17 قازان, 12:08 410 0 رۋحانيات "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

سادىقوجا سازدارى قارادالا اسپانىندا اۋەلەدى

قازاقتىڭ ءان ونەرىندە وزىندىك ورنى بار ءانشى، سازگەر، اقىن سادىقوجا موشانۇلىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى ءوزى دۇنيەگە كەلگەن قاسيەتتى قارادالا توپىراعىندا اتالىپ ءوتتى. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن تويعا الىس-جاقىننان ونەر قايراتكەرلەرى، ءانشى، بيشىلەر، اقىن، جازۋشىلار، وبلىس، اۋدان اكىمدەرى مەن ەل ارداقتىلارى جينالدى.

سالتاناتتى شارا كەتپەن اۋىلىندا جەتىسۋ ءان­شى­لىك مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى سادىقوجا موشانۇلىنا ارنالعان ەسكەرت­كىشتىڭ اشىلۋىمەن باستالدى. اقىننىڭ ءمۇسىنىن تۋىسى، بەلگىلى سۋرەتشى-ءمۇسىنشى باقتيار قايرانباەۆ جاساسا، دەمەۋشىلىك ەتكەن – كاسىپكەر ەدىگە قوجاحمەت.

ءسان-سالتاناتىمەن وتكەن توي­­دا الماتى قالاسىنىڭ ع.ءمۇ­­سىرەپوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەا­ترىنىڭ ارتيستەرى دايىنداعان تەاترلاندىرىلعان قويى­لىم كورسەتىلىپ، اۋدان، نۇر-سۇلتان، الماتىدان كەلگەن ونەر مايتالماندارى اننەن شاشۋ شاشتى. كونتسەرتتىك باعدارلاما بارىسىندا رامازان ستامعازيەۆ، نۇرجان جانپەيىس، تىلەۋلەس قۇرمانعاليەۆ باستاعان كىل مىقتى ءداستۇرلى انشىلەر سادىقوجا اندەرىن ناقىشىندا ورىنداپ، قارادالا اسپانىندا اۋەلەتتى.

سونىمەن قاتار «اۋەنىن اسپانتاۋدان ءارى اسىرعان...» اتتى عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ، سادىقوجا اتىنداعى جۇلدەگە بايگە مەن قازاق كۇرەسىنەن جارىس ءوتتى. قارادالانى ءدۇ­­بىرلەتكەن 6 شاقىرىمدىق تاي، 25 شاقىرىمدىق ات جارىسىنا ارعىسى قىرعىزستاننان باستاپ، ەلىمىزدىڭ تۇركىستان، جامبىل، جار­­كەنت، ۇزىناعاش، الماتى وب­­ل­ىستارىنىڭ اتبەگىلەرى ءجۇي­رىك­تەرىن قوسىپ، ءوز باعىن سىنادى. تۇستەن كەيىن وتكەن بايگەدە جەڭىم­پاز اتانعاندار كولىك ءمى­نىپ، جۇلدەگەرلەر قارجىلاي سىيلىقتاردىڭ يەگەرى اتاندى. توي سوڭىندا سادىقوجا اندەرى ەنگەن ءان جيناق تارتۋ ەتىلدى.

بۇگىندە سادىقوجا موشانۇلىنىڭ اندەرى ەل اۋماعىندا عانا ەمەس، قازاقتار مەكەندەگەن الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە كەڭىنەن تارالىپ كەتكەن.

ونىڭ:

ءبىزدىڭ اۋىل كەتپەننىڭ  ەتەگىندە،

ەرتە شىقسام اۋىلىڭا جەتەمىن بە؟

سارى بيداي، ساعىندىم، قالقا، داۋسىڭدى-اي، – دەپ باستالاتىن سىرلى سازدان ورىلگەن، جان تەبىرەنتە شىرقالاتىن ءانىن بىلمەيتىن جان كەمدە-كەم شىعار؟!

قاسيەتتى قارادالا توپىراعىنان تۋعان تارلانداردىڭ، ءبىرى دە بىرەگەيى بولعان سادىقوجا موشانۇلى 1917 جىلى كەتپەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. اۋمالى-توكپەلى قيىن اشارشىلىق زامانىندا ەلمەن بىرگە تۋعان جەرىن تاستاپ، باس ساۋعالاعان. سول كوشپەن بىرگە كەتكەن سادىقوجا قىتاي ەلىندە ءجۇرىپ، تالاي قيىنشىلىقتى باستان وتكەرگەن. كوزى كورگەن جانداردىڭ ايتۋىنشا، ءان ونەرىنە دەگەن ونىڭ اسقاق سەزىمى، جىرعا دەگەن اۋەستىگى، جاستايىنان قالىپتاسقان.

قىسقا عانا عۇمىرىندا سازگەر (29 جاسىندا باقيلىق بولعان) اقىندار ايتىسىندا عانا ەمەس، ءان مەن جىر دوداسىندا دا جارقىراپ حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن. جارتى عاسىرعا جۋىق ەستىلمەگەن سادىقوجا اندەرى 1960 جىلدارى قىتايداعى اعايىنداردىڭ العاشقى لەگى تۋعان جەرگە ورالا باستاعان كەزدە حالقىمەن قايتا قاۋىشتى. ونىڭ كەيبىر شىعارمالارى بۇعان دەيىن حالىق ءانى دەپ تە ورىندالىپ ءجۇردى.

نازيرا جۇماقۇلوۆا،

جۋرناليست

سوڭعى جاڭالىقتار