7 تامىز, 23:31 400 0 ادەبيەت "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

باتا قاسيەتى

قازاق حالقىندا ءاربىر يگى باستامالارعا، اق استارحانعا، جاس وتاۋلارعا بەرىلەتىن سان قيلى باتالاردىڭ تۇرلەرى بار. حالقىمىز اق نيەتپەن باتا بەرىپ، جاقىندارى ءۇشىن تىلەك تىلەۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. سول داستۇرلەر قازىرگى كۇنگە دەيىن ساقتالىپ، جاڭعىرۋدا. باتانى كەز- كەلگەن ادام بەرە بەرمەيدى. سونىمەن قاتار، كىمگە قاراتىلىپ ايتىلسا سوعان بايلانىستى باتانىڭ ءماتىنى دە وزگەرىپ وتىرادى.

ەتنوگراف-فولكلورشى عالىم الەكساندر ۆاسيلەۆ ءوزىنىڭ 1905 جىلى ورىنبوردا شىققان «وبرازتسى كيرگيزسكوي نارودنوي سلوۆەستنوستي، موليتۆەننىح بلاگوجەلاني – باتا ءسوز» اتتى ماقالاسىندا «كىمدە-كىم قازاق دالاسىندا بولسا، ول باتانىڭ حالىقتىڭ قانداي ەرەكشە نازارىندا بولاتىنىن جاقسى بىلەدى. باتا قازاق پوەزياسىنىڭ ەرەكشە ءتۇرى، وندا باتا بەرۋشى ادامنىڭ ءۇي يەسىنە دەگەن شىن جۇرەكتى جارىپ شىققان ىقىلاس-پەيىلى، اق نيەتى، اللادان تىلەر تىلەگى پوەزيالىق ولەڭ تۇرىندە اقتارىلادى» دەپ جازعان.
باتا بەرۋ – قازاق حالقىندا كوبىنە استان كەيىن تاباقتى  جيناپ الۋدىڭ الدىندا اتقارىلاتىن عۇرىپ رەتىندە ساقتالىپ كەلەت. اقساقالدار، اق جاۋلىقتى انالار باتا بەرىپ جاتقاندا جاس وتاۋلار،جاستار، كەيدە ءتىپتى ەگدە ادامدار دا تۇرەگەپ تۇرىپ قول جايادى. وسى ارقىلى دا باتانىڭ قاسيەتىنە كوز جەتكىزە الامىز.

باتا قاي كەزدە جانە كىمگە قاراتا ايتىلىپ تۇرعانىنا قاراي بىرنەشە تۇرگە بولىنەدى. ولار – جاراپازان باتاسى، سەرتتەسۋ باتاسى، جول باتاسى، جاڭا اي باتاسى، تەرىس باتا، سوعىم باتاسى، كوشى-قون باتاسى، جاس وتاۋ يەلەرىنە ارنالعان باتا جانە ءولىم شىققان ۇيدە ايتىلاتىن باتا جانە ت.ب.-لار

حالقىمىز ءاردايىم جۇرتتىڭ قارعىسىنا ىلىگىپ، تەرىس باتا الۋدان ساقتانعان. تەرىس باتانى قارعىس پەن جازانىڭ ەڭ اۋىر ءتۇرى دەپ قاراستىرۋعا بولادى. مۇنداي باتا كوپ جاعدايدا اتا-تەگىن كوپشىلىك الدىندا ۇياتقا قالدىرعاندارعا بەرىلەدى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، قازاق قوعامىندا باتانىڭ بۇل ءتۇرى سيرەك ايتىلعان. بۇدان وزگە تەرىس باتانى العاننان كەيىن ونى قايتارۋ ءۇشىن جالبارىنۋ راسىمدەرى جاسالاتىن بولعان.

البينا تۋماروۆا، شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار