8 قازان, 15:28 363 0 رۋحانيات انار لەپەسوۆا

چەحيادا «ۇلى دالانىڭ تاريحي-مادەني كەلبەتى» اتتى كورمە اشىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن چەحيا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋ ماقساتىندا 2019 جىلدىڭ 17 قىركۇيەك كۇنى چەحيانىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە (پراگا ق.) قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي قورى كوللەكتسياسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ تاريحي-مادەني كەلبەتى» اتتى كورمە اشىلدى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي (قر موم) جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى شەت مەملەكەتتەردە قازاقتاردىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن تانىستىراتىن مۋزەي قورىنداعى كوللەكتسيالار نەگىزىندە كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ بولىپ تابىلادى. ورتالىق مۋزەي الەمدەگى جەتەكشى مۋزەيلەر جانە عىلىمي مەكەمەلەرمەن بىرلەسە وتىرىپ كوپتەگەن ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. سونداي-اق، اقش، يتاليا، گەرمانيا، جاپونيا، كورەيا، فرانتسيا ەلدەرىندە كورمەلەر ۇيىمداستىردى. 2018-2019 جىلدارى قر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى قىتاي (سيان ق.) جانە تۇركيا (ستامبۋل ق.), ماجارستان (سازحالوماتتا ق.) جانە چەحيا (پراگا ق.) ەلدەرىندە كورمەلەر وتكىزدى. مۋزەي جۇمىسىنىڭ اتالمىش باعىتتارى شەتەلگە قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن دارىپتەۋدىڭ جولى بولىپ تابىلادى.

ال.jpg

كورمەنى قر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي ديرەكتورى نۇرسان ءالىمباي، چەحيا ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ميحال لۋكەش، چەحيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يرجي ۆزيەنتەك، قازاقستاننىڭ چەحياداعى جانە سلوۆاكياداعى ەلشىسى سەرجان ابدىكارىموۆ اشتى.

كورمە اياسىندى ورتالىق مۋزەي ديرەكتورى، پروفەسسور نۇرسان ءالىمبايدىڭ باستاماسىمەن «ورتالىق ازيا كوشپەلىلەرىنىڭ مادەني كەڭىستىگىندەگى ادام، سوتسيۋم، جەر» اتتى عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى. كونفەرەنتسياعا لوندون ۋنيۆەرسيتەتى (ۇلىبريتانيا) شىعىس جانە افريكا ەلدەرىن زەرتتەۋ مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى نيكولاس سيمس-ۋيليامس، دە فرانتسە كوللەدجىنىڭ پروفەسسورى فرانتس گرەنە (فرانتسيا), التاي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى الەكسەي الەكسەەۆيچ تيشكين (رەسەي), پيزا ق. ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، دوكتور پەر دجوردجيو بوربونە (يتاليا), وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى الەكساندر نيكولاەۆيچ پودۋشكين سىندى كوپتەگەن ەلدەردىڭ بىرقاتار عالىمدارى، سونىمەن قاتار مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.

الماتى.jpg

ۇسىنىلعان كورمەنىڭ قۇرىلىمى «ەجەلگى كوشپەلىلەر مادەنيەتى» جانە «قازاقتىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتى» اتتى ءوزارا سەبەپ-سالدارلىق بايلانىستاعى ەكى بولىمنەن تۇرادى.

ءبىرىنشى بولىمدە كوشپەلى وركەنيەتتى قالىپتاستىرعان ساق، ءۇيسىن جانە قاڭلىلاردىڭ جوعارى دامۋ دەڭگەيىنە جەتكەن باي مادەنيەتىن كورسەتەتىن مادەني قۇندىلىقتار قويىلىپ، تانىستىرىلدى. ولاردىڭ بارلىعى قولا نەمەسە التىننان جاسالعان. اتالمىش بولىمدە جازبالارى («كۇلتوبە جازباسى» نەمەسە «سوعدى جازباسى») ساقتالعان قىش تاقتايشالار ەرەكشە ورىن الدى.

«قازاقتىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتى» اتتى ەكىنشى بولىمگە قازاق مادەنيەتىنىڭ بىرەگەي سيمۆولى بولىپ سانالاتىن – كيىز ءۇي ورىن الدى. بىرەگەي ارحيتەكتۋرالىق ۇيلەسىم، ىشكى جابدىقتارىنىڭ ەستەتيكاسى، پايدالانىلاتىن زاتتاردىڭ قاراپايىمدىلىعى مەن قولجەتىمدىلىگى (كيىز، اعاش، بىلعارى جانە ت.ب.), جىل مەزگىلىنە قاراي قولايلىعى، تەز قۇرىلىپ، قايتا جينالۋى كيىز ءۇيدىڭ ءومىر سۇرۋگە وتە ىڭعايلى ەكەندىگىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار ءداستۇرلى ورتاداعى كيىم-كەشەك ۇلگىلەرى، زەرگەرلىك اشەكەي بۇيىمدار، كەستە ۇلگىلەرى مەن تۇرمىستىق بۇيىمدار كورمەنىڭ مازمۇنىن ايشىقتاپ، ءداستۇرلى قازاق مادەنيەتىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىن كورسەتىپ، سان الۋان تاريحي-ەتنوگرافيالىق ارتەفاكتىلەر ارقىلى قازاقتىڭ كوشپەلى تىرشىلىك سالتىنىڭ ينتەراكتيۆتى مۋزەيلىك وبرازىن بەردى.

كورمەنىڭ باستى ماقساتى – قازاقستاننىڭ ەجەلگى كوشپەلى مادەنيەتىنىڭ سان قيلى جانە باي ەكەندىگىن كورسەتۋ، عىلىم مەن مادەنيەت سالاسىن نىعايتۋ، مۋزەيدىڭ ناسيحاتتاۋشىلىق ءرولىن جانە گەوگرافيالىق قىزمەت اياسىن كەڭەيتۋ. اتالمىش كورمە ەكسپوزيتسياسىنا 440 س.ب. ارحەولوگيالىق ارتەفاكت قويىلدى.

كورمە چەحيانىڭ ۇلتتىق مۋزەيىندە 2019 جىلدىڭ 19 قاراشاسىنا دەيىن جالعاسپاق.

سوڭعى جاڭالىقتار