ПИРАМИДАЛАР ЕЛIНДЕ

Көңiлiмнiң көгершiнiн ұшырған,

Дәмiн таттым, тұз бұйырып, Мысырдан.

Мұхамбеттiң үмбетiмiн, иншалла,

Дiнiм – ислам, затым менiң – мұсылман!..

автор.

САПАР АЛДЫНДА

Қақаған күзгi ызғар. Қарашаның құм суырған бiр күнiнде Отырардың орталығы Шәуiлдiрде елең етерлiк бiр жаңалық болды. Сирияның Дамаскi қаласында жерленген ұлы жерлесiмiз Әл-Фарабидiң зираты табылыпты. Табылғаны былай тұрсын, бiр топ қазақ зиялылары тәу етiп барып, қос уыс топырағын тәбәрiк қылып ала келiптi. Қос уыс болатыны – ол жерде батырлығымен, жауынгерлiгiмен әлемге әйгiлi болған – Сұлтан Бейбарыс та жерленген екен, оның зиратынан да топырақ ала келген. Бұл – бiрлiктiң, бiрлiкке бет бұрған тiрлiктiң iзгi үлгiсi екендiгiне дау жоқ!

Аудан әкiмшiлiгiнiң алдындағы алаңқайда митингi болды. Бабалар зиратынан әкелiнген Әл-Фараби мен Сұлтан Бейбарыстың топырағын Арыстанбаб қорымының жанына қойып екi кесене салынбақ. Бұл тарихи мұраға мұрындық болып, ұлағатты iске бас-көз болып жүрген Отырар ауданының сол кездегi әкiмi – Әлiмжан Құртаев.

Жергiлiктi ауыл ақсақалдарымен алақандай ауылдың игi жақсылары қатысқан митингiге облыс орталығы түгелдей көшiп келдi десе де болады. Жиыннан соң көлiктерiне отырған халық нөпiрi Арыстанбаб қорымына қарай қозғалды.

Қазақтан сiрә сөз қалған ба, бiреулер ернi-ернiне жұқпай: “Ойбай, бұл топырақты қайдан алған, екеуiнiң де зираты таспен бастырылған, ол жерден топырақ түгiлi тiс шұқитын шөп таба алмайсың” деп жатты.

Не де болса, елден ел асып, дариядан теңiз асып, туған жерден жырақта жатқан ұлылардың әруағына құран бағыштап, ұрпақтарының атынан бас ие барған жiгiттердiң бұл iсiн ерлiк десек те болады. Ырымшыл, әруақшыл халықтың iлуде бiреуi болмаса, қалғандары сонау Дамаскiге жете алмайтыны белгiлi. Сондықтан оларға тәу етiп тұратын кесене орнатып берсе, одан артығының қажетi жоқ та шығар.

Болашақ кесенелердiң орны белгiленiп, қос алыптың аты-жөнi жазылған мәрмәр тастар қатар тұр. Тастың астындағы ұяшыққа топырақ салу рәсiмi басталып та кеттi.

Ертедегi аңыздарға сенсек, адам баласы “шыр” етiп дүниеге келгенде өлетiн жерiнiң топырағы “бүлк” етiп көтерiледi дейдi. Ұшы-қиыры көрiнбейтiн ұлы қазақ даласының Оңтүстiгi мен Батысынан бастау алған қос арыстың дәм-тұзының таусылып, топырағы бұйырған жерi – осы Дамаскi болса, оған қандай уәж айтарсыз?!.

Мұны мұсылмандар “нәсiп” дейдi. Жаңашалап айтар болсақ – “тағдыр”!

Әлекедей жалаңдап, қуырып бара жатқан қара суықта бүрiскен торғайдай бұйығып, Әселханның (Қалыбекованы айтам) ығын паналап, шеттеу тұрғанмын.

Қытымырлау заманның иiрiмiне iлесе алмаған, арық қойдан бәсi төмен ауыл ақынына ұлылардың топырағына қол ұшын тигiзу қайда? – деген өз ойыма шырмалып тұрғанымда бас муфти Әбсаттар Дербiсәлi қажының:

– Ханбибi, берi жақында, бабаңның басына топырақ сал! – деген жұмсақ үнi естiлдi.

Халық қақ айрылып жол ашты. Әбсаттар қажының алтын өрнектi ақ шапанының мысы басты ма, алақанындағы түюлi кестелi орамалдағы топыраққа уысты молынан салсам керек, айнала тұрғандар “гу” ете қалғанда, менiң бетiм “ду” ете қалды. Себебi топырақ салу рәсiмiнде – бiр шымшым ғана салу керек екен, оны қайдан бiлейiн. Жұртта шаруам жоқ көңiлiм ашылып, арқамнан ауыр жүк түскендей сезiндiм өзiмдi.

Сол сәтте, сол жылы бабалар салған iзбен Мысыр дәмiн татамын, Сұлтан Бейбарыстың мешiтiне барып, құран бағыштармын деген ой үш ұйықтасам түсiме кiрмейтiн. Халық айта беретiн “тұз-нәсiп көтерсе, әруақ айдаса…” деген сөздердiң бекер айтылмайтынына көзiм әбден жеттi.

* * *

2006 жыл. Тамыз айы. Жазғы демалыстан оралғаным жаңа ғана едi.

– Бастық шақырады – дегенге, облыстық мәдениет басқармасының сол кездегi бастығы Күздеубаев Жолдасбекке кiрдiм.

– Апай, Қазақстандағы Араб Әмiрлiктерi Елшiлiгi өз есебiнен музей қызметкерлерiн Египетке бiлiмiн шыңдап қайтуға шақырып жатқан көрiнедi. Соған барып қайтсаңыз!

– Жолдасбек-ау, қазiр шiлде, ол жақта күн күйiп тұрған шығар?

– Ондағы адамдар да өмiр сүрiп жүр ғой, жанып кетпей! – дедi тiкесiнен, өзiне тән мiнезiмен, – Өмiрдiң жартысынан көбiн қызметке арнадыңыз, оны мiндет етiп, еңбегiңiзге қоштап-қолпаштау күтпегенiңiздi де бiлемiн. Сондықтан осы сапарға Сiздi лайықты деп шештiм. Ел көрiп, жер көрiп қайтасыз. Ақын адамға бұл өте қажет, – дедi.

Сонымен, Қазақстан бойынша аптаның жетi күнiндей жетi музей қызметкерi Алматы әуежайында кездестiк.

ЕГИПЕТТЕ ЕРКIН ЖҮРДIК.

– Қайда бара жатырсың?

– Шетелге!

– Қайдан келе жатырсың?

– Шетелден!

…Шет ел қалталылар үшiн көршi колхозға барып келгенмен бiрдей болып қалған заман.

Ежелгi Египетке, көне Мысыр елiне сапар шегудiң ретi келген жұлдызды сәтте қатты толқыдым. Бiлмеген жердiң ой-шұқыры көп екендiгi әу бастан мәлiм; ол жаққа барып келгендерден немесе бiлетiндерден суыртпақтап сыр тарта бастадым.

– Ойбай, – дедi, бiр танысым, – таза мұсылман елiне бара жатыр екенсiң, олардың салт-дәстүрiн ұстануың шарт. Ұзын көйлек киiп, басыңа жаулық саласың! Көзiңнен басқа жерiң көрiнбеуi тиiс!

Апырай, – деймiн iшiмнен – ол жақта аспан айналып жерге түскендей ыстық болады дейдi, мына Шымкенттiң шiлдесiнен кiрерге iн таппай жүрген қайран басым, ол жақта не жаным қалады екен? – деп мұңайдым. – Оның үстiне аузы-басыңды тұмшалап алсаң…

Әлгi танысымның сөзiн әуежай басында бiрге ұшқалы тұрған Бек деген жiгiт одан сайын ұшындырып жiбердi:

– Табаны қалың бәтеңке кидiм, iшiнде киiз ұлтарағы бар. Ол жақтың ыстығы – табаныңнан өтiп миыңа бiр-ақ жетедi, екен. – Көзiнiң қиығымен киiз ұлтарақты бәтеңкесiне қарап қойды.

Алқа-қотан отырған сапарлас қыздарға:

– Анамнан туылғалы аузы-мұрнымды тұмшалап көрмеп едiм, сендер не қылмақсыңдар? – деп сауал тастадым.

– Бiз дiн жолын ұстанып бара жатқан жоқпыз ғой, – дедi Гүлнар есiмдi қыз, – алда-жалда солай ету керек болса Стамбул арқылы ұшады екенбiз, сол арадан бiр нәрсе қылармыз, – деп жұбауратты.

Алматыдан таңғы сағат алтыда ұшатын “Алматы-Стамбул” бағытына үш сағат бұрын барып, сарсылып отырдық. Түнi бойы ұйқы жоқ. Ұшақ Стамбулға келiп қонғанда таң аппақ боп атты. Күн ұзаққа Түркияда содан, түнгi сағат он бiрде Каирға ұшатын болдық.

Тынымсыз тiршiлiк иесi – қарт Стамбул бұл кез оянып, ырғақты қарекетiне көшкен екен. Дүкеншiлер ләпкелерiн ашып, iрiлi-уақ дүңгiршектердiң сатушылары құмырсқа бел түрiк “бардактарындағы” (стақан) қан қызыл шайлары мен қою кофелерiн құшырлана ұрттауда.

Қонақ үйге заттарымызды жайғап, түрiктерден қалыспай бiз де шайлануға кiрiстiк. Бiраз тыныққан соң қала араламақ болған қыздардың ойына қосылмайтындығымды бiлдiрдiм.

– Стамбулда болғам. Одан да ұйықтап, тынығайын.

– Тынығу қашпас, ауылда да демалуға болады. Сапарға шыққан адамның мақсаты – көрiп-бiлу, танысу емес пе? – дедi, Бибiнұр есiмдi әдемi қыз,- бөлiнiп қалмай, бiрге жүрсек қайтедi?

Стамбул көшелерi менi сағынып бара жатпаса да, әрiптестерiмнiң сөзiне көнуге тура келдi.

Бұл қалада тегiс жер жоқтың қасы. Бос жатқан алаңқай көрмейсiң. Ойлы-қырлы, бiрде биiк, бiрде төмен, бiрде кең, бiрде тар көшелерiнде адамдар легi оңды-солды ағылуда. Мұндағы ерекше тәнтi еткен нәрсенiң бiрi – қоғамдық көлiктер мен нән автобус жүргiзушiлерiнiң шеберлiгi. Қуықтай тар көшелерде суда жүзген балықтай еркiн. Жүк артқан ауыр салмақтылары да шабақтай қалқиды.

Осындайда ауылың ерiксiз есiңе түседi. Оқтайдай түзу, кең көшелердiң өзiнде бiр-бiрiмен тұмсық жаласып, машина тұрмақ өздерi опат болып жатқандары қаншама. Қазақ өлiмiнiң көбi – машина апатынан десем, қателесе қоймаспын. “Менiкi жөн” деп, боқтасып, оттасатындығына да көз үйренiп, құлақ қаныққан, көңiл көндiккен.

– Шiркiн-ай! – дейсiң iшiңнен, – иненiң көзiнен жiп өткiзгендей тiрлiк қылатын мына түрiк жүргiзушiлерiнен үйренсе ғой!

Стамбулдың көп қабатты үйлерi де бiр-бiрiмен қанаттасып, қолтықтасып жатады. Жердiң тарлығынан ба, көп қабатты үйлердiң арасына аттылы кiсi әрең сиятындай. Бергi үй терезесiн ашып қойса, арғы үйдегi қайнаған шәйнектiң буы мына үйге келетiндей. Шәй iшiп отырып ас үйдiң терезелерiнен жағдай сұрасуға болатын сияқты. Қарт Стамбул – он жетi миллион тұрғынын бауырына басып, сыртқа сыр бермеген қалып танытады. Айтып отырғаным 1992 жылғы дәйек. Қазiр халық саны одан да өскен шығар-ау.

Қол созым жерде Жерорта теңiзi жатыр алқынып…

Қат-қабат тас үйлерге теңiздiң иiсi жеткенмен, елп еткен салқын лебi жетпейтiндей. Қала тымырсық. Үнсiз…

Күнi бойы Стамбулды араладық. Көңiлге көп нәрсе тоқыдық.

Түнгi сағат он бiрде отырған ұшағымыз Мысырдың орталығы Каирге таңғы сағат үштерде алып келдi. Таң тымырсық. Әуежай iшiне ендiк. Қолдарына шошаңдаған таяқшаларын ұстаған полиция қызметкерлерi өңештерiн жырта айқайлап, алыстан келген туристер мен қонақтарды қой қайырғандай, бiр тобын ана есiкке, екiншi тобын мына есiкке қарай лықсытып айдап жатыр.

Мынадай жабайылыққа аңырып бiраз кiдiрiп қалдық. Ала таяқтан ығып, жан-жағымызға алақтап, күтiп алуға тиiс адамды iздей бастадық. Көп күттiрмей, қоңыр костюмiне сай қоңыр өңдi, кең қолтық, дүрдiк ерiн, нән араб бiзге жақындай түстi:

– “Қазақстан, Қазақстан”.

– Бәрiмiз бiр ауыздан “Иә, иә!” деп жамырастық.

Кедендiк тiркеуден өтiп, тыста күтiп тұрған шағын автобусқа жайғасып, бiр қалыпты ырғақпен түнгi Мысырды тамашалап, қонақ үйге тұмсық тiредiк.

Көлiктегi қолжүктерiмiздi алмаққа ұмтыла бергенiмiзде жолбасшы “тимеңiздер, қалдырыңыздар” дегендi қолын сермеп, ыммен түсiндiрдi.

Қонақ үйдегi тiркеу бөлiмiне қажеттi құжаттарды өткiзiп, арнаулы бөлмемiзге енгенiмiз сол, соңымыздан қолжүктерiмiз де қуып жеттi. Күтушiлердiң әбжiлдiктерiне iштей сүйсiндiк.

Алматыдан бастау алған екi тәулiк ұйқысыздық Каирде де қалпына түскен жоқ. Қонақ үйдiң таза ағаштан өрнектелiп жасалған биiк кереуетiнде кiшкене жан шақырып, мызғып алмақ болып қисайғаным сол екен, телефон шырылынан оянып кеттiм.

Таңғы сағат сегiз. Бөлме iшi ала көлеңке. Терезенi қымтап тұрған, алтын зерлi ауыр перделердi сырғытқанымда, сүттей аппақ күн сәулесi бөлмеге құйылды да кеттi. Бұл – Мысыр таңы.

Ұмытылмас, үн ырғағы, әдемi,

Өзiне тән өрнегi мен мәнерi.

Осы екен ғой, Шығыс елi дегенiң,

Осы екен ғой, шайырлардың әлемi!

Ежелгi Египеттегi алғашқы күн басталып кеттi.

Бiз атбасын тiреген бес жұлдызды қонақ үй-1886 жылдары ағылшын мен немiс қалталыларының қаржысына салдырған “Меna hause” яғни “менiң үйiм” деген мағынаны бiлдiретiн тарихи қонақ үй болып шықты. Бұл жерде шартараптан ағылған түрлi деңгейдегi мемлекет қайраткерлерi мен өнер жұлдыздары, бай-манаптардың демалатындығын кейiнiрек бiлдiк.

Екiншi қабаттағы ресторанға көтерiлiп, ендi жайғаса бергенiмiзде, бiр әрiптесiмiздiң:

– Мынаны қараңыздар! – деген таңданысқа толы даусы бәрiмiздi нұсқаған жаққа мойын бұрғызды.

Қол созым жерде атақты пирамидалар төбесiмен көк тiреп, “сендер де жеттiңдер ме?” дегендей, бар құпиясын iшiне бүгiп үнсiз мүлгiп тұр.

Он жетi миллион халқы бар алып қаланың қантамыры мен жүрегi болған ғажайып Пирамидалардың дәл жанынан орын тепкен тамаша қонақ үйге көңiлiмiз толып, емен-жарқын таңғы шәйiмiздi iштiк.

Тәуелсiз мемлекетiмiздiң үкiметтiк деңгейде қабылданған “Мәдени мұра” бағдарламасының аясында өткiзiлiп отырған бұл сапардағы басты мақсатымыз – ежелгi Египет өңiрiнiң ертедегi және қазiргi тарихымен танысу, семинар-сабақ алу.

Бiздi күтiп алып қызмет көрсетiп жүрген жiгiт – МИД қызметкерi екен. Есiмi – Тори. Кездескен сәтте арғы тегi түрiк екендiгiн жасырмай айтты. Орыс тiлiне шорқақтығы ә дегеннен бiлiне бастады. Езуi жиылмай, не айтсақ та “да,да” деп басын шұлғи бердi.

Ендiгi күнiмiз не болады деген күдiгiмiз көп ұзамай сейiлдi. Өзiн Ахметпiн деп таныстырған әдемiше келген араб жiгiтi Каир университетiнiң орыс тiлi факультетiн бiтiрген екен. Тiлi жатық. Өзi де, сөзi де жылдам елгезек жiгiт бiздiң жолбасшымыз болатын болды.

Шәйдан соң, Каирдегi алғашқы “бiсiмiлләмiздi” Пирамидалармен танысудан бастадық. Төтесiнен жаяулап шықсақ 10-15 минутта жетiп баратын пирамидаларға арнайы бөлiнген салқын автобуспен айналма жол арқылы жарты сағатта жеттiк.

ПИРАМИДАЛАР

“Тiршiлiк уақыттан қорқады, ал уақыт пирамидадан қорқады”.

Наполеон.

Бiздiң сөздiк лексиконымызда – “музейлер”, “музейлер қалашығы”, “музейлер орталығы” деген тiркестер кездеседi. Елiмiзге әйгiлi Түркiстандағы тайқазанның “шапағаты” айналасындағы азғантай топтың нәпақасын айырса, Египет пирамидалары – бүкiл бiр мемлекеттiң ұлығы мен ұлысын асырауға мүмкiндiгi жетiп жатыр.

Көне қаланың әрбiр тасына дейiн – құндылық, құнды тарих. Ендеше Египет – Музейлер мемлекетi.

Мысырдың орталығы Каирдiң түстiк бөлiгi – әйгiлi Гиза алқабы. Жергiлiктi тұрғындар оны “өлi қала” деп атайды. Ежелгi Египет өркениетi дәл осы маңда дамыған. Көптеген тарихи ескерткiштер мен жәдiгерлер табиғат дауылының құрбаны болып, құм астында қалып қойған. Әйгiлi Пирамидалармен бiр ендiкте орналасқан атақты, арыстан бөкселi, адам басты сфинкстiң өзiн бiр кездерi құм жұтып қойыпты. Қазiр ол құм астынан аршылып алынған.

Осы аймақта үлкендi-кiшiлi 110 пирамида қоныс тепкен. Бiз өмiр сүрiп жатқан эраға дейiнгi 7-8 мың жыл бұрын қалыптасқан ежелгi Египет – географиялық тұрғыдан екi аймаққа бөлiнген. Бiрiншiсi – Нiл өзенiнiң жоғарғы жағынан Оңтүстiк Африкаға дейiн созылса, екiншi жағы – Инду өзенiне дейiнгi Месопотамия ойпаты, қазiргi Түркияға дейiнгi ендiктi алып жатыр.

Қауым басқаруды мұрагерлiк жолмен жүргiзудi қолға алған алғашқы Перғауын – Менестiң (Аха) арқасында екiге жарылған қос жағалау бiр ел болып бiрiккен. Ол көшпелi қауымды отырықшылыққа айналдырумен қатар, елдiң әлеуметтiк және технологиялық (темiрдi пайдалану) жетiстiктерге жетуiнде үлкен ұйымдастырушылық қабiлетiмен танылды.

Нiл өзенiнiң бойындағы тұңғыш Мемфис орталығын құрып, жыл сайын тасқыннан зардап шектiретiн Нiл өзенiне құрық салып, басқа арнаға бұрғызғаны жөнiнде тарихта айтылады.

Ғасырлар бойына жалғасып келе жатқан тақ мұрагерлерiнiң IV әулетi тұсында, Египеттi әлемге танытқан жетi кереметтiң бiрi – Пирамидалар салына бастайды. Хеопс, Хефрен, Микерин пирамидалары құрылысы, геометриялық дәлдiгi жөнiнен ел өркениетiн күллi әлемге әйгiлi еттi.

Сондай-ақ, әлемде теңдесi жоқ Фарос маягi, Александрия кiтапханалары, көптеген храмдар мен тас мүсiндер, биiк деңгейде дамыған ғылымның салалары – Шығыс шеберлерiнiң даңқын аспандатты. Дүниежүзiндегi ең өркениеттi ел болып танылған Шығыс өнерi ешбiр кiдiрiссiз дамып жатты.

Алып пирамидалардың iшiндегi ең биiгi – Хеопс пирамидасы. Құрылысы бiздiң ғасырға дейiнгi 2551 – 2528 жылдар аралығында көтерiлген. Биiктiгi 147 метр бұл пирамидаға шамамен әрбiрiнiң салмағы екi жарым тоннадан он үш тоннаға дейiн тартатын екi жарым миллион, қашалған қорымтас жұмсалған.

Геродоттың айтуынша, Пирамиданы салуға үш айлық ауысыммен жұмыс iстеуге 100 000 адам қатысқан. Пирамида 20 жыл iшiнде салынып бiткен. Ал арабтардың түсiндiруiнше құрылысты құлдар емес, жергiлiктi тұрғындар салған дейдi. Нiл өзенi тасығанда алты айға дейiн табаны құрғамай жатады, сол кезде тұрғындар қыратқа шығып, Пирамида құрылысымен айналысып, судың бетi қайтқан кезде, ойпатқа түсiп, егiн шаруашылығымен айналысқан. Құнарлылығы аз, сары шағылдан тұратын жер қыртыстарын, қасиеттi Нiл өзенi тасқынмен алып келген, түрлi биологиялық тыңайтқыштармен өңдеп бередi. Әрекетшiл перғауындар сол кезде өз иелiгiндегi жерлерге арық – атыздар қазып, егiндi суарудың жағдайын жасап алады екен.

Пирамидалар… Алыстан қарағанда сұлулығымен, геометриялық дәлдiгiмен мiнсiз болып көрiнгенiмен қасына бара қалсаңыз, үгiтiлiп бастапқы қалпын жоғалтып жатқан текпiшектердiң куәсi боласыз. Салынғанына төрт жарым – бес мың жылды басынан өткiзген бұл керемет жел мен суға, булы ауаға қашанғы дес берсiн. Алғашқы қалпында жылтыр әктаспен сызат қалдырмай, мүлтiксiз сыланған пирамидалар әппақ болып, көш шақырым жерден көз тартады екен. Зерттеушiлердiң айтуына қарағанда, арабтар келiп қоныстанғаннан кейiн олар құндылық iздеп пирамиданың сыртқы қалпына нұқсан келтiрген, нәтижесiнде, ашық қалған мыңдаған текпiшектерге айналғанын тiлге тиек етедi. Кiм бiледi, бұл пирамидалар кезiнде кiмдi қызықтырмаған, әлемнiң түкпiр-түкпiрiнен ағылып, асыл бұйымдар мен алтын iздеген дүние қоңыздардың тiрлiгi шығар, бәлкiм!

Менiң ақын жүрегiм де, тыным таппай, мынадай өлең жолдарын жазуға мәжбүр еттi.

Секiлдi Перғауынның жылағаны,

Езiлген насыбайдай Нiл ағады.

Жел жалап, жаңбыр жеген, Пирамида,

Тұрғандай әне-мiне құлағалы!

Бiрақ та, Пирамида құламайды,

Бұлақ қып көздiң жасын бұламайды.

Замана “Нiлдей болып бұзылса” да,

Қол жайып, елден қайыр сұрамайды!

Көрiп пе ең, тас жүректiң жылағанын,

Көрiп пе ең, дүмi мықты құлағанын?

Бiледi, Пирамида, әр тасының,

Салмағы төрт тоннаны құрағанын!

Алғашқы өркендеудiң қасқалдағы,

Жұлдыздар құйылатын аспандағы.

Биiкке көтердi оны миллион тас-

Миллионнан тұрады, баспалдағы!

Нұр болып күн сәулесi шашыраған,

Қарайды,төзiмменен ғасыр оған.

Жетiншi кереметi бұл әлемнiң

Ұлысын Египеттiң асыраған!

Таңдантып, оның қалай салынғанын,

Сандалтты бар әлемнiң ғалымдарын…

Алланың құдiретi шексiздiгiн,

Өзiңнен, Пирамида, қабылдадым!

Менiң бұлай айтып отырғаным, Пирамида тасының бiркелкi еместiгi. Бұл пирамидалардың әлi де сан ғасырдың куәгерi болатынына сенгiм келедi.

АЛЕКСАНДРИЯ НЕМЕСЕ “ОСЫ ЖҰРТ ЕСКЕНДIРДI БIЛЕ МЕ ЕКЕН?”

Бiздiң Каирдегi бiлiм жетiлдiру институтында алған бiлiмiмiз семинар-практикамен сабақтасып жатты.

Ендiгi сапарымыз, өзiмiз көп естiген тарихи мекен, аты шулы – Александрия қаласы. Мысырдың қиыр солтүстiгiндегi Мариут өзенiнен Жерорта теңiзiн бөлiп тұратын торапқа орналасқан, Александрия орталықтан 256 шақырым жерде.

Таңғы сағат бесте жолға жиналдық. Шолпан жұлдызы жарығын молынан төгiп, “ақ жол” тiлегендей.

Бiздiң ғасырымызға дейiнгi 331- 332 жылдары Македонияның ұлы қолбасшысы – Александр салдырған бұл қала – түбiнде Египеттiң орталығы болады деген мақсатты көздеген деседi. Шығыс пен Батысты тоқайластыратын үлкен порт салып, сауда-саттық бизнесiнiң шоғырланған орталығына айналдыруды қиялдаса, тағдыр оған оның алғашқы құрылысын көрудi де жазбапты. Болашақ қаланың жоба-жоспарларын, мақсат-мүдделерiн қоластындағы орындаушыларына мұқият табыстап, өзi Азия елдерiн жаулауға аттанады. Өкiнiшке орай ұлы қолбасшы 33 жасында қаза табады. Оның мүрдесi – өзiнiң атындағы қаладағы қорымға бальзамдалып, перғауындардың салт-дәстүрi бойынша жерленедi.

Жер жүзiндегi Римнен кейiнгi космополиттi iрi мегаполиске айналдыру арманына жетпеген жоспарларын жүзеге асыруды сол жердегi генералдарының бiрi қолына алып, әрi қарай жалғастырады. Александрдiң мұрагерi ретiнде, өзiн сол мемлекеттiң ендiгi билеушiсi екендiгiн жариялайды. Осылайша гректердiң Египеттi билеп – төстеуi 300 жылға жалғасады. Грек өкiлдерiнiң мұрагерлiк билiгi патшайым – Клеопатраның 36 жасында қайтыс болуымен аяқталады.

Грек-египет мәдениетi тоғысқан бұл қала – нағыз өркениеттi мәдениет орталығы болып қалыптасады. Ғылым мен бiлiм ордасына айналады. Геометриялық iлiмнiң классикалық үлгiсiн жасаған Евклидтiң, астроном – Аристархтың, географиялық картографияның авторы – Эратостеннiң, медицинада жүйкелiк және қан айналымының жүйелiлiгi жөнiнде жаңалық ашқан – Эрофильдердiң тарихи отанына айналған Шығыс мемлекетiнiң жұлдызы барған cайын жарқырай түстi.

Тарихтағы антикалық ғасырдың бет ажарына айналған – Александр Македонскийдiң кесенесi мен Юлий Цезарь, Марк Антониомен өткiзген шат-шадыман, той-думанға куә болған Клеопатрианың салтанатты патша сарайы билiк басына Рим императоры Октавиан Августiң келуiне байланысты жермен-жексен болды.

Тарихтың таңбалы қасiретiне ұшыраған көнекөз жәдiгерден – Помпейдiң әйбат архитектуралық колонналарының жұрнағы, Клеопатрияның тапсырмасымен салынған Кайзереум храмы мен әулие Серапистiң ғибадатханасы вандалдар әрекетiнен аман қалыпты.

Иә, тарих көшi керуенiн тоқтатпақ емес. Өзiн тойдырса да, көзiн тойдыра алмаған бұл жалған – жер бетiн түгел жаулап, дүниенi ашса – алақанында, жұмса жұдырығында ұстағысы келген, “Хандардың ханы, патшалардың патшасы атанған” Александр Македонскийден де қалды.

Арабтар Александрия қаласын “Эль- Искандер” деп атайды. Бұл қаладағы атақты Фарос маягi мен Александрия кiтапханасын жұрт ұмыта қойған жоқ.

Әлемнiң жетi кереметiнiң бiрi – Фарос маягi, аты айтып тұрғандай Фарос аралында, бiздiң ғасырымызға дейiнгi 285-286 жылдары салынған. Үш қабаттан тұратын Маяктiң бiрiншi қабаты төрт бұрышты болса, екiншi қабаты сегiз қырлы, ал үшiншi қабаты дөңгелек болып салынған. Бiрнеше шақырымнан теңiзшiлерге белгi берiп тұратын бұл маяктiң айналы механизмiн құрастыруда Архимедтiң атқарған ролi зор болған.

Ақ мәрмәрдан салынған биiктiгi жүз қырық метрлiк Фарос маягi ХIV ғасырда болған жер сiлкiнуi апатында теңiз түбiне кеткен.

Ал миллионнан астам қолжазбалар сақталған император кiтапханасы қилы-қилы қиындықтарды бастан кешсе де, бүгiнгi таңда бойын тiктеп, тарих желiсiнде көш бастап тұр.

Кiтапханада бүгiнде бес жүз мыңға тарта әлемдегi ең таңдамалы кiтаптар орын алған. Құран кiтабының әртүрлi нұсқасы – терiден бастап, папирусқа түсiрiлген түп нұсқаларын осы жерден кездестiруге болады. Ғылымның, мәдениеттiң түп қазығы болып саналатын кiтапхана дәуiрдiң өзгеруiне байланысты жаңа технологиялық жолға көшкен. Теңiз жағалауына жапсарлата салынған бұл алып кiтапхананың төбесi түгелдей дерлiк терезелерден құралған. Сондықтан iшi кең, хан сарайындай жарық.

Кiтапхана музейiндегi барлық кiтаптар компьютерге ендiрiлiп, интернет жүйесiне қосылған.

Ханбибi ЕСЕНҚАРАҚЫЗЫ

(Жалғасы келесi санда)

Редакция таңдауы

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...
e0b7a3b7 81d0 4543 a718 be415fdfea39

«Алматы жастарына» 10 наурыздан бастап өтінім қабылданады

Оңтүстік шаһардағы жастардың тұрғын үй проблемасын шешетін «Алматы жастары» бағдарламасына қатысуға өтінім...
169d521b 4a16 4b9b 81db 2d7b8334aabf

3 наурызға арналған ауа райы болжамы – Қазгидромет

Қазгидромет 3 наурызға арналған ауа райы болжамын ұсынады. Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы...
bokeyhanov

Ресейдегі Әлихан Бөкейханов зиратына гүл шоқтары қойылды

 1 наурызда еліміз Алғыс айту күнін атап өтті. Мереке идеясы Тұңғыш Президент...

Жаңалықтар

«Алматы жастарына» 10 наурыздан бастап өтінім қабылданады

Оңтүстік шаһардағы жастардың тұрғын үй проблемасын шешетін «Алматы жастары» бағдарламасына қатысуға өтінім қабылдау 10 наурыздан басталады. Бұл туралы «Отбасы банкі» әлеуметтік желідегі парақшасында хабарлады. «Алматы...

3 наурызға арналған ауа райы болжамы – Қазгидромет

Қазгидромет 3 наурызға арналған ауа райы болжамын ұсынады. Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы ауа райы болып, қар мен жаңбыр жауып, кей жерде тұман, көктайғақ, бұрқасын,...

Ресейдегі Әлихан Бөкейханов зиратына гүл шоқтары қойылды

 1 наурызда еліміз Алғыс айту күнін атап өтті. Мереке идеясы Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа тиесілі және Қазақстанда тұратын барлық этностар бір-біріне және...

Әлемдегі барлық миллиардерлердің саны анықталды

Hurun Research Institute зерттеуіне сүйенсек, әлемдегі миллиардерлердің саны 3228-ге жеткен. Зерттеушілердің сөзінше, бұл — рекордты көрсеткіш.  15 қаңтардағы жағдай бойынша планетадағы ең бай адамдардың жиынтық...

Қытай 15 жылда елімізге 19,2 миллиард доллар инвестиция құйған

2020 жылы Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда айналымы 4%-ға өсіп, 15,4 миллиард доллар болған. Бұл туралы ҚР сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаев айтты,...

Аязда үсіп өлген 5 жасар бала қайтыс болар алдында зорланған

Ресейдің Саратов облысының Вольск қаласында көшеде өлі күйінде табылған бес жасар бала қайтыс болғанға дейін зорланған. Бұл туралы Life Shot Telegram-арнасына сілтеме жасап Lenta.ru...

Елбасы Қырғызстан басшысымен кездесті

Келіссөз басталар алдында Елбасы мен Қырғыз Республикасының Президенті Назарбаев орталығындағы экспозицияларды аралап көрді, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Кездесу барысында Нұрсұлтан Назарбаев Садыр Жапаровты Қырғызстан Президенті болып...

Байқоңырдан Ресейдің құпия құрылғылары ұрланды

Белгісіз біреулер Байқоңыр ғарыш айлағынан Ресейдің құпия электроникасын ұрлап кеткен. Бұл туралы  "112" Telegram-арнасына сілтеме жасап Lenta.ru хабарлады.  Арнаның мәліметінше, 1988 жылы "Буран" ғарыш кемесімен...

Психолог 8 наурызда аруларға сыйланатын ең сәтсіз сыйлықтарды атады

Психология ғылымдарының кандидаты Юлия Кочетова 8 наурызда әйелдерге cыйланатын ең сәтсіз сыйлықтардың тізімін жасады, деп хабарлайды "Москва" жаңалықтар агенттігі.  Маманның айтуынша, ең жауыр болған сыйлық...

Балалар құқығын қорғау туралы заң: 3 кодекске 35 түзету енгізілмек

Құжатты саралайтын жаңа жұмыс тобының құрамында 65 адам бар. Парламент мәжілісінің депутаты Динара Закиева қоғамда қызу талқыға түскен балалар құқығын қорғау бойынша заңнамалық актілерге...

Белгісіз коллекционер Черчилльдің суретін рекордтық бағаға сатып алды

Анджелина Джоли Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Уинстон Черчилль салған "Кутубия мешітінің мұнарасы" картинасын рекордтық бағаға сатты. Белгісіз коллекционер картина үшін 8,2 миллион фунт стерлинг төлеген,...

Зеленский үндістандық вакцинаны салдырды

Украина президенті Владимир Зеленский Донбассқа сапары кезінде коронавирусқа қарсы вакцина алды. Вакцинация Үндістанда өндірілген Covishield препаратымен жүргізілді, деп хабарлайды korrespondent.net. Президент Жоғары бас қолбасшы ретінде вакцинаны...

Головкин vs Мунгия: Жекпе-жек қашан өтетіні белгілі болды

Геннадий Головкин (41-1-1, 36 КО) орта салмақтағы IBF тұжырымы бойынша әлем чемпионы (әлі IBO титулына ие) титулын мексикалық боксшы Хайме Мунгияға (36-0, 29 КО)...

Ата-анасы жұмысқа кеткен: өрттен 5 жасар бала қаза болды

Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданында өрттен бала қаза тапты. Бұл кезде ата-анасы үйде болмаған, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. ТЖД өкілдері бала Аққайың ауданы Новороссийск ауылында қаза...

“Ұлытау” тобы АҚШ-та өткен халықаралық байқауда жеңіске жетті

Қазақстандық "Ұлытау" этно-рок тобы Лос-Анджелесте өткен халықаралық байқаудың жеңімпазы атанды, оған әлемнің 83 елінен қатысушылар келген. Бұл туралы Алматының өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингіде топ...

Дәрігерлер карантиндік шектеулерді күшейтуді талап етті

Бразилиялық дәрігер ел билігінен коронавирусқа қарсы шектеу шараларын күшейтуді талап етті, деп хабарлайды РИА Новости.  Ел ауруханаларында орын жоқ, науқастар ем алу үшін кезек күтуге...

Биыл магистранттар шетелде тәжірибеден өте ала ма?

Бүгінде қазақстандық магистранттар COVID-19 пандемиясына байланысты шетелде тағылымдамадан өте алмай отыр. Әлемде және Қазақстанда коронавирус жұқтыру дерегі азайса, магистранттарды шетелге тағылымдамаға жіберу мәселесі қаралады....

Ақтөбе қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

Президент әкімшілігінің​ келісімімен өңір басшысының өкімімен​ Ақтөбе облысы​ әкімінің орынбасары болып Ермек Кенжеханұлы тағайындалды. Бұл туралы Ақтөбе облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ермек Кенжеханұлы...

ТЖМ Алматы тұрғындарына үндеу жасады

Сел ұстайтын бөгеттер құрылысына байланысты Үлкен Алматы шатқалына баруға шектеу енгізіледі. Бұл туралы ҚР Төтенше жағдайлар министрі Юрий Ильин мәлімдеді. «Қар мен ылғал қорының жиналуы...

Жасөспірімдерді тәртіпке шақырмақ болған алматылық полицей құрылысы бітпеген үйден құлап кетті

Алматыда полиция қызметкері қараусыз қалған құрылыс нысанынан құлап, жарақат алды. Алматы қалалық Полиция департаментінің мәліметінше, Алатау ауданының ювеналды полиция қызметкері құрылысы бітпеген көпқабатты үйдің төбесіне...

Аралас оқу форматы: Оқушылар мектеп формасын киюге міндеттеле ме?

Оқушылардың аралас форматқа ауысуына байланысты мектеп формасын сатып алудың қажеті жоқ.  Бұл туралы Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова мәлімдеді.  «Оқушының ауырып қалуы немесе науқас...

Жамбыл облыстық Ішкі саясат басқармасының басшысы тағайындалды

Жамбыл облысы әкімінің өкімімен облыс әкімдігі Ішкі саясат басқармасының басшысы болып Бейқұт Жамангозов тағайындалды. Бұл туралы Жамбыл облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Бейқұт Тілебалдыұлы 1969...

2 наурыз еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалармен есте қалды?

2 наурыз күні әр жылдары еліміздің тарихында бірқатар маңызды оқиғалар орын алды. 1992 жылы 2 наурызда БҰҰ Бас Ассамблеясының 46-шы сессиясының пленарлық мәжілісінде Қазақстан Республикасы...

Горбачев өмір сүру ұзақтығы жөнінен кеңестік көшбасшылар арасында рекорд орнатты

КСРО-ның бұрынғы президенті Михаил Горбачев кеңестік көшбасшылар арасында өмір сүру ұзақтығы бойынша рекорд орнатты. Бұл туралы Кремль пулының журналисі Дмитрий Смирнов өзінің "№3 пул"...

Қасым-Жомарт Тоқаев Садыр Жапаровпен шағын құрамда келіссөздер өткізді

Ақорда резиденциясында Қырғыз Президенті Садыр Жапаровты салтанатты қарсы алу рәсімі өтті. Екі елдің мемлекеттік әнұрандары орындалғаннан кейін Құрмет қарауылы ротасының бастығы Қазақстан мен Қырғызстан...

Жастарға ауыл шаруашылығы саласындағы жобаларды іске асыруға гранттар берілмек

Үкімет отырысында Ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаров агроөнеркәсіптік кешенді қолдау іс-шараларының бірыңғай электрондық ресурсы құрылады. «Агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін қаржыландырудың қолжетімділігін арттыру мақсатында салалық мемлекеттік қолдау...

Еліміздегі сұранысқа ие әлеуметтік желілердің тізімі жарияланды

Қазақстанда ең танымал әлеуметтік желілер белгілі болды, – деп жазды Ranking.kz. Statcounter Global Stats мәліметінше, 2021 жылдың қаңтарында әлемдегі ең танымал әлеуметтік желі Facebook атанды,...

Мәулен Әшімбаев: Ұлтқа адал еңбек етудің озық үлгісін көрсеткен текті азамат

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Мәулен Әшімбаев көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым, академик, техника ғылымдарының докторы Өмірбек Жолдасбеков туралы фейсбуктегі парағында өз пікірін жазды. Онда...

Президент жанындағы ҚСЗИ-да Әлеуметтік-саяси зерттеулер бөлімінің басшысы тағайындалды

2021 жылдың 1 наурызында ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ директоры Зарема Шаукенова ұжымға ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының әлеуметтік-саяси зерттеулер бөлімінің жаңа басшысын...

29 жыл бұрын Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болды

1992 жылдың 2 наурызы Қазақстан тәуелсіздігін дүниежүзілік қоғамдастық мойындаған ел тарихындағы маңызды оқиғаға толы күн. 29 жыл бұрын Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына 168-ші мүше-мемлекет...

Қырғызстан Президенті мемлекеттік сапармен Нұр-Сұлтан қаласына келді

Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаров мемлекеттік сапармен Нұр-Сұлтан қаласына келді. Бұл туралы ҚР СІМ баспасөз қызметі хабарлады.

Алдағы бес жылда ауыл халқына 250 млрд теңгенің несиесі беріледі

2025 жылға дейін 50 мың микрокредит беру көзделген. Былтыр ауылға берілген шағын несиелер есебінен 11 мың жұмыс орны ашылған, деп хабарлайды Inbusiness.kz.  Үкімет отырысында агроөнеркәсіп...

Павлодарда пара алды деген күдікпен ҚТЖ филиалының басшысы ұсталды

Павлодар облысы бойынша Экономикалық тергеу департаменті қызметтегі «қамқорлығы» үшін жүйелі түрде заңсыз сыйақы алды деген күдікпен «ҚТЖ ҰК» АҚ Павлодар облысы бойынша филиалының басшысын ұстады. Ол...

Жапонияда коронавирустың британдық штамы тарап жатыр

Жапонияның батысындағы Кобе қаласының билігі бұл аймақта вирус жұқтырғандардың арасында коронавирустың жаңа британдық штамын жұқтырғандар саны көбейгенін хабарлады. ҚазАқпараттың NHK телеарнасына сілтеме жасап жазуынша, ақпанның...

«Дарындылар пулы»: электронды үкіметтің кадр резервіне өтінім қабылдау басталды

«Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясының «Дарындылар пулына» өтінім қабылдау басталды.  Корпорацияның кадр резервіне өтініш бергісі келетін үміткерлерге talent.gov4c.kz сайтында тіркеуден өту қажет. Өтінім беру кезінде жүйеде...

Сауд Арабиясы вакцина салдырған келушілерді ғана қажылыққа қабылдайды

Мұсылман қажылары жаңа коронавирусқа қарсы вакцинациядан кейін ғана Мекке мен Мединедегі қасиетті орындарға үлкен және кіші қажылыққа бара алады. Мұндай шешімді Сауд Арабиясы билігі...

Қазақстанда коронавирус жұқтырғандар саны 214 мыңнан асты

Қазақстанда өткен тәулікте 658 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 65 Алматы қаласы - 102 Шымкент қаласы - 17 Ақмола облысы -...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

2 наурыз күні солтүстік-батыс циклонымен байланысқан атмосфералық ауа ағыны әсерінен еліміздің басым бөлігінде қар мен жаңбыр жауады, кей жерде тұман, көктайғақ, бұрқасын, желдің күшейюі...

21 миллион VPN қолданушысының жеке дерегі сатылымға шықты

Android операциялық жүйесіне арналған тегін VPN қызметтерінің 21 миллион қолданушысының жеке деректері Желіде сатылымға шықты, - деп хабарлайды Сyber News сайтына сілтеме жасап. Танымал хакерлік форумның...

Францияның экс-президенті үш жылға бас бостандығынан айырылды

Францияның экс-президенті Николя Саркози үш жылға бас бостандығынан айырылды, оның ішінде бір жыл нақты қамауда болады. Сот оны сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деп тапты.

Еуроодақ Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады

Еуроодаққа мүше 27 елдің елшілері ресейлік оппозиционер Алексей Навальныйға байланысты Ресейге қарсы санкцияны мақұлдады, деп хабарлайды Inbusiness.kz порталы РИА Новости агенттігіне сілтеме жасап. Агенттіктің...

БҒМ 1 наурыздан бастап мектептерде сабақ қалай өтетінін түсіндірді

Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова 1 наурыздан бастап мектептердегі рұқсат етілген аралас форматта оқыту барысын түсіндірді. Вице-министр Facebook-тегі парақшасында 1 наурыздан бастап Қазақстан Республикасының...

Алматыда коронавируспен күрескен дәрігерлердің құрметіне ескерткіш қойылады

Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев Instagram парақшасында бұл ескерткіш медицина қызметкерлеріне деген алғыстың символына айналатынын атап өтті. «Бүгін Алматының медицина мен жазушылар қауымдастығының өкілдерімен дәрігерлерге арналған...

Пандемия: кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді

Қазақстандық кәсіпкерлер үшін салықты есептеу жеңілдетілді және кейбір төлемдер алынып тасталды. Пандемиядан зардап шеккен секторларда жұмыс істейтін кәсіпкерлер үшін жаңа бөлшек салықтың арнаулы салық режимі...

Түркістан өңірінде 100-ге жуық белсенді «Nur Otan» партиясы қатарына қабылданды

Бүгін Түркістанда 1 наурыз – Партия күніне орай, бірқатар азаматты «Nur Otan» партиясына қабылдау іс-шарасы өтті. Жиында «Nur Otan» партиясы Түркістан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Бейсен...

Алматыда ойын-сауық орталығында ата-аналар төбелесті

Әлеуметтік желіде Алматыдағы сауда орталықтарының бірінде болған төбелестің видеосы тарады. Полиция департаменті оқиғаға қатысты түсініктеме берді. Видео кадрларынан төбелестің балалар ойын алаңында болғанын байқауға болады....

Наурыз айында күн райы қандай болады?

Еліміздің көптеген аймақтарында күнтізбелік көктем белгіленген мерзімде келеді. Бұл туралы «Қазгидромет» орталығы мәлімдеді.  Консультативтік болжамға сәйкес 2021 жылғы наурызда Қазақстан Республикасының басым бөлігінде циклондардың өтуімен және...

Таразда Алғыс айту күніне орай 1000 түп ағаш көшеті отырғызылды

Алғыс айту күніне орай былтыр ғана облыс орталығында бой көтерген «Қазақ халқына мың алғыс» монументінің маңында мерекелік шаралар ұйымдастырылды. Онда қалалық зиялы қауым өкілдері,...

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған отбасыға баспана берілді

Қызылордада үйі өртеніп, нәрестесі қаза болған Текебаевтар отбасына жаңа баспана берілді. Oқиға биыл 18 ақпанында облыс орталығындағы Әл-Фараби мөлтек ауданында орын алды. Оқиға орнына шұғыл жеткен...

Алматыда КамАЗ көлігі жер астына түсіп кетті

Алматыда КамАЗ жүк көлігі жер астына түсіп кетті. Оқиғаның видеосын куәгерлер таратты, ал дәрігерлер көлік жүргізушісі жарақат алғанын айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Әлеуметтік желілерде...

Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ. Адамға алғыс айтқанымыз – Аллаға шүкір еткеніміз

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын! Аллаға мадақ, пайғамбарға салауаттар болсын! Елімізде шуақты көктемнің алғашқы күні алғыс айту мерекесімен басталады. Баршаңызды бірлік пен мейірімге...

Асқар Мамин «Роскосмос» басшысы Дмитрий Рогозинмен кездесті

Премьер-Министр Асқар Мамин «Роскосмос» ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий Рогозинді қабылдады, – деп хабарлады primeminister. Тараптар ғарыш саласындағы Қазақстан – Ресей ынтымақтастығының...

«Nur Otan» партиясының жанынан 9 жаңа қоғамдық кеңес құрылады

Осылайша, олардың жалпы саны 14-ке жетті, – деп хабарлады партияның баспасөз қызметі. «Nur Otan» партиясының Лидері, Елбасы Н.Назарбаевтың партияның «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!»...

Талдықорған қаласына жаңа әкім тағайындалды

Алматы облысы әкімінің өкімімен Жасыбаев Ержан Бәкірбайұлы Талдықорған қаласының әкімі болып тағайындалды. Бұл туралы Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Бәкірбайұлы Жасыбаев 1965 жылы...

Белгілі әнші Индира Еділбаева «Nur Otan» партиясын таңдады

«Nur Otan»-ның құрылғанына 22 жыл толуына орай, партияның Алматы қалалық филиалы белсенді және жігерлі алматылықтармен толықты. Партияның жаңа өкілдері қатарында денсаулық сақтау, мәдениет және...

Әуе компанияларының табысы 41% азайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі әуе компанияларының жылдық табысы 41% төмендегенін, ал жолаушылар тасымалы қызметі 6 пайызға арзандағанын хабарлады. Биыл қаңтарда еліміздің әуе компанияларының кірісі...

Белгілі журналистің еміне қаржы жиналуда

Бүгін «Қазақстан» телерадиокорпорациясы «Мың алғыс» қайырымдылық телемарафонын өткізеді. Шараның негізгі мақсаты – көмекке мұқтаж жандарға көпшіліктің атсалысуымен қолұшын созу, мейірімділікті, қайырымдылықты насихаттау, қайырымды жандарға алғыс...

Атырау дәрігерлері Алғыс айту күніне орай челлендж бастады

«Мерекелік шараға өңірдегі 35 медициналық ұйымның қызметкерлері қатысты»,-деп хабарлайды Атырау облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі. «Туған елге мың алғыс!» челленджі өңірде бір апта бұрын...

Дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жетеді – министр

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 2023 жылы дәрігерлердің жалақысы 561 мың теңгеге жететінін айтты. Ведомство басшысы Президенттің биылдан бастап дәрігерлердің жалақысын кезең-кезеңімен көтеру міндетін қойғанын...

Әлем тұрғындарының қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екені анықталды

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас ғылыми қызметкері Сумия Сваминатан Жер бетіндегі тұрғындардың қанша пайызында коронавирусқа қарсы антидене бар екенін айтты, деп хабарлайды РИА Новости.  Ұйым...

Әлемдік ақпарат кеңістігіндегі Қазақстан имиджі

Ақпарат кеңістігінде мемлекеттің имиджі мен медиаобразын жасау – дамушы елдердің алдында тұрған күрделі міндеттердің бірі. Қазақстан тәуелсіздік алған 30 жыл ішінде дүние жүзінің алпауыт...

Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақыру басталды

Осы көктемде 13 500-ден астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші ел Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады. Қорғаныс ведомствосы...

ҚазҰУ ректоры француз ғалымдарына бірлескен археологиялық зерттеулер жасауды ұсынды

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры Жансейт Түймебаев Қазақстандағы Франция Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі Дидье Канеспен кездесіп, ғылым-білім  және мәдени бағыттар бойынша өзара ынтымақтастықты тереңдету...

Ресейдің ең бай депутаты қамауға алынды

Ресейдің Сахалин облыстық Думасының миллиардер депутаты Дмитрий Пашов қамауға алынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Сот оған екі ай мерзімге қамауға алу түріндегі бұлтартпау шарасын қолдану...

«Борат 2» ең үздік комедия ретінде «Алтын глобус» лауреаты атанды

Лос-Анджелес пен Нью-Йоркте кино және теледидар саласындағы "Алтын глобус" сыйлығының 78-ші марапаттау рәсімі өтті. Коронавирус пандемиясына байланысты марапаттау тарихта алғаш рет виртуалды форматта өтті.  Ең...

Түркістандағы қайғылы оқиғаға қатысты алғашқы мәліметтер жарияланды

Түркістан қаласында орын алған қайғылы жағдайдың себебін анықтау үшін құзырлы органдардан құрылған топ болған жайтты жан-жақты тексеріп жатыр. Орын алған оқиғаның мән-жайын анықтаумен айналысатын...

15 жыл бойы қос азаматтығын жасырып келген павлодарлық жазаланды

Қос азаматтығын жасырып келген Павлодар облысы Железинка ауданының тұрғыны айыппұл арқалады, деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Аудандық соттың баспасөз қызметінің мәліметінше, Железинка аудандық полиция бөлімінің көші-қон қызметінің...

Бұл – қазақ халқының шексіз дархандығының жарқын үлгісі.

Джамалайл ЭЛИМХАНОВ, «Емир-Ойл» ЖШС басқарма басшысы: Қазақстан Тәуелсіздік алған сәттен бастап Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев әрбір азаматтың өз Отанында қауіпсіз және жарқын өмір сүруі үшін және...

COVID-19: Елорда «сары» аймаққа енді

ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия 2021 жылдың 1 наурызы күнгі қазақстан амақтарындағы эпидемиялық жағдайды бағалау матрициасын жариялады. Бұл туралы...

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды

Бүгін «Nur Otan» партиясының құрылғанына 22 жыл толды. Партияның құрылуы мен қалыптасу тарихы Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың есімімен тығыз байланысты. 1998 жылғы 21 қазанда Қазақстан...

ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

ҚР Үкіметінің қаулысымен Ержан Ерікұлы Біржанов ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлады. Ержан Біржанов 1979 жылы Солтүстік...

Алматы түрмесінен қашқан сотталушы Ақтөбеде ұсталды

Алматыдағы бас бостандығынан айыру орындарының бірінен қашып шыққан адам Ақтөбеде қолға түсті, деп хабарлайды ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық атқару жүйесі комитетінің баспасөз қызметі. «Алматы...

«Nur Otan» қатары жаңа мүшелермен толықты

Партияның 22 жылдық мерейтойы қарсаңында «Nur Otan» облыстық филиалында салтанатты түрде партия билеттері табыс етілді. Партияның аймақтық филиалының төрағасы, облыс әкімі Әбілқайыр Сқақов партия...

«Тұмар-2021» ұлттық телевизиялық байқауына өтінімдер қабылдау басталды

Бүгіннен бастап tvtumar.kz сайтында «Тұмар-2021» ұлттық сыйлығын алуға өтінімдер қабылдау басталды. Сыйлыққа 2020 жылы қазақстандық телеарналардың эфиріне шыққан телевизиялық жобалар қатыса алады. Өтінімдерді республикалық және...

Америкалық телеарна Трамптың саяси жоспарларын ашты

АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп елде жаңа партия құру мүмкіндігін қарастырмайтынын жариялайды. Оның саяси жоспарларын американдық Fox News телеарнасы ашты. "Біз жаңа партиялар құрмаймыз және...

Президент: Біртұтас және еңбекқор ұлт болсақ, көздеген мақсаттарымызға жетеміз

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады. «Құрметті отандастар! Сіздерді Алғыс айту күнімен шын жүректен құттықтаймын! Елбасы 2015 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында жариялаған осы...

Ақтауда жәндіктерді уламақ болған әйел көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтірді

Пәтердегі жәндіктерді уламақ болған Ақтау тұрғыны көршісі мен оның 10 айлық сәбиін өлтіріп қойды. Бұл туралы Қоғамдық коммуникациялар орталығына сілтеме жасап Lada.kz хабарлады.  Зарарсыздандыру құралынан...

Елбасы қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтарды Алғыс айту күнімен құттықтады, деп хабарлайды Elbasy.kz. Қымбатты отандастар! Алғыс айту күні Қазақстан халқының бірлігін паш етеді,...

2020 жылдың ең танымал құпиясөздері анықталды

2020 жылы қандай құпиясөздер жиі қолданылды? Бұл сауалға DLBI деректер ағынын барлау қызметін жасаған зерттеуге сілтеме жасай отырып "Известия" басылымы жауап берді.  Рейтинг көшбасшысы тағы...

Жел, көктайғақ: Еліміздің 9 өңірінде ескерту жарияланды

1 наурызда елорда мен 8 өңірде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды "Қазгидромет". 1 наурызда Нұр-Сұлтан қаласында жел, көктайғақ болады. Оңтүстік - батыстан соққан...

1 наурыз: Атаулы күндер мен оқиғалар

Бүгін – елімізде Алғыс айту күні. Бұл мереке  ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2016 жылғы 14 қаңтардағы Жарлығымен бекітілген. 1995 жылдың 1 наурызында елімізде...

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Бүгін – Жамбыл Жабаев дүниеге келген күн

Бұдан 175 жыл бұрын 99 жасына дейін жүрегінен жыр төгілген ақын,  дүлдүл жырау, жүйрік жыршы, КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты Жамбыл ЖАБАЕВ (1846-1945)  дүниеге келді. Ол...

NASA Марстың алғашқы панорамасын жариялады

АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Ровер Perseverance түсірген Марстың алғашқы панорамалық суреттерін жариялады. NASA алдағы апталарда көптеген қызықты суреттері жариялайтынын мәлімдеді.  

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи ізімен» ғылыми-экспедициясы аясында Өзбекстан Республикасының Наманган қаласынан Қожа Ахмет Ясауи шежіресінің бір...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына үндеу жасады, - деп хабарлайды өңірлік СЭБД баспасөз қызметі. Бекшин үндеуінде алматылықтардан...

Армениядан жеткізілген көліктердің тіркеу мерзімі ұзартыла ма?

Қазақстанға Армениядан жеткізілген көліктерді тіркеу мерзімі 1 наурызға дейін ұзарды, - деп хабарлайды Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі. ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 2020 жылдың 1 ақпанына...

Ақпарат министрі кәсіби журналистиканы дамыту туралы жоспарын айтты

Еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттерінің оқу бағдарламалары зерделенеді. Бұл туралы ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Министрдің айтуынша, қоғамдық...

Қытай келісімдерді елемей, қазақ пойыздары қараусыз қалып жатыр

"Жүк жөнелтушілердің бастамасымен Қытайға тауарларды қабылдауға уақытша тыйым салу енгізілді", – деп хабарлайды «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы (ҰК)»АҚ баспасөз қызметі. «ҚХР-мен шекарадағы бекеттерде жағдай...

Ресейде тіркелген көліктер Қазақстанда жүре алмай ма?

  Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде Қазақстанның Бас прокуратурасы атынан жалған бұйрық таратылған деп хабарлайды  тengrinews.kz сайты. Аталған «құжатта» Ресейде тіркелген автокөлік иелеріне Қазақстан аумағында жалпы сенімхатсыз...

ЕСКІ ЖАРАНЫҢ АУЗЫН ТЫРНАУ ЕСТІНІҢ ІСІ МЕ…

Адам баласы туғанда бір-бірінен артық-кемі жоқ қызыл шақа болса да, өсе келе олардың бәрі өз бетінше өзгеріп, даралана бастайды. Өйткені уақыт ағымындағы түрлі әсерлер...

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...