызметі. Бекшин үндеуінде алматылықтардан...

Армениядан жеткізілген көліктердің тіркеу мерзімі ұзартыла ма?

Қазақстанға Армениядан жеткізілген көліктерді тіркеу мерзімі 1 наурызға дейін ұзарды, - деп хабарлайды Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі. ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 2020 жылдың 1 ақпанына...

Ақпарат министрі кәсіби журналистиканы дамыту туралы жоспарын айтты

Еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттерінің оқу бағдарламалары зерделенеді. Бұл туралы ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Министрдің айтуынша, қоғамдық...

Қытай келісімдерді елемей, қазақ пойыздары қараусыз қалып жатыр

"Жүк жөнелтушілердің бастамасымен Қытайға тауарларды қабылдауға уақытша тыйым салу енгізілді", – деп хабарлайды «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы (ҰК)»АҚ баспасөз қызметі. «ҚХР-мен шекарадағы бекеттерде жағдай...

Ресейде тіркелген көліктер Қазақстанда жүре алмай ма?

  Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде Қазақстанның Бас прокуратурасы атынан жалған бұйрық таратылған деп хабарлайды  тengrinews.kz сайты. Аталған «құжатта» Ресейде тіркелген автокөлік иелеріне Қазақстан аумағында жалпы сенімхатсыз...

ЕСКІ ЖАРАНЫҢ АУЗЫН ТЫРНАУ ЕСТІНІҢ ІСІ МЕ…

Адам баласы туғанда бір-бірінен артық-кемі жоқ қызыл шақа болса да, өсе келе олардың бәрі өз бетінше өзгеріп, даралана бастайды. Өйткені уақыт ағымындағы түрлі әсерлер...

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Омбыда Халықаралық ана тілі күні атап өтілді

2021 жылғы 24 ақпанда халықаралық ана тілі күніне орай Қазақстанның Омбыдағы Консулдығының басшысы Ырысқали Дәуренбек «Омбы қазақтары» аумақтық қоғамдық ұйымының басшылығы, жергілікті қазақ тілі...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...