كولىكتى ۇرشىقشا ۇيىرگەن حانىمدار

قوعامنىڭ ءار سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قىز-كەلىنشەكتەر كوپ. اسىرەسە، ەردىڭ ءىسىن ايەل اتقارعان بۇگىنگى زاماندا بۇعان تاڭدانۋ دا ورەسكەل. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ەكى كەيىپكەر دە – ناعىز باتىر. ءبىرى – تروللەيبۋس جۇرگىزۋشىسى، ەكىنشىسى – اۋىر كاماز-دىڭ تىزگىندەۋشىسى. ءبىز 8 ناۋرىز ايەلدەردىڭ حالىقارالىق مەيرامىنا وراي، ەلگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن حانىمداردى قۇتتىقتاعان ەدىك.

ساۋلە قاراجىگىتوۆا، تروللەيبۋس جۇرگىزۋشىسى:

وسى مەرەكەدە نازىكجاندى ەكەنىمىزدى سەزىنەمىز

كولىكتى ۇرشىقشا ۇيىرگەن حانىمدار

– 47 جاستامىن. وتباسىندا مەنەن كەيىن ءۇش ۇل بولدى. بىراق نەگە ەكەنىن قايدام، ءۇيدىڭ تىرلىگىنەن قاشىپ، دالانىڭ جۇمىسىن تىندىرۋ ۇنايتىن. ۇيگە كولىكپەن قوناق كەلسە، كولىگىن وتالدىرىپ، ايداپ كەتەتىن ەدىم. سول كەزدە نەبارى 6-سىنىپتا وقيمىن. بويىم ءبىرتۇتام عانا. سوعان قاراماستان كانىگى كولىك جۇرگىزۋشىنىڭ كەيپىنە ەنىپ، ءرولدى ەكى جاققا قايتا-قايتا بۇرىپ جۇيتكىگەنىم بار. ءتىپتى، تراكتوردىڭ رولىنە وتىرعانىمدى قايتەرسىز؟ بىرتە-بىرتە جەڭىل ەمەس، ۇلكەن كولىكتى جۇرگىزۋگە دەگەن قۇلشىنىسىم ارتتى. العاشقىدا مارقۇم اكەم «قىز بالاعا قول ەمەس، باسقا ماماندىق تاڭداساڭ قايتەدى؟» دەپ تالاي ايتتى. بىراق العان بەتىمنەن قايتپادىم.

1991 جىلى جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الدىم. اۋەلگىدە گاز-53 جۇك جانە سۋ تاسيتىن كولىكتى جۇرگىزدىم. ەگىن وراعى كەزىندە 3 ايى بويى القاپتا جۇردىك. 22 جاسقا تولعاننان كەيىن تروللەيبۋس كولىگىن جۇرگىزۋشى قۇجاتىن الدىم. كەيىن تارازداعى تروللەيبۋس پاركى جابىلىپ قالعان سوڭ، 1998 جىلى الماتىعا كەلدىم. سودان بەرى تروللەيبۋستى تىزگىندەگەلى 20 جىل بولىپتى. تاڭەرتەڭ ساعات 4-تە تۇرىپ، پاركتەن ءجۇرۋ كەستەسىن الامىن. ال ساعات 5-تە مارشۋرتقا شىعىپ كەتۋگە دايىن تۇرۋ كەرەك. ارينە، ءار جۇمىستىڭ قيىندىعى بار. العاشقى كەزدە ەرتە تۇرۋعا قينالاتىن ەدىم. اسىرەسە، قاقاعان ايازدا مۇزداي كىلتتى قولعا ۇستاپ، توبەسىندەگى شتانگاسىن دۇرىستاپ، سۇپ-سۋىق كولىكتى جۇرگىزۋ وڭاي ەمەس. كۇن سايىن جولعا اللا تاعالاعا سىيىنىپ شىعامىن. وتكەندە قاتتى اياز بولعاندا، ءتىپتى، جاۋىن جاۋعاننان كەيىن تايعاقتىڭ ءوزى كوپ كەدەرگى كەلتىردى. بىراق وزىمە ۇناعاندىقتان بارلىق قيىنشىلىققا شىداپ كەلەمىن.

«وڭاي» تولەم كارتاسى بىزگە دە ءتيىمدى

– №19 تروللەيبۋستى، ال بىلتىردان بەرى №11 تروللەيبۋستى جۇرگىزەمىن. جولاۋشىلار ماماندىعىمدى سىيلايدى. قوعامدىق كولىككە مىنگەندە امانداسىپ، جىلىشىراي تانىتقانىنىڭ ءوزى بىزگە كۇش بەرەدى. «وڭاي» تولەم كارتاسى قولدانىسقا ەنگىزىلگەلى بەرى تىپتەن جاقسى بولدى. تەك جولعا قاراپ، مىنگەن-شىققان ادامنىڭ سانىن باقىلاپ وتىرامىز. «وڭاي» تولەم كارتاسى جۇرگىزۋشىلەرگە دە ءتيىمدى. بۇرىن جولاۋشى قولما-قول جول­اقى تولەگەندە الدىمىزداعى جولدى ۇمىتىپ كەتەتىن ەدىك. قازىر تەكسەرۋشىلەر وزدەرى ءار ايالدامادان كىرىپ، تەكسەرىپ تۇرادى.

الماتى كوشەلەرىندە ءبىزدىڭ ءوز جولاعىمىز بار. كوبىنەسە جەڭىل كولىك يەلەرى ءبىزدىڭ جولاققا ءتۇسىپ الىپ، كەدەرگى كەلتىرەدى. قازىر جولاۋشىلار تاكسيدەن گورى قوعامدىق كولىككە وتىرسا، دىتتەگەن جەرىنە تەز جەتەتىنىن بىلەدى. سودان كەيىن دە جولاۋشى كوپ. جالاقىم دا جامان ەمەس. ەڭ كەم دەگەندە 150 مىڭ تەڭگە الامىن. اپتاسىنا 5 كۇن ىستەپ، 2 كۇن دەمالامىن. كۇن سايىن تاڭعى 4-تە بارىپ، كەشكى 7-دە ۇيدە بولامىن.

تروللەيبۋس پاركى 8 ناۋرىز كۇنى قىز-كەلىنشەكتەردى ءبىر كۇنگە جۇمىستان بوساتادى. بىزگە مەرەكەلىك داستارقان جايىپ، گۇل شوقتارىن سىيعا تارتادى. قازىر تروللەيبۋس پاركىندە شامامەن 200-دەي جۇرگىزۋشى بار. ونىڭ دەنى – ايەلدەر. بۇرىنعى ترامۆاي جۇرگىزۋشىلەرى دە تروللەيبۋسقا اۋىستى. ايتەۋىر 8 ناۋرىز ايەلدەردىڭ حالىقارالىق مەرەكەسى كەزىندە عانا ءوزىمىزدىڭ نازىكجاندى ەكەنىمىزدى سەزىنىپ قالامىز.

ەگەر قىزىم بولسا، تروللەيبۋس جۇرگىزگەنىن قالاماس ەدىم. بۇرىن جانىمداعى تالاي قىز-كەلىنشەك قيىندىققا شىداي الماي، جۇمىستان شىعىپ كەتتى. ايتەۋىر وزىمە ۇناعاندىقتان عانا وسى جۇمىستى ىستەپ كەلەمىن. ماعان تروللەيبۋس جۇرگىزسەم بولدى، باسقا جۇمىس قىزىق ەمەس. كەيدە دەمالىپ جاتسام دا، تاڭعى 4-تە تۇرىپ الاتىن ادەتىم بار.

ءبىر وكىنىشتىسى، جاس وتباسىلار بۇرىن باسپاناعا كەزەككە تۇرىپ، تىم بولماسا جاتاقحانا الاتىن ەدى. قازىر مۇنداي مۇمكىندىك از. تەك جاز مەزگىلىندە 50 پايىز جەڭىلدىكپەن ساناتوريگە جىبەرەدى.

گاۋھار نۇسىپقىزى، كاماز جۇرگىزۋشىسى:

كولىگىمنىڭ گۇرىلدەگەن داۋسىن ساعىنىپ قالامىن

كولىكتى ۇرشىقشا ۇيىرگەن حانىمدار

– جامبىل وبلىسى، مويىنقۇم اۋدانى، قۇم­وزەك اۋىلىندا تۋىپ-ءوستىم. جاسىم 52-دە. ەكى وقۋ ورنىن ءبىتىردىم. 9-سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ الماتى وبلىسى، قاسكەلەڭدە مادەني اعارتۋ ماماندىعىن، سوسىن جەنپي-ءدىڭ مۋزىكا فاكۋلتەتىن ءتامامدادىم. بىراق ماماندىق بويىنشا جۇمىس ىستەمەدىم. ءومىر ماعان كوپ نارسەنى ۇيرەتتى. اۋەلى جەڭىل ماشينانى جۇرگىزۋدى وقىدىم دا، بىردەن گازەل كولىگىن ايداپ كەتتىم. 2000 جىلدارى نەسيەگە اقشا الىپ، كاماز-دى ساتىپ الدىم. «التىن وردا» بازارى اشىلىپ جاتقان كەز. سۋ جاڭا كاماز-دى تىزگىندەپ، ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە تاۋار تاسۋعا بەل بۋدىم. ەشتەڭەدەن قورىققانىم جوق. اۋىر كولىكتى جۇرگىزۋ ءومىردىڭ سان الۋان قيىندىعىنىڭ قاسىندا تۇك تە ەمەس.

قازاق «شەگىرتكەدەن قورىققان ەگىن ەكپەيدى» دەيدى عوي. بالا-شاعانى باعۋ ءۇشىن بارىنە تاۋەكەلگە بارادى ەكەنسىڭ. 32 جاسىمنان بەرى كام­از جۇرگىزىپ، ىستىق-سۋىعىنا بويىم ۇيرەنىپ الدى. قازىر 20 جىل بولدى. قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تاۋار تاسىمالدايمىن. ءوزىم ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىن. بارعان جەرىمە بايلانىس نومىرلەرىمدى قالدىرىپ كەتەمىن. قۇدايعا شۇكىر، كليەنتتەرىم بار. ءبارى دە كەلىسۋگە بايلانىستى عوي. كەيدە اقشا قاجەت بولىپ تۇرسا، ساۋدالاسپاي-اق جولعا شىعا بەرەمىن. كەز كەلگەن زاتتى جەتكىزىپ بەرۋگە دايىنمىن. 2000 جىلدارى تاشكەنتتەن ماتا، بىشكەكتەن كيىم-كەشەك، كىلەم، ت.ب. تاۋارلار تاسىدىم. كوكتەم كەلىپ، ەل-جۇرت قىبىرلاي باستاسا، ءبىز دە جۇمىسقا كىرىسەمىز. سودان كۇزگە دەيىن تىنىم جوق.

ءاۋ باستا وسى كولىكتى ساتىپ الاردا كۇيەۋىم قارسى بولدى. ول جەڭىل كولىك، ال ءوزىم اۋىر ماشينانى جۇرگىزدىم. «ەل-جۇرت نە دەيدى؟!» دەپ نامىستانادى. «گاۋھار، وسى تىرلىگىڭدى قويساڭشى، باسقا دا جۇمىس تابىلادى عوي»، – دەپ اقىل ايتپاق بولادى. اقشادان تارىعىپ ءجۇرىپ، جەڭىل كولىكتە ادەمى بوپ وتىرعاننان نە پايدا؟ قىسقاسى، «اۋىردىڭ استى، جەڭىلدىڭ ۇستىمەن» جۇرگىسى كەلدى. جاسىراتىن نەسى بار، قازىرگى ەر ازاماتتاردىڭ ءبىرازى وسىنداي. سودان وسى جاعداي بار، باسقا دا سەبەپتەر پايدا بولىپ، ەكەۋمىز ەكى جولمەن كەتتىك.

ەكى ۇلىمدى ءوسىرۋ، جەتىلدىرۋ ءوز موينىما ارتىلدى. بۇرىنعىدان دا كوپ جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلدى. قۇدايعا شۇكىر، وسى كولىكتىڭ ارقاسىندا ءۇي سالدىم، دجيپ ساتىپ الدىم. ءتىپتى، ۇلدارىم كىشكەنتاي كەزىندە جانىمنان قالمايتىن. قازىر ءوستى، ەسەيدى. كەيدە كەنجە ۇلىم: «ماما، شارشادىڭ عوي، كاماز-دى ساتايىقشى»، – دەيدى جانى اشىپ. «قوي بالام، ءالى سەندەردى وقىتىپ، ۇيلەندىرىپ، باسپانا ساتىپ الۋ كەرەك. ەندى 5-6 جىل جۇرگىزەيىن، سوسىن بۇل جۇمىسىمدى قويامىن»، – دەيمىن.

ادامنىڭ ىستەگەنىن ادام ىستەيدى. ءوزىم جىلقى جىلى ومىرگە كەلگەن سوڭ، ۇنەمى جارىسىپ جۇرگەندى جاقسى كورەمىن. قۇربى-قۇرداستارىمنىڭ اراسىندا گازەل ايداپ جۇرگەن قىز-كەلىنشەكتەر كوپ. سولاردىڭ ءبارى ەرىككەندىكتەن ەمەس، بالا-شاعانى اسىراۋدىڭ قامىمەن ءجۇر.

بەس مينۋتتا 10 شاقىرىم جۇگىرگەنمىن

اۋەلگىدە ماي قىزمەتكەرلەرى قۇجات تەكسەرۋگە توقتاتقاندا تاڭقالاتىن. بىراق «ايەل ەكەن عوي» دەپ جەڭىلدىك جاسايتىندارى ساۋساقپەن سانارلىق. «ستاۆكاڭىزدى قالدىرىڭىز دا، جۇرە بەرىڭىز»، – دەيدى بەتىڭە باعجيا قاراپ. ىلۋدە بىرەۋى عانا «و-و، اپاي، ءسىز بە؟! جولىڭىز بولسىن!»، – دەپ ءسات-ساپار تىلەيدى. ال ءوزىم جول ەرەجەسىن بۇزىپ، ماي قىزمەتكەرىنە ۇستالعان ەمەسپىن.

جول ۇستىندە جۇرەتىندىكتەن قىزىق جايتتارعا دا تاپ بولاسىڭ. بىردە تۇندە ەڭىس جولدان قۇلديلاپ كەلە جاتقاندا تەجەگىش مايى اعىپ كەتىپ، الدىمداعى كولىكتەرگە «قاشىڭدار» دەپ قول بۇلعاپ، سيگنال بەرىپ، ارەڭ توقتاتقانىم بار. اسىرەسە، اسۋدان قۇلديلاپ تۇسكەندە قورقىنىشتى. ەگەر جۇگىڭ اۋىر بولسا، بىرقالىپتى جىلدامدىقپەن جۇرۋگە تۋرا كەلەدى.

كاماز-دى جاڭادان جۇرگىزىپ جۇرگەن كەزىم. ەكى جىگىت: «150 شاقىرىم جەردەن زاتتار اكەلۋ كەرەك ەدى»، – دەپ كولىكتى جالدادى. سويتسەم، 250-300 شاقىرىم ەكەن. ءدال سول كەزدە موتوردىڭ ءبىر جەرىنەن ماي اعىپ جۇرگەن. ءبىر ۋاقىتتا تاۋدىڭ باسىنا شىعىپ كەتتىك. كولىگىمنىڭ داۋسى عىر-عىر ەتىپ، ءجوندى تارتپايدى. موتوردى اشسام، ماي ءبىتىپ قاپتى. ءبىر قۇتى مايىم تۇك بولمادى. سوسىن الگى ەكى جىگىتكە: «سەندەر قالا بەرىڭدەر. دەرەۋ تومەنگە ءتۇسىپ، ماي الىپ كەلەيىن»، – دەپ تاس جولمەن جاياۋ تارتتىم. الگى بيىك ەڭىس پەن تاس جولعا دەيىنگى اراقاشىقتىق 10 شاقىرىم ەكەن. سىزگە وتىرىك، ماعان شىن، ارتىمنان قاسقىر ما، ءشيبورى مە، بىلمەيمىن، ءبىر جىرتقىش اڭ قۋدى. جانۇشىرا جۇگىرىپ، 5 مينۋتتا 8 شاقىرىمعا بەزىلدەپ، مال باعاتىن اۋىلدان ءبىر-اق شىقتىم. قايتا جاز مەزگىلى ەدى. كەشكى ساعات 10 شاماسىندا ءبىر ۇيگە بارىپ، قونىپ، تاڭەرتەڭ ەرتە ماي تاۋىپ الىپ، كولىگىمە ارەڭ جەتكەنىم ەسىمدە.

ۇزىن جولدا تۇرعان ادامنىڭ جانىنا توقتاي قالىپ: «قايدا باراسىز؟ وتىرىڭىز» دەسەم ەرەكشە تاڭقالىسپەن قارايدى. ايەل بولعان سوڭ، ايدالادا اداسىپ قالدى ما ەكەن دەپ توقتايمىن عوي باياعى. ال كەيبىرەۋى «ساعاتتاپ قول بۇلعاساق تا، كاماز تۇرماق، جەڭىل كولىك ارەڭ توقتايدى عوي» – دەپ، كۇلەدى.

«كاماز-دىڭ داۋسىنان شارشامايسىز با؟» دەيتىندەر كوپ. مۇندايدا جاۋابىم داپ-دايىن. «كەرىسىنشە، كولىگىمنىڭ داۋسىن ەستىمەسەم، ءوزىمدى قويارعا جەر تاپپاي، ساعىنىپ قالامىن. ەندى كەم دەگەندە 5 جىل، ءارى كەتسە 10 جىل جۇرگىزەتىن شىعارمىن.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button