2 قازان, 14:27 622 0 ءوندىرىس "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

بريكەت كومىر دەگەن نە؟

قازاقستان الەمدەگى كومىر ءوندىرىسى دامىعان ون ەلدىڭ قاتارىنا كىرەدى. ەلىمىزدە كومىر قورى جەتكىلىكتى، بىراق ءوندىرىلىپ جاتقان كومىردىڭ ساپاسى ارقالاي. قارا كومىرگە سۇرانىس جوعارى، ءوندىرىس تە ءجۇرىپ جاتىر، ال قوڭىر كومىردىڭ جايى قالاي؟

قوڭىر كومىر قازاقستانداعى جالپى كومىر قورىنىڭ كەمىندە 62%-ىن قۇرايدى ەكەن. عالىمدارىمىز قوڭىر كومىردىڭ ءار جەردە ءبىر ءۇيىلىپ پايداعا اسپاي جاتاتىنىن ايتىپ ءجۇر. كەن ورىندارى قارا كومىردى قازىپ اكەتەدى دە شاحتانى اشىق قالدىرادى. قوڭىر كومىردى قايتا سول قازىلعان جەرگە كومۋگە ءبىراز ۋاقىت پەن قارجى كەتەتىندىكتەن، ونى شاحتا شەتىنە ءۇيىپ تاستايدى. «قوڭىر كومىردى قايتادان شاحتاعا كومگەننەن گورى ىسكە اسىرعان دۇرىس. مۇنداي كومىردى پايداعا اسىرۋدىڭ جولى جوق، تەك عىلىممەن عانا كوزىن تابۋعا بولادى. ونى ءارى قاراي وندىرىسكە جىبەرۋدىڭ ءبىر جولى وسى عانا»، – دەيدى PhD دوكتورانت، بيوتەحنولوگ قۋانىش تاستامبەك.

قوڭىر كومىردى پايداعا اسىرۋ تۋرالى ماسەلە بۇرىن كوتەرىلمەيتىن. ويتكەنى قازاقستاندا كومىر قورى جەتكىلىكتى، ءتىپتى ونىڭ دا تاۋسىلاتىن كەزى بولاتىنى تۋرالى ويلانا بەرمەيمىز. تەحنولوگيا دامىعان، قالدىقسىز ءونىم شىعارۋ قولعا الىنىپ وتىرعان كەزەڭدە قوڭىر كومىردى ءتيىمدى پايدالانساق، ەڭ الدىمەن وزىمىزگە پايدا اكەلەدى. الەم تاڭداۋى «جاسىل تەحنولوگياعا» اۋىپ تۇرعاندا جارامسىز بولىپ وتىرعان قوڭىر كومىردى ەكولوگيانى بۇزباي، ەكونوميكاعا پايدا الىپ كەلەتىندەي ءوندىرىس ورىندارىنا باعىت-باعدار بەرىلسە،  كومىر ۇيىندىلەرى جويىلىپ، ءتۇتىنى مەن كۇلى از ءونىم شىعارۋعا بولادى.

قوڭىر كومىردەن جاققان كەزدە ءتۇتىنى كوپ شىقپاي، شوق بولىپ تۇراتىن، تەز جانىپ كەتپەيتىن، كۇلى از قالاتىن، تاسىمالداۋعا ءتيىمدى جۇدىرىقتىڭ كولەمىندەي بريكەتتەر شىعارۋ زەرتتەلە باستادى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا،  مۇنداي بريكەتتەر كامين پەشتەرگە جانە دەمالىس ورىندارىنا شىققاندا كاۋاپ جانە وزگە دە تاماقتار جاساۋعا ىڭعايلى. ادامدار بۇرىنعىداي قاپپەن سەكسەۋىل نەمەسە كومىر ساتىپ الماي-اق، دايىن بريكەتتەردى پايدالانا الادى. ويتكەنى قوڭىر كومىردەن جاسالعان بريكەتتىڭ جىلۋلىعى قارا كومىرمەن بىردەي بولالدى. بريكەت كومىرگە سۇرانىس ارتسا، تاۋ-تاۋ بولىپ ۇيىلگەن قوڭىر كومىرلەر ازايماق.

«بىزدە قازىرگى وندىرىستە يمپورتتالعان بريكەتتىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار. ولاردى تاجىريبە جۇزىندە جاعىپ تا كوردىك. شەتەلدەن كەلگەن بريكەتتەردىڭ كوبىسىنىڭ قۇرامىندا اعاش بار»، – دەيدى PhD دوكتورى قۋانىش تاستامبەك.

سونىمەن قاتار جاس عالىم قوڭىر كومىردەن بەت كۇتىمىنە ارنالعان ماسكا الۋمەن اينالىسىپ ءجۇر. كرەم رەتىندە جاسالاتىن ماسكا ادامنىڭ بەتىندە بولىنەتىن ارتىق مايلاردى وزىنە ءسىڭىرىپ الاتىن قاسيەتىمەن ەرەكشەلەنەتىن بولادى. ال بۇگىندە ءوزىمىز پايدالانىپ جۇرگەن شەتەلدىك ونىمدەردىڭ بەتىمىزگە اسا پايدالى دەي المايمىز. ويتكەنى شەتەلدىك ونىمدەر سول شىققان ەلدىڭ تابيعاتىنا، وزگە دە ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان. بىزگە قانشالىقتى پايدالى ەكەنىن بىلمەيمىز، اللەرگيا تۋدىرۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءوزىمىزدىڭ بەت تەرىمىزگە ارنالعان كرەم-ماسكالار جاساپ، وتاندىق ونىمدەردى كوبەيتەتىن ۋاقىت كەلدى دەيدى جاس عالىم.

ارايلىم بيمەنديەۆا

سوڭعى جاڭالىقتار