11 قىركۇيەك, 19:48 345 0 دەنساۋلىق دينارا مىڭجاسارقىزى

ءمامس: 2020 جىلدان باستاپ جاڭا جۇيە ويداعىداي جۇزەگە اسادى

جاڭا جىلدان باستاپ ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارداعى قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. الايدا، ءالى دە جەتىلدىرەتىن تۇستار، شەشىلەتىن تۇيتكىلدەر بارشىلىق. ءبىز بۇل تۇرعىدا الماتى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان ىسقاقتى اڭگىمەگە تارتتىق.   

باۋىرجان ەربوزىمۇلى، بۇگىندە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ ماسەلەسى تۇپكىلىكتى شەشىلدى. دەگەنمەن، «جەتى رەت ولشەپ، ءبىر رەت كەسىپ» وتىرمىز با؟

– جالپى، مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەل بويىنشا 2020 جىلى تولىق قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. ال 1 قىركۇيەكتەن باستاپ قاراعاندى وبلىسىندا پيلوتتىق جوبا رەتىندە ىسكە قوسىلماق. ءيا، 1996 جىلى تاجىريبە رەتىندە ەنگىزىلگەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا قاتىستى ايتىپ وتىرسىز عوي. ول كەزدە مەملەكەتىمىزدە قازىرگىدەي تاجىريبە بولعان جوق، قاعازباستىلىق كوپ ەدى، مۇمكىن سوندىقتان دا قاتەلىك بولعان شىعار. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ءتاسىلى مەن ونى جۇزەگە اسىراتىن تەتىكتەرى جۇمىس ىستەمەدى. كىم ءبىلسىن، مامانداردىڭ جاۋاپسىزدىعى مەن بىلىگىنىڭ تومەن بولۋى دا جوبانىڭ ىسكە اسپاۋىنا اكەلگەن شىعار. سونداي-اق، قارجىنى جيناقتاۋ مەن تولەم جەلىسى ناقتىلانباعان. جانە جيناقتاۋ جۇيەسىندە اشىقتىق بولمادى. ال قازىرگى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزبەس بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ماماندارى مۇنداي تاۋەكەلدىڭ بارلىعىن زەردەلەپ، ساراپتاۋدان وتكىزدى. دەنساۋلىق سالاسى ءوز بەتىنشە، ساقتاندىرۋ قورى وزىنشە جۇمىس ىستەگەن. ەندى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ىسكە قوسىلاتىن جاڭا جۇيە ويداعىداي جۇزەگە اسادى دەپ بىلەمىن.

سىزدىڭشە، بۇل جۇيە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تىعىرىققا تىرەمەي مە؟

– جوق، بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى اقىلى قىزمەت كورسەتۋگە تولىقتاي كوشەدى دەگەن ءسوز ەمەس. مەملەكەت ءوز ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعىنان پايدا تابۋدى كوزدەمەيدى، كەرىسىنشە ادامعا قولايلى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدى جەتىلدىرەدى. 2016 جىلدان بەرى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ بويىنشا مەديتسينالىق قاۋىمداستىق اراسىندا جانە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن تۇرعىندارعا دا كەڭ كولەمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءمامس جۇيەسىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا جالپى سانى 1 107 300 تۇرعىنمەن 4070 كەزدەسۋ وتكىزىلگەن. ال وبلىستىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىندە ءتيىستى ماماندار 10250 رەت وسى ساقتاندىرۋ جۇيەسى تۋرالى كەڭەس بەردى.

قازىر «باس اۋىرىپ، بالتىر سىزداعانعا» بولا ەم ىزدەيتىن ۋاقىت وتكەن. ەكولوگيا، تەحنوگەندىك توڭكەرىس ادامزاتتىڭ دەنساۋلىعىنا دا وڭ، تەرىس اسەرىن تيگىزگەنى انىق. دەمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ جولىنداعى كۇرەستە مەديتسينا دا جاڭارىپ، ءوسىپ، قايتا جابدىقتالىپ وتىرۋى كەرەك. بۇل البەتتە قارجىنى قاجەت ەتەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن وتانداستارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا مەملەكەت قانا جاۋاپتى بولىپ كەلدى. قازىر ءومىر ءۇشىن كۇرەس تىم قىمباتقا تۇسۋدە. دەرەك بويىنشا، ەلىمىزدە تاۋلىك بويى ەم الۋدىڭ قۇنى 1,5 ەسەگە، ال كۇندىزگى ستانتسيونار بويىنشا 2,5 ەسەگە وسكەن. نەگە؟ ويتكەنى، مەديتسينا سالاسىنا قاتىستى تەحنولوگيانىڭ قىزمەتى قىمبات. قازىر قولدانىسقا وزىق مەديتسينالىق تەحنولوگيانىڭ جەمىسى سانالاتىن دياگنوستيكانىڭ 450 ءتۇرلى ءادىسى پەن قۇرىلعىسى ەنىپ ۇلگەردى. مەملەكەت قارجىسى مەديتسينالىق قىزمەتتى رەفورمالاۋعا مىندەتتى بولعانىمەن، ناۋقاستىڭ ەم-دوم الۋىنا قاجەتتى شىعىندى وتەي المايدى. ادامدار سول سەبەپتەن دە اقىلى قىزمەتكە جۇگىنۋگە ءماجبۇر. سوڭعى 5 جىلى ىشىندە ادامداردىڭ ءتۇرلى مەنشىك تۇرىندەگى ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارعا جۇمساعان قارجىسى 680 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. بۇل – جەكە ادام جۇمساۋعا ءتيىستى شىعىننىڭ 42 پايىزىنا جەتىپ وتىر. ال دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى تالابى بويىنشا مۇنداي شىعىن 20 پايىزدان اسپاۋى ءتيىس. دەمەك، مەديتسينا سالاسىنا مىندەتتى ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى دە، تيىمدىلىگى وسى.

ايتالىق، ءمامس بويىنشا قىزمەت الۋ تەتىگى قالاي؟   

– قىزمەت كورسەتۋ 2 پاكەتتەن تۇرادى. بىرىنشىدەن، بۇرىنعىداي العاشقى مەديتسينالىق كومەك، جەدەل جاردەم شاقىرۋ، سانيتارلىق اۆياتسيا كومەگى، باسقا دا ناۋقاستىڭ ءومىرىن قۇتقارۋعا قاجەتتى دارىگەرلىك كومەكتىڭ بارلىعى تەگىن كورسەتىلە بەرەدى. ەكىنشىدەن، ناۋقاستىڭ دەرتىن انىقتاۋ مەن تولىقتاي ەمدەۋگە قاجەتتى شىعىندى جابۋ ەندىگى جەردە ءمامس جۇيەسى ارقىلى ىسكە اسىرىلدى. بۇعان مامان دارىگەردىڭ كەڭەسىنەن باستاپ، دەرتتى انىقتاۋ مەن ەمدەۋگە قاجەتتى شارانىڭ بارلىعى كىرەدى. ستاتسيونارلىق ەم الۋ ءتۇرى مەن ءدارى-دارمەك تىزبەسى ۇلعايادى. قاجەتتى دياگنوستيكالىق قۇرىلعىلار مەن قوندىرعالار قىزمەتى دە قول جەتىمدى بولماق. ياعني، قازىرگى كۇنى تۇرعىندار قوسىمشا قارجى شىعىنداپ وتىرعان مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ بارلىعى مىندەتتى ساقتاندىرۋ جارناسى ەسەبىنەن تولەنەدى.

ازاماتتار ءوز تابىسىنان ءتيىستى مولشەردەگى سومانى «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ەسەبىنە اۋدارا الادى. جيناقتاۋ جۇيەسىنە تولەيتىن جارنا مولشەرى ساتىلاپ وسەتىنىن بىلەسىزدەر. مىسالعا، 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ مىندەتتى جارنا تابىستىڭ 1 پايىزىن قۇراسا، 2018-2019 جىل ارالىعىندا 1,5 پايىزعا وزگەردى. ال الداعى جىلدان باستاپ جارنا 2 پروتسەنتكە كوبەيىپ، 2022 جىلدان 3 پايىزدى قۇراۋى ءتيىس.

قىزمەتكەر ءۇشىن مىندەتتى ساقتاندىرۋ جارناسىن جۇمىس بەرۋشى تولەيدى. ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي جۇرگەندەر قايتپەك؟

– ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە ساي بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەم جاساۋى ءتيىس. مىندەتتى مەديتسينالىق جارنا وسىعان كىرەدى. مەملەكەت قازىر بىرنەشە الەۋمەتتىك توپتى جىكتەپ، جارنا تولەۋدەن بوساتىپ وتىر. ولارعا بالالار، جۇكتى ايەلدەر، جۇمىسسىز رەتىندە رەسمي تىركەلگەن تۇلعالار، 3 جاسقا دەيىن بالا تاربيەسىمەن اينالىسۋشى اتا-انا، مۇگەدەكتىك تاعايىندالعان جاندار، مۇگەدەكتى كۇتىپ،باعاتىن قامقورشى، سوعىس ارداگەرلەرى، كوپ بالالى انالار جانە تاعى باسقالار كىرەدى. بۇل توپتاعىلارعا ءتيىستى مەديتسينالىق قىزمەت تەگىن كورسەتىلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار