Ираннан келген қандастар баспанасыз жүр

Сондай-ақ!

Моншадан шыққан өрт көршілес үйге, дәмхана мен дүкенге жайылған

Таразда моншадан шыққан өрт жапсарлас үйге, дәмхана мен дүкенге дейін жайылған. Кеше Тараз қаласындағы Қойгелді көшедегі жеке үйдің аумағында орналасқан моншаның шатыры өртенді. «Өрт тұрғын үйдің...

«Қызыл аймақ». Шығыс Қазақстанда індет күннен-күнге өршіп барады

Қазақстанда өткен тәулікте 826 адамнан коронавирус індеті анықталды, деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Ресми портал ұсынған дерекке сүйенсек, республика бойынша қауіпті «қызыл аймақ» санатындағы өңір Шығыс Қазақстан облысы...

Жаңа туған сәбиін әжетханаға тастаған қыз қамауға алынбайтын болды

Батыс Қазақстан облысында жаңа туған сәбидің өліміне кінәлі жас ана қамауға алынбайтын болды. Бұл туралы аймақтағы Полиция департаменті хабарлады деп жазады Tengrinews.kz. тілшісі. Колледжде оқитын...

Динара Сәтжанның сәтсіз жарнамасы «қызыл аймақ» әкімдеріне ұпай әкелмеді

Белгілі журналист, блогер Динара Сәтжан жақында Өскемен қаласына барып, Instagram әлеуметтік желісіндегі парақшасында Шығыс Қазақстан облысында атқарылған ілкімді істер жайлы баяндап, облыс әкімі Даниал...

Маңғыстау облысы Ақтау қаласында 2010 жылы салынған «Қан­дастарды бейімдеу және ықпалдастыру орталығы» 2016 жылдың желтоқсан айынан бастап атауы өзгертіліп, «Әлеуметтік жатақхана» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне айналған. Өйткені онда Өзбекстан, Ауғанстан, Түркіменстан және Иран елінен көшіп келген қандастардан басқа қоғамдағы әртүрлі әлеуметтік жағдайы төмен отбасылар тұрады.

«Халықтың көші-қоны туралы» заңын­да қандастарды бейімдеу және уақытша орналастыру орталықтары қызметін өңір­дегі жергілікті әкімшілік ұйымдастыратыны жайлы жазылған. Онда қандастардың «тұр­ғын үйі болмаған жағдайда бейімдеу не­месе уақытша орналастыру орталық-та­рында бір жылдан аспайтын мерзімге тіркелу құқығы бар» екені көрсетілген.

Алайда, осы уақыт ішінде мемлекеттік бағ­дарламамен келген қандастар баспана алуы, жер алуы немесе квотамен қамтылуы қажет болатын.

Иран елінен көшіп келген бірнеше қан­дасымыз түрлі себептермен бір қандастарға рет­кі мемлекеттен берілетін квота және бас­пана ала алмай қалғанын айтып, хабар­лас­қан еді. Олардың айтуына қарағанда, жер­гілікті әкімшілік қазір тұрып жатқан «Әлеуметтік жатақханадан» шығуды талап еткен. Осы мәселеге орай Тúrkistan апталы­ғының қандастарға арналған Atajurt жобасы аясында арнайы іссапармен Ақтау қа­ла­сына барып, қандастармен кездесіп, жағ­дайларын өз көзімізбен көріп қайтқан  едік.

«Әлеуметтік жатақхана» коммуналдық ме­кемесінің әкімшілігінен мәселенің анық-қа­нығын сұрап көріп едік, «тиісті жауапты қа­лалық әкімшіліктен аласыздар» деп жауап беруден бас тартты. Жатақана әкімшілігі қандастармен жатақхананың ауласында кез­десіп, сұхбаттасуға кедергі келтірген соң, олармен сыртта сөйлесуге тура келді.

Ираннан келген қандастар баспанасыз жүр

Абдулла ЖЕНАГИ, Иран елінен көшіп келген қандас:

– Қазақстан­ның Тұңғыш Пре­зи­­денті Н.Назарбаев Иран елімен он­да­ғы қазақтарды кво­тамен көшіріп алуға 1993 жылдан 2003 жылға дейін 10 жылға келісім жасады. Сол бағдарламамен жыл сайын 30 отбасы көшіп келетін. Олардың бәрі үй және квотамен қамтылы. Мен осы көштің ең соңғы жылына іліндім. 2003 жылы Маңғыстау облстық көші-қон бас­қармасында істейтін Мәнежи Шадкам де­ген әйел хабарласып: «Абдулла, сіз биылғы келетін 30 отбасының ішінде барсыз. Сіз енді Иранға беріп, азаматтықтан шы­ғып, көшіп келіңіз. Үй береміз, жұмысқа ор­наласасыз», –  деді. Ол кезде мен Алматы­да оқуда жүрген едім.

2003 жылы Иран қазақтарын көшіріп алуға Астанадан Көші-қон басқармасының ба­сышысы Асылан Қаржаубаев деген кісі екеу­міз Иранға бірге бардық. 30 отбасы кө­шіп келді. Ол 30 отбасының ішіне мен ілк­пей қалдым. Өйткені, бойдақсың деді. Сол келген 30 отбасының алғашқылары Ақ­таудан, кейінгілері Жаңаөзеннен үй ал­ды. Көбі мұнайға жұмысқа орналасты. 2003 жылдан кейін Иран қазақтарының квотасы бітті.

Жоғарыда айтқан 30 отбасына ілікпей қал­дым дедім ғой, алайда мен 2004 жылы азаматтық алуға құжат тапсырып, үй кезегіне тұрайын десем «сізге мемлекеттен үй бе­рілген» дейді. Сөйтсем, 2003 жылы менің атыма үй беріліпті. Оны әкімшілік айтпаған. Ал үй өз қолма тиген жоқ. Осының кесірінен мен баспана алатын қаншама мүмкін­діктен айырылдым. Кезекке тұруға барсам, «мемлекеттен үй алғансыз» деп қабыл­да­майды.

Қазір Ақтау қаласындаға «Әлеу¬меттік жа­тақханадан» тұрамын. Әкімшіліктен адам­дар келіп: «уақыт болды, үйден шы­ғыңыздар, сіздерден жағдайы төмен адамдар бар» дейді. Дәл осындай 166 отбасы бар екен, оның 105 отбасына жатақхана­дан шығу туралы ескерту қағаз келген.

Әрине, заң бойынша бұл жерде 6 ай тұруы­мыз керек. Бірақ 6 ай ішінде біз квота немесе үйімізді алуымыз қажет еді ғой. Жағдайымызды айтып, әкімшілікке барсақ, басшылықпен жолықтырмайды. Ал қала әкімен жолығып, осы мәселені айтып едім «уа­қыты өтіп кеткен, шеше алмаймыз» дейді.

Ираннан келген қандастар баспанасыз жүр

Қазақ НОСРАТБИБІ, Иран елінен көшіп келген қандас:

– Осы жақтың әкімшілігінен адамдар Иран еліне барып, бізді мешітте тізімдеп алды. Сол жерде бізге құжаттарға қол қойдырды. «Біз сіздерге қарасамыз, көшіп келген жол ақшаларыңыз қайтарылады. Барған соң баспана беріледі», – деп көшіріп алып келді. Біз көшіп келе жатқанда айтты: «Сіздер елге жеткен соң, құжатқа жасауға әуре болмайсыздар, өздері рәсімдеп береді. Қарсы алатындар қастарыңызда жүреді» деп. Мында келгенде ондай еңшетең болған жоқ.

Сол келген отбасылардың біразы үй және квотасын алды. Біз ала алмай қалдық. Не үй не квота тимеді. Тек біз ғана емес, басқа да отбасылар бар, үй ала алмай қалған. Кейбірі қайтадан Иран еліне көшіп кетті. Біз қайта көше алмай қалдық. Мен Иран елінде кілем тоқитын едім, жолдасым Әбдірахман Бабық көлік айдып, жүк тасымалдаумен айналысатын. Екеуміздің де жұмысымыз бар еді. Қазір көше сыпырушы болып жұмыс істеймін, айына 40 мың теңге аламын.

Үйдің кезегіне тұруға барсам «сіз үйдің кезегіне тұра алмайсыз,  себебі  Иран елінің азаматысыз» дейді. Содан азаматтық алдым. Енді үйдің кезгіне тұруға барсам тағы да болмайды дейді. Неге десем, «сіз оралман емессіз, Қазақстан азаматысыз» дейді. Жолдасымның атынан құжат тапсырып көріп едік, «үшінші топтағы мүгедек емес» деп тағы да қабылдамай қойды.

Жағдайымызға қараспаса, Ираннан бізді не үшін көшіріп әкелді? Келгенімізге 10 жылдан асты, әлі үйіміз жоқ. Қазір тұрып жатқан «Әлеуметтік жатақханадан» да шығыңдар деп жатыр. Біз енді қайда барамыз?

Ираннан келген қандастар баспанасыз жүр

Талғат МҮРСӘЛИ, құқық қорғаушы:

– Мұндай «Қандастарды бейімдеу және ықпалдастыру орталығы» Қарағанды, Түкістан, Маңғыстау облыстарында бар. Онда заң бойынша мемлекеттік арнайы бағдарламамен (өз күшімен емес) келген қандастар азаматтық алғанға дейін тұруға заңды. Өйткені, азаматтықпен квота бірге шығады және осы уақыт аралығында қандастар  мемлекет тарапынан алатын көмегін алып болуы қажет. Осы порцесстер уақытымен заңды түрде жүзеге асса, дау туындамайды. Баспаналы болған, жер алып ың-шыңсыз сіңісіп кеткен қандастар көп.

Ал мына жағдай расымен күрделі. Өйткені, содан бері қаншама уақыт өтіп кеткен. Ол кезде қызмет істеген кейбір жауапты адамдар қазір бар ма, жоқ па? Қейбір мекемелер жабылып қалады. Сондықтан бұл жағдайға дәл қазір заңдық тұрғыда бірдеңе деу қиын.

Жоғарыда арыз-талаптарын айтып отырған қандастарды да түсінемін. Өзіміз шақырып, көшіріп әкелдік. Баспанасыз қалып отыр, енді оларға әкімшілік «жатақханадан шығыңдар» деп жатыр екен. Егер заңға сүйенсек, әкімшіліктікі дұрыс болып шығады. Өйткені, заңда 6 ай ғана турға болады. Қайта жергілікті әкімшілік қандастарымызға жеңілдік жасап отырған тәрізді. 150-дей отбасын баспанамен қамту – бюжеті мол мұнайлы өлке Маңғыстау үшін қиын да емес. Мүмкін әкімшілік тарапынан жеңілдік жасалып, басқа бір жолдарымен шешіліп те қалар.

Мен Тúrkistan апталығының қандастарға арналған Atajurt жобасын тұрақты оқып, кей кездерде өзім де құқықтық жағынан пікірімді білдіріп келемін. Сонда бір байқағаным, Тúrkistan газеті кейбір күрделі мәселеде іске қатысты мекемелерге арнайы хат жазып, жан-жақты материал ұсынып келесіздер. Сондықтан бұл мәселеде де Маңғыстау облысындағы осы іске қа­тысты құзырлы орындарға хат жазып мән-жайды әлі де нақтылай түскен­деріңіз жөн сияқты.

Редакция таңдауы

Димаш Құдайберген сүйіктісі бар-жоғын айтты

Әлемге әйгілі әнші Димаштың жеке өмірі қызықты әрі құпия. Әншінің миллиондаған тыңдарманына «оның жүрегін жаулап алған кім ?» деген сұрақ қызықты, алайда әнші өз...

Генерал Б. Жанасаев: Елбасының сенімінен асқан жауапкершілік жоқ

Құқықтық тәртіп әскерінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сенім артқан сардарлар аз емес. Олардың әр қайсысының өз орны бар. Десе де, өмірлік тәжірибесі бай, Елбасының сенімін...

Көреалмаушылықтың көрігін басу кімге керек?

Қай қоғамда болса да жиі айтылатын, жиі талқыға түсетін нәрсенің бірі − көреалмаушылық, яғни қызғаныш. Содан болар, өмірінде қызғаныштың құрбаны болғанын, көреалмаушылықтың кесірінен көп...

Ұлы көштің ұйытқысы

1 желтоқсан – Қазақстанның Тұңғыш Президенті күні. Ел тарихы үшін елеулі күн болғандықтан, Тәуелсіз мемлекетіміздің буынын бекітіп, қанатын қатайтқан Елбасының ерен еңбегін екшеп айтуымыз...
қазақстандық боксшы

Данияр Елеусінов әлем чемпионы Джулиус Индонгоны нокдаунға түсірді

Бүгін қазақстандық боксшы Данияр Елеусінов (9-0, 5 КО) жартылай орта салмақтағы IBF...
өрт

Моншадан шыққан өрт көршілес үйге, дәмхана мен дүкенге жайылған

Таразда моншадан шыққан өрт жапсарлас үйге, дәмхана мен дүкенге дейін жайылған. Кеше Тараз...

«Қызыл аймақ». Шығыс Қазақстанда індет күннен-күнге өршіп барады

Қазақстанда өткен тәулікте 826 адамнан коронавирус індеті анықталды, деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Ресми портал ұсынған...
27 мың доллар

Тергеуші 27 мың доллар пара алған

Алматыда 27 мың доллар сомасында пара алды деп айыпталған тергеушіге қатысты сот...
Жаңа туған сәбиін әжетханаға тастаған

Жаңа туған сәбиін әжетханаға тастаған қыз қамауға алынбайтын болды

Батыс Қазақстан облысында жаңа туған сәбидің өліміне кінәлі жас ана қамауға алынбайтын...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...