Қазақ киносына не жетпейді, қаржы ма, қабілет пе?

Бүгінгі қазақ руханиятында бас ауыртатын екі мәселе болса, бірі – қазақ киносы шығар. Себебі кино өнер ға­на емес, бизнес, үлкен идеология! Оған көп мысал ізде­мей-ақ АҚШ-тың әйгілі киноиндустрия орталығы Hollywood-ты айтсақ та жеткілікті шығар. Ол тек кино шы­ғара­тын емес, кино арқылы Американың ұстанымдары мен саясатын әлемге таратып отырған орталық. Сол сияқ­ты өнімдерін бүкіл әлемде көрсету арқылы үлкен қаржы тауып отырған мекеме. Демек, отандық киноның дамуы жайында ойлануымыз керек. Бұл орайда қазақ киносы тура­лы не айтуға болады?

1934 жылы Алматы кинохроника студиясы ашылды. 1937 жылы Ленфильмде Алматы ки­нохроника студиясы кинематографистерімен бірге «Амангелді» атты көркем фильмі түсіріліп (сценарий ав­торлары: Ғабит Мүсірепов, Бейімбет Майлин, Всеволод Ива­нов, қоюшы режиссеры: Мойсей Левин, операторы: Хечо Назарьянц), 1938 жылы экранға шықты. Ол – Қа­зақстан тақырыбындағы алғашқы дыбысты фильм бола­тын. Онда қазақтың атақты актерлары ойнаса да, фильмді ле­нинградтықтар түсіргендіктен оны ұлттық киномыздың ба­сы деп айта алмаймыз.

1944 жылғы 25 қаңтарда Алматы ки­нос­тудиясының аты Алматы көркем және хро­никалық фильмдер студиясы деп өзгер­тілді. 1945-1952 жылдар аралығында осы сту­дияда «Абай әндері», «Жамбыл», «Алтын кер­ней» секілді фильмдер түсірілді. Қазақ ки­носының бастауы ретінде осыларды атау­ға болады.

Кеңестік дәуірде елімізде кино тү­сіру­дің қандай болғанын білеміз. Біз үшін барлық мәселе Мәскеуде шешілетін ке­­зең­де өз еркімізше кино жасау мүмкіндігі бол­мағаны белгілі еді. Дегенмен сол кездің өзін­­де қазақ киногерлері «Қыз Жібек», «Ата­ман­ның ақыры», «Транссібір экспресі», «Ана ту­­ралы аңыз», «Ел басына күн туса», «Та­қия­лы періште», «Менің атым – Қожа», «Ал­па­мыс мектепке барады» секілді шедеврлер жа­­сай алды. Бұлар, әрине, қазақ киносының ке­ре­гесін жайып, шаңырағын көтеріп, уы­ғын шанышқан аға буынның жұмыстары. Одан кейін өткен ғасырдың 80-жыл­дары­нан бастап КСРО-дағы демократиялық жаңа­­ру кезеңінде еліміздің көркем фи­льм­дер саласына «жаңа толқын» өкілдері келіп, өз­дерінің эстетикалық талғамына сай ки­но­лар жасады. Бұл кезең туралы айтқанда, Қ.Салықовтың «Балкон» (1988), Р.Нұғма­нов­тың «Ине» (1988), С.Апрымовтың «Қиян» (1989), Т.Теменовтің «Адамдар арасындағы бөл­тірік» (1988), А.Әмірқұловтың «Оты­рар­дың күйреуі» (1991), Ә.Қарақұловтың «Әзә­зіл қыз» (1991), Е.Шынарбаевтың «Сұр ұш­бұрыш­тағы орын» (1993), С.Нарымбетовтің «Кө­зімнің қарасы» (1994), т.б. фильмдері еске түседі. Бұл кинолардың біразы шетел­дер­де көрсетіліп, жүлделерге де ие болды. Қ­а­лай дегенде де «жаңа толқын» өкілдері елі­мізден тысқары жерлерге қазақ киносы де­ген киноның бар екенін таныта алды.

Еліміз тәуелсіздік алғаннан бергі жер­де қазақстандықтар әлемнің үздік ки­ноларын еркін көруге мүмкіндік алып, өз­дері танысқан тарихи, экшн, фантас­ти­ка­лық, комедиялық, авторлық фильмдерден танып-білгенін отандық кинолардан іздей бастауы киноға деген сұранысқа, түсінікке де өзгеріс енгізді. Мұның дұрыс та, теріс те жағы бар. Әрине, өзге елдің киногерлерінің кино түсіру тәсілінен, ерекшелігінен үйрену қажет болар, бірақ әр ұлттың өз болмысы болатыны секілді ұлттық киноның да өз дәстүрі, даму заңдылығы болады. Дегенмен көрермендердің талап-тілегін ескерген қа­зақ кино өнері де заманауи кинодағы үр­дістерді пайдаланып, фильмдер жасай бастады. Бұл орайда 2005 жылы шыққан «Көш­пенділер» (режиссерлері Сергей Бод­ров, Талғат Теменов, Иван Пассер. Сценарий ав­торы Рустам Ибрагимбеков, операторы Дан Лаустсен, Уэли Стайгер), 2007 жылы шық­қан «Рэкетир» (режиссері Ақан Сатаев), 2009 жылы шыққан «Сіз кімсіз, Ка мырза?» (ре­жиссері Қуат Ахметов, сценарий автор­лары Ермек Тұрсынов, Қуат Ахметов, операторы Александр Рубанов), «Прыжок Афалины» (режиссері Эльдар Оразбаев, сценарисі Әділбек Жақсыбеков, операторы Болат Сүлеев), «Келін» (режиссері, сценарий авторы Ермек Тұрсынов, операторы Мұрат Әлиев), 2011 жылы шыққан «Жаужүрек мың бала» (режиссері Ақан Сатаев, сценарий авторлары Жайық Сыздықов, Мұхамед Мамырбаев, Тимур Жақсылықов, операторы Хасан Қыдыралиев), 2012 жылы шыққан «Шал» (режиссері, сценарий ав­торы Ермек Тұрсынов, операторы Мұрат Әлиев) секілді фильмдерді атауға болады. Бұ­лардың арасында елдің ықыласына бө­лен­гендері де, жұртты наразы қылғандары да, көрсетілім жөнінен кассалық фильмге айналғандары да бар. Қалайда, тәуелсіз­дік­тен бергі жерде қазақ киносында қозғалыс, сер­піліс, ізденіс пайда болды. Тек олардың жұртқа әсер етуі жөнінде пікір әртүрлі.

Әрине, біздің киноларымыздың ішін­де сапасы жақсы, ойы терең, реж­ис­сер­лік шешімдері сәтті шыққан фильмдер жоқ емес, алайда олардың кейбіріне қазақ кө­рермендері моральдық тұрғыдан қарап қа­былдай алмай жатады. Сол сияқты тари­хи шығармалардан тура кітаптағыдай сю­жет талап етіп жататын кездеріміз де бар. Тіп­ті, киноның бюджетіне кеткен қара­жатты ақтамайды, ұлт тарихына қатысты фильмдердің сапасы жоқ, киноларымызды ұлттық идеологияға қызмет етпейді, қа­зақ­ша сериалдарды қызықты, қызықты емес деп өзіміз толық білмейтін салаға да тө­ре­лік айтып жатамыз. «Халықтың көбі ки­ноны түсіне бермейді. Интеллектуалдық, ав­торлық, эстетикалық, рухани терең дү­ниелерді түсіне бермейді. Өйткені біздің са­намызды «кино тек ойын-сауықтық нәр­се» деген түсінік матап тастаған. Кино, ме­ніңше үшке бөлінеді, ол – идеологиялық ки­но, ойын-сауықтық кино және авторлық-ин­теллектуалдық кино», – депті бір сұхба­тын­да жас режиссер Елзат Ескендір. Соған қарағанда, біздің елде кино туралы айта­тын­дардың көбі нақты мәселе жайында те­рең біле бермейтін секілді.

Алайда, киногерлердің бәрін сүттен ақ, судан таза деуге де келе бермес. Мә­селен, елімізде көп көрілді деген ки­но­лар­дың соншалықты керемет емесін біле­міз. Себебі оны түсіргендер о баста ақша табу­ды мақсат еткен. Бұл орайда, Нұрлан Қоян­баевтың фильмдерінің көрсеткіші қы­зық: өткен жылғы дерек бойынша «Бизнес по-казахски в Африке» киносы – 772 386 445 теңге, «Бизнес по-казахски в Америке» киносы  – 581 000 000 теңге, ал «Бизнес по-ка­­захски в Корее» киносы 1 008 552 674 тең­ге қаражат тапқан. Бұл қаржылық жағы­нан алғанда аталған фильмдер продюссері үшін үлкен жетістік. Бірақ оның рухания­ты­мызға пайдасы қандай?..

Осы арада заңды бір сұрақ туады: қа­зақ көрермендері қазақ тари­хы­на қатысты кинолар аз» деп жиі шағынады, бірақ неге шыққан киноларды көріп фильм­нің табыс табуына көмектеспейді? Рас қой, егер шынымен өз киномызды да­мыт­қымыз келсе, неге оның көрсетілімі прайм-таймның уақытына қойылуын талап етіп, бәріміз барып көрмейміз?..

Жалпы, біздің елімізде кино сала­сы­ның ойдағыдай дамуына кеселін тигізетін нәрсе жемқорлық пен ұрлық емес пе екен деп ойлайсың. Киноны дамытуға деп мемлекет ажыратқан қаржыны бөлуде ала­қолдық бары жөнінде киноның айна­ласында жүргендер жиі айтып жатады, сон­дай-ақ, арнайы мамандардан құралған ко­миссияның сүзгісінен өткен сценарийлер же­ме-жемге келгенде қабылданбай қалады екен. Демек, сценарийлерді сараптан өт­кізетіндер әділдік жасамайтыны бір мәселе бол­са, продюссерлік жасайтын тұлғалар ки­ноға ажыратылған қаржыны талан-та­раж қылып, қолдан туғызылған қаржы тап­шылығынан киноның сапасыз бола­тыны екінші мәселе деп болжам жасауға болады.

Кейінгі кезде «Қазақфильмге» қа­тыс­ты даулардың жиілеуі нені білді­реді? Мәселен, қазақ киносын жасауға бө­лінген қаржының бүкіл жабдығы бар «Қа­зақфильмге» берілуі азайып, керісінше, ки­но түсіруге қажетті керек-жарақтың бә­рін жалға алатын жекеменшік студияларға көбірек ақша бөлініп жатқаны отандық БАҚ-тарда оқта-текте сөз болып қалып жүр.

Бұл жайында қазақ киносына қатысы бар белгілі тұлғалар өткен жылы 31 те­леарнадан берілген «Неге?» ток-шоуында жан-жақты талқылап, ойларын ашық айт­қан-ды. Сонда Мемлекеттік сыйлықтың ие­гері, танымал театр және кино актері Тұң­­ғышбай Жаманқұлов: «Ұлттық құн­ды­лықтарды айтатын жағдайы бар ма? Оны ешкім қарамайды. Министрге барады да, «мен мынаны түсіремін, мұнша ақша бер, мы­на сомасын қайтарамын» дейді. Сосын ақ­ша береді. Бизнес болған жерде ұрлық та бар», – деп кино айналасы жемқорлықтан ада емес екенін ашық айтса, «Қазақфильм» ки­ностудиясында бір жылға жуық продюс­сер болған Қанат Төребай: «Қазақфильм» ки­ноны қолдау орталығына 70 сценарий ұсын­ды. Олар соңғы 10 жылда жиналған сце­нарийлер. Он жыл бойы соны жинап жүр­ген кім? Арман Асенов те, мен де «Қа­зақ­фильмге» қызметке былтыр қыркүйек айында келдік. Біз жұмысқа кіріскен бойда толассыз тексеріс жүрді, сосын карантин басталды. Жұмыс істейтін уақыт болмады. Байқау жарияланды, біз редакциялық коллегияда не барын қарадық. Сөйтсек, ке­зінде студия сатып алған 70 сценарий жа­тыр екен. Соны ұсындық. Оны жинаған біз емеспіз, оны бірнеше жыл бойы сол редак­ция­лық коллегияны басқарған Бекболат Ше­керов жинаған. Қазір сол жігіт сарап­тама кеңесінде мүше болып отырып, ке­зінде өзі қабылдаған сценарийлерді құла­тып, сосын сұхбат беріп, бізді сынап жүр», – деп «Ұлттық киноны қолдау орталығы­ның» кинос­ценарийлерді дұрыс қабылдамайтынын сынады. Бұл бүгінгі қазақ киносының дамуына кесірін тигізетін жайлардың көп екенін меңзейтіндей.

Жалпы айта берсек әңгіме көп, бірақ сырт­тан тон піше беру де дұрыс емес. «Шымшық сойса да, қасапшы сойсын» дей­ді оңтүстігіміздегі көрші елдің халқы. Сон­дықтан көкейдегі көп сұрақтың жауа­бын мамандардан естіген дұрыс шығар.

Қырғыз, Өзбекпен салыстырып, бізде киноға бөлінген қаржыға үркудің жөні жоқ

Қазақ киносына не жетпейді, қаржы ма, қабілет пе?

Сатыбалды НАРЫМБЕТОВ, кинорежиссер, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты:

– Бүгінгі ха­лық­­­тың талабымен са­насу керек деген әң­гіме жиі айты­ла­ды, бірақ, алдымен кино мен киносериалдың айырмасын біліп алу керек. Сериал деген, бейнелеп айтқанда, «Мың бір түндегі» патшаның көзі ұйқыға кеткенше ертегі айтатын Шахризаданың ер­­­тегісі ғой, яғни кинохикая. Ал кино мүл­дем басқа, ол 1,5-2 сағатқа ғана созылатын, со­ның ішінде белгілі бір оқиғаны көрсете оты­рып, содан сығып алған ойды көрер­мен­ге сіңіретін өнер туындысы. Сосын жұрт түсінуге оңай, арзанқол қазақша сериалды  не­месе фильмдерді көріп алады да, соны Шә­кен Айманов атындағы «Қазақфильм» ки­ностудиясының туындысы санап бізді сы­най бастайды. Егер бізден шыққан туын­ды болса, оның титрінде «Қазақфильм көр­сетеді» деген жазу болады ғой. Алдымен со­ны білу керек! Сосын кино деген прокат, те­левиденние – экран. Бұлар бөлек ұйым­дар.

«Қазақфильм» туындысы «Қазақ елін» жақ­сы деп бағалап жатқандар көп. Нашар деу­шілер аз. Жаратпағандарға фильмнің тәуір шыққанын түсіндіру қиын, себебі әр адам­ның ойында тарихи оқиғалар мен та­рихи тұлғалар жайында қалыптасқан түсі­ні­гі мен образы болады. Мәселен, сіздің ойыңыз­да Абайдың өзіңіз сомдап алған бей­несі, сосын Әуезовтің сызып берген портре­ті бар. Ал егер Абай туралы кино шық­са ондағы Абай образы мен жаңағы сіздің ойыңыздағы Абайдың екі бейнесімен жүз пайыз сәйкес келуі мүмкін емес қой! Баяғыда «Қыз Жібек» фильмі шыққанда екі жыл айтыс-тартыс болған. «Мынау Қыз Жі­бекке, анау Төлегенге ұқсамайды» деп шу­лап, солармен асық ойнап, бірге өскен се­кіл­ді болған. Қыз Жібек пен Төлегенді кім кө­ріпті?

Көрермендердің тағы бір айтатыны «Шет­елдің анадай киносы бар, мы­на­дай киносы бар, соларға ұқсатып түсір­мейсіңдер ме?». Қызық. Бала кезімізде өзі­міз­дің үйде алма бола тұра, көршінің қора­сына секіріп, солардың алмасын ұрлап жеу­ші едік қой, бізге солардың алмасы тәт­тірек көрініп. Сол сияқты «Спартакты», «Ертұғырылды» көріп алғандар кинода жасалған образға қарап тамсанып отырады. Ал ол киноларды жасағандар Спартакпен не Ертұғырылмен бірге жүріп түсіріп алып па? Өмірде тура кинодағыдай болып па екен? Міне, кино көрермендерінде осындай бір иллюзияға елтіп, жасанды образға ал­дану бар. Оның соңы соны қазақ киносы­нан іздеп, көңіл толмаушылыққа әкеледі.

Содан кейін Еуропаның, Американың кинолары мен сериалдарының қан­дай үлкен қаржымен түсірілгенін білмейді жұрт. Олар әр киносына 180, 200 миллион долларға дейін қаражат жұмсайды. Ал бізде бар-жоғы 5 млн долларға түсірсе, «ойбай, «Қа­з­ақфильм» ақшаны тонады» дейді. Осы ара­да Президентіміздің қырғыздың «Құр­ман­жан датқа» фильмі туралы айтқанына на­зар аудара кетсек, рас ол фильмге 1,5 млн дол­лар ақша жұмсалған. (Ол фильмнің қа­лай жасалғанынан хабарым бар, фильм ре­жиссері Садык Шер-Нияз досым, опера­торы өзімнің операторым – Мұрат Әлиев). Аз ақшамен түсірілген фильм деп жатады, бірақ біздің елдегі доллармен ол жақтағы доллардың құнында үлкен айырма бар. Өзбек, қырғыз елдерінде тауарлардың құны бізден 5-6 есе арзан. Оны да ойлау керек.

Мәселен, біз 500 салт атты жауынгер қатысатын Алпамыс не Кенесары ту­ралы кино түсірсек, саны сонша атты екі не үш айға жалға аласың. Сосын қару-жа­рақ, жауынгерлік киімдер, сосын оларды кү­тетін адамдар керек. Каскадерлар бри­га­дасы керек. Олардың саны 120-140-қа дейін же­теді. Оларды сыртқа алып шығасың (іс­сапарға), олардың тамағы, гонорары, жа­лақысы бар. Жүргізуші, жарық берушілер бар. Арендаға алатын техникаға төлейтін ақша бар. Міне осыларға 4-5 мың долларың кетеді. Бұл біздегі баға, ал Ташкентте мұн­дай ақшаға бізде көрсетіліп жүрген фи­льмдеріндей фильмнің он шақтысын жа­сауға болады. Бір кезде АҚШ-тық әнші Майкл Джексон өзінің екі минуттық ро­лигіне 2 миллион доллар жұмсаған! Мұндай айырманың бәрі әр елдегі киноиндустрия­ның бағасына байланысты. Сондықтан қыр­ғыз, өзбек елдерімен салыстырып, біз­дің киноға бөлінген ақшаның мөлшерінен шошудың жөні жоқ.

Мен бір жылдан бері үлкен бір фи­льм бастауға дайындалып жүрмін, оған 300 салт атты дайындау керек. Соған ақ­шамыз жетпей жатыр. Ал жұрт «Құр­ман­жан датқадай» (ол киноның массовкасында 20-30 аттылы жауынгер ғана көрінеді деп сы­нап жүр ғой) 1 миллионға неге түсіре сал­майды дейді…

«Қазақфильм» жыл сайын бес-алты ки­но түсіреді, соның біреуі тарихи фильм де, қал­ғандары өзге жанрдағы кинолар. Солар шет­елдік кинофестивалдерге қатысып, кә­дім­гідей жүлдегер болып оралып жатыр. Ал оларды халыққа таныту үшін тұсаукесер жа­саймыз, прокатқа ақша төлеп кино­театрларға береміз. Тым болмаса оншақты күн көрсетіңдер деп жалынамыз. Сосын екі-үш күннен кейін фильмнің жайын сұра­йын деп хабарлассаң «киноңызға ешкім кел­мейді» дейді. Неге екені белгілі ғой, біз­дің киноларды таңертеңгі не кешкі 10-ға қой­са кім барады оған? Егер 6 мен 9-дың ара­сында көрсетсе, халық көруге барар еді ғой!

Бұрын да айтып едім, тағы да ай­тайын. Кино – өте күшті қару, оны түр­лі мақсатқа пайдалануға болады. Сол жа­ғынан келгенде, бізде «рухани диверсия» жүріп жатыр. Әлемнің кез келген елінде шық­қан кино шықпай жатып елімізде жар­намаланып, жарыққа шығу бойдан еш­қан­дай талғаусыз бізде көрсетіліп жатады. Олар­­дың арасында біздің ұлттық, мемле­кет­тік мүддемізге жат нәрселер бар. Ал біз оған көрермен тартып, өзімізге зияны бол­ма­са пайдасы жоқ нәрселерді қаржылан­ды­рып отырмыз. Қазір еліміздегі әр үшінші бала шетелдік киноның тілімен сөйлейді, со­ларға еліктеп киінеді, соларда көрсетілген өмірге елігеді. Бұрын ресейлік идеоло­гия­ның кесірінен біраз орыстансақ, енді аме­ри­калануға жағдай жасап отырмыз. Жастар шет­елге кетіп жатыр, тіпті өз елін мен­сін­бей­тін жағдайға жеткен… Музыкамызды өзге әуендер иелеп болды, киномызды өз­ге­лердің идеологиясы басып барады. Өнер арқылы берілетін идеологияның тізгінін өз­геге бермеу керек. Керісінше, барымызды жар­қыратып, өзгелерге ұсыну керек. Бір ғана Димаштың өзі әлемге қазақша ән сал­дырып жатыр емес пе? Өнер, талант құдіре­ті деген сол!

Қазақты әлі білетін ел көп емес. Тіпті шет­елге шыққанда «станы» бар Пә­кі­­стан, Ауғанстанмен шатастырып жатады. Сондайда шетелде жүлде алып жатқан ки­ноларымыз Қазақстанның жеке-дара ел еке­нін танытып жатады. Бұл жаман нәрсе ме? Несін жасырамыз, біздегі орыстілді қа­зақ­тардан шыққан журналистер қазақ ки­носын, өнерін мансұқтауға дайын тұрады. Олар ұлтымыздың тарихына қызықпайды, тарихи киноларды көрмейді де. Бірақ сы­нағыш. Алда-жалда көре қалса да, тек теріс пі­кір тудыруға себеп іздейді. Былайша айт­қанда, қазақ киносының тұншықтыру үшін теріс насихат жасайды.

Алдыңғы жылы «Ұлттық киноны қол­дау мемлекеттік орталығы» ашыл­­ды ғой, қазақ киносына қатысты дау­дың өршуіне сол да себеп болды. Сол ұйым киностудияларға ажыратылған ақшаны бө­летін кезде бұрын жылына кем дегенде 6-7 көркем фильм, 2-3 деректі, 2-3 анима­ция­лық түсіріп жүрген «Қазақфильмге» бір ки­ноға ғана ақша беріп, қалғанын отызға жуық жекеменшік киностудияларға бөліп берген. Ол жекеменшік киностудиялар бұ­рын өз қаржысына кино түсіріп жүрген, қа­зір де түсіріп жатыр, сонда неге мем­ле­кет­тің ақшасын оларға берді деп сұрасақ, ор­талықтың басшысы жауап бермеді. Бірақ кейін байқағанымыз, онда бір гәп бар екен. Егер солай 2-3 жыл ақшадан қысса, «Қазақ­фильм» банкротқа ұшырап, ғимаратымен қоса бүкіл аймағынан айрылып қалады да, оны біреуге сату көзделген көрінеді. Кезінде дүрілдеп тұрған «Алатау» кинотеатры қайда қазір? Жекеге сатылды да, басқа бірдеңеге ай­налып жоқ болды. Бұл да сондай әрекет­тің бірі ғой. Ең жаманы, осындай нәрселер өз бауырларымыздың қолымен жасалады. Ақ­ша билеген заманда соншалық төмендеп кеткенбіз ғой…

Қазақ киносы құр айқай-ұйқаймен, бас-көзі жоқ сынай берумен емес, мем­ле­кеттің идеологиясына керекті ки­но­лар, рух беретін үлкен тарихи фильмдер, ба­лаларымызға арналған жақсы ани­ма­ция­лық фильмдер жасаумен өркендейді. Оған мем­лекет тұрақты түрде қаржы бөліп, ол қар­жы беталды жырымдалмай мақсатқа сай жұмсалуы тиіс.

Қазақ киносы дамымай жатыр деген пікір ұлттың бір өнеріне қиянат. Соң­ғы бір-екі жылда киноларымыз 30-ға жуық жүлде алды. Соны босқа берген бе екен? Біздің «Алмас қылыш», «Алтын тақ», «Томирис» секілді тарихи фильмдерімізді Корея, Түркия, Қытай, т.б. елдер сатып алып жатса, ол қазақ киносының нашарлығын көрсете ме?

Президентіміздің қазақ киносын өркендету керек деген сөзіне қазақ киногерлері ризалық білдіріп жатыр. Де­мек, бұл салаға мемлекеттік дәрежеде мән беріліп жатыр деген сөз. Дұрыс көзқарас, қолдау болса мықты кино түсіре алатын ре­жиссерлеріміз де, тамаша образдарды сомдайтын киноактерлеріміз де жет­кі­лікті.

Бүгінгі көрерменге ертегі емес, тарих туралы реалистік фильм керек

Қазақ киносына не жетпейді, қаржы ма, қабілет пе?

Данияр САЛАМАТ, кинорежиссер:

– Қазақ кино­сын­да даму жоқ деу ар­тық сөз болар. Тек оның таралуы мен елге сіңіп, ру­ха­ни әлемді байы­ту­ға кедергілер бар. Мә­селен, біздің қо­ғам қазақтілді және орыстілді болып екі ла­герьге бөлініп алған. Сосын халықтың қа­зақ әдебиеті туралы пікірлері қа­лып­тас­қандай, қазақ киносы жайында ойы орныға қой­маған. Содан кейін киноларында ұлт­тық бояу қанық, қазақ болмысы жарқырап тұ­ратын Шәкен Айманов, Мәжит Бегалин, Аб­долла Қарсақбаев, Сұлтан Қожықов се­кілді режиссерлер дүниеден өтіп кеткен соң киномызды халықпен жалғап тұрған ру­хани арқау үзіліп қалды. Олардың орнын бас­қан толқын өкілдерінің басым көпшілігі қа­лада туған, асфальтта өскен, қазақ бол­мысына терең бойлай алмайтындар болды. Өйт­кені Мәскеудегі кино оқуына негізінен қалада өскендердің ғана қолы жететін. Оларға қазақ әдебиеті арқылы рухани әлемі қалыптасқан кейіпкерлер жат еді. (Әрине, қазақтың әдебиетін де, мәдениетін де терең білетін, сондықтан ұлтқа жақын кинолар түсіріп жүрген Сатыбалды Нарымбетов секілді бірді-екілі талантты режиссерлер жоқ емес, сондықтан менің пікірім олардан басқа киногерлерге айтылып отыр).

Жаңа айттым ғой, киногерлер де, көрермен де екіге бөлінген деп. Орыс­тілді ресжиссерлер шетелден көргенін өз туындыларына тықпалап, көрермендер шет­елдің киноларын көре бергендіктен олар сондағы нәрселерді қазақ киносынан іздеп, ұлттық киноға жатырқай қарайды. Ал қазақтілді көрермен ұлттық тұрғыда ой­лап, кино түсіретін режиссерлер аз бол­ғандықтан киномыздан өзіне керекті нәр­сені ала алмайды.

Тарихи фильмдер керек деп жатамыз ғой, оны түсіріп жүргендер ұлт та­ри­хын, өзі түсіретін кезеңнің тұрмыс-сал­тын білмегендіктен тарихи киноны ертегі фор­масына әкеледі. Мысалы, «Көшпенділер» мен «Жаужүрек мың бала» фильмдерінде ер­тегілік сипат басым екені айқын көрініп тұр. Ал бүгінгі көрерменге тарих туралы реа­листік кино керек!

«Ұлттық киноны қолдау орталығының» жаңа басшылығына ұлттық киноны түсінетін адамдар келіп жатыр. Солар енді реа­листік бағыттағы тарихи фильмдер жа­сайды деп сенгім келеді. Сондықтан олар ұлт­тың бүкіл қасиетін бойына жинаған ре­жиссерлермен бірлесе жұмыс істесе, ха­лыққа керек, мемлекетімізге пайдалы ки­нолар шығар еді. Қазір киноға келіп жатқан жа­стардың арасында дүбаралық басым. Олар­дың түсірген киносындағы қисын­сыздықты айтсаң, «бұл енді кино ғой» дейді. Кинода да әдебиеттегідей көркемдік кате­го­риялар үстемдік етуі тиіс. Сосын айта ке­­те­тін бір нәрсе – киноның бюджеті қан­ша керемет болса да, оның ұлттық болуы сценарий мен режиссерға байланысты. Егер режиссер сценарийді қолына алып отырып, оған өз жанынан бірдеңе қоса алмаса, ол жай сценарийге байланған иллюстратор ғана! Режиссер сценарийге жан беруші. Егер ол оның қолынан келмесе, кейіпкерді сомдаушы актер барлық игерген нәрсесін қол­дануға мәжбүр болады да, киноны пафос басып кетеді. Сондықтан режис­сердің қолындағы материалды игеруі үшін ол жайында түсінігі терең болуы керек. Ол ұлт­тық тарихи киноға байланысты. Мен көз жеткізген нәрсе осы.

Редакция таңдауы

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...
makataev

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы...
bf4f4f04fd3ccff0ff70d75e3dcecbc1

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне...
05 1

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың...

Жаңалықтар

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

Димаш – ақиқатқа айналған арман

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...

Қар, боран, көктайғақ: Еліміздің 16 өңірінде ескерту жарияланды

Бір тәулік ішінде республиканың автожолдарында 155 бірлік техника шығарылды, 294 адам құтқарылды және эвакуацияланды. Бұл туралы КР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли айтты. «Қазгидромет» РМК...

«Бірнеше күн нәр татпаған»: Ресейлік жазушы өз пәтерінде өлі күйінде табылды

Мәскеуде жас жазушы Аделина Шелдон өлі күйінде табылды. Бұл туралы Рен ТВ телеарнасы хабарлады.  Арна мәліметінге, 20 жастағы қыз өз пәтерінде көз жұмған. Соңғы бірнеше...

Пандемия салдарынан әлем әуежайлары қанша шығынға ұшырады?

Әлемдегі әуежайлар коронавирус кесірінен 112 млрд доллар шағынға ұшыраған. Мұндай мәліметті Әуежайлардың халықаралық кеңесі жариялады, деп хабарлайды «Хабар 24». Коронавирус жайлаған 2020 жылы шығын...

Коронавируспен ауырған балалардың денсаулығынан елеулі кінәрат анықталды

COVID-19-мен ауырған балалардың жартысында төрт ай бойы осы аурудың кем дегенде бір симптомы сақталады. Мұндай түйткілдер ғалымдар жүргізген зерттеу нәтижесінде анықталды, деп хабарлайды "Известия". Мамандардың...

Трамп жарлығының күші жойылды: Байден кейбір шетелдіктерге елге кіруге рұқсат берді

АҚШ президенті Джо Байден елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың 2020 жылдың сәуірінде шетелдіктердің кейбір санаттарына елге кіруге тыйым салған Жарлығын жойды. Бұл туралы РИА...

Жуынатын бөлмеге телефонын алып кірген оқушы көз жұмды

Ресейдің Братск қаласында жуынатын бөлмеге телефон алып кірген оқушы қыз тоқ соғып мерт болды. Оқиғаға қатысты тексеріс басталды. Бұл туралы РФ тергеу комитеті өңірлік...

Түркістанда Бекзат Саттарханов атындағы спорт мектебі бой көтереді

Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеев Бекзат Саттарханов атындағы дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жобасын мақұлдады, деп хабарлайды Prosports.kz сайты өңір басшысының баспасөз қызметіне сілтеп....

Нұр-Сұлтанда аяз: 0-9 сынып оқушылары мектепке бармайды

Астанада ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «25 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9 сынып оқушылары үшін сабақ...

Алматыда 16 мыңнан астам студентке арналған бірнеше жатақхана салынады

Алматы қаласы әкімінің орынбасары Ержан Бабақұмаров жоғары оқу орындары басшылығымен жатақхана құрылысы мәселесі жөнінде кеңес өткізді. Жиында «Елбасының бес әлеуметтік бастамасы» аясында жатақхана құрылысының барысы...

Атырауда Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасы қаланды

Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетов пен Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы Атырау қаласының іргесіндегі Еркінқала ауылында атақты Қайтпай сұлтан мешітінің іргетасын қалады,- деп хабарлайды...

«Менің пірім- Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысы

Абай атындағы ҚҰПУ-інде Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығына арналған «Менің пірім-Сүйінбай» халықаралық жас ақындар айтысының ақтық кезеңі 19 ақпанда өтті. Ақтық кезеңге 12...

Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған

Мемлекеттік сатып алулар сайтында ерекше лот  -  Жаңаөзендегі балабақша 22 миллиард теңгеге азық-түлік сатып алмақ болған, - деп хабарлайды Tengrinews.kz. Балабақша 22,3 миллиард теңгеден астам...

БЖЗҚ еліміздегі ең жоғары зейнетақы қанша теңге екенін айтты

Еліміздегі ең жоғары зейнетақы 522 610 теңгеге жетті, деп хабарлайды БЖЗҚ баспасөз қызметі. Қордың мәліметінше, 2021 жылғы 1 ақпандағы көрсеткіш бойынша БЖЗҚ 167 423 алушыға...

Ертісбаев Путиннің беделін көтеретін факторды атады (видео)

«Спутник V» вакцинасы бүкіл әлемде мойындалса, бұл жетістік Ресей үшін алғашқы Жер серігі ғарышқа жіберілген сәттегі КСРО-ның даңқымен пара-пар болуы мүмкін. Мұндай пікірді Yertysbayev...

ҚР Мәдениет және спорт министрлігі аппаратына жаңа басшы тағайындалды

ҚР мәдениет және спорт министрінің бұйрығымен Ернат Архатұлы Мұхамадиев ҚР МСМ аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі хабарлайды. Ернат Мұхамадиев...

Елорданың ірі мәдени ошақтары пандемия салдарынан қанша шығынға батқаны белгілі болды

«Astana Venue Management» ЖШС-ның бас директоры Мәлік Хасенов елордадағы мәдени нысандардың 2020 жылғы шығыстарына қатысты нақты деректермен бөлісті. «Егер әр нысанға қатысты нақты айтар болсақ,...

Қарызын қайтармаған досына оқ атқан павлодарлық 8 жылын түрмеде өткізеді

Сот үкімі Павлодар облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында жарияланды деп хабарлайды Pavlodarnews.kz. Іс алқабилердің қатысуымен қаралды. Сот 28 жастағы павлодарлықты қылмысқа дайындалғаны және кісі...

Ертісбаев Ұлттық кеңес туралы заңға екіұдай пікір білдірді (видео)

 Белгілі саясаткер Ермұхамет Ертісбаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі туралы заң қабылдау жайлы ұсынысқа қатысты пікір білдірді. Бұл туралы ол өзінің Yertysbayev Live  атты Youtube-арнасында...

«Абай» мәдени-іскерлік үйінің атқарар міндеті мол

Бүгінде жер-жаһанның 43 елінде тұратын этникалық қазақтардың қарасы 7 миллионға жетіп жығылады, алайда, ақпарат көздерінен белгілі болғандай, шекараның арғы шебіндегі отандастар саны 5 миллион...

Әлемді мойындатқан актерге адам зорлады деген айып тағылды

Есімі әлемге белгілі француз актері Жерар Депардьеге адам зорлау және сексуалдық зомбылық бойынша айып тағылды. Бұл туралы Риа Новости France-Presse (AFP) агенттігіне сілтеме жасап...

Қазақстандықтар министрлерге қандай мәселемен келеді?

Nur Otan-ның Республикалық қоғамдық қабылдау бөлмесінде азаматтардың министрлермен және мемлекеттік органдардың басшыларымен онлайн-кездесулері жалғасуда. Қазақстандықтардың министрлерге қандай мәселелермен келетіні туралы партия Орталық аппаратының баспасөз...

1 наурыздан бастап Қазақстанда карантин жеңілдейді

Биылғы жылдың 1 наурызынан бастап Қазақстанда карантин талаптары жеңілдейді. Жағымды жаңалықты Facebook парақшасы арқылы Атамекен ҰКП төрағасының орынбасары Юлия Якупбаева хабарлады. «Сүйінші жаңалық! Ведомствоаралық комиссияның...

БҚО-да 24 елді мекен жарықсыз қалды

Батыс Қазақстан облысында 24 елді мекен электр жарығынсыз қалды. БҚО Төтенше жағдайлар департаментінің баспасөз қызметінен түскен мәліметке қарағанда, сегіз ауданда барлығы 3112 абонент жарықсыз қалды. Атап...

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы тағайындалды

ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің бұйрығымен Серік Рахметоллаұлы Егізбаев ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы лауазымына тағайындалды. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің...

Жол апатына кінәлі әйел полициядан қашамын деп мерт болды

Ресейдің Благовещенск қаласында жол-көлік оқиғасын жасап, із суытпақ болған әйел жол апатына түсіп мерт болды. Тағы екі адам жарақат алған, деп хабарлайды РИА Новости....

Экология министрлігі «АрселорМиттал Теміртау» компаниясына қатаң талаптар қойды

Экология министрлігі "АрселорМиттал Теміртауға" Теміртауда 500 мың ағаш отырғызуды міндеттеді. Бұл туралы ҚР экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі ұйымдастырған брифинг барысында хабарланды. Министрліктің...

Алматыда қандай кәсіп иелері тапшы екені белгілі болды

Алматы қаласының Жұмыспен қамту орталығының директоры Диляра Иманқұлова онлайн брифинг барысында мегаполисте қандай мамандық иелері тапшы екенін айтты. Оның айтуынша, денсаулық сақтау саласында мамандар тапшылығы...

«Қытаймен бәсекені күшейтеміз»: АҚШ пен Канада күш біріктірді

АҚШ пен Канада Қытайға қарсы тұру үшін күш біріктірді.  Бұл туралы АҚШ президенті Джо Байден Канаданың премьер-министрі Джастин Трюдомен өткізген бейнеконференциядан кейін мәлімдеді, деп...

Алматы мәйітханасының директоры ірі көлемде пара алған деп айыпталды

Алматы бойынша Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Қалалық паталогоанатомиялық бюросының директоры Б.Әлібековке қатысты тергеу ісін аяқтады. Ол 2020 жылы мемлекеттік сатып алу бойынша қол қойылған...

Шымкентте тойханаларды мектепке айналдыру ұсынылды

Шымкенттегі банкет залдары иелеріне жергілікті билік мектеп немесе кафе ретінде жұмыс істеуді ұсынды. Коронавирус пандемиясына байланысты көптеген ойын-сауық кешендері бір жылға жуық жұмыс істемейді. "Атамекен"...

Қазақстан нарығына екі жаңа автокөлік бренді шығарылмақ

Astana Group холдинг компаниясының негізін қалаушы және президенті Нұрлан Смағұлов екі жаңа автомобиль бренді биыл ел нарығына шығарылатынын мәлімдеді. Олар - Haval және Genesis...

Зейнет жасы: Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасы әзірленуде

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде Әлеуметтік кодекс тұжырымдамасының жобасы әзірленіп жатқаны туралы айтылды. Қазіргі уақытта зейнетақымен қамсыздандырудың барлық үш деңгейі (ынтымақты, базалық...

Мәжілісте қатесіз жазуға қатысты құжат мақұлданды

Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне көрнекі ақпарат мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бұл...

Төменгі жалақы мөлшерін арттыру мақсатында Жол картасы әзірленеді – Үкімет басшысы

Премьер-Министр Асқар Маминнің мәжіліс депутаттарының сауалына берген жауабында елімізде жалақының төменгі мөлшерін арттыру мақсатында арнайы Жол картасы әзірленетіні айтылды. «Ең төмен әлеуметтік стандарттар және олардың...

6,6 млрд теңге: Орал әуежайының ғимараты жаңартылмақ

БҚО құрылыс басқармасының басшысы Әлібек Антазиевтің айтуынша, «ҚПО б.в.» компаниясы арқылы әлеуметтік инвестициялар жобасы аясында құрылыс-монтаж жұмысы басталды. Жоба бойынша терминал алаңы 4 мыңнан 10...

ШҚО-да жасанды жолмен қар көшкіні түсірілді

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, соңғы күндері өңірде күн жылып, жиі қар жауып тұр. Жел жылдамдығы да артқан. Таулы аймақтарда көшкін жүру ықтималдығы жоғарылады....