Қазақ киносына не жетпейді, қаржы ма, қабілет пе?

Бүгінгі қазақ руханиятында бас ауыртатын екі мәселе болса, бірі – қазақ киносы шығар. Себебі кино өнер ға­на емес, бизнес, үлкен идеология! Оған көп мысал ізде­мей-ақ АҚШ-тың әйгілі киноиндустрия орталығы Hollywood-ты айтсақ та жеткілікті шығар. Ол тек кино шы­ғара­тын емес, кино арқылы Американың ұстанымдары мен саясатын әлемге таратып отырған орталық. Сол сияқ­ты өнімдерін бүкіл әлемде көрсету арқылы үлкен қаржы тауып отырған мекеме. Демек, отандық киноның дамуы жайында ойлануымыз керек. Бұл орайда қазақ киносы тура­лы не айтуға болады?

1934 жылы Алматы кинохроника студиясы ашылды. 1937 жылы Ленфильмде Алматы ки­нохроника студиясы кинематографистерімен бірге «Амангелді» атты көркем фильмі түсіріліп (сценарий ав­торлары: Ғабит Мүсірепов, Бейімбет Майлин, Всеволод Ива­нов, қоюшы режиссеры: Мойсей Левин, операторы: Хечо Назарьянц), 1938 жылы экранға шықты. Ол – Қа­зақстан тақырыбындағы алғашқы дыбысты фильм бола­тын. Онда қазақтың атақты актерлары ойнаса да, фильмді ле­нинградтықтар түсіргендіктен оны ұлттық киномыздың ба­сы деп айта алмаймыз.

1944 жылғы 25 қаңтарда Алматы ки­нос­тудиясының аты Алматы көркем және хро­никалық фильмдер студиясы деп өзгер­тілді. 1945-1952 жылдар аралығында осы сту­дияда «Абай әндері», «Жамбыл», «Алтын кер­ней» секілді фильмдер түсірілді. Қазақ ки­носының бастауы ретінде осыларды атау­ға болады.

Кеңестік дәуірде елімізде кино тү­сіру­дің қандай болғанын білеміз. Біз үшін барлық мәселе Мәскеуде шешілетін ке­­зең­де өз еркімізше кино жасау мүмкіндігі бол­мағаны белгілі еді. Дегенмен сол кездің өзін­­де қазақ киногерлері «Қыз Жібек», «Ата­ман­ның ақыры», «Транссібір экспресі», «Ана ту­­ралы аңыз», «Ел басына күн туса», «Та­қия­лы періште», «Менің атым – Қожа», «Ал­па­мыс мектепке барады» секілді шедеврлер жа­­сай алды. Бұлар, әрине, қазақ киносының ке­ре­гесін жайып, шаңырағын көтеріп, уы­ғын шанышқан аға буынның жұмыстары. Одан кейін өткен ғасырдың 80-жыл­дары­нан бастап КСРО-дағы демократиялық жаңа­­ру кезеңінде еліміздің көркем фи­льм­дер саласына «жаңа толқын» өкілдері келіп, өз­дерінің эстетикалық талғамына сай ки­но­лар жасады. Бұл кезең туралы айтқанда, Қ.Салықовтың «Балкон» (1988), Р.Нұғма­нов­тың «Ине» (1988), С.Апрымовтың «Қиян» (1989), Т.Теменовтің «Адамдар арасындағы бөл­тірік» (1988), А.Әмірқұловтың «Оты­рар­дың күйреуі» (1991), Ә.Қарақұловтың «Әзә­зіл қыз» (1991), Е.Шынарбаевтың «Сұр ұш­бұрыш­тағы орын» (1993), С.Нарымбетовтің «Кө­зімнің қарасы» (1994), т.б. фильмдері еске түседі. Бұл кинолардың біразы шетел­дер­де көрсетіліп, жүлделерге де ие болды. Қ­а­лай дегенде де «жаңа толқын» өкілдері елі­мізден тысқары жерлерге қазақ киносы де­ген киноның бар екенін таныта алды.

Еліміз тәуелсіздік алғаннан бергі жер­де қазақстандықтар әлемнің үздік ки­ноларын еркін көруге мүмкіндік алып, өз­дері танысқан тарихи, экшн, фантас­ти­ка­лық, комедиялық, авторлық фильмдерден танып-білгенін отандық кинолардан іздей бастауы киноға деген сұранысқа, түсінікке де өзгеріс енгізді. Мұның дұрыс та, теріс те жағы бар. Әрине, өзге елдің киногерлерінің кино түсіру тәсілінен, ерекшелігінен үйрену қажет болар, бірақ әр ұлттың өз болмысы болатыны секілді ұлттық киноның да өз дәстүрі, даму заңдылығы болады. Дегенмен көрермендердің талап-тілегін ескерген қа­зақ кино өнері де заманауи кинодағы үр­дістерді пайдаланып, фильмдер жасай бастады. Бұл орайда 2005 жылы шыққан «Көш­пенділер» (режиссерлері Сергей Бод­ров, Талғат Теменов, Иван Пассер. Сценарий ав­торы Рустам Ибрагимбеков, операторы Дан Лаустсен, Уэли Стайгер), 2007 жылы шық­қан «Рэкетир» (режиссері Ақан Сатаев), 2009 жылы шыққан «Сіз кімсіз, Ка мырза?» (ре­жиссері Қуат Ахметов, сценарий автор­лары Ермек Тұрсынов, Қуат Ахметов, операторы Александр Рубанов), «Прыжок Афалины» (режиссері Эльдар Оразбаев, сценарисі Әділбек Жақсыбеков, операторы Болат Сүлеев), «Келін» (режиссері, сценарий авторы Ермек Тұрсынов, операторы Мұрат Әлиев), 2011 жылы шыққан «Жаужүрек мың бала» (режиссері Ақан Сатаев, сценарий авторлары Жайық Сыздықов, Мұхамед Мамырбаев, Тимур Жақсылықов, операторы Хасан Қыдыралиев), 2012 жылы шыққан «Шал» (режиссері, сценарий ав­торы Ермек Тұрсынов, операторы Мұрат Әлиев) секілді фильмдерді атауға болады. Бұ­лардың арасында елдің ықыласына бө­лен­гендері де, жұртты наразы қылғандары да, көрсетілім жөнінен кассалық фильмге айналғандары да бар. Қалайда, тәуелсіз­дік­тен бергі жерде қазақ киносында қозғалыс, сер­піліс, ізденіс пайда болды. Тек олардың жұртқа әсер етуі жөнінде пікір әртүрлі.

Әрине, біздің киноларымыздың ішін­де сапасы жақсы, ойы терең, реж­ис­сер­лік шешімдері сәтті шыққан фильмдер жоқ емес, алайда олардың кейбіріне қазақ кө­рермендері моральдық тұрғыдан қарап қа­былдай алмай жатады. Сол сияқты тари­хи шығармалардан тура кітаптағыдай сю­жет талап етіп жататын кездеріміз де бар. Тіп­ті, киноның бюджетіне кеткен қара­жатты ақтамайды, ұлт тарихына қатысты фильмдердің сапасы жоқ, киноларымызды ұлттық идеологияға қызмет етпейді, қа­зақ­ша сериалдарды қызықты, қызықты емес деп өзіміз толық білмейтін салаға да тө­ре­лік айтып жатамыз. «Халықтың көбі ки­ноны түсіне бермейді. Интеллектуалдық, ав­торлық, эстетикалық, рухани терең дү­ниелерді түсіне бермейді. Өйткені біздің са­намызды «кино тек ойын-сауықтық нәр­се» деген түсінік матап тастаған. Кино, ме­ніңше үшке бөлінеді, ол – идеологиялық ки­но, ойын-сауықтық кино және авторлық-ин­теллектуалдық кино», – депті бір сұхба­тын­да жас режиссер Елзат Ескендір. Соған қарағанда, біздің елде кино туралы айта­тын­дардың көбі нақты мәселе жайында те­рең біле бермейтін секілді.

Алайда, киногерлердің бәрін сүттен ақ, судан таза деуге де келе бермес. Мә­селен, елімізде көп көрілді деген ки­но­лар­дың соншалықты керемет емесін біле­міз. Себебі оны түсіргендер о баста ақша табу­ды мақсат еткен. Бұл орайда, Нұрлан Қоян­баевтың фильмдерінің көрсеткіші қы­зық: өткен жылғы дерек бойынша «Бизнес по-казахски в Африке» киносы – 772 386 445 теңге, «Бизнес по-казахски в Америке» киносы  – 581 000 000 теңге, ал «Бизнес по-ка­­захски в Корее» киносы 1 008 552 674 тең­ге қаражат тапқан. Бұл қаржылық жағы­нан алғанда аталған фильмдер продюссері үшін үлкен жетістік. Бірақ оның рухания­ты­мызға пайдасы қандай?..

Осы арада заңды бір сұрақ туады: қа­зақ көрермендері қазақ тари­хы­на қатысты кинолар аз» деп жиі шағынады, бірақ неге шыққан киноларды көріп фильм­нің табыс табуына көмектеспейді? Рас қой, егер шынымен өз киномызды да­мыт­қымыз келсе, неге оның көрсетілімі прайм-таймның уақытына қойылуын талап етіп, бәріміз барып көрмейміз?..

Жалпы, біздің елімізде кино сала­сы­ның ойдағыдай дамуына кеселін тигізетін нәрсе жемқорлық пен ұрлық емес пе екен деп ойлайсың. Киноны дамытуға деп мемлекет ажыратқан қаржыны бөлуде ала­қолдық бары жөнінде киноның айна­ласында жүргендер жиі айтып жатады, сон­дай-ақ, арнайы мамандардан құралған ко­миссияның сүзгісінен өткен сценарийлер же­ме-жемге келгенде қабылданбай қалады екен. Демек, сценарийлерді сараптан өт­кізетіндер әділдік жасамайтыны бір мәселе бол­са, продюссерлік жасайтын тұлғалар ки­ноға ажыратылған қаржыны талан-та­раж қылып, қолдан туғызылған қаржы тап­шылығынан киноның сапасыз бола­тыны екінші мәселе деп болжам жасауға болады.

Кейінгі кезде «Қазақфильмге» қа­тыс­ты даулардың жиілеуі нені білді­реді? Мәселен, қазақ киносын жасауға бө­лінген қаржының бүкіл жабдығы бар «Қа­зақфильмге» берілуі азайып, керісінше, ки­но түсіруге қажетті керек-жарақтың бә­рін жалға алатын жекеменшік студияларға көбірек ақша бөлініп жатқаны отандық БАҚ-тарда оқта-текте сөз болып қалып жүр.

Бұл жайында қазақ киносына қатысы бар белгілі тұлғалар өткен жылы 31 те­леарнадан берілген «Неге?» ток-шоуында жан-жақты талқылап, ойларын ашық айт­қан-ды. Сонда Мемлекеттік сыйлықтың ие­гері, танымал театр және кино актері Тұң­­ғышбай Жаманқұлов: «Ұлттық құн­ды­лықтарды айтатын жағдайы бар ма? Оны ешкім қарамайды. Министрге барады да, «мен мынаны түсіремін, мұнша ақша бер, мы­на сомасын қайтарамын» дейді. Сосын ақ­ша береді. Бизнес болған жерде ұрлық та бар», – деп кино айналасы жемқорлықтан ада емес екенін ашық айтса, «Қазақфильм» ки­ностудиясында бір жылға жуық продюс­сер болған Қанат Төребай: «Қазақфильм» ки­ноны қолдау орталығына 70 сценарий ұсын­ды. Олар соңғы 10 жылда жиналған сце­нарийлер. Он жыл бойы соны жинап жүр­ген кім? Арман Асенов те, мен де «Қа­зақ­фильмге» қызметке былтыр қыркүйек айында келдік. Біз жұмысқа кіріскен бойда толассыз тексеріс жүрді, сосын карантин басталды. Жұмыс істейтін уақыт болмады. Байқау жарияланды, біз редакциялық коллегияда не барын қарадық. Сөйтсек, ке­зінде студия сатып алған 70 сценарий жа­тыр екен. Соны ұсындық. Оны жинаған біз емеспіз, оны бірнеше жыл бойы сол редак­ция­лық коллегияны басқарған Бекболат Ше­керов жинаған. Қазір сол жігіт сарап­тама кеңесінде мүше болып отырып, ке­зінде өзі қабылдаған сценарийлерді құла­тып, сосын сұхбат беріп, бізді сынап жүр», – деп «Ұлттық киноны қолдау орталығы­ның» кинос­ценарийлерді дұрыс қабылдамайтынын сынады. Бұл бүгінгі қазақ киносының дамуына кесірін тигізетін жайлардың көп екенін меңзейтіндей.

Жалпы айта берсек әңгіме көп, бірақ сырт­тан тон піше беру де дұрыс емес. «Шымшық сойса да, қасапшы сойсын» дей­ді оңтүстігіміздегі көрші елдің халқы. Сон­дықтан көкейдегі көп сұрақтың жауа­бын мамандардан естіген дұрыс шығар.

Қырғыз, Өзбекпен салыстырып, бізде киноға бөлінген қаржыға үркудің жөні жоқ

b03a7c06 d307 48dd b0a8 25cea421d11c

Сатыбалды НАРЫМБЕТОВ, кинорежиссер, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты:

– Бүгінгі ха­лық­­­тың талабымен са­насу керек деген әң­гіме жиі айты­ла­ды, бірақ, алдымен кино мен киносериалдың айырмасын біліп алу керек. Сериал деген, бейнелеп айтқанда, «Мың бір түндегі» патшаның көзі ұйқыға кеткенше ертегі айтатын Шахризаданың ер­­­тегісі ғой, яғни кинохикая. Ал кино мүл­дем басқа, ол 1,5-2 сағатқа ғана созылатын, со­ның ішінде белгілі бір оқиғаны көрсете оты­рып, содан сығып алған ойды көрер­мен­ге сіңіретін өнер туындысы. Сосын жұрт түсінуге оңай, арзанқол қазақша сериалды  не­месе фильмдерді көріп алады да, соны Шә­кен Айманов атындағы «Қазақфильм» ки­ностудиясының туындысы санап бізді сы­най бастайды. Егер бізден шыққан туын­ды болса, оның титрінде «Қазақфильм көр­сетеді» деген жазу болады ғой. Алдымен со­ны білу керек! Сосын кино деген прокат, те­левиденние – экран. Бұлар бөлек ұйым­дар.

«Қазақфильм» туындысы «Қазақ елін» жақ­сы деп бағалап жатқандар көп. Нашар деу­шілер аз. Жаратпағандарға фильмнің тәуір шыққанын түсіндіру қиын, себебі әр адам­ның ойында тарихи оқиғалар мен та­рихи тұлғалар жайында қалыптасқан түсі­ні­гі мен образы болады. Мәселен, сіздің ойыңыз­да Абайдың өзіңіз сомдап алған бей­несі, сосын Әуезовтің сызып берген портре­ті бар. Ал егер Абай туралы кино шық­са ондағы Абай образы мен жаңағы сіздің ойыңыздағы Абайдың екі бейнесімен жүз пайыз сәйкес келуі мүмкін емес қой! Баяғыда «Қыз Жібек» фильмі шыққанда екі жыл айтыс-тартыс болған. «Мынау Қыз Жі­бекке, анау Төлегенге ұқсамайды» деп шу­лап, солармен асық ойнап, бірге өскен се­кіл­ді болған. Қыз Жібек пен Төлегенді кім кө­ріпті?

Көрермендердің тағы бір айтатыны «Шет­елдің анадай киносы бар, мы­на­дай киносы бар, соларға ұқсатып түсір­мейсіңдер ме?». Қызық. Бала кезімізде өзі­міз­дің үйде алма бола тұра, көршінің қора­сына секіріп, солардың алмасын ұрлап жеу­ші едік қой, бізге солардың алмасы тәт­тірек көрініп. Сол сияқты «Спартакты», «Ертұғырылды» көріп алғандар кинода жасалған образға қарап тамсанып отырады. Ал ол киноларды жасағандар Спартакпен не Ертұғырылмен бірге жүріп түсіріп алып па? Өмірде тура кинодағыдай болып па екен? Міне, кино көрермендерінде осындай бір иллюзияға елтіп, жасанды образға ал­дану бар. Оның соңы соны қазақ киносы­нан іздеп, көңіл толмаушылыққа әкеледі.

Содан кейін Еуропаның, Американың кинолары мен сериалдарының қан­дай үлкен қаржымен түсірілгенін білмейді жұрт. Олар әр киносына 180, 200 миллион долларға дейін қаражат жұмсайды. Ал бізде бар-жоғы 5 млн долларға түсірсе, «ойбай, «Қа­з­ақфильм» ақшаны тонады» дейді. Осы ара­да Президентіміздің қырғыздың «Құр­ман­жан датқа» фильмі туралы айтқанына на­зар аудара кетсек, рас ол фильмге 1,5 млн дол­лар ақша жұмсалған. (Ол фильмнің қа­лай жасалғанынан хабарым бар, фильм ре­жиссері Садык Шер-Нияз досым, опера­торы өзімнің операторым – Мұрат Әлиев). Аз ақшамен түсірілген фильм деп жатады, бірақ біздің елдегі доллармен ол жақтағы доллардың құнында үлкен айырма бар. Өзбек, қырғыз елдерінде тауарлардың құны бізден 5-6 есе арзан. Оны да ойлау керек.

Мәселен, біз 500 салт атты жауынгер қатысатын Алпамыс не Кенесары ту­ралы кино түсірсек, саны сонша атты екі не үш айға жалға аласың. Сосын қару-жа­рақ, жауынгерлік киімдер, сосын оларды кү­тетін адамдар керек. Каскадерлар бри­га­дасы керек. Олардың саны 120-140-қа дейін же­теді. Оларды сыртқа алып шығасың (іс­сапарға), олардың тамағы, гонорары, жа­лақысы бар. Жүргізуші, жарық берушілер бар. Арендаға алатын техникаға төлейтін ақша бар. Міне осыларға 4-5 мың долларың кетеді. Бұл біздегі баға, ал Ташкентте мұн­дай ақшаға бізде көрсетіліп жүрген фи­льмдеріндей фильмнің он шақтысын жа­сауға болады. Бір кезде АҚШ-тық әнші Майкл Джексон өзінің екі минуттық ро­лигіне 2 миллион доллар жұмсаған! Мұндай айырманың бәрі әр елдегі киноиндустрия­ның бағасына байланысты. Сондықтан қыр­ғыз, өзбек елдерімен салыстырып, біз­дің киноға бөлінген ақшаның мөлшерінен шошудың жөні жоқ.

Мен бір жылдан бері үлкен бір фи­льм бастауға дайындалып жүрмін, оған 300 салт атты дайындау керек. Соған ақ­шамыз жетпей жатыр. Ал жұрт «Құр­ман­жан датқадай» (ол киноның массовкасында 20-30 аттылы жауынгер ғана көрінеді деп сы­нап жүр ғой) 1 миллионға неге түсіре сал­майды дейді…

«Қазақфильм» жыл сайын бес-алты ки­но түсіреді, соның біреуі тарихи фильм де, қал­ғандары өзге жанрдағы кинолар. Солар шет­елдік кинофестивалдерге қатысып, кә­дім­гідей жүлдегер болып оралып жатыр. Ал оларды халыққа таныту үшін тұсаукесер жа­саймыз, прокатқа ақша төлеп кино­театрларға береміз. Тым болмаса оншақты күн көрсетіңдер деп жалынамыз. Сосын екі-үш күннен кейін фильмнің жайын сұра­йын деп хабарлассаң «киноңызға ешкім кел­мейді» дейді. Неге екені белгілі ғой, біз­дің киноларды таңертеңгі не кешкі 10-ға қой­са кім барады оған? Егер 6 мен 9-дың ара­сында көрсетсе, халық көруге барар еді ғой!

Бұрын да айтып едім, тағы да ай­тайын. Кино – өте күшті қару, оны түр­лі мақсатқа пайдалануға болады. Сол жа­ғынан келгенде, бізде «рухани диверсия» жүріп жатыр. Әлемнің кез келген елінде шық­қан кино шықпай жатып елімізде жар­намаланып, жарыққа шығу бойдан еш­қан­дай талғаусыз бізде көрсетіліп жатады. Олар­­дың арасында біздің ұлттық, мемле­кет­тік мүддемізге жат нәрселер бар. Ал біз оған көрермен тартып, өзімізге зияны бол­ма­са пайдасы жоқ нәрселерді қаржылан­ды­рып отырмыз. Қазір еліміздегі әр үшінші бала шетелдік киноның тілімен сөйлейді, со­ларға еліктеп киінеді, соларда көрсетілген өмірге елігеді. Бұрын ресейлік идеоло­гия­ның кесірінен біраз орыстансақ, енді аме­ри­калануға жағдай жасап отырмыз. Жастар шет­елге кетіп жатыр, тіпті өз елін мен­сін­бей­тін жағдайға жеткен… Музыкамызды өзге әуендер иелеп болды, киномызды өз­ге­лердің идеологиясы басып барады. Өнер арқылы берілетін идеологияның тізгінін өз­геге бермеу керек. Керісінше, барымызды жар­қыратып, өзгелерге ұсыну керек. Бір ғана Димаштың өзі әлемге қазақша ән сал­дырып жатыр емес пе? Өнер, талант құдіре­ті деген сол!

Қазақты әлі білетін ел көп емес. Тіпті шет­елге шыққанда «станы» бар Пә­кі­­стан, Ауғанстанмен шатастырып жатады. Сондайда шетелде жүлде алып жатқан ки­ноларымыз Қазақстанның жеке-дара ел еке­нін танытып жатады. Бұл жаман нәрсе ме? Несін жасырамыз, біздегі орыстілді қа­зақ­тардан шыққан журналистер қазақ ки­носын, өнерін мансұқтауға дайын тұрады. Олар ұлтымыздың тарихына қызықпайды, тарихи киноларды көрмейді де. Бірақ сы­нағыш. Алда-жалда көре қалса да, тек теріс пі­кір тудыруға себеп іздейді. Былайша айт­қанда, қазақ киносының тұншықтыру үшін теріс насихат жасайды.

Алдыңғы жылы «Ұлттық киноны қол­дау мемлекеттік орталығы» ашыл­­ды ғой, қазақ киносына қатысты дау­дың өршуіне сол да себеп болды. Сол ұйым киностудияларға ажыратылған ақшаны бө­летін кезде бұрын жылына кем дегенде 6-7 көркем фильм, 2-3 деректі, 2-3 анима­ция­лық түсіріп жүрген «Қазақфильмге» бір ки­ноға ғана ақша беріп, қалғанын отызға жуық жекеменшік киностудияларға бөліп берген. Ол жекеменшік киностудиялар бұ­рын өз қаржысына кино түсіріп жүрген, қа­зір де түсіріп жатыр, сонда неге мем­ле­кет­тің ақшасын оларға берді деп сұрасақ, ор­талықтың басшысы жауап бермеді. Бірақ кейін байқағанымыз, онда бір гәп бар екен. Егер солай 2-3 жыл ақшадан қысса, «Қазақ­фильм» банкротқа ұшырап, ғимаратымен қоса бүкіл аймағынан айрылып қалады да, оны біреуге сату көзделген көрінеді. Кезінде дүрілдеп тұрған «Алатау» кинотеатры қайда қазір? Жекеге сатылды да, басқа бірдеңеге ай­налып жоқ болды. Бұл да сондай әрекет­тің бірі ғой. Ең жаманы, осындай нәрселер өз бауырларымыздың қолымен жасалады. Ақ­ша билеген заманда соншалық төмендеп кеткенбіз ғой…

Қазақ киносы құр айқай-ұйқаймен, бас-көзі жоқ сынай берумен емес, мем­ле­кеттің идеологиясына керекті ки­но­лар, рух беретін үлкен тарихи фильмдер, ба­лаларымызға арналған жақсы ани­ма­ция­лық фильмдер жасаумен өркендейді. Оған мем­лекет тұрақты түрде қаржы бөліп, ол қар­жы беталды жырымдалмай мақсатқа сай жұмсалуы тиіс.

Қазақ киносы дамымай жатыр деген пікір ұлттың бір өнеріне қиянат. Соң­ғы бір-екі жылда киноларымыз 30-ға жуық жүлде алды. Соны босқа берген бе екен? Біздің «Алмас қылыш», «Алтын тақ», «Томирис» секілді тарихи фильмдерімізді Корея, Түркия, Қытай, т.б. елдер сатып алып жатса, ол қазақ киносының нашарлығын көрсете ме?

Президентіміздің қазақ киносын өркендету керек деген сөзіне қазақ киногерлері ризалық білдіріп жатыр. Де­мек, бұл салаға мемлекеттік дәрежеде мән беріліп жатыр деген сөз. Дұрыс көзқарас, қолдау болса мықты кино түсіре алатын ре­жиссерлеріміз де, тамаша образдарды сомдайтын киноактерлеріміз де жет­кі­лікті.

Бүгінгі көрерменге ертегі емес, тарих туралы реалистік фильм керек

b0188122dce7a76a25490bcfec250263 1

Данияр САЛАМАТ, кинорежиссер:

– Қазақ кино­сын­да даму жоқ деу ар­тық сөз болар. Тек оның таралуы мен елге сіңіп, ру­ха­ни әлемді байы­ту­ға кедергілер бар. Мә­селен, біздің қо­ғам қазақтілді және орыстілді болып екі ла­герьге бөлініп алған. Сосын халықтың қа­зақ әдебиеті туралы пікірлері қа­лып­тас­қандай, қазақ киносы жайында ойы орныға қой­маған. Содан кейін киноларында ұлт­тық бояу қанық, қазақ болмысы жарқырап тұ­ратын Шәкен Айманов, Мәжит Бегалин, Аб­долла Қарсақбаев, Сұлтан Қожықов се­кілді режиссерлер дүниеден өтіп кеткен соң киномызды халықпен жалғап тұрған ру­хани арқау үзіліп қалды. Олардың орнын бас­қан толқын өкілдерінің басым көпшілігі қа­лада туған, асфальтта өскен, қазақ бол­мысына терең бойлай алмайтындар болды. Өйт­кені Мәскеудегі кино оқуына негізінен қалада өскендердің ғана қолы жететін. Оларға қазақ әдебиеті арқылы рухани әлемі қалыптасқан кейіпкерлер жат еді. (Әрине, қазақтың әдебиетін де, мәдениетін де терең білетін, сондықтан ұлтқа жақын кинолар түсіріп жүрген Сатыбалды Нарымбетов секілді бірді-екілі талантты режиссерлер жоқ емес, сондықтан менің пікірім олардан басқа киногерлерге айтылып отыр).

Жаңа айттым ғой, киногерлер де, көрермен де екіге бөлінген деп. Орыс­тілді ресжиссерлер шетелден көргенін өз туындыларына тықпалап, көрермендер шет­елдің киноларын көре бергендіктен олар сондағы нәрселерді қазақ киносынан іздеп, ұлттық киноға жатырқай қарайды. Ал қазақтілді көрермен ұлттық тұрғыда ой­лап, кино түсіретін режиссерлер аз бол­ғандықтан киномыздан өзіне керекті нәр­сені ала алмайды.

Тарихи фильмдер керек деп жатамыз ғой, оны түсіріп жүргендер ұлт та­ри­хын, өзі түсіретін кезеңнің тұрмыс-сал­тын білмегендіктен тарихи киноны ертегі фор­масына әкеледі. Мысалы, «Көшпенділер» мен «Жаужүрек мың бала» фильмдерінде ер­тегілік сипат басым екені айқын көрініп тұр. Ал бүгінгі көрерменге тарих туралы реа­листік кино керек!

«Ұлттық киноны қолдау орталығының» жаңа басшылығына ұлттық киноны түсінетін адамдар келіп жатыр. Солар енді реа­листік бағыттағы тарихи фильмдер жа­сайды деп сенгім келеді. Сондықтан олар ұлт­тың бүкіл қасиетін бойына жинаған ре­жиссерлермен бірлесе жұмыс істесе, ха­лыққа керек, мемлекетімізге пайдалы ки­нолар шығар еді. Қазір киноға келіп жатқан жа­стардың арасында дүбаралық басым. Олар­дың түсірген киносындағы қисын­сыздықты айтсаң, «бұл енді кино ғой» дейді. Кинода да әдебиеттегідей көркемдік кате­го­риялар үстемдік етуі тиіс. Сосын айта ке­­те­тін бір нәрсе – киноның бюджеті қан­ша керемет болса да, оның ұлттық болуы сценарий мен режиссерға байланысты. Егер режиссер сценарийді қолына алып отырып, оған өз жанынан бірдеңе қоса алмаса, ол жай сценарийге байланған иллюстратор ғана! Режиссер сценарийге жан беруші. Егер ол оның қолынан келмесе, кейіпкерді сомдаушы актер барлық игерген нәрсесін қол­дануға мәжбүр болады да, киноны пафос басып кетеді. Сондықтан режис­сердің қолындағы материалды игеруі үшін ол жайында түсінігі терең болуы керек. Ол ұлт­тық тарихи киноға байланысты. Мен көз жеткізген нәрсе осы.

Редакция таңдауы

Болмысы биік «Бопай ханым»

Ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығы аясында Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық-драма театры 14-15 мамыр күндері  «Бопай ханым» тарихи трагедиясының премьерасын қойды. Туынды авторы –...

Неслихан ӨЗТҮРІК: Мұстафа Өзтүріктің қызы болу – зор жауапкершілік

Мұстафа Өзтүрік есімін білмейтін қазақ жоқ. Таэквондодан қара белбеу иегері. Халықаралық дәрежедегі жаттықтырушы. Өз ұлтын шексіз сүйген оғлан атажұртқа келіп, Қазақстандағы таэквондо (WTF) федерациясының...

Бельгердің бағасы

Үмітіңді үкілеген тұңғыш кітабыңның қуанышы жүрегіңді қалай жылытса, ол туралы баспасөз бетінде білдірген алғашқы пікір одан бетер жаныңа ыстық. Қара ормандай қаптаған оқырман түгіл,...

Тағзым мен тағылым ордасы

Еліміздегі техникалық жабдықтамасы озық музей­лер­дің бірі – Әскери-тарихи музейі. Ондағы экс­по­зициялар келген туристерді таң-тамаша қалдырады. Өйткені мұнда түрлі дәуірлердің тарихынан сыр шертетін әс­кери жәдігерлер...
photo 81881

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктің жаңа басшысы қанша жалақы алады?

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің жаңа басшысы Марат Ахметжанов пен оның орынбасарларының...
2021051716104282653 2021051715443670077 1a49b9dc4ef7683d9c1a

Автомобильдерге автобус жолағымен жүруге рұқсат берілмек

ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитеті "Жол жүрісі қағидаларын, Көлік құралдарын пайдалануға рұқсат...
210517211220289a3788957i

Аида Балаева киносыншыларды ынтымақтастыққа шақырды

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева киносыншылармен кездесті, деп хабарлайды...

Жаңалықтар

Шөкеевтің орынбасары қамауға алынды

Әлеуметтік желілерде Түркістан облысы әкімінің орынбасары Мейіржан Мырзалиевтің парамен ұсталғаны жайлы ақпарат тарап жатыр. Оған ҚР Қылмыстық кодексінің 189-бабы (Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемденіп...

Аида Балаеваның анасы дүние салды

Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаеваның анасы, еңбек сіңірген мұғалім Раиса Рахымжанқызы Жыланкөзова 69 жасында өмірден өтті. Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық...

Әсел Айтпаеваның ісі: Тағы екі қыз адам саудасының құрбаны бола жаздаған

Тағы екі қыз адам саудалады деген күдікке ілінген Әсел Айтпаеваның жездесінің құрбаны бола жаздады, деп хабарлайды BaigeNews.kz Astana TV-ге сілтеме жасай отырып. Бұл туралы...

28 мамырдан бастап чек берілмегенін хабарлағандарға сыйақы беріледі

Үкімет төлем қабылдауға арналған құрылғыны пайдалану ережелерін бұзу фактілері туралы хабарлайтындарға сыйақы төлеу туралы ереже бекітті, деп хабарлайды zakon.kz. Ережеге сәйкес, сауда орындарында чек берілмегені,...

«Сатпас бұрын бюджет ақшасына күрделі жөндеу жүргізген». Түркістан қаласының әкімдігінің ғимараты арзанға сатылып кеткен

Түркістан қаласы әкімдігінің қызметкерлері отырған ғимаратты қала басшылығы нарықтағы құнынан әлдеқайда арзан бағаға сатып жіберген. Оған қоса, әкімдік ғимаратты сатпас бұрын бюджеттің ақшасына оны...

18 мамыр қандай оқиғалармен есте қалды?

1992 жылы Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Америка Құрама Штаттарына алғашқы ресми сапармен барды; 1996 жылы Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев ақын Олжас Сүлейменовке "Қазақстанның...

Мамин вакцинаның екінші компонентін салдыру мерзімін нақтылауды тапсырды

Премьер-министр Асқар Маминнің айтуынша, қазір коронавирус жұқтыру деңгейі төмендегені байқалады, деп хабарлайды inbusiness.kz. Дегенмен, "қызыл аймақта" 6 өңір тұр: Нұр-сұлтан, Алматы, Батыс Қазақстан, Ақмола, Қарағанды,...

Ресейде ешкілердің сұлулық байқауы өтті

Ресейдегі Удмуртия республикасында ешкілердің сұлулық байқауы өтті. Байқауда ең әдемі жануар анықталды. Иелері ешкілерге көйлектер мен белдемшелер кигізіп, көзілдірік тағып қойған. Шартқа сәйкес, иелері жануарлармен бірге...

Өткен тәулікте 1 837 адам коронавирус жұқтырды

Өткен тәулікте елімізде 1 837 адамнан коронавирус анықталды. Бұл туралы "ҚазАқпарат" coronavirus2020.kz сайтына сілтеме жасап хабарлады. Өңірлер бойынша: Нұр-сұлтан қаласы - 251, Алматы қаласы - 520, Шымкент қаласы...

Қостанай облысында тағы бір ауыл ауыз сумен қамтамасыз етілді

Қостанай облысының әкімі Архимед Мұхамбетов жұмыс сапарымен Сарыкөл ауданына барды, деп хабарлайды "ҚазАқпарат"ХАА. Сапарда әкім Сорочинка ауылындағы су тарату желісінің Лихачев топтық су құбырына қосылуымен...

ШҚО-да арықтан екі баланың денесі табылды

ШҚО Үржар ауданы Елтай ауылында арықтан 3 жастағы 2 баланың денесі табылды, деп хабарлайды "ҚазАқпарат" altaynews.kz-ке сілтеме жасап. ШҚО полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше,...

Алексей Цой 21 күннен кейін вакцинаның екінші компонентін салдырды

Министр өзін жақсы сезінетінін, ешқандай реакция болмағанын айтты, - деп хабарлайды Orda.kz. Ол QazVac препаратының бірінші компонентін 26 сәуірде алған болатын. Сондай-ақ, білім министрі Асхат Аймағамбетов...

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктің жаңа басшысы қанша жалақы алады?

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің жаңа басшысы Марат Ахметжанов пен оның орынбасарларының жалақысы айтылды, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі өкілдері мемлекеттік органның...

Автомобильдерге автобус жолағымен жүруге рұқсат берілмек

ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитеті "Жол жүрісі қағидаларын, Көлік құралдарын пайдалануға рұқсат беру жөніндегі негізгі ережелерді, көлігі арнайы жарық және дыбыс сигналдарымен жабдықталуға және...

Виталик Бутерин крипто-миллиардер атанды

Ethereum крипиовалютасының негізін қалаушысы 27 жастағы Виталик Бутерин әлемдік миллиардерлер қатарына қосылды. Бұл туралы KAZNEWS порталды хабарлады. Бутерин ресми түрде тарихтағы ең жас крипто-валюта миллиардері...

Аида Балаева киносыншыларды ынтымақтастыққа шақырды

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева киносыншылармен кездесті, деп хабарлайды ҚазАқпарат министрліктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап. А.Балаева министрлік телехикаялар өндірісі бойынша сметалық қаржыландыру...

Болмысы биік «Бопай ханым»

Ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығы аясында Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық-драма театры 14-15 мамыр күндері  «Бопай ханым» тарихи трагедиясының премьерасын қойды. Туынды авторы –...

Түріктерді мақтаған Қыдырәлі мен Қарақат елдің сынына қалды

Қыдырәлі мен Қарақат түріктерді мақтап, желі қолданушыларының сынына қалды, - деп хабарлайды oinet.kz. - Жақтырмай қараған бірде-бір түрік көрмедік. Ашуланып, қабағын түйіп, менсінбей қараған түрік...

Алматыда белгісіз біреулер Қонаевтың портреті салынған муралды бүлдіріп кеткен

Алматыда белгісіз біреулер Дінмұхамед Қонаевтың портреті салынған муралды бүлдіріп кеткен, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Қазақ КСР Компартиясы ОК бірінші хатшысының суреті төрт жыл бұрын №3...

ІІМ мектепке апаруға болмайтын заттардың тізімін жасады

Ішкі істер министрлігі Білім және ғылым министрлігімен бірлесіп білім беру ұйымдарына апаруға болмайтын заттардың тізімін жасады, деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Жыл басында Министрлік Білім және ғылым...

Үндістандағы індет Ресейге жетті

Ресейде "Қара зең" инфекциясы, мукормикоз тіркелді, деп хабарлайды zakon.kz Известия басылымына сілтеме жасай отырып. Басылымның ақпаратына сәйкес, бұл инфекция мұрынға, көзге және тыныс алу жүйесіне...

Маусым айынан бастап 6 мың шақырымға жуық автожол ақылы болады

Маусым айынан бастап елімізде жалпы ұзындығы 5,8 мың шақырым автожолдардың 18 ақылы учаскесі енгізіледі, деп хабарлады "ҚазАвтоЖол "ҰК"АҚ баспасөз қызметі. Соның ішінде мына жолдар ақылы...

Еліміздің үш аймағында аптап ыстық болады

Елімізде солтүстік-батыс антициклонының ықпалынан жауын-шашынсыз ауа райы сақталады, деп хабарлайды ҚазАқпарат Қазгидрометке сілтеме жасап. Тек солтүстік, орталық және оңтүстік-шығыс аймақтарда атмосфералық фронтальды бөліктердің өтуімен кей...

Сәуірде қазақстандықтар 94 килограмнан астам алтын құйма сатып алған

2021 жылғы сәуірде қазақстандықтар екінші деңгейдегі банктерден және жекелеген банктік емес айырбастау пункттерінен жалпы салмағы 94,5 кг құйма алтын сатып алған, бұл туралы Kapital.kz...

Мектептерге арнайы күзет қойылмақ

Еліміздегі білім беру мекемелері арнайы күзеттің бақылауында болады. Бұл туралы ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы Мұрат Баймұқашев айтты, деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Білім беру ұйымдарының объектілері...

Алматыдағы сауда орталығының жанынан 49 жастағы ер адамның денесі табылды

Ер адамның мәйіті Наурызбай ауданында орналасқан "Апорт" сауда-ойын-сауық орталығы маңынан табылды, деп хабарлайды АА NewTimes.kz. Алдын ала мәліметтер бойынша, ер адам кісі қолынан қаза тапқан. Оқиға...

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттіктің жаңа басшысы қанша жалақы алады?

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің жаңа басшысы Марат Ахметжанов пен оның орынбасарларының жалақысы туралы мәлімет берілді. Tengrinews.kz сайтының жазуынша,  Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің өкілдері –мемлекеттік...

«Президенттің әулетінде балалардың да, үлкендердің де туған күнін тойлау дәстүрі қалыптаспаған» – Берік Уәли

Мемлекет басшысының Баспасөз қызметінің басшысы Берік Уәли Қасым-Жомарт Тоқаевтың туған күні қалай өтетіні туралы сауалдарға жауап берді. «Бүгін азаннан бері бірқатар бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері...

Алаяқтық жасап, Америкаға қашып кеткен үш қазақстандық ұсталды

Америкаға бой тасалаған Қазақстанның үш азаматы ұсталып, елге жеткізілді. Бұл туралы ҚР Ішкі істер министрлігінің ресми өкілі Нұрділдә Ораз мәлімдеді. «Қазақстан ІІМ Интерпол Ұлттық орталық...

«URKER-2021»: өтінім қабылдау басталды

Баспа, радио, интернет-журналистика саласындағы үздіктерді анықтау үшін «URKER – 2021» ұлттық бәйгесіне өтінім қабылдау басталды. Республика аумағында медиаконтент өндіретін және тарататын республикалық және өңірлік радиостанциялар,...

МҚІА Президент сынға алған шенеуніктің қайта қызметке тағайындалуын түсіндірді

Мемлекеттік қызмет істері агенттігі (МҚІА) Сайранбек Бармақовтың қайтадан қызметке тағайындалуына қатысты пікір білдірді. Ведомство мәліметінше, шенеунік Автомобиль жолдары комитеті төрағасы қызметінен өз қалауы бойынша...

Бағалау матрицасы: «қызыл» аймақтағы өңірлер саны азаяр емес

Коронавирус ахуалына қатысты Қазақстан өңірлеріндегі эпидемиологиялық ахуалды бағалау матрицасы жарияланды. 17 мамырдағы жағдай бойынша: «Қызыл» аймақта Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары және Ақмола, Атырау, Батыс Қазақстан, Қарағанды...

Ақтаудағы хайуанаттар бағында жануарларды өлтіріп, торға салып қойған

Ақтаудағы хайуанаттар бағына келушілер өліп қалған қояндарды көріп, видеоға түсіріп алған. Олар зообақта бұдан өзге тасбақалар мен аламандар да өліп жатқанын айтады, – деп...

1 қыркүйекте Қазақстанда халық санағы басталады

2021 жылдың 1 қыркүйегі мен 30 қазаны аралығында Қазақстанда жалпыұлттық халық санағы өтеді. ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, санақты өткізу...

Үш айда елімізден 5,5 мың адам көшіп кеткен

Биылғы үш айда тұрақты тұру үшін Қазақстанға 2 мың адам келсе, көшіп-кеткендер саны – 5,5 мың адам. ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық...

Қазақстан халқының саны 19 миллионға жуықтады

2021 жылғы 1 сәуірдегі мәлімет бойынша, Қазақстандағы халық саны 18 млн 940 мың 400 адамға жетті. Бұл туралы ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі...

Өткен тәулікте 2 мыңнан астам адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 2089 адамның коронавирус жұқтыпғаны расталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Өңірлер бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 549 Алматы қаласы - 284 Шымкент қаласы -...

17 мамыр: атаулы күндер һәм маңызды оқиғалар

1936 жылы 17 мамырда Мәскеуде алғаш рет қазақ мәдениеті мен өнерінің онкүндігі өткізілді. 1992 жылы Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Түркияда Қазақстанның елшілігін ашу...

Мешіт жанында бомба жарылып, 10-нан астам адам қаза тапты

Ауғанстан астанасындағы мешіт жанында бомба жарылып, 10-нан астам адам қаза тапты. Қанды шабуылға байланысты жауапкершілікті әлі ешкім мойнына алмаған. TOLOnews мәліметінше, оқиға Кабул қаласының солтүстігінде орналасқан Шакар-Дара ауданындағы...

Батыс Қазақстанда полиция қызметкері жол апатынан қаза тапты

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкері жол апатынан қаза тапты, деп хабарлайды ҚазАқпарат. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға бүгін Орал-Тасқала жолында...

Шағын футболдан Қазақстан Президентінің Суперкубогының жеңімпазы анықталды

  Шағын футболдан Қазақстан Президентінің Суперкубогының жеңімпазы анықталды. «Есіл» әуесқой командасы шағын футболдан Қазақстан Президентінің Суперкубогын иеленді. Команда финалда «Qurman» командасынан басым түсті. Негізгі және қосымша...

Қазақстанда апта ішінде болған кадрлық тағайындаулар

Өткен аптада еліміздің бірқатар өңірінде кадрлық ауыс-түйіс болды. ҚазАқпарат 10-16 мамыр аралығындағы тағайындауларға шолу ұсынады, деп хабарлайды ҚазАқпарат. Орталық мемлекеттік органдардардан бастасақ, ҚР Үкіметінің қаулысымен...

Исландияда жаңа оянған жанартау сатылып жатыр

Исландияда наурыз айының соңында оянған Фаградальсфьядль жанартауы тұрған жердің иесі жер телімін вулканымен қоса сатуға шығарды, деп хабарлайды ҚазАқпарат Bloomberg-ке сілтеме жасап. Жер телімі...

Мальдивте коронавирустың таралуы бәсеңдемей тұр

Мальдивте індеттің таралуы бәсеңдемей тұр, деп хабарлайды «Хабар 24». Аралды елде күн сайын мыңға жуық адамнан вирус анықталып жатыр. Жергілікті билік жұқпалы кеселдің өршуіне...

Алматыдан 352 шақырым қашықта жер сілкінді

ҚР Білім және ғылым министрлігіне қарасты «Сейсмологиялық тәжірибе-әдістемелік экспедициясы» ММ сейсмикалық стансалар желісі 16 мамыр күні 22 сағат 45 минутта жер сілкінісін тіркеді. «Зілзала ошағы...

Хоккейден Қазақстан құрамасының бір ойыншысы коронавирус жұқтырды

Шайбалы хоккейден әлем чемпионатына дайындалып жатқан Қазақстан құрамасының бір өкілінен коронавирус анықталды. Осыған байланысты бүгін қазақстандық спортшылар Беларусь құрамасымен жолдастық кездесуге шықпайды. Бұл ойын...

Аптап ыстық, найзағай, бұршақ: Бірнеше өңірде ескерту жарияланды

Қазақстанда аптап, найзағай болып, бұршақ жауады. Бұл туралы «Қазгидромет» хабарлады. 17 мамырда Түркістан облысының кей жерінде шаңды дауыл болады, шығыстан соғатын желдің күші секундына...

17 мамырдан бастап 14 күн оқшаулану міндеттеледі – Бас санитар дәрігер

Еліміздің Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері Ерлан Қиясов «Қазақстанға Мальдив аралдарынан коронавирус инфекциясы келуінің алдын алу шараларын күшейту туралы» жаңа қаулыға қол қойды. «Облыстардың, Алматы,...

«Ирина Қайратовна» тобымен аттас әйел өнер ұжымына алғыс айтты (видео)

«Ирина Қайратовна» атты топтың мүшелері өнер ұжымының неге бұлай аталатынын айтты. Ал "Қызық LIVE" телебағдарламасына арнайы келген Ирина Қайратқызы есімді әйел танымал топпен аттас...

Головкин ең үздік боксшылар рейтингінде Мұхаммед Әлиді басып озды

Boxrec.com салмақ дәрежесіне қарамастан (pound-for-pound) ең үздік боксшылардың тізімін жасады, деп хабарлайды Sports.kz. Америкалық Флойд Мейвезер бокс тарихындағы ең үздігі деп танылды. Екінші орынды Эззард...

«Үйімді сағынып кеттім». Алматы облысында әскерден қашып кеткен сарбаз ұсталды

Алматы облысында әскерден қашып кеткен қатардағы жауынгер ұсталды. Шығыс Қазақстан облысының тумасы үйін сағынғандықтан осындай әрекетке барғанын түсіндірген. Қатардағы жауынгер Дархан Мырзабаев 16 мамыр түнгі...

Қызылордада 24 жастағы жігіт катамараннан көлге құлап қайтыс болды

Қызылорда облысы Шиелі ауданында катамараннан Ханқожа көлінен құлап кеткен жігіт қайтыс болды. ҚазАқпараттың жазуынша, оқиға Шиелі ауданына қарасты Бәйгеқұм елді мекені тұсындағы Ханқожа көлінде болды....

Қытайда коронавирустың қайта өрши бастағаны тұрғындар арасында дүрбелең туғызды

Қытайдың Аньхой және Ляонин процинцияларында COVID-19 жұқтырудың жаңа оқиғалары жергілікті тұрғындар арасында дүрбелең туғызып, коронавирусқа қарсы жаппай екпе салғызуына себепші болды, деп хабарлайды ҚазАқпарат...

Новосібірде қабір қазудан чемпионат өтті (видео)

Новосібірде қабір қазудан жарыс өтті. Шарт бойынша, қатысушылар тереңдігі екі метрге жуық қабір қазуы керек. Қазылар алқасы қазу жылдамдығын, сапасын және техникасын бағалады. Қабірлердің мөлшерін тексеру...

Грузияда көз жұмған Әсел Айтпаеваның жездесі ұсталды

Грузияда көз жұмған Әсел Айтпаеваның өліміне күдікті ретінде оның жездесі ұсталып, қамауға алынды, - деп хабарлайды polisia.kz. Нұр-сұлтан қаласының полиция департаменті Грузияда қаза тапқан А.Айтпаеваның...

Қазақ дроны сынақтан өтті

Бүгінде әлемдегі әскери күштердің басты қаруының бірі - ұшқышсыз ұшатын құралдар болып отырған кезде өз қарулы күштерін осындай құралдармен жабдықтауды өз алдарына басты мақсат...

Өзбек әншісі Юлдуз Усманованың Израиль туралы айтқанына қатаң жауап берілді

Осы аптада Израиль мен Палестинаның бір-біріне оқ жаудырғаны белгілі. Соған байланысты әлемнің түкпір-түкпірінде бұл оқиғаға баға беріп, пікір айтып жатқандар көп. Міне осындай кезде...

«Ата-аналары алаяқты тәрбиелеген» деп полицияның намысына тигені үшін 20 күнге қамалды

Алматы облысында полицейлердің ар-намысына әлеуметтік желі арқылы нұқсан келтірген азамат 20 күнге қамалды. Алматы облыстық Полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше, 13 мамыр күні Талдықорғандағы мамандандырылған...

Грузияда қаза тапқан Әсел Айтпаеваның ісін Қазақстанның Адам құқықтары жөніндегі уәкілі бақылауға алды

Қазақстанның адам құқықтары жөніндегі уәкілі Грузияда қаза тапқан Әсел Айтпаеваға қатысты істі өз бақылауына алды, деп хабарлайды «Хабар 24». Эльвира Әзимова қайғылы жағдайда қызынан...

Жеңіс Қасымбек биыл Қарағандыда кімдерге пәтер берілетінін айтты

Қарағанды обысының әкімі Жеңіс Қасымбек биыл өңірде үй кезегінде тұрған азаматтарға 250 пәтер берілетінін Facebook-тегі парақшасында жазды. «Бүгін жұмыс сапарымен Шахтинск қаласына барып, онда...

«Бүркітке тұрмысқа шығар алдында, Исламды қабылдап, Аиша атандым» – танымал өнер жұбы сырын айтты

Бүркіт пен Аиша Ләйлә Сұлтанқызымен болған сұхбатта бұрын айтылмаған сырларымен бөлісті. Сұхбат барысында Аиша Ислам дініне қалай бет бұрғанын айтты. Stan.kz сайтының жазуынша, Аиша...

Бір өңірде карантин 30 мамырға дейін ұзартылды

Шығыс Қазақстан облысының бас санитар дәрігері аймақтағы шектеу шаралары туралы жаңа қаулыға қол қойды, деп хабарлайды облыстық ССК ресми сайты. Құжаттың мәтініне сәйкес, ШҚО-да карантин...

Экс-министр Біртанов тағы бір іс бойынша күдікке ілінді

Бұрынғы Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов тағы бір іс бойынша күдікті деп танылды. Ақпаратты экс-министрдің адвокаты Нұрлан Бейсекеев растады, деп хабарлайды Tengrinews.kz. Адвокаттың айтуынша, 11...

Air Astana: Әуе билеттері 50 пайыз жеңілдікпен сатылады

14-16 мамыр аралығында Air Astana әуе компаниясынан 50% жеңілдікпен Батуми, Бішкек, Душанбе, Киев, Ташкент, Тбилиси және Франкфурт қалаларына билет сатып алуға болады. Air Astana авиакомпаниясы...

Сәкен Майғазиев 91 тобының экс-солисі мен Ерке Есмаханның некелескеніне қатысты пікір айтты

Азамат Зенкаев пен Ерке Есмахан некелесіп, ерлі-зайыпты атанды. Бірақ бұл жаңалықты екеуі де жария еткен жоқ. Бұл туралы "Опмай-опмай" бағдарамасында айтылды, - деп хабарлайды stan.kz. Ерке жолдасынан...

«Америка үшін ұлы күн». Байден көпшілік алдында маскасын шешті

АҚШ президенті Джо Байден маскасын шешіп, бүгінгі күнді Америка үшін ұлы күн деп жариялады, - деп хабарлайды Tengrinews.kz Reuters-ке сілтеме жасай отырып. АҚШ ауруларды бақылау...

Еліміздің кей аймақтарында 39 градус ыстық болады

Еліміздің 3 өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды, деп хабарлайды ҚазАқпарат "Қазгидромет" РМК-ға сілтеме жасай отырып. 15 мамырда Солтүстік Қазақстан облысының кей жерлерінде найзағай күтіледі....

Нұр-Сұлтан мен Алматыда құжат жеткізу қызметі іске қосылды

"Азаматтарға арналған үкімет" Алматы мен Нұр-Сұлтанда дайын құжаттарды үйге жеткізу қызметін іске қосты, деп хабарлайды holanews.kz ұйымның баспасөз қызметіне сілтеме жасап. Сервисте 144 қызмет бар,...

Зейнетақының орташа мөлшері 100 мың теңге болды

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жыл басынан бері базалық зейнетақыны төлеуге 274,2 млрд теңге бөлінгенін хабарлады. 2021 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша елдегі зейнеткерлердің...

Еліміздегі «еститін» министрліктердің рейтингі жарияланды

Ұлттық экономика министрлігі, Энергетика министрлігі және Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі "халық үніне құлақ асатын мемлекет" қағидатын ұстанатын министрліктердің рейтингісінде көш бастады, деп хабарлайды...

ҰБТ-да 137 балл жинаған түлек мұғалім болуды армандайтынын айтты

"Ұлттық бірыңғай тестілеу – әрбір түлектің өміріндегі маңызды қадам. Дегенмен, негізгі мақсат – ҰБТ-ны жақсы тапсыру ғана емес, бастысы – өмірде өз орныңды тауып,...

«Бақытты келіншек» кітабы жарық көрді

Бүгін Нұр-Сұлтан қаласында журналист, телепродюсер, PhD докторы, көпбалалы ана Алма Сайлауқызының «Бақытты келіншек» кітабының тұсаукесері болып өтті. Деректі-мотивация жанрында жазылған бұл бірегей туындының тұсаукесері...

«Басын аялдамаға ұрған». Алматы облысында жасөспірім қызды аяусыз ұрып-соққан әйелдер іздестіріліп жатыр

13 мамыр күні кешқұрым Алматы маңында 16 жастағы қызды екі ересек әйел ұрып-соққан, - деп хабарлайды tengrinews.kz. Оқиға сағат 18:35 шамасында Боралдай кентінде Космонавттар көшесіндегі...

Грузияда қаза тапқан Әсел Айтпаевамен қоштасуға бүкіл ауыл жиналды

Грузия астанасында қайтыс болған 26 жастағы Әсел Айтпаеваның денесі жер қойнына берілді.  Оны ақтық сапарға шығарып салуға бүкіл ауыл тұрғындары келді, деп хабарлайды КТК. Басқа...

Мәдениет министрі Ақтоты Райымқұлова отставкаға кетуі мүмкін екенін мәлімдеді

Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова орынбасары Сәкен Мұсайбековтің кінәсі дәлелденсе, отставкаға кету туралы өтініш беретінін айтты. Бұл туралы ол 14 мамырда өткен баспасөз...

60 млн теңге пара алған Антикор қызметкері 12 жылға сотталды

Антикор қызметкері 12 жылға сотталды. Сондай-ақ, ол өмір бойы мемлекеттік қызметте жұмыс істеу құқығынан айырылды, деп хабарлайды ҚазАқпарат Ақтөбе облыстық сотының баспасөз қызметіне сілтеме...

Үндістан Қазақстанның гуманитарлық көмегін алды

Қазақстан Үндістанға гуманитарлық көмек ретінде жеке қорғаныс құралдары мен өкпені жасанды желдету аппараттарын жіберді. Бұл туралы СІМ баспасөз қызметі хабарлады. Жүк рейсі Делиге 14 мамырда...

Пабло Пикассоның суреті Нью-Йорктегі аукционда 103 миллион долларға сатылды

Пабло Пикассоның суреті Нью-Йорктегі аукционда 103 миллион долларға сатылды, деп хабарлайды echo.msk.ru. Аукционды "Кристи" аукцион үйі өткізді. Сауда-саттық басталар алдында сарапшылар "Терезе алдында отырған әйел"...

Маусым айынан бастап Алакөлге қосымша пойыздар қатынайды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Алакөл бағытында қосымша жазғы пойыздар іске қосылатынын мәлімдеді. 17 маусымнан бастап №457/458 «Семей-Достық» пойызы күнара қатынайды. Семей станциясынан – тақ күндері,...

Токио Олимпиадасына 53 лицензия жеңіп алдық – министр

Токиода өтуі тиіс жазғы Олимпиада ойындарында еліміздің спортшылары спорттың 30 түрі бойынша ел намысын қорғайды. Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова бүгінге дейін 53 лицензия жеңіп...

Алматыда көлікпен жарысқан жастарға 1,6 млн теңге айыппұл салынды

Алматыда түнде жарыс ұйымдастырған жүргізушілерге 1,6 млн теңге айыппұл салынды. Алматы қалалық полиция департаментінің басшысы Қанат Таймерденовтың айтуынша, мұндай жарыстарды көбіне жастар ұйымдастырады. «Жастар қауіп төндіріп,...

Коронавирус: ғалымдар мұрынға себетін вакцина қашан тіркелетінін айтты

Ресейдің Гамалея орталығының ғалымдары әзірлеген коронавирусқа қарсы мұрынға себілетін вакцина 2021 жылдың соңында – 2022 жылдың басында клиникалық зерттеуге шығарылады. Орталық директоры Александр Гинцбург препарат...

«Ректорлар тізімі»: министр докторантураға түсу мәселесі туралы айтты

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов биыл докторантураға түсу емтихандары Ұлттық бірыңғай тестілеу пунктерінде өтетінін айтты. «Биыл докторантураға түсу емтихандары да ҰБТ-ға қойылған талаптар негізінде...

NASA диаметрі 200 метр астероидтың жерге жақындағанын ескертті

АҚШ-тың Аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі Ұлттық басқармасы (NASA) диаметрі 88-ден 200 м-ге дейінгі астероидтың жерге жақындағанын ескертті, деп хабаррлайды ТАСС агенттігі. NASA-ның жерге...

Өткен тәулікте коронавирус жұқтырғандар саны 2,5 мыңнан асты

Қазақстанда өткен тәулікте 2549 адамның коронавирус жұқтырғаны расталды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 452, Алматы қаласы - 557, Шымкент қаласы - 125, Ақмола облысы -...

14 мамыр: маңызды оқиғалар күнтізбесі

1869 жылы 14 мамырда Ақтөбе қаласының іргетасы қаланды. 1869 жылдың 28 мамырында (ескіше қазақ күнтізбесі) басталған. Бұл күні «Ақтөбе» деп аталған әскери бекінісінің негізі...

Анасымен ұрсысып қалған: Таразда мектеп оқушысы үйінен қашып кетті

Жамбыл облыстық полиция департаментінің мәліметінше, қыздың жоғалғанын полицияға анасы хабарлаған. Жасөспірім отбасындағы жанжалдан кейін үйден шығып кеткен, содан қайтып оралмаған. «Кәмелет жасына толмаған қызды Жамбыл...

БҚО-да киіктер неден қырылуы мүмкін – министрлік пікір білдірді

ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті Батыс Қазақстан облысында киіктердің жаппай қырылуының болжамды себебін атады. 2021 жылдың...

Сот шешімі: Атырауда анасына қол көтерген азамат қамалды

Атырауда анасын ұрған ер адам 10 күнге қамалды. Облыстық полиция департаментiнің мәліметінше, 46 жастағы ер адам ішімдікке «тойып» алып, анасы қол көтерген. «Егде жастағы әйелден «102»...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде ауа райы жауын-шашынсыз болады

«Қазгидромет» РМК 14-мамырға арналған ауа райы болжамын ұсынды. Бүгін солтүстік-батыс антициклоны әсерінен еліміздің басым бөлігінде күн жауын-шашынсыз болады. Тек республиканың солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығысында атмосфералық фронталды бөліктердің...

Үш жүз жетпістен аса ақбөкен неден қырылды?..

«Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданында өліп жатқан 372 ақбөкен табылды. Алдын ала болжам бойынша оларды жасын соғып өлтірген», − деп жазады azh.kz сайты. − Біздің...

Шығынға батқан қазақстандық әуе компанияларында қысқарту жүре ме?..

Биыл Қазақстанда авиация саласының шығыны 47,7 млрд долларға жетуі мүмкін. Еліміздегі әуе компаниялардың қаржылық көрсеткіштері осындай болжам жасауға мүмкіндік беріп отыр. Өткен жылы басталған пандемиядан...

Тағы біреу қазақ еліне аузына келгенін айтты және… кешірім сұрады!

Кейінгі кезде өзге ұлт өкілдерінің арасында қазаққа, Қазақстанға тіл тигізген бейнежазбасын әлеуметтік желіге таратып, кейін өкінетінін айтып кешіріп сұрап -  қайта бейнеүндеу жасай салуы...

Елбасы Түркістан туралы: Біз тіпті армандамаған ауқымды істі жүзеге асырдық!

Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың баспасөз хатшысы Айдос Үкібай Түркістан қаласын өркендетудегі Елбасының еңбегі туралы жазды. Елбасының Түркістанға сапарының бағдарламасы өте мазмұнды болды. Үш жарым...

Қазақстандықтардың банктерден алған кредиттері тағы кешіріле ме?

Бұрын мемлекет бір реттік акция жүргізіп, әрбір қарыз алушының 300 мың теңге мөлшеріндегі борышын өтеуге қаржы бөлген-ді. «Дәндеген қарсақ құлағымен ін қазады» демекші, содан...

Телеграм мессенджерінің иесі Қазанда болған қайғылы оқиға жайында ойын айтты

Осы аптада Қазан қаласы Файзи көшесіндегі № 175 гимназияда қарумен келген 19 жастағы жігіт 8 сынып оқушыларына оқ жаудырып, соның салдарынан сегіз оқушы мен...

Депутат: Ұлттық Қордан қаражат алу – болашақ ұрпақтың несібесін жеумен тең

Депутат Азат Сембинов Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында Премьер-Министрдің орынбасары Әлихан Смаиловқа депутаттық сауал жолдап, Ұлттық қордағы қаражат мәселесін көтерді, - деп хабарлайды kazgazeta.kz. Депутаттың айтуынша,...

Риддердегі өртті сөндірген құтқарушы: Киіміміз өртеніп, каскамыз балқыса да, тоқтамадық

Риддердегі алапат өртті ауыздықтағандардың бірі – №14 өрт сөндіру бөлімшесі бастығының орынбасары Ұлан Нұрмұхамбет. Азаматтық қорғаныс аға лейтенантымен ҚазАқпарат тілшісі сұхбаттасып, тілсіз жаумен қалай...

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ауғанстан Президенті Ашраф Ғанимен телефон арқылы сөйлесті

Ауған тарапының бастамасымен телефон арқылы сөйлескен Қасым-Жомарт Тоқаев пен Ашраф Ғани бір-бірін қасиетті Ораза айт мерекесімен құттықтады. Мемлекет басшысы достас ауған халқына бейбітшілік пен...

Қызғалдақ жұлған Шымкент тұрғынының айыппұлы азайтылды

Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін қызғалдақты жұлған шымкент тұрғынына 9 миллион теңге айыппұл салынуы мүмкін деген ақпарат тараған болатын. Tengrinews.kz тілшісі іс немен аяқталғанын...