30 قاڭتار, 09:03 796 0 ساياسات انار لەپەسوۆا

ەكونوميكاعا تۇبەگەيلى رەفورما قاجەت

وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ مينيسترلەر كابينەتى مەن وبلىس اكىم­دەرىنىڭ باسىن قوسىپ، ۇكى­مەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىن وتكىزدى. ەكى جارىم ساعاتقا سوزىل­عان جيىندا وتكەن جىل­دىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نومي­كا­لىق دامۋ كورسەتكىشتەرى سارا­لا­نىپ، وسى جىلدىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالدى. پرە­زي­دەنت 2019 جىلدىڭ ءناتي­جە­لەرى بويىنشا ۇكىمەت جۇمى­سى­نىڭ جەتىستىكتەرىن  جىپكە ءتىزىپ، كەمشىلىكتەرىن كورسەتتى. ماقتاۋ ەستىگەنى بار، ەسكەرتۋ ال­عانى جانە بەيتاراپ قالعا­نى بار – مينيسترلەر مەن اكىم­دەردىڭ قاي-قايسىسى دا جاۋاپ­كەرشىلىك جۇگى ارتقانىن ءتۇ­سىن­گەندەي.

 جاڭا ەكونوميكالىق باعىت قاجەت

جيىندا اۋەلى وتكەن جىلدى قورىتىندىلاعان مەملەكەت باس­شىسى ەلىمىز بىلتىر جاقسى ءنا­تي­جەلەرگە قول جەتكىزگەنىن، ەكو­نوميكالىق ءوسىم 4,5 پايىزدى قۇرا­عانىن العا تارتتى. ەلىمىزدە بىرقاتار ماڭىزدى باعدارلاما قا­بىلدانعانىن، سايلاۋ الدىن­داعى باعدارلامانى جانە جول­داۋ­دى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن پارلامەنت پەن ۇكىمەت ۇيلەسىمدى جۇ­مىس اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. 2019 جىلى الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارت­تىرۋ­عا باعىتتالعان بىرقاتار زاڭ­ناما-لىق اكتى قولدانىسقا ەندى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. ەكونوميكانى دامىتۋ جانە بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىمەن ءتۇرلى تەك-سەرىستەر جۇرگىزۋگە موراتوري ەنگىزىلدى. شاعىن جانە ميكرو بيز­نەس سالىقتان بوساتىلدى.

دەسە دە، پرەزيدەنت ەكونومي­ك­ا­­لىق دامۋدىڭ ساپاسىنا قا­تىس­تى ءالى دە شەشىلمەگەن ماسەلەلەر جەت­كىلىكتى ەكەنىن ايتىپ، ۇكىمەت­تىڭ ءمۇلت كەت­كەن تۇستارىن كور­سەت­تى.

– 2019 جىلدىڭ 11 ايىندا ىشكى جال­­­پى ونىمدەگى نەسيە پورتفەلىنىڭ كو­لەمى 23 پايىزدان 22 پايىزعا ءتو­مەندەپ كەتتى. بۇل ەكونوميكانى نە­­­­سيەلەندىرۋدى تەجەيدى. وتكەن جى­لى ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە ينفلياتسيا دەڭگەيى بويىن­شا «چەمپيون» بولدىق. ەڭ-
بەك ءونىم­­دىلىگىنىڭ ايتارلىقتاي ارتپاۋى – ۇلكەن ماسەلە. بۇل – پروبلەما. شي­­كىزات ەكسپورتىنىڭ ۇلەسى جاي ءوسۋ­دە، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ەل الدىنا قويعان ماقساتى مەن ءمىن-دەتتەرى وزگەرمەيتىنىن، بۇعان دەيىن قولعا الىنعان باعدار­لا­ما­لاردى جۇزەگە اسىرۋ جالعاسا بەرە­تىنىن ايتقان مەملەكەت باسشىسى ۇكى­مەت ەكونوميكانى تۇبەگەيلى رەفورمالايتىن جان-جاقتى باعدارلا­ما دايىنداۋى كەرەك دەگەن ۇستانى­مىن دا اڭعارتتى.

– بىزگە نەگىزگى پروبلەمالاردى ناق­تى پايىمدايتىن جانە ونىڭ شەشۋ جولدارىن قاراستىراتىن جاڭا ەكونوميكالىق باعىت قاجەت. رەفورما جاساۋ ءۇشىن ەرىك پەن جىگەر كە­رەك ەكەنى بەلگىلى. مەن ۇكىمەتتى وسى­عان شاقىرامىن. ازىرگە مەملەكەتتىك اپپارات كوپتەگەن نورماتيۆتىك اكتىگە الاڭداپ، ۆەدومستۆوارالىق كەلىسىم كەرەك دەگەن سىلتاۋمەن ماڭىز­دى شەشىمدەردى باياۋ قابىلداپ جاتىر. حالىقارالىق باسەكەلەستىك ارتىپ، حالىق ادىلەتتى تالاپ قويىپ وتىرعان قازىرگىدەي كەزەڭدە بۇلاي جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. رەفورمالاردى تىزەگە باسىپ وتىرىپ جاساۋ كەرەك، – دەپ مالىمدەدى پرەزيدەنت.

قىمبات كولىكتەر ساتىپ الۋعا تىيىم سالىندى

قاسىم-جومارت توقاەۆ تاپسىر­ما­سى بويىنشا يميدجدىك شارالارعا بولىنەتىن قارجى قىسقارتىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا 30 ميلليارد تەڭگە وڭتايلاندىرىلدى. مۇنداي ءتيىمسىز شىعىنداردى انىقتاۋ شارالارى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا دا جۇرگىزىلمەك.

– ۇكىمەتكە وسى جىلدىڭ 1 مامىرىنا دەيىن جۇمىس ناتيجەلەرىن بايانداۋدى تاپسىرامىن. ماڭىز­دى­لىعىنا سايكەس كەيىنگە قالدىرۋعا بو­لاتىن شىعىنداردى انىقتاۋى قا­جەت. سونىڭ باستاماسى رەتىندە قىم­بات كولىكتەر مەن جيھازداردى سا­تىپ الۋعا، ءتۇرلى فورۋمدار، سەمي­نار­لار مەن كونفەرەنتسيالار ءوت­كىزۋگە ۇزاقمەرزىمدى موراتوري جاريالاۋدى ۇسىنامىن. ەلىمىزدە وتە­تىن شارالار پراكتيكالىق جانە يدەولوگيالىق تۇرعىدان ناقتى پاي­دالى بولۋى ءتيىس. ىسىراپشىل­دىق­قا جول بەرمەۋ كەرەك. شىعىستار ورىن­دى بولۋى قاجەت. بولىنگەن قا­راجات ەلدىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتكەنى ءجون، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

مەملەكەت باسشىسى ىشكى نا­رىق­تىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە 2025 جىلعا دەيىنگى ساۋدا ساياساتىنىڭ باعدارلاماسىن ءازىر­لەۋدى، سەرتيفيكاتتاۋدىڭ ۇلت­تىق جۇيەسىن دامىتۋدى، ۇلتتىق ستان­دارتتارعا سە-ءنىمدى ارتتىرۋدى، سون­داي-اق «تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداۋدى تاپسىردى. سون­داي-اق جوبالاردى ەسەلەپ قىم­باتتاتۋ ءۇردىسى جالعاسىپ جاتقانىن، قۇرىلىس قۇنىنىڭ سمەتاسىن جاساۋدا تۇيتكىلدەر بار ەكەنىن ەسكەرتتى.

– مەملەكەتتىك ورگاندارداعى سا­­­تىپ الۋلاردىڭ 49 پايىزىنا دەيىن جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەك­تورداعى ساتىپ الۋلاردىڭ 70-تەن 90 پايىزىنا دەيىن ءبىر كوزدەن جۇزەگە اسىرىلادى. ساتىپ الۋ بارىسىندا ەرەكشە جاعداي دەپ بەلگىلەپ، ونى ەڭ تومەنگى شەككە دەيىن جەتكىزىپ، ءبا­سەكەنىڭ بولماۋىنا نەگىزدەلگەن ت­ا­سىلدەردى قىسقارتۋ كەرەك. مىسالى، 8 وڭىردە جەتكىلىكتى تۇردە جەكە تاسىمالداۋشىلارى بار مۋنيتسيپالدى اۆتوپاركتەر قۇرىلعان. ۇكىمەت قالالىق جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىندا ءتارتىپ ورناتۋعا مىندەتتى. بۇل – ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلە. ورىنداۋعا ەكى اي ۋاقىت بەرەمىن، – دەپ قاداپ ايتتى پرەزيدەنت.

جالاقى تەڭسىزدىگى جويىلادى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا، 2019 جىلى الەۋمەتتىك قولداۋ ماقساتىنداعى شىعىن 3,5 تريلليون تەڭگەنى قۇراعان. بۇل جالپى بيۋد­جەتتىڭ 30 پايىزى. الەۋمەتتىك قور­عاۋ شارالارى شامامەن 4 ميلليون ادامدى قامتىدى. «باقىتتى وتباسى» جانە «7-20-25» باعدارلامالارى بويىن­شا 20 مىڭعا جۋىق قازاقستان­دىق وتباسى زايم الدى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە، الداعى ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇي سالۋ ماسەلەسى ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ با­سىم باعىتى بولۋى ءتيىس.

– ۇكىمەت ازاماتتاردى كاسىپكەر­لىككە باۋلۋ ءۇشىن «باستاۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى جالعاستىرۋى ءتيىس. ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 90 مىڭعا جۋىق ادام بيزنەس-جوباسىن ۇسىندى. ءبى­راق سونىڭ ۇشتەن بىرىنە عانا قارجى بولىنگەن. وسى باعدارلامانى ۋاق­تىلى ءارى تولىق قارجىلان­دىرۋ­دى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ەڭبەك زاڭ­ناماسىن ساقتاۋ، قازاقستان جانە شەتەل جۇمىسشىلارىنىڭ جالاقى­سى­­نا جانە ەڭبەك جاعدايىنا قا­تىستى تەڭسىزدىككە جول بەرمەۋ ءما­سە­لەسىن دە باقىلاۋدا ۇستاۋ كەرەك. بيىل ءبىرىنشى قاڭتاردان باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جاڭا فور­ماتى ەنگىزىلدى. ولقىلىقتار جويىلدى، نەگىزگى ماقسات بالالارعا جۇيەلى قولداۋ كورسەتۋ بولىپ وتىر. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ناقتى ۇستانىم جوق. جاعدايدىڭ ىڭعايىنا قاراي ءجۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ۇكىمەت الەۋ­مەتتىك سالاداعى زاڭنامانىڭ جوق-جىتىگىن تۇگەندەۋى، ياعني ينۆەنتاريزاتسيا جۇرگىزۋى كەرەك، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت زەينەتاقى اۋدارى­مىنداعى قارجىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇر­عىن ءۇي الۋعا جانە باسقا دا قا­جەت­تىلىكتەرگە پايدالانۋ جايىنا توقتالىپ، بۇل ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋدىڭ العاشقى قادامى جاسالعا­نىن ايتتى.

– مۇنداعى ماقسات – بارلىق جي­نالعان قاراجاتتى قازىر ءبولىپ بەرىپ، ادامداردى قارتايعاندا لايىق­تى زەينەتاقىسىز قالدىرماۋ. ەڭبەككەرلەردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەردەن زەينەتاقى جارنالارىن تولەۋىن تالاپ ەتۋى ءۇشىن ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن ويلاستىرىپ، ەڭبەكاقى تولەۋدە اشىقتىق قالىپتاستىرۋ قاجەت. ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك بۇل رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدى باستايدى. وسىنداي مۇمكىندىك بەرىلەتىن ازاماتتاردىڭ قاتارىن بىرتىندەپ كوبەيتە بەرۋ كەرەك، – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ءبىلىم مەن دەنساۋلىق – باستى نازاردا

ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىن دامىتۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. 2019 جىلى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا، «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جانە ءبىلىم مەن عى­لىمدى دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قولدانىسقا ەندى. مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى 25 پايىز­عا كوبەيدى. ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيس­ترلىگى ءبىلىم بەرۋ باعدار­لا­ما­لارىن جاڭارتۋعا، سونداي-اق جو­عارى وقۋ ورىندارىنىڭ اكادە­ميا­لىق دەربەستىگىن ارتتىرۋعا دەن قويدى.

الايدا بۇل سالادا شەشىمىن كۇت­كەن ماسەلەلەر از ەمەس. پرەزيدەنت سولاردىڭ نەگىزگىلەرىن اتاپ، مينيسترلىككە ناقتى تاپسىرمالار بەردى.

– قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بىلىكتى ۇستاز­داردىڭ تاپشىلىعى ايقىن سەزىلىپ وتىر. مامانداردىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن ولاردىڭ ورنىن باسا­تىن لايىقتى مۇعالىمدەر جەتىس­پەي جاتىر. 338 مىڭ مۇعالىمنىڭ 27 پايىزى – زەينەت جاسىنا جاقىندا­عان جانە جەتكەن ازاماتتار. مۇعا­لىمدەردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا كوبىنەسە ۇلگەرىمى ناشار تۇلەكتەر بارادى. ولاردان كا­سىبي دەڭگەيى تومەن مامان شىعا­تىنى وسىدان. مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى وكىلەتتىك بەرىلدى، قاجەتتى رە­سۋرس­تار بار. سوندىقتان قالىپ­تاس­­قان جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەر­تۋىمىز كەرەك. بىزگە جاڭا تالاپتارعا ساي مۇعالىمدەر دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارى قاجەت. ديپلوم ساتىپ، جوعارى ءبىلىمنىڭ بەدەلىن ءتۇسى­رەتىن جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىنان ءبىرجولا قۇتىلۋ كەرەك. بۇل ءما­سە­لەنى وسى جىلى شەشۋىمىز قاجەت، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

مينيسترلىككە جۇكتەلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت –  بالالار قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ. سوڭعى جىلدارى بالالارعا زورلىق-زوم­بىلىق كورسەتۋ جاعدايلارى كوبەي­گەنى بەلگىلى. پرەزيدەنت مينيسترلىككە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جانە ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ، مۇنداي تەرىس ءۇردىستىڭ الدىن الۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. بالا­باقشالار مەن مەكتەپتەردى بيىل 100 پايىز بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن جابدىقتاۋدى مىندەتتەدى.

شەتەلدىك اۆتوكولىك اكەلۋ ەل زاڭناماسىن بۇزباۋى ءتيىس

مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتى الەۋ­مەتتىك جانە ەكونوميكالىق قا­تەرلەرگە جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوز باس­تا­­مالارىن مۇقيات ازىرلەۋگە شا­قىر­دى. ونىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ شەشىمدەرى ازاماتتار تاراپىنان ءجيى سىنالادى، كەي جاع­داي­لاردا، ءتىپتى حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرادى. بۇگىندە قازاق­ستانعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردەن اكەلىنگەن اۆتوموبيلدەرگە قاتىستى پروبلەما قوعام نازارىن اۋداردى.

– ەلىمىزگە اكەلىنگەن مۇنداي اۆ­تو­­موبيلدەردىڭ كوپشىلىگى تىركەۋگە قويىل­مايدى. ونداي كولىكتەر  سانى – ونداعان مىڭ. باس پروكۋرا­تۋراعا قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى قۇقىقتىق باعا بەرۋدى تاپ­­سىرامىن. اتالعان ماسەلەنى شە­شۋ ءۇشىن ۇكىمەت قازاقستانعا ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردەن 2020 جىلدىڭ 1 اقپانىنا دەيىن اكە-لىنگەن اۆتوموبيلدەردى ءبىر ايدىڭ ىشىندە ءبىر رەتتىك تارتىپپەن ۋاقىتشا ءتىر-كەۋدى قام­تاماسىز ەتۋى قاجەت. بۇل اۆتوكو­لىكتەردى تىركەۋ 2021 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن جالعاسادى. بۇل رەتتە ازاماتتار تىركەۋ الىمدارى مەن مەملەكەتتىك باج سالىعىن ءتو­لەۋى ءتيىس. ۋاقىتشا تىركەۋ اۆتومو­بيلدەردىڭ مەنشىك قۇقىعىنان شىعارىلماي، باسقا تۇلعانىڭ پايدالانۋىنا نەمەسە باسقارۋىنا بەرىل­مەي جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. اۆتو­كولىك يەلەرى 2021 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن كەدەندىك باج سا­لىعىن جانە ءاۆتوموبيلدى تۇراقتى تىركەۋگە قويۋ نەمەسە ەلىمىزدەن شىعارۋ، سونداي-اق زاڭناما جۇزىندە تىيىم سالىنباعان باسقا دا ءىس-قي­مىل­داردى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە سا­لىناتىن ۋتيليزاتسيا الىمىن تولەۋى ءتيىس، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە بۇدان بىلاي ەل زاڭناماسىن بۇزا وتىرىپ شەتەلدەن اۆتوكولىكتەردىڭ اكەلىنۋىنە، پايدالانىلۋىنا شەكتەۋ قويۋدى تاپسىردى.

مىندەتىن اتقارا الماعاندار ورىن بوساتادى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بارلىق باياندامانى تىڭداپ بولعان سوڭ ەشكىمگە سوگىس نەمەسە ەسكەرتۋ جاريالاماعانىن، ۇكىمەت مۇشەلەرى مەن اكىمدەرگە جىبەرگەن كەمشىلىكتەرىن كوكتەمگە دەيىن تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

– حالىق تۇتىناتىن ەڭ قاجەتتى تاۋارلاردىڭ باعاسىن ءوسىرىپ جىبەرگەنى ءۇشىن قاتاڭ شارالار قولدانۋعا بولار ەدى. جالپى العاندا، سوگىس بەرۋ جاقسى ناتيجەگە جەتۋدىڭ اسا ءتيىمدى جولى ەمەس. بۇل – مەنىڭ ناقتى ۇستانىمىم. بۇگىنگى جيىن بارىسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردى زور جاۋاپ-كەرشىلىكپەن ورىنداۋ قاجەت. كوكتەمدە بۇل ماسەلەگە قايتا ورالامىز. سول كەزدە ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ءتيىستى دەڭگەيدە اتقارا الماعانداردى قىزمەتىنەن بوساتۋ جونىندە ناقتى شەشىم قابىلداي­مىز، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قايرات يساعاليەۆ، قازاقستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ديپلوماتى، سوربوننا-قازاقستان ينستيتۋتى­نىڭ پروفەسسورى:

جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتتەردى جابۋ ماسەلەسىن قولدايمىن

– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوتەرگەن ماسەلەلەرىن، مينيسترلەر مەن اكىم­دەرگە بەرگەن تاپسىرمالارىن تۇشى­نىپ تىڭدادىم. ءوزىم پەداگو­گيكالىق قىزمەتتە جۇرگەندىكتەن، اسىرەسە، ءبى­لىم جانە عىلىم سالاسىنا قاتىس­تى ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرىن ءتۇرتىپ الدىم. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ دامۋى، ەڭ اۋەلى، سول ەل تۇرعىندارىنىڭ ءبىلىم-بىلىگىنە تاۋەلدى. كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ ازاماتتار عانا ەلدى ۇش­پاققا شىعارا الادى. ونداي ازا­ماتتاردى تاربيەلەيتىن كىم؟ ارينە، ۇس­تازدار. پرەزيدەنتتىڭ پەداگوگيكا­لىق وقۋ ورىندارىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى سوندىقتان.

ۇرپاعىمىزدىڭ ەرتەڭىن، ەلىمىز­دىڭ كەلەشەگىن ويلاساق، مۇعالىمدەردى دايارلاۋ ىسىنە ءجۇردىم-باردىم قا­راۋ­عا بولمايدى. ديپلومىن ساتىپ ال­عان تۇلەكتى «ۇستاز» دەپ قالاي اتايمىز؟ بالامىزدىڭ بولاشاعىن وعان قالاي سەنىپ تاپسىرامىز؟ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جوعارى ءبىلىمنىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىن جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتەردى جابۋ تۋرالى تاپسىرماسىن قولدايمىن. ساندى ەمەس، ساپانى كوتەرەتىن ۋاقىت جەتتى.

 

باۋىرجان شوجەەۆ، ينفورماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى:

بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنەن ماڭىز­دى ەشتەڭە جوق

– مۇعالىم ءوزىنىڭ الدىندا وتىر­عان وقۋشىلاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا عانا ەمەس، قاۋىپسىزدىگىنە دە جاۋاپ­تى. ەلىمىزدە بالالارعا زور­لىق-زومبىلىق كورسەتۋ وقيعالارى، ادام ۇرلاۋ دەرەكتەرى كوبەيگەندىك­تەن، اتا-انا اتاۋلىنىڭ ۋايىمى كۇ­شەيگەن. بۇرىنعىداي بالانى سا­باققا جىبەرىپ قويىپ، ءوز تىرلىگىڭمەن بەي­عام اينالىسىپ ءجۇرۋ قيىن. ءاسى­رەسە، قالا تۇرعىندارى بالالارىن مەكتەپكە جەتەكتەپ اپارىپ، الىپ قايتۋعا ءماجبۇر. ويتكەنى اتا-انا ءۇشىن پەرزەنتىنىڭ اماندىعىنان قىمبات ەشتەڭە جوق.  وسى ورايدا، پرە­زيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى 100 پايىز بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن جابدىقتاۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا مۇعالىم رەتىندە دە، اتا-انا رەتىن­دە دە قۋاندىق. باقىلاۋ بار جەر­دە ءتارتىپ بولادى، ال ءتارتىپ بول­عان جەردە ەڭبەك ونەدى، ساپا ارتادى.

سوڭعى جاڭالىقتار