Адамның өзін қаншалықты тартымды санайтыны оның жынысына, біліміне және жеке қасиеттеріне байланысты болуы мүмкін. Evolutionary Psychology журналында жарияланған зерттеуде ер адамдар, жоғары білімі барлар, сондай-ақ оптимизмі мен эмоциялық тұрақтылығы жоғары адамдар өз келбетін тартымдырақ бағалауға бейім екені анықталған, деп хабарлайды turkystan.kz psypost.org-ке сілтеме жасап.
Зерттеу адамның сыртқы келбеті туралы жеке пікірін, яғни өзін қаншалықты сұлу немесе тартымды санайтынын қарастырған. Бұл бағалау басқа адамдардың пікірімен немесе адамның нақты сыртқы ерекшеліктерімен міндетті түрде сәйкес келе бермейді.
Зерттеуді Норвегия бизнес мектебінің профессор-эмериті Адриан Фёрнхэм мен Претория университетіне және Thomas International компаниясына қатысы бар Дэвид С. Семмелин жүргізген. Ғалымдар адамның өз келбетін бағалауына демографиялық факторлар, тұлғалық ерекшеліктер мен танымдық қабілеттердің ықпалын зерттеген.
Авторлардың түсіндіруінше, адамның өзін тартымды санауы тек сыртқы келбетіне ғана емес, өзіне деген сенімі мен әлеуметтік ортадағы мәртебесі туралы түсінігіне де байланысты болуы мүмкін. Бұған дейінгі зерттеулер сыртқы тартымдылықтың жұмысқа орналасу, табыс және жұп таңдау сияқты салаларда белгілі бір артықшылықтармен байланысты екенін көрсеткен. Ғылыми әдебиетте бұл құбылыс «сұлулық үстемдігі» (beauty premium) деп аталады.
Өзін тартымды санайтын адамдар өзгелермен қарым-қатынаста сенімдірек көрінуі мүмкін. Ал өзіне деген сенімділік әлеуметтік және кәсіби ортада артықшылық беретін қасиеттердің бірі саналады. Бұған дейінгі шолулар да адамның өз келбетін бағалауына өзін-өзі құрметтеуі мен сенімділігі ықпал ететінін көрсеткен.
Сонымен қатар адамның сыртқы келбеті туралы түсінігі оның құндылықтарымен де байланысты болуы ықтимал. Мәселен, бұрынғы зерттеулерде өзін тартымды санайтын адамдардың материалдық құндылықтарға көбірек мән беруі мүмкін екені анықталған. Бұл байланыс олардың өзін өзгелермен жиі салыстыруымен түсіндіріледі.
Зерттеу авторлары адамның өз келбетін бағалауы әрдайым дәл бола бермейтінін атап өтеді. Профессор Адриан Фёрнхэмнің пікірінше, өзін неғұрлым объективті бағалағысы келетін адам достары мен туыстарының ғана емес, басқа адамдардың да пікірін ескергені жөн.
Ғалымдар алдағы уақытта адамның денсаулығы, байлығы мен бақыт деңгейі туралы өзіндік бағалауын да зерттеуді жоспарлап отыр. Бұл бағыттағы жұмыстар адамдардың өздері туралы түсінігі мен нақты жағдайының қаншалықты сәйкес келетінін анықтауға көмектесуі мүмкін.
Дегенмен ұсынылған зерттеудің атауы мен негізгі мазмұны адамның өзін физикалық тұрғыдан тартымды бағалауына қатысты. Интеллект тестілерінің нәтижесі туралы тақырыптағы тұжырымды осы мәтіндегі деректерден тікелей растау мүмкін емес. Сондықтан интеллект деңгейі жоғары адамдар өздерін тартымсыз санайды деген қорытынды жасауға негіз жеткіліксіз.
