14 قازان, 15:03 356 0 ادەبيەت انار لەپەسوۆا

«ءۇش ارىس»: ادەبيەت جاۋھارلارى قىلقالام تىلىندە سويلەدى

رەسپۋبليكا بويىنشا كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتىپ جاتقان ساكەن سەيفۋللين، ءىلياس جان­سۇگىروۆ جانە بەيىمبەت ءمايليننىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا الماتىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا مازمۇنى ەرەك  كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇل تۋرالى "ەگەمەن قازاقستان" باسىلىمى حابارلادى.

ءبىر جىلى دۇنيەگە كەلىپ، ءبىر جىلدا رەپرەسسيا قۇربانى بولسا دا، قازاق ادەبيەتىنە تەڭ­دەسسىز ۇلەس قوسىپ كەتكەن ءۇش بايتەرەكتى ەسكە الىپ، تاع­زىم پارىزىن ورىنداۋدا حالىقارالىق تۇركسوي ۇيى­مى ەرەكشە تارتۋ جاسادى. «ءۇش ارىس» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە حالىق جازۋشىسى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ولجاس سۇلەيمەنوۆ، اقىننىڭ ۇلى سايات جانسۇگىروۆ جانە ونىڭ وزگە دە ۇرپاقتارى، زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. كەشتى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ الماتىداعى وكىلى اسقار تۇر­عانباەۆ جۇرگىزدى.

مودەراتوردىڭ ايتۋىنشا، كەڭەستىك كەزەڭدە قالامگەردىڭ بەلگىلى ءبىر شىعارماسىن قىل­قالامدى سەرىك ەتكەن سۋرەت­شىنىڭ كوزقاراسىمەن بايانداپ شىعاتىن ءداستۇر بولعان. قالامگەر مەن سۋرەتشىنىڭ رۋحاني تاندەمىنەن تۋعان بۇل ءداستۇر كەيىن مۇلدەم ءۇزىلىپ قالدى. «ءۇش ارىس» كىتابى وسى ءداستۇردى قايتا جالعاپ، وتكەن عاسىرداعى جانە قازىرگى كەزەڭدەگى بەلگىلى وتاندىق سۋرەتشىلەردىڭ ناۋبەت قۇربانى بولعان ساكەن، ءىلياس، بەيىمبەتتىڭ شىعارمالارىن وقي وتىرىپ سالعان تۋىندىلارىن وسى كىتاپ-البومعا جيناقتاعان. جوبانىڭ ەرەكشەلىگى – ادە­بي تۋىندىنى قىلقالام شە­بەرىنىڭ كوزىمەن تانۋ، كور­نەك­تى جازۋشىنىڭ ادەبي شى­عار­مالارىن كوركەمسۋرەت، كەس­كىن­دەمە ونەرى ارقىلى پاش ەتۋ. وسى جوبا نەگىزىندە وقىرمان قولىنا ءتيىپ وتىرعان جاڭا جيناق باسپا ءىسىنىڭ سوڭعى تەحنولوگياسى نەگىزىندە ساپالى دايىندالۋىمەن كوز تارتادى. ساكەن مەن ءىلياس ولەڭدەرىنىڭ، بي-اعانىڭ ەسكىرمەيتىن، ءومىر­شەڭ اڭگىمەلەرىنىڭ جەلىسىمەن سالىنعان سۋرەتتەردىڭ ماڭى­زى مەن مازمۇنىنىڭ ءار الۋان­دىعى ارنايى ءسوز ەتۋگە تۇرا­تىن جەكە تاقىرىپ بولۋعا لا­يىق. ءابىلحان قاستەەۆ، ۇكى اجيەۆ، ساليحيتدين ايتباەۆ، قۇرمانعازى اقاشەۆ، اۋباكىر يسمايىلوۆ، سەرگەي كالمىكوۆ، قانافيا تەلجانوۆ، امەن قايداروۆ، ماعاۋيا امانجولوۆ، كامىل شاياحمەتوۆ، جاڭاتاي شاردەنوۆ، نيكولاي حلۋدوۆ، ورال تاڭسىقباەۆ، نۇربەك تاڭسىقباەۆ، عالي مىرزاشەۆ، جەڭىس كاكەنۇلى، تاعى باسقا بەلگىلى سۋرەتشىلەردىڭ تۋىن­دى­لارى قالامگەر شىعار­مالا­رىنىڭ مازمۇنىن تولىقتىرا تۇسكەن.

كىتاپ-البوم حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ تاپسىرىسىمەن «Central Asia Production» كومپانياسى تاراپىنان قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە گەرمانيادا باسىلدى. نەمىس ەلىندە وتكەن باسپا ءونىم­دەرى اراسىنداعى بايقاۋدا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنگەن وسى كومپانيانىڭ ديرەكتورى بەرىك بارىسبەكوۆ كىتاپتى جارىققا شىعارۋ جۇمىسى تۋرالى بايانداپ بەردى. مۇراعاتتاردى ىزدەۋ، ارحيۆ، مۋزەي ماتەريالدارىن سارالاۋ، تاريحي كوركەمسۋرەتتەردى جاڭعىرتۋ جانە اۋدارما جۇ­مىستارىن اتالعان كومپانيا ىسكە اسىرعان. شارا اياسىندا ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ قورىنان ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ تۇتاس ءومىر جولىمەن تانىستىراتىن «حالىق ءومىرىنىڭ قاھارمان جىر­شىسى» اتتى كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار