9 قاڭتار 2020, 10:59 683 0 تۇلعا انار لەپەسوۆا

ومىرزاق ايتبايۇلى دۇنيەدەن وزدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ءارى حالىقارالىق قازاق ءتىلى قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى، پروفەسسور ومىرزاق ايتباەۆ ومىردەن ءوتتى.

ومىرزاق ايتبايۇلى 1936 جىلى 5 ساۋىردە تۇركىستان وبلىسىنىڭ وتىرار اۋدانىنا قاراستى بالتاكول اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1959 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ول تۇستا كيروۆ اتىنداعى قمي) فيلولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن.

1971 جىلى «م.گوركي فرازەولوگيزمدەرىنىڭ قازاق تىلىندە بەرىلۋ جولدارى» دەگەن تاقىرىپ بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان. 1959-1962 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ əدەبي قىزمەتكەرى، 1962-1974 جىلدارى قازاق سسر عا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنا كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى، 1974-1981 جىلدارى اعا عىلىمي قىزمەتكەر، 1981-1989 جىلدارى «تەرمينولوگيا مەن اۋدارما تەورياسى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. 1973 جىلدان «عىلىمي تەرمينولوگيالىق ورتالىقتىڭ» ديرەكتورى بولىپ قىزمەت ەتسە، 1989 جىلدان رەسپۋبليكالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى، كەيىن پرەزيدەنتى بولعان. عالىمنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى: قازاق تەرمينولوگياسىنىڭ پراكتيكالىق مəسەلەلەرى.

«تەرمينولوگيا مەن اۋدارما تەورياسى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەن تۇستا ومىرزاق ايتبايۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن بىرنەشە ۇجىمدىق كىتاپتار (قازاق تەرمينولوگياسىنىڭ مəسەلەلەرى. «عىلىم»، الماتى، 1981; تەرمين جəنە ولاردىڭ اۋدارمالارى. «عىلىم»، الماتى، 1990, 12 ب.ت.) باسپادان جارىق كوردى. اكادەميك ومىرزاق ايتبايۇلى مەملەكەتتىك تەرمينولوگيا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، عالىم حاتشىسى رەتىندە دە (1981–1991 جج.) 550-دەن استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ، 21 كىتاپ پەن مونوگرافيالاردىڭ اۆتورى. «قازاق تەرمينولوگياسىنىڭ جاسالۋ كوزدەرى» (1981-1984) جəنە «قازاق əدەبي تەرمينولوگيالىق لەكسيكاسىنىڭ دامۋى» (1985-1991), «مەملەكەتتىك تىلدە عىلىمي تەرمينولوگيانى قالىپتاستىرۋدىڭ تەوريالىق، عىلىمي-əدىستەمەلىك جəنە پراكتيكالىق مəسەلەلەرى» (1997-1999), «تەرمينولوگيالىق سوزدىكتەر، əدىستەمەلىك قۇرالدار جاساۋ» عىلىمي-مەتوديكالىق جوبا (2008-2013) دەگەن كۇردەلى عىلىمي تاقىرىپتارعا جەتەكشىلىك جاسادى.

ونىڭ سونداي-اق، سازگەرلىگىن تانىتاتىن بىرنەشە، اتاپ ايتقاندا، بەلگىلى «جار سəلەمى»، «جاس ويشىل»، «انا ءتىلى»، «ءتىل ونەرى دەرتپەن تەڭ»، «اق قويان»، «ورەنىم» تاعى دا كوپتەگەن ءəنى جۇرتشىلىققا ءمəلىم.

 

سوڭعى جاڭالىقتار