7 جەلتوقسان 2019, 11:50 903 0 جاڭالىقتار اسىل تۇمار

ەندى قىتايلار ەلگە ۆيزاسىز كىرەدى

قحر تۋريزم اكادەمياسىنىڭ بايانداماسىنا جۇگىنسەك، 2018 جىل قورىتىندىسىندا بۇل ەلدىڭ ساياحاتشىلارى شەتەلگە 149 ميلليون ساپار جاساعان. ولار بارعان ەلىندە 130 ميلليارد دوللار قارجى شىعىنداپتى. 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا، قوس كورسەتكىش تيىسىنشە 14,7% جانە 13% ءوسىپ وتىر. بيىلعى كورسەتكىشى ودان دا جوعارى. الايدا بۇدان قازاق­ستانعا كەلگەن تابىس ماردىمسىز.

قىتاي تۋريستەرى ارقاسىندا كوپتەگەن ەل ءتول ءتۋريزمىن تۇلەتۋدە. سونىمەن ءبىر­گە ولاردى وزدەرىنە كوپتەپ تارتۋ ءۇشىن كۇرەس كۇشەيگەن. مىسالى، يسپان اس­تاناسى ءمادريدتىڭ اۋەجايى شىڭ ەلىنىڭ سايا­حاتشىلارى ءۇشىن وزگەرىپ جاتىر: ونىڭ ءبىر قاناتى تولىعىمەن سولاردىڭ پاي­دا­لانۋىنا ءبولىندى. ياعني، VIP-زالدار تەك قىتاي اس ءمازىرىن ۇسىنادى جانە وسى ەل ازاماتتارىن جەكە قابىلدايدى. بۇ­دان بولەك، ۇشاقتى كۇتۋ كەزىندە ءوز بەتىن­شە كەسپە مەن شاي ازىرلەپ ءىشۋى ءۇشىن جولاۋ­شى­لار وتىرعىزىلاتىن تەرمينالدار جا­نىنا سۋ قايناتاتىن قۇرىلعىلار قويىل­ماق. اۋەجايداعى برەند زاتتار ساتاتىن دۇكەندەر قحر ازاماتتارىنا ۇيرەنشىكتى WeChat Pay ارقىلى تولەم قابىلدايدى.

2015 جىلدان بەرى فرانتسيا مەن يتا­ليانىڭ تۋريستىك ءىرى قالالارىندا قحر-دان اۋىسىپ كەلگەن پوليتسەيلەر كو­شە قاۋىپسىزدىگىن كۇزەتۋگە تارتىلۋدا. بۇل توسىن قادام وسى مەملەكەتتەن كە­لەتىن ساياحاتشىلار ءوزىن قاۋىپسىز ءارى جاي­لى سەزىنۋى ءۇشىن جاسالىپتى. ءتارتىپ ساق­شىلارى وتانداستارى جازباي تانۋى ءۇشىن قىتايداعىداي ۋنيفورما كيىپ جۇرەدى.

ۇلىبريتانيا VisitBritain ۇلتتىق تۋ­ريزم اگەنتتىگىنىڭ باستاماسى بويىنشا قى­تايدان كەلۋشىلەردىڭ ايتۋىنا ىڭعاي­لى بولسىن دەپ، جەرگىلىكتى كورنەكى ورىن­دار­دىڭ قوسىمشا اتاۋىن ەنگىزدى. مىسالى، ەدينبۋرگ قالاسىنا «اي دين باو» اتاۋى بە­كىتىلدى. لوندون تۇرعىندارى «قيار» دەپ ازىلدەيتىن اتاقتى Gherkin زاڭعار عي­ماراتى قىتايشا «سيا حۋانگۋا» (قيار) دەپ ءتارجىمالاندى. بۇل شارا قىتاي ازا­ماتتارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ، ولار­دىڭ ساپار سانىن 40%-عا ارتتىرعان.

باسەكە كورىگى بارعان سايىن قىزا ءتۇس­پەك. حالىقارالىق ساراپشىلارعا ءسىل­تەمە جاساعان بريتاندىق Daily Mail-ءدىڭ حا­بارلاۋىنشا، 2021 جىلعا قاراي قىتاي تۋريستەرىنىڭ سانى 200 ميلليونعا جەتەدى.

ساراپشىلار بايلامىنشا، شىڭ ەلى بۇل سالادا دۇنيەجۇزىلىك درايۆەر، دەمەك، تۋريستىك سەكتوردا شەشۋشى ءرول اتقاراتىن بولادى. قىتاي تۋريزم اكادەمياسىنىڭ دەرەگىنشە، بيىل تەك 6 ايدا شەتەلگە ساياحات سانى 81 ميلليوننان اسىپ كەتكەن. جاتجۇرتتارعا ساپار بارىسىندا قحر ازا­ماتتارى جۇمساعان قاراجات كولەمى 127,5 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. بۇل بىل­تىرعى ءبىر جىل بويعى كورسەتكىشكە جە­تە­عابىل.

ۆاليۋتا باقىلاۋ ورگانىنىڭ اق­پا­رىن­شا، وسى سومانىڭ جارتىسىنان اس­­تامىن (54%-ىن) قىتاي ازاماتتارى ازيا قۇرلىعىندا قالدىرعان. 24% ۇلەس – اقش-قا، 13% – ەۋروپاعا تيەسىلى. ولار­عا تارتىمدى ەلدەر قاتارىندا ازيادا – وڭتۇستىك كورەيا، تايۆان، جاپونيا، گون­كونگ، تايلاند، سينگاپۋر، ۆەتنام، ما­لايزيا جانە يندونەزيا، ال باتىس ەلدەرى اراسىنان – اقش، فرانتسيا، يتاليا، شۆەيتساريا، گەرمانيا، اۆستراليا بار.

Kazakh Tourism ۇلتتىق كومپانياسى باس­قارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تي­مۋر دۇيسەنعاليەۆ شىعىس كورشىمىزدىڭ ازاماتتارى رەسپۋبليكامىزعا ساياحاتتاۋعا كوپ قۇلشىنبايتىنىن جاسىرمادى.

– 2014 جىلى قازاقستانعا قىتايدان 228 مىڭ تۋريست كەلدى. 2015 جىلى بۇل كور­سەتكىش – 111 مىڭ، 2016 جىلى – 117 مىڭ، EXPO جاھاندىق كورمەسى وتكەن 2017 جى­لى – 94 مىڭ، ال 2018 جىلى نەبارى – 51 مىڭ ادامدى قۇرادى. نەگە كورسەتكىش كەرى كەتۋدە؟ سەبەبى بۇگىندە الەمدىك نارىق قى­تاي تۋريستەرىنە الدەقايدا قىزىقتى ءارى وراسان زور كولەمدە ۇسىنىس بىلدىرۋدە، – دەيدى تيمۋر دۇيسەنعاليەۆ.

تۋريزم جانە قوناقجايلىلىق سالا­سى­نىڭ مامانى اريا مالينوۆسكايا بۇل ەلدىڭ ساياحاتشىلارىنان ەل ەكونوميكاسىنا، جەر­گىلىكتى بيزنەسكە تۇسەر پايدا شامالى ەكە­نىن قاپەرگە سالدى.

– نەگىزىنەن، ءوز بەتىنشە، جەكە ساياحات­تا­عان تۋريستەردەن كوبىرەك تابىس كەلەدى. ءويت­كەنى ول قايدا تۇستەنەتىنىن، قايدا كوڭىل كوتەرەتىنىن، نە كورىپ، نە قىزىقتايتىنىن ءوزى شەشەدى. الايدا قحر تۋريستەرى قازاق­ستانعا نەگىزىنەن توپ-توبىمەن كەلەدى. بىرىنشىدەن، جەكە كەلسە، ۆيزا ءرا­سىمدەۋى قيىنعا تۇسەدى. ەكىنشىدەن، ولاردىڭ اراسىندا «قازاقتار قىتايشا سويلەگەنىڭدى ەستىسە، جابىلا ۇرۋى مۇمكىن» دەگەن نەگىزسىز قاۋىپ تاراعان. ۇشىنشىدەن، ارنايى وقىعان مامان بولماسا، ەلىمىزدە ەشكىم، ءتىپتى پوليتسەيلەر مەن دارىگەرلەر دە قىتايشا ءبىل­مەيدى. وسىدان كەيىن ىرگەدەگى قازاق ەلى­نە ساپارلاۋعا كوڭىلى قۇلاعان قحر ازاماتى قى­تاي تۋريستىك فيرماسىنىڭ كەڭسەسىنە بەت الادى، – دەيدى ساراپشى.

تۋريست جۇمسايتىن قارجىدان قازاق­ستان ەكونوميكاسىنىڭ قاعىلۋى وسى جەردە باستالادى. ساياحاتشى قازاق جەرىندەگى جاتىن ورنى، تاسىمالى، تاماقتانۋى، گيد قىزمەتى ءۇشىن اقىنى تەگىس قحر اۋماعىندا تولەيدى. تۋرفيرما توپ سايلايدى. مۇنداي توپتاردا تۋريستەر تولىعىمەن قىتاي گي­دىنىڭ باقىلاۋىندا: قوناقتارىن ەلىمىزدە قحر ازاماتتارى اشقان قوناقۇيلەرگە تۇسىرۋگە مۇمكىندىگى بار. سولار يەلىك ەتە­ت­ىن ءدامحانا-مەيرامحانالاردا تاماق­تاندىرۋى دا ءوز قۇزىرىندا. وسىلايشا، قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى قىتاي بيزنەسىنىڭ اينالىمىندا قالادى.

مۇنداي پروبلەماعا سولتۇستىك كور­شىمىز دە ماڭداي سوقتى. 2018 جىلى ورىس-قىتاي تۋريزمىنە جاردەمدەسۋ قاۋىم­داستىعى ۆ.پۋتينگە حات جول­دادى. ماماندار قىتايدان رەسەيگە تاس­قىنداعان، 2010 جىلعى 158 مىڭنان 2017 جىلى 1,5 ميلليونعا دەيىن ارتقان تۋريس­تەر اعىنىنان ەكونوميكاعا كوپ پايدا كەلمەگەنىن مالىمدەدى. ولار قحر ساياحاتشى توپتارى ساپارىنان ءبىرىنشى كەزەكتە قىتاي بيزنەسى بايىپ جاتقانىن دايەكتەدى. جەرگىلىكتى بيزنەس ەنشىسىنە تەك كادەسىي-سۋۆەنير مەن ازىق-تۇلىك ساتۋ عانا قالاتىن كورىنەدى. ارينە، ەگەر كىرسە، مۋزەيلەرگە ازدى-كەم كىرىس تۇسەدى. توپتان ءبولىنىپ، الدەكىمنىڭ ءوز بەتىنشە اقشا جۇم­ساۋى نەعايبىل: قاتىسۋشىلاردىڭ ءار قادامى گيد قاداعالاۋىندا.

سوندىقتان ساراپشىلار قاي ەلدەن بول­سىن، توپتىق ەمەس، جەكە تۋريستەردى نەعۇرلىم كوپ تارتۋعا ءمان بەرگەن ءجون دەيدى. ماسەلەن، وسى ماقساتتا قىتايمەن ورتاق شەكاراسى جوق بەلارۋس 2017 جىلدان بەرى قحر تۇرعىندارىنا 30 كۇندىك ۆيزاسىز رەجيم ۇسىندى. ال قازاقستان ۇكىمەتى شى­عىس كورشىسىنىڭ ازاماتتارىنا 2020 جى­لى ءبىر جىلعا 120 ساعاتتىق، ياعني 5 كۇن­دىك ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزۋگە شەشىم قا­بىلدادى.

دامىعان ەلدەردە توپتىق تۋرلار – وتكەننىڭ ەنشىسىنە اينالا باستاعان ءۇردىس. وندا سمارتفونعا جۇكتەلگەن جول نۇس­قاعىشپەن جەكە ساياحاتتاپ جۇرگەن قحر ازا­ماتىن كوپتەپ ۇشىراستىرۋعا بولادى.

رەسەي دە قىتايدىڭ جەكە ساياحات­شى­سى­نىڭ ىنتا-ىقىلاسىن تۋدىرۋعا كۇش سالۋ­دا. بىرنەشە جىل بۇرىن ءتول تاريحي ورىندارىنىڭ ءمان-ماڭىزىن، بىرەگەيلىگىن قىتاي تىلىندە ساۋاتتى تۇسىندىرە الاتىن ەكسكۋرسيا جەتەكشىلەرىن دايارلاۋ ءىسىن قولعا الدى. قازىر قىتاي توپتارىن دا ءتيىستى سەر­تيفيكاتى بار جەرگىلىكتى گيدتى جالداۋعا ءمىن­دەتتەگەن.

aikyn.kz

سوڭعى جاڭالىقتار