21 قاراشا, 18:26 331 0 ونەر ارمان قۇدايبەرگەن

رايىمقۇلوۆا رايىنان قايتىپ قالعان جوق پا؟

مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا جاس ونەرپازدارمەن كەزدەسۋ ساتىندە: «فونوگراممانىڭ تۇرلەرى كوپ. ءبىزدىڭ مينيسترلىكتىڭ كوزقاراسى: ونەر تازا بولۋ كەرەك جانە ەسترادادا جاندى داۋىسپەن ايتىلۋ كەرەك» دەگەن-ءدى. سول زامات باق وكىلدەرى دە، ەسترادا انشىلەرى دە شۋلاپ قويا بەرگەن. ارادا نەشە اي ءوتتى. مينيسترلىك زاڭ جوباسىن جاساپ جاتىر ما الدە ايتىلعان جەردە قالدى ما، بەلگىسىز.

ون جىل ارتقا شەگىنسەك. 2009 جىلعى جەلتوقسان ايىندا سەناتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا قازاق ەستراداسىنداعى فونوگرامما ماسەلەسى ءسوز بولعان-دى. اتالعان تاقىرىپتى ورتاعا سالىپ، «ساف ونەردى جات ونەرگە اينالدىرعاندار زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋى كەرەك» دەپ ماسەلە كوتەرگەن سول كەزدەگى سەنات دەپۋتاتى عاني قاسىموۆ ەدى. بىراق بۇل باستاما مادەنيەتكە جاۋاپتى مەكەمە تاراپىنان قولداۋ تاپپادى. نەگىزگى سەبەپ سول كەزدەگى قازاق ەستراداسىنىڭ باسىم بولىگى فونوگرامماسىز ءان ايتا الماۋى بولدى. ەكس-مينيستر ارىستانبەك مۇحامەديۇلى نەگە فونوگراممانى توقتاتا المايتىنىن ايتقان-دى. 2017 جىلى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ: «فونوگراممانى ماگنيتوفون نەمەسە ديسكىسىن ساتىپ الىپ تا تىڭدايمىن. كونتسەرتكە بارعاندا ونەر ادامىنىڭ بەت-بەينەسىن كورۋگە ەمەس، جاندى داۋىسىن تىڭداۋعا بارامىن. فونوگرامماسىز ونەر كورسەتۋ – ونەر ادامدارىنىڭ شىنايى كەسكىن-كەلبەتىن دە اشا تۇسەر ەدى»، – دەپ دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. وعان ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: «ءار كونتسەرت ۇيىمداستىرۋشىعا مينيسترلىك ليتسەنزيا بەرۋى كەرەك. بىراق بىزدە ول زاڭدا كورسەتىلمەگەن. ءبىز ليتسەنزياعا دۇنيەجۇزىندەگىدەي كوشپەگەنشە، بۇل شەشىلمەيدى. قازىر كەز كەلگەن ازامات كونتسەرت ۇيىمداستىرا الادى. ەگەر ليتسەنزيا بولسا، ءبىز ناقتى ايتا الامىز «اينالايىندار، زاڭدى بۇزدىڭىز، ليتسەنزياڭىز جويىلادى» دەپ. سوندا ول ۇيىمداستىرا المايدى»، – دەپ ناز ايتقان. سايكەسىنشە، «زاڭ جازايىق» نەمەسە «وسىنداي زاڭ جوباسىن ۇسىندى» دەگەن حاباردى ەستىمەدىك. وسىلايشا ءار جىلدارى تاقىرىپ ماسەلە بولىپ كوتەرىلەدى دە، قايتا تىنادى. ەش ناتيجە جوق. ءبىز بولۋ-بولماۋدىڭ اراجىگىن ايىرا الماي جاتقاندا كوپ مەملەكەت اتالعان ماسەلەگە نۇكتە قويىپ تاستادى. ۇزاققا بارماي، سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدى مىسال ەتسەك بولادى. 2007 جىلدىڭ قاڭتارىندا ماسكەۋ قالالىق دۋماسىنىڭ باستاماسىمەن دەپۋتاتتار «انشىلەر كونتسەرتتىڭ جاندى نەمەسە جاندى ەمەس فورماتتا وتەتىنىن الدىن الا حابارلاۋى ءتيىس» دەگەن ۇسىنىستى قابىلداعان. ودان ارعىسى حالىق ەنشىسىندە. فونوگرامما تىڭداعىسى كەلگەندەر سول باعىتتا، جاندى داۋىستاعى كونتسەرتتى قولاي كورەتىندەر ءوز تاڭداۋىن جاسايدى. سول جىلدارى وسى تاجىريبەنى وزبەكستان بيلىگى دە قولداندى. ال تۇركىمەنستان 2005 جىلى-اق بۇل ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ العان. زاڭ بويىنشا انشىلەر مەرەكەلىك ءىس-شارالار مەن تويلاردا جاندى داۋىستا عانا ءان شىرقاۋى كەرەك. قىتايدا فونوگراممامەن ءان سالۋعا قاتاڭ تىيىم سالىنعان. 2008 جىلى قابىلدانعان زاڭدا فونوگراممامەن ءان سالىپ، كەش بەرگەن ارتيست 20 000 دوللار ايىپپۇل تولەيدى نەمەسە ءومىر بويىنا انشىلىك ليتسەنزياسىنان ايىرىلادى. ال مولدوۆادا 2008 جىلدان بەرى مەملەكەت اقشاسىنا وتكىزىلەتىن رەسمي كونتسەرتتەردە فونوگراممامەن ءان شىرقاۋعا تىيىم سالىنعان. ءازىربايجان ەلى بولسا،  ءتىپتى تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە العاش بولىپ فونوگرامما تۋرالى زاڭ جوباسىن دايىندادى. ناقتى ايتساق، 1994 جىلدان باستاپ اتالعان ەلدە فونوگرامما تۋرالى زاڭ قولدانىسقا ەندى. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ءازىربايجان ەستراداسىنىڭ دامۋ قارقىنى مەن انشىلەردىڭ ءتۇرلى حالىقارالىق بايقاۋلاردان جۇلدە بەرمەيتىنى وسىنىڭ ايعاعى.

پسيحولوگ عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە جەتىستىككە جەتۋدىڭ جەڭىل جولىن كورگەندەر ول جول قانشا بايانسىز ەكەنىن ءبىلىپ تۇرسا دا، سوعان بەيىم تۇرادى ەكەن. ەسترادا دا سول ىسپەتتى. ءتۇرلى دىبىس ارلەۋشىلەردىڭ، فونوگراممانىڭ كۇشىمەن ءوزىن زور ساناپ، «ونەر جولىندا ءجۇرمىز» دەيتىندەر سول جولدى جالعان، جاساندى ىستەرمەن لايلاپ جاتقانىن ۇعا بەرمەيدى. ونەر دەگەننىڭ الداۋعا كونبەيتىن، ايداۋعا جۇرمەيتىن ەرەكشە قۇبىلىس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اسىلىندە ونەر جاناشىرى سول ساف قۇبىلىس ءۇشىن بارىن بەرمەس پە ەدى؟!

وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن الماتىعا توقسانىنشى جىلداردىڭ «ءحيتى» بولعان «رۋكي ۆۆەرح» توبى كەلدى. 12 مىڭ ادام سىياتىن «الماتى ارەنا» مۇز سارايى لىق تولدى. باردىق. كوردىك. تىڭدادىق. جاندى داۋىسقا تاڭدانىپ، ءلاززاتتانىپ قايتتىق. وسىعان دەيىن رەسپۋبليكا سارايىنان تالاي كونتسەرت كورگەن ءبىز فونوگرامما ەستىسەك، وگەيسىپ تۇراتىن بولدىق. ءبىردى ايتىپ، بىرگە كەتپەي ەستراداعا ويىسساق. تۇيگەنىمىز فونوگرامما انشىلەردى جالقاۋلىققا تاربيەلەپ العان. ءوز ءانىنىڭ ءسوزىن جاتقا بىلمەيتىندەر بار دەسەم، كوبى سەنبەس. بىراق شىندىعى سول. ول-ول ما، وسىدان 15-20 جىل بۇرىن جازىلعان داۋىسىمەن ءان شىرقاپ جۇرگەن «ونەرپازداردى» قايتەمىز؟! بۇل سوندا ونەر مە الدە...

بۇل تۇرعىدا ونەر يەلەرىنىڭ ويى ارقيلى. ءبىرى فونوگراممانى جويۋ كەرەك دەسە، ەكىنشىسى وعان تيىسكەندى قويۋ كەرەك دەپ شامدانادى. سوناۋ كەڭەستىك كەزەڭدە مويىندالعان روزا قۋانىشقىزى تالايدان فونوگرامماعا قارسىلىعىن جاسىرماي ايتىپ ءجۇر. QAZAQSTAN ۇتا «ايتۋعا وڭاي» حابارىندا قوناقتا بولعان ر.قۋانىشقىزى: «مەن ساحناعا شىققان كەزدە كورەرمەنمەن ءانشى رەتىندە سىرلاسۋعا شىعامىن. ءاربىر نوتام، ءسوزىم مەنىڭ جان جۇرەگىمنەن شىعىپ، كورەرمەنگە جەتكەندە، ونىمەن بىرگە ەنەرگەتيكا پايدا بولادى. فونوگراممامەن ءان ايتۋ – كورەرمەندى الداۋ»، – دەگەن-ءدى. كورەرمەندى الدايتىن جاندى ءبىز ونەرپاز دەيمىز بە الدە... وسىنىڭ اق-قاراسىن اجىراتىپ الۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەدەي. دەي تۇرعانمەن كەي ساحنالار سىن كوتەرمەيتىن تەلەجوبالاردى جاندى داۋىستا جازىپ الاتىن مۋزىكالىق ماماندار مەن اكۋستيكالىق مۇمكىندىك از دەيتىن انشىلەر بار. اكۋستيكاعا مويىنسىنباعان، دىبىس ۇلعايتقىشتاردى قاجەت ەتپەگەن كەشەگى اقان سەرى، ءبىرجان سال مەن امىرەلەر ونەردىڭ ءتول بالاسىنداي حالىققا قىزمەت ەتكەن ەكەن دەيسىڭ.

قىسقاسى، مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا حانىم رايىنان قايتىپ قالماي، فونوگرامماعا تىيىم سالىپ، قازاقتىڭ كيەلى ساحناسىن «حالتۋرششيكتەردەن» تازالاسا، ەسىم-سويى تاريحتا قالارى ءسوزسىز.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار