10 قازان, 10:39 669 0 ءبىلىم احمەت ومىرزاق

ءشامشيدينوۆا جاقتاعان جۇيەنى ايماعامبەتوۆ وزگەرتپەك

«Túrkistan» گازەتى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەنگەن بولون جۇيەسىنىڭ ىڭ­عاي­لىلىعى مەن قيىندىق تۋدىرار جاقتارى تۋرالى بىرنەشە رەت ماسەلە كوتەرىپ، جۇرت­شىلىق نازارىنا ۇسىنعان-دى. سونىڭ ءبىرى – «Túrkistan» گازەتىنىڭ 2019 جىلعى №13 (1287), 4 ساۋىردەگى سانىندا «بولوننىڭ بەرەرى نە، قيىندىعى قانداي؟» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان گازەت ءتىلشىسى احمەت ومىرزاقتىڭ ماقالاسى بولاتىن.

ماقالا گازەتتە جاريالانعان سوڭ ما­قالانىڭ ءماتىنى سول تۇستاعى قازاقستان رەس­پۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى كۇلاش شامشيدينوۆاعا جولدانىپ، اتال­عان ماسەلەگە وراي بىرنەشە ساۋالعا جاۋاپ بەرۋى سۇرالعان ەدى. گازەت ساۋالدارىنا بەرىلگەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ جاۋابى گازەتىمىزدە «بولوننىڭ تالابى ورىندى» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالاندى («Túrkistan» گازەتى، 23 مامىر، 2019 (№20).

مينيسترلىكتەن كەلگەن جاۋاپتا ءبىزدى عانا ەمەس، بولون جۇيەسى بويىنشا رھD دوكتورانتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ، گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عى­لىم سالالارىنان دوكتورلىق قورعاۋ جو­لىندا جۇرگەن جاس عالىمداردى قىزىق­تىر­عان ءبىر ماسەلە جونىندە بىلاي دەلىنگەن بولاتىن:

«2011 جىلى قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى­نىڭ «عىلىم تۋرالى» زاڭىندا فيلوسوفيا دوك­تورى رھD دارەجەسى عىلىمي دارەجە رەتىندە بەكىتىلدى. سوندىقتان فيلوسوفيا دوكتورى رھD دارەجەسىن الۋ ءۇشىن قويىلاتىن تالاپتار عىلىمي دارەجەلەر بەرۋ ەرەجەسىندە (قر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2011 جىلعى 31 ناۋرىزداعى  №127 بۇيرىعى) بەكىتىلدى. دوكتورانتۋرا باعدارلاماسىن مەڭگەرەتىن دوكتورانتتار جاريالانىمدارىنا قويىلاتىن تالاپ­تار­دىڭ ءبىرى رەتىندە – حالىقارالىق رەتسەن­زيالاناتىن عىلىمي جۋرنالداردا ماقالا جاريالاۋ وسى كەزدەن بەرى ەن­گى­زىلگەن.

... فيلوسوفيا دوكتورى (رھD), بەيىنى بويىنشا دوكتور دارەجەلەرىنە ۇمىتكەرلەر ءۇشىن ۇسىنۋشىلاردىڭ حالىقارالىق رەيتينگتىك باسىلىمداردا جاريالانۋ تا­لابىنىڭ بولۋىن ورىندى دەپ سانايمىز».

گازەتىمىزدە جاريالانعان ماقالادا («بو­لون­نىڭ بەرەرى نە، قيىندىعى قان­داي؟») گۋمانيتارلىق سالادا رھD دارە­جە­سىن الۋ ءۇشىن دوكتورانتتاردىڭ شەتەل­دىك يمپاكت-فاكتورلى جۋرنالداردا ماتە­ريال­دار جاريالاۋىندا ءتۇرلى كەدەر­گى­لەر­دىڭ بولاتىندىعىن، سوندىقتان بۇل تالاپ­تىڭ قازاق گۋمانيتارلىق سالا عىلىمدارى ءۇشىن ءتيىمسىز بولىپ وتىرعانى سىنالعان-دى. بىراق جوعارىداعى مينيسترلىكتەن كەلگەن جاۋاپتا گۋمانيتارلىق سالادا رھD دوكتورى دارەجەسىن الۋعا بايلانىستى تالاپتىڭ وزگەرتىلمەيتىنى انىق ايتىلىپ، ماسەلەنىڭ سول كۇيىندە قالاتىنى كورسە­تىل­گەن ەدى.

دەگەنمەن، بولون جۇيەسىنە كوشكەن قازاق عىلىمىنا كەدەرگى كەلتىرەر كەيبىر تالاپتاردىڭ قيىندىعى ەسكەرىلگەن بولسا كەرەك، جاقىندا قر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ ءباسپاسوز وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ كەزىندە وسى ماسەلەگە ارنايى توقتالىپ، ولاردى الدا بولار جاعىمدى جاڭالىقتان حاباردار ەتتى.

«PhD ستۋدەنتتەرى ءۇشىن ءبىز ەكى جاڭالىق ەنگىزەيىك دەپ وتىرمىز.

بىرىنشىدەن، دوكتورانتتار ديسسەر­تا­تسيا­­لارىن قورعاۋدىڭ الدىندا مىندەتتى تۇردە حالىقارالىق بازادان ان­تي­پ­لاگياتتان وتەتىن بولادى.  دوك­تو­رانت­تار قازىر تەك قازاقستان بازاسى بويىنشا انتيپلاگياتتان وتۋدە. ەندى ديسسەرتاتسيا قورعايتىن PhD ستۋدەنتتەردى حالىق­ارا­لىق دەڭگەيدە پلاگياتقا تەكسەرۋ تۋرالى تالاپ قويىلادى

ەكىنشىدەن، PhD ستۋدەنتتەرگە مىسالى، گۋ­مانيتارلىق عىلىمدار، قازاق ءتىلى، قازاقستان تاريحى سالاسىندا ماقالا جا­ريالاۋ بويىنشا ءبىراز وزگەرىس دايىن­دا­دىق. بۇل وزگەرىستەر دوكتورانتتارعا قويى­لاتىن تالاپتاردى ازايتۋعا باعىت­تالعان. شىن مانىندە، گۋمانيتارلىق ءبىلىم بەرۋ باعىتتارى بويىنشا جازعان ماقالالارىن جاريالاۋدا ءبىراز قيىندىق تۋىنداۋدا. سول سەبەپتى كوپتەگەن ادام ديسسەر­تا­تسيالارىن قورعاي الماۋدا. ءبىز قازىر وسى­عان قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلاپ جا­تىرمىز. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءتيىستى شەشىم قابىلداپ، زاڭناماعا ەنگىزەمىز. ناق­تى شەشىم قابىلدانعان كەزدە تو­لى­عىراق اقپارات بەرەمىز»، – دەدى مينيستر.

بۇل – PhD دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋ ءۇشىن «Scopus» ءتارىزدى مالىمەتتەر بازاسىنا ەنەتىن شەتەلدىك يمپاكت-فاكتورلى باسىلىمدارعا ماقالا جاريا­لاۋ مىندەتتەلگەن ەلىمىزدەگى گۋمانيتارلىق سالا دوكتورانتتارى ءۇشىن كوپتەن كۇتكەن قۋانىشتى جاڭالىق بولعانى ءسوزسىز. ويتكەنى ۇلتتىق ءمانى بار عىلىمدارعا ارنالعان ماقالالاردىڭ حالىقارالىق مانگە يە عىلىم جەتىستىكتەرىن جاريالاپ وتىراتىن «Scopus»، «Thomson Reuters» سەكىلدى ءىرى دەرەكتەر بازاسىنا ەنەتىن يمپاكت-فاكتورلى عىلىمي جۋرنالدارعا جاريالانۋى قيىن بولاتىن. سونىڭ سەبەبىنەن زەرتتەگەن تاقىرىبىنا باي­لا­نىستى جازعان ەڭبەكتەرىن ۋاقىتىسىندا قور­عاي الماي، كوپتەگەن جاس دوكتو­رانت­تاردىڭ تاۋى شاعىلاتىن. ەندى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ايتقان جاڭالىعى ولاردىڭ ءۇمىتىن وياتىپ، العا قويعان ماق­ساتتارىن ورىنداۋعا جىگەرلەندىرەتىنى ءسوزسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار